کنوانسیون راجع‌به‌جرایم و برخی‌اعمال ارتکابی دیگر درهواپیما

کنوانسیون راجع‌به‌جرایم و برخی‌اعمال ارتکابی دیگر درهواپیما
​

[HR][/HR] دول طرفین این کنوانسیون در موارد ذیل موافقت نمودند

فصل اول‌ ***** اجرای کنوانسیون‌
ماده 1 ـ 1 ـ مقررات کنوانسیون حاضر در موارد زیر مجری خواهد بود
الف ـ در مورد جرایم موضوع قوانین جزایی‌.
ب ـ در مورد اعمالی که متضمن ارتکاب جرم بوده و یا نباشد ولی سلامت هواپیما و سرنشینان‌و محمولات آن را به مخاطره اندازد و یا سبب اختلال نظم و آرامش داخلی هواپیما گردد.
2 ـ به استثنای موارد مذکور در فصل سوم‌، مقررات کنوانسیون حاضر در مورد جرایم و اعمال‌ارتکابی توسط یک فرد در داخل یک هواپیما ثبت شده نزد یکی از دول متعاهد، هنگامی که‌هواپیما در پرواز بوده یا در سطح دریاهای آزاد و یا منطقه‌ای که متعلق به هیچ یک از دول نباشدقرار گرفته باشد، مجری خواهد بود.
3 ـ از لحاظ این کنوانسیون یک هواپیما از زمانی که نیروی موتوری آن به منظور پرواز به‌ کارمی‌افتد تا زمانی که عمل فرودآمدن آن پایان یابد در حال پرواز تلقی می‌شود.
4 ـ این کنوانسیون در مورد هواپیمایی که به منظورهای نظامی یا گمرکی یا پلیسی به‌ کارمی‌روند، مجری نخواهد بود.
ماده 2 ـ با ملحوظ‌ داشتن مقررات ماده 4 و به جز مواردی که سلامت هواپیما و سرنشینان ومحمولات آن ایجاب کند، هیچ یک از مقررات این کنوانسیون به نحوی تفسیر نخواهد شد که به‌منزله اجازه یا تکلیف به انجام اقداماتی در مورد تخلف از قوانین جزایی ناظر بر جرایم ---------- ویا بزه‌های مبتنی بر تبعیضات نژادی و یا مذهبی‌، تلقی گردد.
فصل دوم‌ صلاحیت‌
ماده 3 ـ 1 ـ دولت ثبت‌کننده هواپیما، برای رسیدگی به جرایم و اعمال ارتکابی در هواپیماصالح می‌باشد.
2 ـ هریک از دول متعاهد، اقدامات لازم را برای احراز صلاحیت خود به عنوان دولت ثبت‌کننده‌در مورد رسیدگی به جرایم ارتکابی در هواپیمایی که نزد او به ثبت رسیده است معمول خواهدداشت‌.
3 ـ این کنوانسیون به هیچ یک از صلاحیتهای جزایی که به موجب قوانین داخلی اعمال می‌گرددخللی وارد نمی‌کند.
ماده 4 ـ دولت متعاهدی که دولت ثبت‌کننده هواپیما نباشد نمی‌تواند به منظور اعمال‌صلاحیت جزایی خود در مورد جرم ارتکابی در داخل هواپیما در امر پرواز آن مداخله نماید مگردر موارد مشروحه ذیل‌
الف ـ جرم در سرزمین آن دولت اثراتی ایجاد کند.
ب ـ جرم توسط یا علیه یکی از اتباع آن دولت یا مقیمین دایمی آن ارتکاب یافته باشد.
ج ـ جرم امنیت آن دولت را به مخاطره اندازد.
د ـ جرم ناقض قواعد یا مقررات جاری آن دولت ناظر به پرواز و یا مانور هواپیما باشد.
ه ـ اعمال صلاحیت‌، برای رعایت تعهدات ناشی از یک موافقتنامه چندجانبه بین‌المللی برای آن‌دولت ضروری باشد.

