تاریخچه بمب افکن های آمریکا

هر چند امروزه با پیشرفت تکنولوژی انواع سامانه های پرتاب موشک های بالستیک دوربرد در خدمت نیروهای نظامی جهان قرار گرفته است اما هنوز بمب افکن ها و به خصوص انواع بمب افکنهای سنگین و دوربرد به عنوان وسیله های که توسط انسان لحظه به لحظه کنترل میشود جایگاه خاص خود را دارد و هنوز کشورها هزینه های گزافی را برای طراحی ، تولید و یا خرید آنها میپردازند. در این میان ایالات متحده آمریکا به عنوان کشوری که بزرگترین صادرکننده انواع تسلیحات است از مدت ها پیش ساخت بمب افکن های سنگین را در دستور کار خود قرار داده و تاریخچه آن به اوایل دهه 30 میلادی باز میگردد. در این بخش قصد داریم به صورت خلاصه به معرفی تعدادی از این بمب افکن ها بپردازیم.


b-10 بمب افکن دو موتوره ساخت شرکت مارتین بود که به عنوان نخستین بمب افکن تک باله به بدنه کاملا فلزی وارد خدمت سپاه هوایی آمریکا در ژوئن 1934 شدUnited States Army Air Corps (USAAC). این هواپیما به عنوان گشت هوایی نیز در ارتش آمریکا مورد استفاده قرار میگرفت و در برخی موارد با نامهای B-12 ، B-13 و B-14 نیز شناخته میشود.
B-10 دارای نقاط مثبت زیادی در طراحی خود بود که باعث شد جایزه Collier را در سال 1932 به خاطر طراحی منحصر به فردش از آن خود کند. از این هواپیما 342 فروند ساخته شد که هر کدام 52000 دلار قیمت داشت . علاوه بر آمریکا کشورهای ترکیه ، آرژانتین، چین و شوروی نیز چند فروند از این هواپیما را در اختیار داشتند. قابلیت حل بمب آن کمی بیش از یک تن بود و تنها از 3 مسلسل 20 میلیمتری برای دفاع از خود بهره میبرد و سرانجام در سال 1937 تولید آن متوقف و در سال 1942 در بحبوحه جنگ جهانی دوم از خدمت بازنشسته شد.





B-17 Flying Fortress یک بمب افکن سنگین 4 موتوره بود که توسط سپاه هوایی آمریکا ساخته شد. در حالی که رقابت بین شرکت های داگلاس و مارتین برای بستن قرارداد ساخت 300 بمب افکن در جریان بود نیروی هوایی از طرح ارائه شده توسط بویینگ استقبال کرد و سفارش ساخت بمب افکن ها را به این شرکت داد. هر چند سقوط نمونه اولیه ساخته شده تا حدی اعتبار این طرح را زیر سوال برد اما با اصلاحات انجام شده نیروی هوایی مجاب شد تا 13 فروند بمب افکن B-17S را از شرکت بویینگ خریداری کند. بدین ترتیب بویینگ B-17 نخستین هواپیمای سنگین لقب گرفت که به صورت تولید انبوه ساخته میشد.
B-17 در ابتدا تنها توسط سپاه هوایی به عنوان یک بمب افکن شب رزم برای بمباران اهداف صنعتی ، نظامی و شهری آلمان در جنگ جهانی دوم استفاده میشد اما توانایی این بمب افکن باعث شد تا لشکر هشتم هوایی مستقر در انگلیس و لشکر 15 هوایی مستقر در ایتالیا نیز از این بمب افکن بهره گیرند. همچنین B-17 در جنگ علیه ژاپن نیز به کار رفت.
استفاده از سلاحهای سنگین و مسلسلها که برای حفاظت از B-17 به کار رفته بود باعث شد که این بمب افکن ماموریت های خود را با حداقل تلفات به پایان برساند. در واقع این هواپیما از 13 مسلسل سنگین برای دفاع از خود در تمام جهات بهره میبرد که به صورت نمادینی آن را آسیب ناپذیر جلوه میداد.جالب است بدانید از 1.5 میلیون تن بمبی که آمریکا بر روی آلمان فرو ریخت 640000 تن آن توسط B-17 ریخته شد. در کل 12731 فروند از انواع B-17 ساخته شد که تا سال 1968 در نیروی هوایی کشورهای مختلف (آخرین آنها برزیل بود) خدمت میکرد.




