سرطان و اختلال گوارشي/ از عوارض باقي ماندن آنتي بيوتيک ها در فرآورده هاي دامي است

سرطان و اختلال گوارشي از عوارض باقي ماندن آنتي بيوتيک ها در فرآورده هاي دامي است
​

خراسان - مورخ پنج‌شنبه 1390/07/14

​

روز ملي دامپزشکي، مصادف با ۱۴ مهر ماه فرصت مناسبي براي ارج نهادن به خدمات افرادي است که تمام طول سال دغدغه بهداشت مواد غذايي، بالا بردن کيفيت هرچه بيشتر اين مواد و حفظ سلامت مردم را دارند. اگر تاکنون فکر مي کرديد که حيطه کار دامپزشکي فقط به سلامت گوشت و فرآورده هاي دامي محدود مي شود، با خواندن اين مطلب در خواهيد يافت که دامپزشکي چه نقش تاثيرگذار و ارزنده اي در برهه هاي مختلف زماني ايفا کرده و مي کند. ۱۴ مهرماه روز دامپزشکي را در حالي برگزار مي کنيم که امسال ، سال جهاني دامپزشکي از سوي سازمان بهداشت جهاني، سازمان خواربار جهاني و سازمان بهداشت دام نام گذاري شده است. « دامپزشکي براي غذا، دامپزشکي براي سلامت و دامپزشکي براي حيات کره زمين» شعار امسال است و تاکيد آن بر نقش فزاينده دامپزشکي در دنياي امروز به منظور تامين سلامت انسان ، توليد غذاي سالم و ايمن و ايجاد امنيت غذايي بشر است. دکتر عليرضا تعالي دامپزشک و کارشناس نظارت بر بهداشت عمومي اداره کل دامپزشکي خراسان رضوي در گفت وگو با خراسان با بيان اين مقدمه تصريح مي کند: در گذشته مردم تصور مي کردند که حيطه وظايف دامپزشکي فقط به درمان آلام محدود مي شود اما نگاه جهان امروز به دامپزشکي متحول شده است. نگراني جامعه جهاني از بروز بيماري هاي مشترک بين انسان و حيوان، مثل آنفلوآنزاي فوق حاد پرندگان، آنفلوآنزاي خوکي، سارس و خطري که متوجه پروتئين هاي حيواني به عنوان يکي از منابع مهم غذايي انسان است، بروز بيماري هاي نوپديد و بازپديد، بروز مقاومت هاي دارويي با منشاء به وجود آمده در جمعيت دامي، ايجاد هزينه هاي سنگين در زمينه سلامت اجتماعي و خسارات ناشي از بروز اين مقاومت ها، ظهور بيوتروريسم در سطح جهان و استفاده از ميکروب هاي مشترک بين انسان و دام براي آلوده کردن جمعيت انساني به يک بيماري خاص، برخي از مهم ترين زمينه هاي مهم فعاليت دامپزشکي است که جلوگيري، کنترل و مبارزه با دسته بزرگي از اين مشکلات را بر عهده دارد. هم چنين به هنگام وقوع فجايع انساني مثل سونامي، زلزله، انتشار مواد راديواکتيو نيز ممکن است جمعيت دامي منطقه آسيب ببيند و احتمال بروز آلودگي و بيماري ها در منابع آبي و غذايي وجود داشته باشد که در اين زمينه دامپزشکي مي تواند نقش موثري ايفا کند و خطرات ناشي از اين پديده را کاهش دهد. تغييرات آب و هوايي، خشکسالي ها، تبيين شرايط زيستي پرورش دام و طيور و حيوانات توليد کننده غذاي انسان و نياز به چالش با شرايط جديد و احتمال وقوع بيماري هايي که همراه با خشکسالي ها رخ مي دهد، نياز به مداخله دامپزشکي را ضروري مي سازد. يکي ديگر از مسائل مهم، مديريت داخلي پسماندهاي دامي است که مي تواند باعث از بين رفتن لايه ازن و گرم شدن زمين شود. تبديل اين پسماندها به کودهاي ارگانيک به نفع کشاورزي و کاهش مصرف و بقاي مواد شيميايي در محصولات کشاورزي نيز در حيطه وظايف دامپزشکي مي گنجد. همراه با بروز قحطي و خشکسالي که دامپزشکي به توليد پروتئين بيشتر سوق داده مي شود، در جوامع پيشرفته بيماري هاي غيرواگير ناشي از پيروي از الگوي نادرست تغذيه رواج يافته که مهم ترين تبعات آن چاقي، ديابت و فشار خون است. دامپزشکي در اين حيطه با توليد محصولات غني شده مثل شير، تخم مرغ و گوشت غني شده توانسته است عوامل تغذيه اي موثر در کاهش بار بيماري ها را وارد رژيم غذايي مردم کند. دکتر تعالي با اشاره به اين که کنترل فرآورده هاي خام دامي براي پاک سازي محصولات از باقي مانده مواد شيميايي و دارويي و دستکاري هاي ژنتيکي يکي ديگر از مهم ترين وظايف دامپزشکي است، اظهار مي دارد: با دستکاري ژنتيکي امکان توليد بيشتر پروتئين و با افزودن مواد شيميايي و آنتي بيوتيک و کودها امکان افزايش توليد فرآورده هاي دامي وجود دارد که دامپزشکي وظيفه کاهش عوارض باقي مانده هاي دارويي و کنترل آن ها را به عهده دارد. به اين ترتيب روز به روز بر حيطه وظايف دامپزشکي افزوده مي شود و علاوه بر کنترل بيماري هاي دام و بيماري هاي مشترک و مبارزه با اين بيماري ها، در ارتقاي افزايش کيفيت فرآورده هاي دامي و سلامت انسان به طور مستقيم نقش ايفا مي کند.