فصل سوم‌ اختیارات فرمانده هواپیما
ماده 5 ـ 1 ـ مقررات این فصل در مورد جرایم و اعمالی که توسط شخصی در هواپیمای در حال‌پرواز ـ چه بر فراز فضای هوایی دولت ثبت‌کننده چه بر فراز دریاهای آزاد یا بر فراز منطقه‌ای که‌متعلق به هیچ یک از دول نباشد ارتکاب یافته یا شروع به ارتکاب آن شده ـ جاری نخواهد بود.مگر اینکه آخرین نقطه برخاست یا اولین نقطه مورد نظر برای فرود بعدی در سرزمین دولتی غیراز دولت ثبت‌کننده باشد و یا هواپیما متعاقبا در فضای هوایی دولتی غیر از دولت ثبت‌کننده‌پرواز کند و شخص مذکور هنوز سوار هواپیما باشد.
2 ـ علی رغم مفاد بند 3 ماده 1 از لحاظ این فصل هواپیما از زمانی که کلیه درهای خارجی آن‌پس از سوارشدن مسافرین بسته شد تا زمانی که مجددا به منظور پیاده شدن مسافرین باز گردد،در حال پرواز تلقی می‌شود. در صورت فرود اجباری‌، مقررات این فصل همچنان در مورد جرایم‌و اعمال ارتکابی در هواپیما تا زمانی که مقامات صالح یک دولت مسؤولیت هواپیما وسرنشینان و محمولات آن را به عهده بگیرند، جاری خواهد بود.
ماده 6 ـ 1 ـ هرگاه فرمانده هواپیما، با داشتن دلایل موجه‌، معتقد گردد که شخصی در هواپیما،مرتکب یکی از جرایم یا اعمال مندرج در بند 1 ماده 1 شده یا در شرف ارتکاب آن می‌باشد،می‌تواند به جهات زیر در مورد این شخص تدابیر لازم از جمله تدابیر تضییقی اتخاذ نماید
الف ـ برای حفظ سلامت هواپیما یا سرنشینان و یا محمولات آن‌.
ب ـ حفظ نظم و ترتیب در هواپیما.
ج ـ تسلیم‌کردن شخص مورد نظر به مقامات صالح یا پیاده‌کردن او طبق مقررات این فصل‌.
2 ـ فرمانده هواپیما می‌تواند برای اجرای تدابیر تضییقی که مجاز به اتخاذ آن بوده در مورد هرشخص‌، همکاری سایر خدمه هواپیما را خواستار شده یا اجازه دهد همچنین بدون الزام‌مسافرین همکاری آنان را خواستار شده یا اجازه دهد. هریک از خدمه هواپیما یا مسافرین‌همچنین می‌تواند بدون داشتن چنین اجازه‌ای با داشتن دلایل موجه فورا اقدامات احتیاطی‌معقولی را که معتقد است برای حفظ سلامت هواپیما یا سرنشینان و یا محمولات آن ضروری‌است معمول دارد.
ماده 7 ـ 1 ـ تدابیر تضییقی که به موجب ماده 6 درباره شخصی اتخاذ می‌گردد بعد از نقطه‌ای که‌هواپیما در آن فرود می‌آید ادامه نخواهد یافت‌، مگر آنکه‌
الف ـ این نقطه در سرزمین دولت غیر متعاهدی واقع باشد و مقامات آن دولت اجازه پیاده‌کردن‌شخص مذکور را ندهند و یا اینکه به موجب شق ج بند 1 ماده 6 این تدابیر برای تحویل آن‌شخص به مقامات صالح اتخاذ شده باشد.
ب ـ هواپیما مجبور به فرود اجباری شود و فرمانده هواپیما قادر به تحویل شخص مذکور به‌مقامات صالحه نباشد.
