# نیروی هوایی عمان

اشاره : همانگونه که ذکر شد سعی می شود تا طی سلسله مقالاتی به بررسی نیروهای هوایی کشورهای منطقه و برخی دیگر از کشورهای جهان بپردازد. هدف از انتشار این سلسله مقالات، در درجه اول ایجاد امکان مقایسه به ویژه با وضعیت فعلی نیروی هوایی کشورمان است. با این امید که با افزایش سطح آگاهی عمومی نسبت به این مساله گامی هر چند کوچک در مسیر پیشرفت برداشته نشده باشد.

نيروي هوايي سلطنتي عمان (RAFO)
كشور سلطنتي عمان در طي 30 سال گذشته با رهبري سلطان كابوس بن سعيد پادشاه اين كشور يكي از بي‌اغتشاش ترين كشورهاي منطقه خاورميانه بوده است.
عمان داراي روابط نزديك اقتصادي و نظامي با همسايگان خود مي‌باشد و يكي از شش كشور عضو شورای خليج فارس است، مقامات اين كشور به مشكلات همسايگان خود در اين ناحيه آگاهي كافي دارند كه از آن جمله مي‌توان به جنگ‌هاي 15 سال گذشته در افغانستان و عراق و تنش‌هاي كنوني پيرامون مسئله هسته‌اي ايران اشاره نمود.
حاشيه شمالي اين كشور مشرف به تنگه هرمزی است که گلوگاه ترانزیتی 25 درصد نفت کل دنیا محسوب می شود.

ساختار فرماندهی نیروی هوایی عمان
نیروی هوایی عمان داراي پنج پايگاه اصلي است. دو پايگاه "سيب" و "سلاله" در زمينه نظامي و غيرنظامي فعاليت دارند در حالي كه سه پايگاه ديگر با نام‌هاي "مسيره" "تامريت" و "خزاب" به طور كامل در اختيار نيروي هوايي است. پايگاه ديگري نيز در "المثني" در دست تاسيس است.
سيب پايگاه مركزي ترابري هوايي است كه در شمال اين كشور واقع شده است. سلاله نیز که در جنوب عمان واقع شده ، اسکادران پنجم مدرسه آموزش های پیشرفته پرواز با هواپیماهای چند موتوره و همچنین اسکادران سوم مدرسه آموزش پرواز با بالگرد را در خود جای داده است. پایگاه مسیره نیز یکی از دو پایگاهی است که جنگنده های نیروی هوایی سلطنتی عمان در آن جای گرفته اند.
پايگاه تامریت در شرق منطقه ظفار قرار دارد. پايگاه خزاب در منتهي اليه شمالي عمان واقع شده است و از آنجا كه اين پايگاه مشرف به تنگه هرمز مي‌باشد، از لحاظ موقعيت، سوق الجیشی ترین پايگاه نیروی هوایی عمان به حساب مي‌آيد. به منظور كاهش ترافيك فرودگاه بين المللي سيب، RAFO در حال تأسيس پايگاه جديدي در المثني است. اين پايگاه در 50 مايلي شمال غرب مسقط واقع شده و هنوز تكميل نشده است.