اهميت مصرف مرغ گوشتي بدون آنتي بيوتيک
مرغ گوشتي يکي از پرمصرف ترين غذاها در سفره مردم ايران است. طبيعي است که با توجه به حجم توليد و مصرف اين محصولات در کشور، سازمان دامپزشکي تلاش کند گوشت بهتر و با کيفيت تر در اختيار مصرف کنندگان قرار دهد. يکي از اين اقدامات توليد مرغ گوشتي بدون مصرف آنتي بيوتيک است که از ۲ سال قبل در استان خراسان آغاز شده و قرار است توسعه يابد. وي با اشاره به اين که براي توليد بيشتر اين محصولات که سالم تر است، به اطلاع رساني نياز داريم، تاکيد مي کند: تا زماني که مصرف کننده از برتري اين محصولات اطلاع نداشته باشد، افزايش توليد ثمري نخواهد داشت. بنابراين اميدواريم مردم خواهان مصرف اين نوع محصولات باشند تا توليد بيشتر شود. دکتر عطارباشي، رئيس اداره نظارت بر بهداشت عمومي دامپزشکي خراسان با اشاره به عواقب مصرف بي رويه آنتي بيوتيک ها در پرورش حيوانات مولد غذاي انسان و خطرات باقي مانده هاي آنتي بيوتيکي بيش از حد مجاز در فرآورده هاي دامي، ايجاد مقاومت نسبت به آنتي بيوتيک ها و هزينه هاي سنگين اقتصادي حاصل از اين مقاومت را به عنوان پيامدهاي اصلي مصرف آنتي بيوتيک ها ياد مي کند و توضيح مي دهد: بايد اين نکته را متذکر شد که براي مصرف آنتي بيوتيک ها در حيوانات قوانيني وجود دارد. مصرف برخي از انواع آنتي بيوتيک ها در حيوانات مولد غذاي انسان غيرمجاز و حد مجاز باقي مانده آنتي بيوتيک ها در فرآورده هاي دامي مثل شير، گوشت، تخم مرغ و ... تعيين و زمان پرهيز تعريف شده است. پس از قطع مصرف دارو و طي شدن زمان پرهيز از غلظت آنتي بيوتيک در بدن دام کاسته مي شود و به حد مجاز مي رسد. اما خطراتي که بقاياي آنتي بيوتيک در مواد غذايي سلامت انسان را تهديد مي کند، متفاوت است. سرطان زايي، ايجاد اختلال در رشد بافت ها، بر جا گذاشتن عوارض سوء روي جنين، بروز ناهنجاري در کودکان در حال رشد، ابتلا به اختلال سوءجذب و اختلال در رشد به علت اثر سوء روي باکتري هاي طبيعي دستگاه گوارش از مهم ترين عوارضي است که سلامت انسان را تهديد مي کند. از سوي ديگر، مقاومت آنتي بيوتيکي در جمعيت حيوانات مولد غذاي انسان به طور مستقيم سلامت انسان را در معرض تهديد قرار مي دهد زيرا طبق تحقيقات بيشترين عوامل مقاومت به آنتي بيوتيک، در پرورش مرغ گوشتي که بيشترين مصرف آنتي بيوتيک ها را دارد، گزارش مي شود و اين فرآورده هاي دامي مي تواند عامل مقاومت به آنتي بيوتيک ها را به جمعيت