ج ـ شخص مذکور با ادامه مسافرت با شرایط تضییقی موافقت نماید.
2 ـ فرمانده هواپیما مکلف است در صورتی که طبق مقررات ماده 6 تدابیری تضییقی درباره‌شخصی اتخاذ نموده‌، در کمترین مدت و در صورت امکان قبل از فرودآمدن در سرزمین یک‌دولت‌، مراتب و دلایل تدابیر خود را به مقامات آن دولت اعلام دارد.
ماده 8 ـ 1 ـ فرمانده هواپیما می‌تواند ـ تا جایی که برای اجرای مفاد شقوق الف و ب بند 1 ماده‌6 لازم باشد ـ در سرزمین هر دولتی که هواپیما در آن فرود می‌آید هر شخصی را، که با داشتن‌دلایل موجه معتقد باشد، در هواپیما مرتکب یک عمل پیش‌بینی شده در شق ب بند 1 ماده 1 راگردیده یا در شرف ارتکاب آن بوده است‌، پیاده کند.
2 ـ فرمانده هواپیما جریان و دلایل این پیاده‌کردن را به مقامات صالح دولتی که در آن شخصی راطبق مقررات این ماده پیاده می‌کند گزارش خواهد نمود.
ماده 9 ـ 1 ـ فرمانده هواپیما می‌تواند، هر شخصی را که با داشتن دلایل موجه معتقد باشد، درهواپیما مرتکب جرمی شده که به نظر او طبق قوانین جزایی دولت ثبت‌کننده هواپیما از جرایم‌شدید به شمار می‌رود، به مقام صالح هر دولت متعاهدی که هواپیما در سرزمین آن فرود می‌آید،تحویل دهد.
2 ـ فرمانده هواپیما باید در اولین فرصت ممکن و در صورت امکان قبل از فرودآمدن هواپیما درسرزمین یکی از دول متعاهد، این مراتب را که شخصی در هواپیماست که فرمانده قصد دارد او رابه موجب بند قبلی تحویل دهد با ذکر دلایل به مقامات صالح دولت مزبور اعلام دارد.
3 ـ فرمانده هواپیما مدارک و اطلاعاتی را که به موجب قوانین دولت ثبت‌کننده هواپیما صحیحادر اختیار دارد، به مقامات صالح دولتی که شخص مظنون را به موجب مقررات این ماده تحویل‌می‌دهد، تسلیم خواهد نمود.
ماده 10 ـ در مورد تدابیری که بر اساس این کنوانسیون اتخاذ می‌گردد در هیچ یک از مراحل‌رسیدگی به دعوای خسارت شخصی که تدابیر متخذ متوجه او بوده مسؤولیتی متوجه فرمانده‌هواپیما یا خدمه یا مسافرین یا مالک یا بهره‌بردار هواپیما و یا شخصی که به حساب او پروازانجام شده است‌، نخواهد بود.

 

پاسخ : کنوانسیون راجع‌به‌جرایم و برخی‌اعمال ارتکابی دیگر درهواپیما

فصل چهارم‌ تصرف غیر قانونی هواپیما
ماده 11 ـ 1 ـ هرگاه شخصی داخل هواپیما از طریق غیر قانونی و با توسل به زور یا تهدید به‌زور مرتکب عمل مداخله و تصرف و یا اعمال کنترل هواپیمای در حال پرواز بشود و یا هرگاه‌چنین عملی در شرف وقوع باشد دول متعاهد برای حفظ و یا بازگرداندن کنترل هواپیما به‌فرمانده قانونی آن کلیه تدابیر مقتضی را اتخاذ خواهند نمود.
2 ـ در موارد مشروح در بند قبل‌، دولت متعاهدی که هواپیما در سرزمین او فرود می‌آید، به‌مسافرین و خدمه به محض امکان اجازه ادامه مسافرت خواهد داد و هواپیما و محمولات آن رادر اختیار اشخاصی که قانونا حق تصرف آن را دارند می‌گذارد.