انواع هواپیماها و هلیکوپترهای نیروی هوایی عمان
به دليل ناامني‌هاي سياسي در منطقه و پشتيباني از رشد سريع هوانوردي غيرنظامي در اين كشور، عمان اقدام به تاسيس پايگاه هوايي جديد و به كارگيري جنگنده‌ها و هليكوپترهاي جديد (مانند F16C/D و آگوستا وستلند سوپر لينكس 300 و (NH90 نموده است. اين كشور همچنين در آينده نزديك هواپيماي جديدي را جايگزين هواپيماي BAC 1-11 خود خواهد نمود.
در پایگاه سیب سه اسكادران از هواپيماهاي بال ثابت (اسكادران شماره 2، 4، 16) و يك مركز هليكوپتري (اسكادران 14) مستقر بوده که نيروهاي نظامي سلطنتي (Sultanate’s Armed Forces) را از لحاظ استراتژيك و تاكتيكي به طور كامل تحت پشتیبانی قرار مي‌دهند.
به طور كلي نيروي هوايي سلطنتي عمان با به كارگيري 16 فروند shorts SC-7 skyvans بزرگترين مشتري اين هواپيما در دنياست. Skyvan، 36 سال در خدمت اين نيروي هوايي بوده و امن ترين هواپيماي RAFO به حساب مي‌آيد. اين هواپيما در جنگ ظفار نيز حضور فعال و موثري داشته‌است.
هواپيماهاي skyvan در حال حاضر بين دو اسكادران در "سيب" و پنج اسكادران در "سلاله" تقسيم شده‌اند. در واقع تعدادی از هواپيماهاي skyvan از اسكادران 2 به منظور انجام ترابري‌هاي كوتاه برد براي آژانس‌هاي نظامي و دولتي به پايگاه سلاله منتقل گرديدند.
از اين هواپيما به منظور آموزش خلبانان ترابري براي RAFO، آموزش چتربازان ارتش، نيروهاي ويژه به پايگاه‌هاي دوردست، پروازهاي VIP، تأمين غذا و كمك‌ رسانی به مناطق دوردست، به كار گرفته مي‌شود. اين هواپيما همچنان در مناطقي كه هيچ گونه پشتيباني زميني موجود نباشد مورد استفاده قرار مي‌گيرد. اين هواپيما با داشتن 60 مسافر و يا 12 سرباز كاملاً مجهز و دو خدمه داراي مداومت پروازي حدود 3 ساعت است.
در سال 1984 سه فروند از هواپيماهاي skyvan به منظور انجام عمليات گشت دريايي و مبارزه با قاچاق و مواد مخدر، گشت مبارزه با مهاجرت غيرقانوني، كنترل آلودگي و صيد ماهي به هواپيماهاي seavan تبديل شدند. براي انجام اين مأموريت‌هاي جديد، skyvan مجهز به رادار جستجوی سطحي در زير بدنه گرديد. در بسياري از عمليات‌هاي دريايي، seavan داراي چهار خدمه و مداومت پروازي 4 ساعت است.