B-24 Liberator یکی دیگر از بمب افکن های سنگین آمریکا بود که توسط شرکت Consolidated Aircraft ساخته شد. از این هواپیما بیش از هر هواپیمای دیگری در طول جنگ جهانی دوم ساخته شد که هنوز هم رکورد بیشترین تیراژ در بین هواپیماهای نظامی آمریکا را حفظ کرده است یعنی 18482 فروند که هر فروند آن حدود 300000 دلار قیمت داشت. همچنین رکورد بیشترین تعداد عملیات در نبردهای شمال اروپا ، اقیانوس آرام و دریای مدیترانه نیز از آن B-24 است. اغلب کارشناسا برای نشان دادن خصوصیات این بمب افکن اینگونه میکویند که : بمب افکنی مدرن تر ، سریع تر و دوربرد تر از B-17 ولی با همان قابلیت حمل بمب و تسلیحات به کار رفته در آن. ( 10 مسلسل 13 میلیمتری در این هواپیما به کار رفته است.)
البته B-24 هرگز نتوانست خوشنامی B-17 را کسب کند زیرا موارد متعدد آتش سوزی در این هواپیما اتفاق افتاد که بیشتر آن ناشی از قرار داشتن بخشی زیادی از باک سوخت در بیرون بدنه بود تا هم به قابلیت حمل بمب آن افزوده شود و هم حجم سوخت بیشتری حمل کند. ولی ابن باعث آسیب پذیری زیاد آن در مقابل آتش دشمن میشد سیستم کنترل آن نیز گاهی با اشکال مواجه میشد و از دیگر معایب آن تعداد زیاد خدمه اش بود که در بعضی مدلها به 10 نفر میرسید. البته با تمام این مشکلات این بمب افکن در نیروی هوایی 17 کشور مختلف جهان حتی شوروی مشغول خدمت بود.




B-29 Superfortress یک بمب افکن سنگین چهارموتوره محصول کمپانی بویینگ بود که در طول جنگ جهانی دوم و همینطور جنگ کره توسط آمریکا به کار گرفته شد. کشورهای دیگری مانند انگلیس و استرالیا نیز تعدادی ازاین بمب افکن را در اختیار داشتند. نام Superfortress به خاطر عملکرد عالی نسل گذشته آن یعنی B-17 Flying Fortress روی آن گذاشته شده است که این روند نام گذاری در مدلهای آتی بویینگ مانند B-52 Stratofortress. نیز به چشم میخورد.
B-29 یکی از بزرگترین و همچنین پیشرفته ترین هواپیماهای به کار گرفته شده در جنگ جهانی دوم بود. به طور مثال تنظیم فشار کابین، کنترل سیستم آتش و مسلسلهای آن تماما با ریموت کنترل انجام میشد. (B-29 از 10 مسلسل 13 میلیمتری و دو مسلسل 20 میلیمتری بهره میبرد) . از این بمب افکن بلندپرواز بیشتر در ماموریت های روزانه استفاده میشد اما در چند مورد ملموریت شبانه در ارتفاع پایین نیز شرکت کرده است. اما شک مهمترین ماموریت این بمب افکن که شاید بتوان آن را مهمترین ماموریت یک هواپیمای نظامی در تاریخ دانست در ماههای پایانی جنگ جهانی دوم رقم خورد که همان بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی بود. بر خلاف بسیاری از هواپیماهای دوران جنگ B-29 تا مدتهای پس از جنگ نیز در ارتش آمریکا باقی ماند تا سرانجام در اوایل دهه 60 بازنشست شد. در کل تعداد 3960 فروند از این هواپیما ساخته شده است.




B-36 Peacemakerیک بمب افکن استراتژیک ساخت شرکت Convair بود که فقط توسط نیروی هوایی آمریکا به کار گرفته شد. در واقع تعداد کم ساخته شده از این هواپیما (384 فروند) اجازه صادرات آن را به سایر کشورها نمیداد. مشخصه اصلی این بمب افکن فاصله زیاد بین دو سر بال آن است که با 70 متر طول بین هواپیماهای نظامی ساخته شده تا به امروز رکورددار به شمار می آید.این بمب افکن ماموریت های نظامی زیادی را تا به حال انجام داده و باید گفت که نخستین بمب افکنی به حساب می آید که میتوانست بمب های هیدروژنی را حمل کند. B-36 با برد موثر 9700 کیلومتر و توان حمل بمب 33 تن (39 تن با اور لود) نخستین بمب افکن قاره پیمای آمریکا نیز محسوب میشد. همچنین از دو مسلسل 20 میلیمتری برای دفاع از خود بهره می جست.در واقع ویژگی های خاص این هواپیما باعث شد تا در ساخت نمونه های بعدی بمب افکن مثل B-52 ، B-1 و حتی بمب افکن پیشرفته B-2 نیز از آن الهام گرفته شود