فصل پنجم‌ اختیارات و وظایف دول‌
ماده 12 ـ هریک از دول متعاهد به فرمانده هواپیمای به ثبت رسیده نزد دولت متعاهد دیگراجازه خواهد داد که به موجب مفاد بند 1 ماده 8 هر فردی را که صلاح بداند پیاده کند.
ماده 13 ـ 1 ـ طبق مقررات بند 1 ماده 9 هریک از دول متعاهد مکلف است شخصی را که‌فرمانده هواپیما تحویل می‌دهد، تحویل گیرد.
2 ـ هرگاه اوضاع و احوال را مقتضی تشخیص دهد، هریک از دول متعاهد اشخاص مظنون به‌ارتکاب اعمال مذکور در بند 1 ماده 11 و هر شخص دیگری را که تحویل گرفته باشد به منظورتأمین حضور او، بازداشت خواهد نمود یا اقدامات دیگری را معمول خواهد داشت‌.
این بازداشت یا اقدامات باید منطبق با قوانین آن دولت بوده و نمی‌تواند بیش از زمانی که برای‌شروع تعقیب جزایی یا تشریفات استرداد لازم باشد ادامه یابد.
3 ـ هر شخصی که در اجرای مقررات بند فوق بازداشت گردد می‌تواند بلافاصله با نزدیکترین‌نماینده ذی صلاحیت دولت متبوع خود تماس حاصل نماید و برای این کار همه نوع تسهیلات‌درباره او معمول خواهد گردید.
4 ـ هر دولت متعاهد که شخصی را به موجب بند 1 ماده 9 تحویل می‌گیرد یا هواپیمایی که یکی‌از اعمال پیش‌بینی شده در بند 1 ماده 11 در آن واقع شده در سرزمین او فرود می‌آید بلافاصله‌تحقیقات مقدماتی جهت روشن‌شدن جریان امر انجام خواهد داد.
5 ـ وقتی که دولتی به موجب مفاد این ماده شخصی را بازداشت نمود بلافاصله مراتب بازداشت‌و اوضاع و احوال موجه را به دولت ثبت‌کننده و به دولت متبوع بازداشت شده و در صورت‌لزوم به هر دولت ذی نفع دیگری اعلام خواهد کرد. دولتی که تحقیقات مقدماتی را به موجب‌بند 4 این ماده به عمل می‌آورد نتیجه را به دول مذکور گزارش کرده و نظر خود را درباره اعمال‌صلاحیت اعلام خواهد نمود.
ماده 14 ـ 1 ـ هرگاه شخصی که به استناد بند 1 ماده 8 پیاده و یا طبق بند 1 ماده 9 تحویل و یاپس از ارتکاب جرم موضوع بند 1 ماده 11 پیاده گردیده نتواند یا نخواهد مسافرت خود را ادامه‌دهد،دولتی که هواپیما به سرزمین آن فرود آمده‌، در صورتی که نخواهد به او اجازه ورود دهد، واین شخص جز اتباع و یا مقیم دایمی آن دولت نباشد، می‌تواند او را به سرزمین دولتی که تابع‌یا مقیم دایمی آن است و یا به دولتی که مسافرت هوایی از سرزمین آن آغاز شده است بازگرداند.
2 ـ پیاده‌شدن یا تحویل گرفتن یا بازداشت کردن و سایر اقداماتی که در بند 2 ماده 13 پیش‌بینی‌شده و همچنین بازگردانیدن شخص مورد نظر از نظر قوانین مربوط به ورود و اقامت یک دولت‌متعاهد به منزله اجازه ورود یا پذیرش به سرزمین این دولت تلقی نخواهد شد و هیچ یک ازمواد این کنوانسیون ناقض قوانین دول متعاهد در مورد اخراج و طرد اشخاص نخواهد بود.