You can see links before reply

براي انجام عمليات كنترل آلودگي، اين هواپيما عبور و مرور تانك‌هاي حمل سوخت را در منطقه تنگه هرمز مورد بررسي قرار داده و در صورت مشاهده حمل غيرقانوني نفت توسط يكي از كشتی‌‌ها اين هواپيما عكس‌هايي از كشتي مظنون به منظور انجام پيگيري‌هاي قانوني بعدي تهيه مي‌كند.
با وجود عمر زياد هواپيماهاي Skyvan نیروی هوایی عمان، عجله‌اي در بازنشسته كردن آن‌ها نداشته و در حال حاضر 8 فروند از اين هواپيما در خدمت اين نيروي هوايي است و به احتمال زياد سال آينده پيرامون بركناري آن‌ها تصميم گيري خواهد شد.
اسكادران 4 مجهز به سه فروند هواپيماي BAC1-11است. اين هواپيماها در گذشته برای انتقال پرسنل نيروهاي نظامي عمان و خانواده آن‌ها بين پايگاه‌هاي سيب و سلاله مورد استفاده قرار مي‌گرفت. اين هواپيماها همچنين پروازهاي منظمي را به انگلستان، خاور دور، خاورميانه و ديگر كشورهاي اروپايي انجام مي‌دهند. از BAC1-11 علاوه بر مسافر بری براي حمل بار، نيز استفاده مي‌شود.
براي پروازهاي كوتاه، اين هواپيما ظرفيت 79 مسافر به علاوه 10 كودك و پنج خدمه را دارد.
ظرفيت مسافر BAC1-11 در پروازهاي طولاني به 59 مسافر كاهش مي‌يابد. براي انجام مأموریت‌هایVIP، BAC1-11 داراي 10،20 و يا 30 صندلي است.
اولين فروند از اين هواپيما در سال 1974 به RAFO تحويل داده شد و با نزديك شدن هر چه بيشتر اين هواپيما به زمان بازنشستگي خود، RAFO به دنبال جايگزيني مناسب براي آن مي‌گردد. البته اين جايگزين مناسب در حال حاضر انتخاب شده و قرارداد خريد آن در اواسط سال آتي به امضا خواهد رسيد.
اسكادران شماره 16 مجهز به سه فروند هركولس 130 H -C است كه در سال 1981 به RAFO تحويل داده شد. %70 از اين هواپيماها براي پشتيباني از نيروهاي زميني و آموزش چتربازي مورد استفاده قرار مي‌گيرد. به دليل عدم وجود سيستم راه‌هاي ارتباطي و خطوط راه‌آهن، بهترين راه انتقال نيرو بين پايگاه‌ها استفاده از هواپيماست. از اين هواپيما همچنين براي حمل دارو و بار به مقاصد دور و معمولاً انگلستان استفاده مي‌شود.
در صورتي كه از اين هواپيما براي حمل دارو استفاده شود مداومت پروازي آن‌ها 12 ساعت خواهد بود. يكي از توانايي‌هاي اين هواپيما كه بيشتر در مأموريت‌هاي ارتش و يگان نيروهاي ويژه مورد استفاده قرار مي‌گيرد استفاده از 20 زمين مسطح غیر فرودگاهی در سطح اين كشور براي فرود آمدن است.
هركولس معمولاً در سطح پايين و براي فرود در زمين‌هاي مسطح برای ناوبری هنگام شب از GPS و رادار ارتفاع‌سنج استفاده مي‌كند. اين هواپيما داراي توانايي‌هاي انجام گشت و نجات دريايي نيز مي‌باشد.
پایگاه مسیره دارای اسكادران مجهز به سه نوع هواپيماي سوپر مشتاق، پيلاتوس PC- و Scheibe SF-25 notorfalke است.
سه فروند مشتاق در سال 1994 توسط نيروي هوايي پاكستان در اختيار RAFO قرار گرفت در سال 2002 اين هواپيماها با استفاده از موتورهاي قويتر، سيستم‌هاي اويونيكي بيشتر و تهويه هوا مدرنيزه گرديده و تبديل به سوپر مشاق شدند. در اوت 2002 نيز پنج فروند ديگر سوپر مشاق از سازنده اين هواپيما تحويل گرفته شد.
اسكادران 6 مجهز به هواپيماهاي هاوك MK 103 و MK 203 است. مسئوليت اين اسكادران دفاع هوايي است و اسكادران 6 هواپيماهاي MK 203 را در تمامي ساعت شبانه روز و تمامي روزهاي هفته و سال براي انجام واكنش سريع به حالت آماده باش نگه مي‌دارد. (آخرين باري كه اين كشور نياز به دفاع از حريم هوايي خود پيدا كرد، سال 1991، در جريان جنگ افغانستان و هنگامي بود كه يك هواپيماي نيروي دريايي پاكستان حريم هوايي اين كشور را نقض كرد)
از هواپيماهاي هاوك همچنين به منظور پشتيباني حملات زميني و انجام عمليات شناسايي نيز استفاده مي‌شود. هر دو نوع هواپيماي هاوك چند منظوره بوده و توانايي حمل طيف وسيعي از تسليحات هوا به هوا و هوا به زمين را دارا مي‌باشند.
از سايدويندر نوع AIM-9L/M ، مسلسل‌هاي 30 ميليمتري به منظور انجام دفاع هوايي استفاده می‌شود. موشك‌هاي CRV7 ، بمب‌هاي خوشه ای و طیف وسیعی از دیگر انواع بمب براي انجام حملات زميني مورد استفاده قرار می‌گیرند. به منظور بمباران هوايي از توپ‌های 30 میلیمتری نيز استفاده مي‌شود.
از اين هواپيماها به ندرت براي انجام عمليات شناسايي نيز استفاده مي‌شود.
به منظور دفاع از خود، اين هواپيماها مجهز به رادار هشدار دهند و چف و فلر نصب شده روي دم عمودي هستند. تمامي چهار فروند هواپيماهاي هاوك MK 103 و 12 فروند هواپيماي هاوك MK203 در سال 1993 دريافت شدند. يك فروند هواپيماهاي MK203 نيز تاكنون دچار سانحه شده كه موجب از دست رفتن اين هواپيما گرديده.
در ابتدا هواپيماهاي دو نفره Mk103 به منظور دادن آموزش‌هاي پيشرفته و هواپيماي تك نفره Mk203 به عنوان جنگنده چند منظوره مورد استفاده قرار مي‌گرفتند.
هواپيماي Mk103 مجهز به FLIR (forward looking infra-red) و سنسورهاي ليزري براي انجام مأموريت‌هايي با وزن بسيار كم و در شب است. اين سيستم‌ها در دماغه كشيده اين هواپيما قرار داده شده است. هواپيماهاي Mk203 نيز به رادار پالس داپلر مولتي مود APG.66H مجهز است.
پايگاه تامریت داراي دو اسكادران 8 و 20 مجهز به هواپيماهاي جنگي است. اين اسكادران ها داراي 20 هواپيماي تك سرنشينه جگوار OS و 4 فروند جگوار OB مي‌باشند.اين اسكادران تا اواسط فوريه يك فروند F-16 نيز دريافت كرد.
اولين جگوارها از ميان 12 فروند جگوار اسكادران 8 در ژوئن 1977 به خدمت اين اسكادران درآمدند. در مي 1983 نيز اولين فروند از 12 فروند جگوار ديگر شامل 10 فروند تك سرنشينه و 2 فروند نوع T-bird به اين نيروي هوايي تحويل داده شد. در نوامبر 1983 دومين يگان جگوار با نام اسكادران 20 در پايگاه تامريت شكل گرفت. از وظايف هواپيماهاي اين دو اسكادران مي‌توان به انجام عمليا دوربرد نفوذي حمله به خاك دشمن، شناسايي و پشتيباني نزديك نيروهاي زميني اشاره كرد.
اين دو اسكادران همچنين مسئوليت دفاع از حريم هوايي عمان را نيز برعهده دارد. اسكادران 8 مسئوليت ناحيه جنوبي و اسكادران 20 مسئوليت ناحيه شمالي را برعهده دارد. ) از ديگر مسئوليت‌هاي اسكادران 20 مي‌توان به ارائه آموزش پرواز براي خلبانان عماني و آموزش‌های مهندسي براي خدمه زميني عماني اشاره نمود. برخي از قسمت‌هاي هواپيماهاي جگوار به منظور حفظ توانمندي آن‌ها ارتقا يافتند. كه شامل ارتقای اويونيك ديجيتالي اين هواپيما در سال 1997 با هزينه 40 ميليون پوند مي‌شود. به اين منظور سيستم ناوبري Terprom ساخت شركت BAE براي هدايت دقيق در ارتفاعات پايين و جلوگيري از برخورد با زمين و دوربين‌هاي ديد در شب، head up display جديد رادار گيرنده هشدار و سيستم هدايت دقيق تسليحات براي هدف گيري نيز روي اين هواپيماها نصب گرديد. اين تغييرات توانايي‌هاي جگوار در شب را به ميزان قابل توجهي افزايش داد.
نیروی هوایی عمان 12 فروند F-16 C/D (شامل 8 فروند F-16 نوع C و 4 فروند F-16 نوع D ) نيز دريافت مي‌كند. دو فروند اوليه اين هواپيما در اكتبر 2005 توسط اين نيروي هوايي تحويل گرفته شد چهار فروند ديگر نيز اواسط فوريه گذشته به RAFO تحويل داده شد. همچنين قرار است پنج فروند ديگر در ماه سپتامبر و يك فروند نيز تا اواخر سال جاري به اين نيروي هوايي تحويل داده شود.
تسليحات اين هواپيماها شامل موشك‌هاي پيشرفته AIM120 هوا به هوا با برد متوسط، سايدويندر AIM-9M-8/9، موشك‌هاي ضد ناو با نام هارپون AGM-84D و بمب‌هاي پيشرفته هدایت شونده توسط ليزر با نام GBU-10 و GBU 12 paveway مي‌باشد.
اين هواپيماها همچنين مجهز به موتورهاي F110-GE-129 ساخت شركت جنرال الكتريك، رادار كنترل آتش AN/APG-68(V)XM ساخت شركت نورثروپ گرومن و سيستم‌هاي هدفگيري و ناوبري CANTRIN هستند.
RAFO دو سيستم شناسايي پيشرفته هوايي با نام F-9120 ساخت شركت BAE نیز دريافت خواهد كرد. اين سيستم‌ها شامل ايستگاه زميني و پشتيبان لجستيكي است.
اسكادران جديدي به نام اسكادران 18 در پايگاه تامريت با استفاده از اين هواپيماها تا سال 2007 راه‌اندازي خواهد شد اولين گروه از خلبانان و مهندسين هواپيماهاي F-16 در حال حاضر در آمريكا آموزش‌هاي لازم را مي‌بينند ولي تا دو سال آينده تمامي امكانات آموزشي براي خدمه، تكنيسين و مهندسين اين هواپيماها در داخل عمان فراهم خواهد شد. تا سال آینده يك شبيه ساز پرواز F-16 نيز در اين پايگاه راه‌اندازي خواهد شد.

