چگونگی بوجود آمدن ماه [HR][/HR] سال هاست که منشا شکل گيري ماه براي منجمين ناپيداست.يافته هاي سفينه ي سازمان فضايي اروپا ، SMART-۱، شواهد جديدي را در مورد طرز تشکيل قمر زمين نشان مي دهد.اين فضاپيما نشانه هايي از وجود موادي مانند کلسيم ، منيزيم و سيليکون را بر سطح ماه يافته است.با وجود اين يافته ها ، دانشمندان مي توانند منشا و شکل گيري ماه را دقيق تر بررسي کنند. آيا ماه در ابتدا در فضا رها بوده و بر اثر جاذبه ي زمين جذب اين سياره شده؟ و يا اين دو جسم از ابتداي شکل گيري منظومه شمسي در کنار هم به وجود آمده اند؟ شايد هم بر اثر برخورد جسمي عظيم به زمين ، قسمتي از زمين کنده شده و ماه را به وجود آورده است.اين ها همه نظرياتي هستند که دانشمندان در مورد شکل گيري ماه مطرح کرده اند. اما با وجود يافته هاي جديد فضاپيماي SMART-۱ سازمان فضايي اروپا ، مي توان منشا ماه را دقيق تر مورد بررسي قرار داد.اين فضاپيما با استفاده از ابزار D-CIXS توانست تا اثراتي از وجود عنصر کلسيم را بر سطح ماه بيابد.مسئولين ابزار D-CIXS در سازمان فضايي اروپا وجود عناصر آلمينيوم ، منيزيم و سيليکون را نيز تاييد کردند."مانوئل گريند" رئيس بخش ابزار D-CIXS از دانشگاه ولز مي گويد:«ما تا پیش از این نقشه ی پراکندگی عنصر آهن را بر سطح ماه داشتیم.حال وقت آن است که نقشه ی پراکندگی عناصر دیگر را به دست آوریم.» در نهم اوت ۱۹۷۶ فضاپيماي روسي LUNA۲۴ به سمت ماه پرتاب شد و در ۱۸ اوت در درياي بحران ها بر سطح ماه فرود آمد.اين فضاپيما نمونه هايي را از خاک ماه در منطقه ي درياي بحران ها به زمين آورد. در ژانويه ۲۰۰۵ ، هنگامي که SMART-1 بر فراز درياي بحران ها (همان منطقه اي که سفينه ي روسي فرود آمده بود) قرار داشت ، در سطح خورشيد انفجاري عظيم رخ داد.عموما دانشمندان سعي دارند تا در موقع اين نوع انفجار ها فضاپيما را دور از تابش خورشيد نگه دارند اما اين بار ، اين اتفاق دقيقا همان چيزي بود که مسئولين ابزار D-CIXS منتظر آن بودند.اين ابزار با تابش پرتو ايکس کار مي کند.به اين طريق که هنگامي که پرتو ايکس به سطح ماه تابيده مي شوند ،مولکول هاي سطحي ماه تحريک شده و از خود پرتو ايکس تابش مي کنند. اين امواج تابش شده از سطح ماه به ابزار D-CIXS مي رسد و اين ابزار با بررسي هر کدام از اين امواج ، به خواص مولکولي که آن را تابش کرده پي مي برند.در طي انفجار خورشيدي پرتو ايکس لازم براي انجام اين کار به مولکول هاي سطح ماه تابيده شد. اما پس از انجام تجزيه و تحليل ها ، دانشمندان اين پروژه به اين نتيجه رسيدند که يافته هاي آنها با نمونه هايي که فضاپيماي روسي از همان منطقه آورده بود، همخواني دارد. پس از ماموريت هاي سفينه هاي آپولو به ماه در دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ و نمونه هاي خاک ماه که با خود به زمين آوردند ، دانشمندان به شباهت بسيار زياد مواد سطحي ماه و مواد دروني زمين که قسمت هايي از گوشته (يکي از لايه هاي دروني زمين) را تشکيل مي دهد پي بردند.اين نتايج نشان داد که به احتمال زياد ماه بر اثر برخورد سياره اي به اندازه ي مريخ با زمين ، از زمين کنده شده و در فضا رها شده است.اما مشکلاتي هم در اين نظريه وجود دارد.مثلا ايزوتوپ هايي که در سنگ هاي ماه پيدا شده اند در زمين موجود نيستند. گريند مي گويد:«در نتيجه مي توان گفت که سنگ هايي که سفينه هاي آپولو با خود به زمين آورده اند ، تنها متعلق به بخشي از سطح ماه هستند و گواه بر وجود عناصري خاص در کل سطح ماه نمي باشند.» با به دست آوردن پراکندگی عناصر مختلف بر سطح ماه ، دانشمندان می توانند ترکیب مواد در زمین اولیه را دقیق تر مشخص کنند.همچنين مي توان گفت که ممکن است بيشتر عناصر ماه از جسم برخورد کننده با زمين (به اندازه ي مريخ) گرفته شده باشد و اين دليلي است بر متفاوت بودن بعضي از عناصر زمين و ماه.براي پي بردن به عناصر داخلي ماه در آينده دانشمندان به مدل هاي دقيق تري از ساختار و تحول قمر زمين نياز خواهند داشت. منبع خبر:ماهنامه نجوم