ماده 15 ـ 1 ـ با وجود ماده 14 اشخاصی که به موجب بند 1 ماده 8 پیاده یا طبق بند 1 ماده 9تحویل و یا پس از ارتکاب جرم پیش‌بینی شده در بند 1 ماده 11 پیاده گردانیده‌اند می‌توانندهرگاه مایل به ادامه سفر خود باشند در اولین فرصت ممکن به جانب مقصد مورد نظر خودحرکت نمایند، مگر اینکه حضور آنان طبق قوانین دولتی که هواپیما در سرزمین آن فرود آمده‌برای استرداد یا تعقیب جزایی ضروری باشد.
2 ـ با وجود قوانین مربوط به ورود و پذیرش و استرداد و اخراج‌، هریک از دول متعاهد که درسرزمین آن‌، شخصی طبق مقررات بند 1 ماده 8 پیاده و یا طبق مقررات بند 1 ماده 9 تحویل و یابه علت ظن به ارتکاب یکی از جرایم موضوع بند 1 ماده 11 پیاده شده باشد، این شخص را ازحقوقی که از حقوق اتباع خود برای تأمین و حمایت در موارد مشابه کمتر نباشد برخوردارخواهد نمود.

فصل ششم‌ سایر مقررات‌
ماده 16 ـ 1 ـ جرایم ارتکابی در هواپیمای ثبت شده نزد یک دولت متعاهد از لحاظ استرداد درحکم این است که این جرایم هم در محل وقوع آن و هم در سرزمین دولت ثبت‌کننده ارتکاب‌یافته‌اند.
2 ـ هیچ یک از مقررات این کنوانسیون نباید در حکم الزامی‌بودن استرداد تعبیر و تلقی گردد.
ماده 17 ـ به مناسبت اقدامات تحقیقی یا بازداشت یا هنگام اعمال صلاحیت به هر نحو دیگردر مورد جرمی که در داخل هواپیما ارتکاب یافته دول متعاهد سلامت و سایر مصالح هوانوردی‌را ملحوظ خواهند داشت و به نحوی اقدام خواهند نمود که از تأخیر غیر ضروری برای هواپیما ومسافرین و خدمه و محمولات آن جلوگیری شود.
ماده 18 ـ هرگاه دول متعاهد مشترکا به برقراری سازمانهای حمل و نقل هوایی و یانمایندگیهای عملیاتی بین‌المللی مبادرت نمایند که هواپیماهای مورد بهره‌برداری آن نزد دولت‌مشخصی به ثبت نرسیده باشد، دول مذکور در اجرای مفاد این کنوانسیون برحسب موردولدی‌الاقتضا یکی از دولتهای شریک را به عنوان دولت ثبت‌کننده معرفی خواهند نمود و این‌مورد را به اطلاع سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری خواهند رسانید و این سازمان به نوبه‌خود مراتب را به اطلاع کلیه دول طرف این کنوانسیون خواهد رسانید.

فصل هفتم‌ مقررات نهایی‌
ماده 19 ـ این کنوانسیون تا تاریخی که به موجب مقررات ماده 21 لازم‌الاجرا گردد، برای‌امضای کلیه دولی که تا آن تاریخ به عضویت سازمان ملل متحد و یا یکی از سازمانهای‌تخصصی درامده‌اند مفتوح خواهد بود.
ماده 20 ـ 1 ـ این کنوانسیون طبق مقررات قانون اساسی هریک از دول امضا کننده به تصویب‌خواهد رسید.
2 ـ اسناد تصویب به سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری تسلیم خواهد شد.
ماده 21 ـ 1 ـ پس از آنکه دوازده دولت اسناد تصویب خود را تسلیم نمودند، کنوانسیون نود روزبعد از تاریخ تسلیم دوازدهمین سند تصویب‌، بین دول مذکور به مرحله اجرا در می‌آید. از آن‌پس در مورد دولی که آن را تصویب می‌نماید، کنوانسیون نود روز پس از تسلیم اسناد تصویب‌لازم‌الاجرا خواهد بود.