هلی کوپتر های نیروی هوایی سلطنتی عمان
بخش هليكوپتر پايگاه سيب مجهز به هليكوپترهاي آگوستا بل 205 و آگوستابل 212 است. بخشي از اين هليكوپترها در گذشته متعلق به پايگاه مسيره و خزاب بوده‌اند. بخش اعظم ناوگان هليكوپتري اين پايگاه متشكل از هليكوپترهاي AB-205 بوده و از زمان آغاز تحويل اين هليكوپترها در سال 1971 تاكنون 35 فروند AB-205 تحويل گرفته شده است.
تعدادي از هليكوپترهاي AB-205 اسكادران سوم به منظور عمليات VIP و ترابري عمومي مورد استفاده قرار مي‌گيرد.
اين هليكوپترها پشتيباني لازم را براي تمامي خدمات نظامي فراهم نموده و در حمل سرباز، وينچ كردن حمل دارو، انجام عمليات جستجو و نجات مورد استفاده قرار مي‌گيرند.
هليكوپترهاي AB-205 و AB-212 به همراه هواپيماهاي بال ثابت پايگاه سيب براي انجام عمليات جستجو و نجات در بخش شمالي اين كشور مورد استفاده قرار مي‌گيرد.
پایگاه خزاب نیز مجهز به اسكادران 14 متشكل از هليكوپترهاي AB-205 به منظور انجام عمليات جستجو و نجات است. اين هليكوپترها در مواقع لزوم توانايي تشكيل پايگاه‌هاي عملياتي خط مقدم را نیز برای جنگنده های نيروي هوايي دارند.
طبق گفته‌هاي فرمانده ارشد اسكادران 14، اگر چه مسئوليت اصلي اين اسكادران انجام عمليات جستجو و نجات است، اكثر عمليات نجات مربوط به شرايط اضطراري است كه ماهيگيران با آن مواجه مي‌شوند. ماهيگيري يك صنعت سنتي اطراف ساحل مسيره است و كشتي‌هاي ماهيگيري اين ناحيه اكثراً به سيستم‌هاي ناوبري، تجهيزات راه يابي و در برخي موارد حتي چراغ مجهز نيستند. از طرفي وزش بادهاي موسمي بين ماه‌هاي آوريل تا سپتامبر سبب انحراف این كشتي‌ها از مسير خود مي‌شوند.
هليكوپتر AB-205 ساخت شرکت آگوستا-بل متعلق به نیروی هوایی عمان. این نیرو در نظر دارد این هلی کوپترهای خود را با انواع لينكس MK300 سفارش داده شده جایگزین کند