انساني انتقال دهد. اين مقاومت ها در جمعيت حيواني و انساني صدمه زننده است. در جمعيت حيواني دام در مقابل بيماري هاي عفوني خلع سلاح مي شود و استفاده بيشتر از آنتي بيوتيک ها و مقاومت مجدد ميکروب ها باعث ايجاد چرخه معيوب و ايجاد مقاومت هاي جديد و باقي مانده هاي غيرمجاز دارويي مي شود. در جمعيت انساني نيز از يک سو موجب افزايش مرگ و مير در اثر عفونت هاي پايدار و از سوي ديگر باعث بالا رفتن هزينه هاي ملي سلامت اجتماعي مي شود. زيرا مقاومت دارويي طي ۲ سال در جمعيت بروز مي کند در حالي که بيش از ۵ سال طول مي کشد تا آنتي بيوتيک جديدي اختراع شود و مراحل دشوار آزمايش ها را طي کند. وي با بيان اين که به دلايل ذکر شده و به منظور جلوگيري از مقاومت هاي دارويي که دليلي شرعي، اخلاقي و انساني است، توليد فرآورده هاي بدون مصرف آنتي بيوتيک در دستور کار ما قرار دارد و مصرف آن به نفع مصرف کننده است. ويژگي اساسي اين فرآورده ها اين است که فاقد هر گونه بقاياي آنتي بيوتيکي است. اين مرغ حاصل پرورش کوتاه مدت ۴۵ روزه است و به دليل جوان بودن گوشت آن ترد، تر و مقدار چربي آن کمتر از مرغ معمولي است. مرغ مسن، سنگين و چرب با وزن بالاي ۲ کيلوگرم داراي نسبت چربي به گوشت بيشتري در مقايسه با مرغ جوان با وزن 1.800 کيلوگرم است. در واقع خريدار مرغ سنگين پرچرب به جاي گوشت چربي خريده است. با توجه به اين که توليد اين محصول هم اکنون هزينه بيشتري نسبت به مرغ معمولي دارد، وي اظهار اميدواري مي کند که با گسترش توليد، هزينه هاي آن کاهش يابد و قيمت اين محصول کم شود.

آنتي بيوتيک هاي مشوق رشد
مروي - اثر مفيد بعضي از آنتي بيوتيک ها در تشويق رشد و توليد حيوانات باعث شده نوع جديدي از آنتي بيوتيک ها تحت عنوان آنتي بيوتيک هاي مشوق رشد توليد شود. دکتر جعفر عطارباشي، رئيس اداره نظارت بر بهداشت عمومي دامپزشکي خراسان رضوي با اشاره به اين مطلب به خراسان مي افزايد: آنتي بيوتيک هاي درماني در يک دوره چند روزه مورد استفاده قرار مي گيرد و آنتي بيوتيک هاي مشوق در يک دوره طولاني به صورت دايمي به خوراک دام اضافه مي شود. وي گفت: اندک اندک مصرف آنتي بيوتيک هاي مشوق رشد چنان افزايش يافت که از تعداد آنتي بيوتيک هاي انساني فراتر رفت. چنان که آمارها در اروپا و آمريکا اين موضوع را تاييد مي کند و همزمان مشخص شد که اين دسته از آنتي بيوتيک ها بيش از نوع درماني آن مصرف شده و خطر حضور دايمي آن ها در غذا جدي است.