2 ـ به محض لازم‌الاجرا شدن‌، کنوانسیون حاضر توسط سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری‌نزد دبیرکل سازمان ملل متحد به ثبت خواهد رسید.
ماده 22 ـ 1 ـ کنوانسیون حاضر پس از لازم‌الاجرا شدن برای الحاق کلیه دول عضو سازمان ملل‌متحد یا عضو یکی از سازمانهای تخصصی مفتوح خواهد بود.
2 ـ الحاق یا تسلیم سند الحاق به سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری انجام می‌گیرد و نود روزپس از تاریخ تسلیم اعتبار خواهد یافت‌.
ماده 23 ـ 1 ـ هریک از دول عضو می‌تواند فسخ این کنوانسیون را کتبا به سازمان بین‌المللی‌هواپیمایی کشوری اعلام نماید.
2 ـ فسخ‌، شش ماه پس از وصول اعلامیه فسخ به سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری تحقق‌خواهد یافت‌.
ماده 24 ـ 1 ـ اختلافات بین دول متعاهد در مورد تفسیر و اجرای این کنوانسیون که از طریق‌مذاکره حل نشود، بنابر تقاضا و پیشنهاد یکی از طرفین به داوری ارجاع خواهد گردید و هرگاه‌ظرف شش ماه پس از تقاضای داوری طرفها نتوانند نسبت به ترتیب داوری به توافق برسند،هریک از طرفین می‌تواند اختلاف را از طریق دادخواستی که با رعایت اساسنامه دیوان‌بین‌المللی دادگستری تنظیم شده باشد، به دیوان مذکور، ارجاع نماید.
2 ـ هریک از دول می‌تواند در موقع امضا یا تصویب یا الحاق به این کنوانسیون اعلام نماید که‌خود را نسبت به مقررات بند فوق متعهد می‌داند. سایر دول متعاهد، نسبت به هر دولت متعاهددیگری که چنین قید را نسبت به مفاد بند فوق نموده باشد، متعهد نخواهند بود.
3 ـ هریک از دول متعاهد که نسبت به رعایت مقررات بند فوق قید نموده باشد می‌تواند در هرموقع با ارسال اعلامیه‌ای به سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری قید خود را پس بگیرد.
ماده 25 ـ به جز آنچه در ماده 24 مقرر گردیده‌، قید دیگری به کنوانسیون حاضر پذیرفته نیست‌.
ماده 26 ـ سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری مراتب زیر را به اطلاع عموم دول عضوسازمان ملل متحد یا هریک از سازمانهای تخصصی‌، خواهد رسانید
الف ـ امضای کنوانسیون حاضر و تاریخ امضا .
ب ـ تسلیم اسناد تصویب یا الحاق با ذکر تاریخ‌.
ج ـ تاریخ لازم‌الاجراشدن کنوانسیون حاضر با توجه به مفاد بند 1 ماده 21
د ـ وصول اعلامیه فسخ با ذکر تاریخ‌.
ه ـ وصول اعلامیه‌ها یا اخطاریه‌های موضوع ماده 24 با قید تاریخ‌.
بنا به مراتب فوق امضا کنندگان تام‌الاختیار زیر این کنوانسیون را امضا نمودند.
این کنوانسیون در تاریخ چهاردهم ماه سپتامبر سال یکهزار و نهصد و شصت و سه میلادی درشهر توکیو در سه متن اصلی به زبانهای انگلیسی و فرانسه و اسپانیولی تهیه و تنظیم گردیده‌است‌.
این کنوانسیون در سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری تودیع گردیده و برابر ماده 19 برای‌امضا مفتوح می‌باشد و سازمان رونوشت مصدق کنوانسیون را برای کلیه دول عضو سازمان‌ملل متحد و هریک از سازمانهای تخصصی ارسال خواهد داشت‌.