You can see links before reply

در اين بخش دو هليكوپتر AB-205 همواره در شرايطي قرار دارند كه طي 15 دقيقه براي پرواز آماده مي‌شوند. در صورت عدم وجود چنين شرايطي آماده شدن هليكوپتر براي پرواز و انجام عمليات نجات در روز يك ساعت و در شب تا دو ساعت به طول مي‌انجامد . اين هليكوپترها حامل يك خلبان، يك كمك خلبان و يك غواص است.
از هليكوپترهاي Bell 212 علاوه بر استفاده‌هاي نظامي هفته‌اي دو الي سه بار براي تفريح در كوه‌ها استفاده مي‌شود. از اين هليكوپتر همچنين به ندرت براي كنترل بذرافشاني استفاده مي‌شود.
بسياري از عمليات‌هاي VIP اسكادران 14 توسط يگان سه هليكوپترهاي AB-212 انجام مي‌گيرد. تفاوت هليكوپترهاي AB212 با AB-205 علاوه بر داشتن دو موتور، توانايي انجام عمليات جستجو و نجات در شب توسط هلیکوپترهای AB212 است.
با وجود اين‌كه هليكوپترهاي AB-212 نيز داراي توان ديد در شب هستند، توان اصلي ديد در شب اين نيروي هوايي متكي به هليكوپترهاي سوپر لينكس است كه در خدمت اسكادران 14 پايگاه المثني بوده و مجهز به دوربين‌هاي ديد در شب هستند. در حال حاضر ناوگان هلیکوپترهای سوپر لينكس MK300 در اين پايگاه قرار دارد. اولين فروند از 16 فروند سوپر لينكس سفارش داده شده در ژوئن 2004 و آخرين فروند نيز در اكتبر همان سال به RAFO تحويل داده شدند.


You can see links before reply

هلی کوپتر سوپر لينكس MK300
برخلاف سوپر لینکس‌های قبل که قابلیت نشست و برخاست از روی کشتی را دارند، هواپیماهای سوپر لینکس RAFO قابلیت نشست و برخاست از روي زمين را داشته و در مواقع لزوم نيز در هوانوردي دريايي مورد استفاده قرار مي‌گيرند. سوپر لينكس MK300 به دليل عملكرد خوب در ارتفاعات بالا و پايين و توانايي‌هاي چند منظوره آن‌ها، توسط RAFO انتخاب گرديد. اين هلیکوپترها براي انجام ماموريت‌هاي دوربرد مجهز به مخزن سوخت كمكي نصب شده بر روي كابين هستند. سوپر لينكس MK300 همچنين به رادار تلفني 1600 و چشم مادون قرمز نصب شده بر روي دماغه مجهز بوده و توانايي حمل توپ‌هاي 20 ميليمتري و 19 راكت با قطر 75/2 اينچ را دارا مي‌باشد.
در پایگاه مسیره دو فروند گلايدر نیز به منظور استفاده‌هاي عمومي و انجام پروازهاي تفريحاتي در دسترس مي‌باشند.

هواپیماها و سیستم آموزشی نیروی هوایی عمان
در پایگاه سلاسه فارغ التحصيلان اسكادران اول كه به عنوان خلبان هواپيماهاي چند موتوره شناخته مي‌شوند، آموزش‌هاي اوليه را توسط هواپيماهاي skyvan متعلق به اسكادران پنج مي‌بينند و سپس آموزش‌هاي تكميلي توسط هواپيماهاي BAS1-11، هركولس و skyvan متعلق به پايگاه سيب به خلبانان ارائه مي‌شود.
خلبانان هليكوپترها نيز توسط هليكوپترهاي Bell 206 B Jet Ranger II متعلق به اسكادران سوم آموزش داده مي‌شوند. پس از 70 ساعت آموزش پرواز توسط بل206 B مدرك عمليات محدود به مدت يك سال به اين خلبانان تعلق مي‌گيرد و سپس اين خلبانان تحت آموزش‌هاي عملياتی تكميلي قرار مي‌گيرند.
در پایگاه مسیره اسكادران مجهز به سه نوع هواپيماي سوپر مشتاق، پيلاتوس9M PC- و Scheibe SF-25 notorfalke داراي 14 مدرس بوده و تعمير تمامي هواپيماها نيز توسط پرسنل عمان در پايگاه مسيره انجام مي‌گيرد. دانشجويان پس از فارغ التحصيلي از آکادمي هوايي سلطان كابوس و دريافت 20 ساعت آموزش‌هاي ابتدايي بر روي هواپيماهاي سوپر مشاق پاکستانی به اين اسكادران منتقل مي‌شوند.
دانشجوياني كه موفق به گذراندن دوره‌هاي فوق مي‌شوند پس از سه ماه آموزش در مدرسه زميني، به مرحله آموزش پرواز پيشرفته توسط هواپيماهاي PC-9M وارد مي‌شوند.
پيش از آغاز اين مرحله از آموزش، دانشجويان با استفاده از ابزارهاي آموزشي كامپيوتري با سيستم PC-9M آشنا مي‌شوند و شش مرحله آموزش را در اتاقك خلبان آموزشي مي‌گذرانند. دو اتاقك خلبان آموزشي PC-9M در اين پايگاه، مورد استفاده قرار مي‌گيرند.