B-47 Stratojet یک بمب افکن بلند برد و استراتژیک مجهز به موتور توربو جت است که در سال 1955 در خدمت نیروی هوایی آمریکا قرار گرفت. در واقع این بمب افکن با سرعت نزدیک به سرعت صوت برای نفوذهای سریع و ضربتی به آسمان شوروی طراحی و ساخته شده بود. B-47 را میتوان نوآورترین و تاثیر گذار ترین هواپیمای جنگی ساخته شده بعد از جنگ جهانی دوم بین هواپیماهای جت نامید که حتی تاثیر آن را بر روی هواپیماهای جمبوجت مسافربری بعد از خود نیز مشاهده میکنیم. با اینکه B-47 هرگز در ماموریت نظامی خاصی به کار گرفته نشد اما همواره تکیه گاه نیروی هوایی امریکا برای ماموریت های استراتژیک هوایی در دهه های 50 و 60 به حساب می آمد. از این بمب افکن 2036 فروند ساخته شد که علاوه بر آمریکا نیروی هوایی کانادا نیز از آن استفاده میکرد. از تسلیحات به کار گرفته شده در ان نیز میتوان به دو مسلسل 20 میلیمتری اشاره کرد. این بمب افکن توانایی حمل دو بمب اتمی یا 28 بمب 500 پوندی را داشت.






B-52 Stratofortress یک بمب افکن برد بلند و استراتژیک مجهز به موتور جت است که از سال 1955 تا به امروز در خدمت نیوری هوایی آمریکا قرار دارد. قرارداد ساخت B-52 در سال 1946 بین شرکت بویینگ و وزارت دفاع امریکا بسته شد و طراحی آن ر چند مرحله انجام گرفت . در ابتدا هواپیمایی با 6 موتور توربوپراب ساخته شد که نتوانست نظر نیروی هوایی را جلب کند بنابراین با تغییر طرح بمب افکنی با نام YB-52 مجهز به 8 موتور توربوجت ساخته شد که اولین پرواز خود را در سال 1952 انجام داد.
هرچند این بمب افکن توانایی ساخت هرگونه سلاح بازدارنده و اتمی را دارد و حتی انها را حمل نیز کرده است اما تا به حال هرگز از آنها در نبردهایی که شرکت داشته استفاده نکرده و تنها سلاحهای متعارف را مورد استفاده قرار داده ( اگر بتوان بمب های ناپالم و شیمیایی در جنگ ویتنام استفاده شد را متعارف نامید!) . بدین ترنیب B-52 جایگزین B-36 گردید . این بمب افکن تونایی حمل 32 تن بمب را در بیشترین برد بدون سوختگیری خود داراست.و از حیث سلاح فقط از یک مسلسل 20 میلیمتری استفاده میکند.
B-52 تا به حال در بسیاری از ماموریت های استراتژیک نیوری هوایی آمریکا را همراهی کرده و به نوعی از لحاظ طول دوران خدمت در این نیرو رکورددار محسوب میشود که این را مدیون عملکرد خوب خود در سرعت های مادون صوت و هزینه پایین تعمیر و نگهداری خود است به طوری که بمب افکن های XB-70 ، B-1 و B-2 نتوانستند جای آن را بگیرند. بعد از هواپیمای انگلیسی کانبرا، B-52 دومین هواپیمای جهان است که بیش از 50 سال در حال خدمت است. از این بمب افکن تا به حال 744 فروند ساخته شده است.





B-58 Hustlerاین بمب افکن نخستین بمب افکن سوپر سونیک امریکا با سرعت 2 ماخ بود که توسط شرکت Convairساخته شد. B-58 به سفارش نیروی هوایی برای انجام ماموریت های استراتژیک در اواخر دهه 50 طراحی شد. سرعت و سقف پرواز بلند آن کمک میکرد تا بتواند از دست جنگنده های روسی بگریزد اما معرفی نسل جدید موشکهای سطح به هوا شوروی (SAM) باعث شد این بمب افکن علی رغم توانایی های خود بردش محدود شده و نتواند وارد آسمان شوروی شود و از ارزش استراتژیک آن تا حد زیادی کاسته شد. این عوامل دست به دست هم داد تا دوره خدمت آن به 9 سال یعنی از سال 1960 تا 1969 محدود شود. بعد ها نقش این بمب افکن را به عنوان یک بمب افکن مافوق صوت دو مدل FB-111 و B-1B LANCER بر عهده گرفتند. B-58 در شکستن دیوار صوتی بسیار پر سرو صدا عمل میکرد طوری که صدای گوش خراش آن از فواصل دور نیز شنیده میشد.توانایی حمل بمب B-58 به 9 تن محدود میشد و 116 فروند از آن ساخته شد.




[TABLE="class: ncode_imageresizer_warning"]
[TR]
[TD="class: td1, width: 20"][/TD]
[TD="class: td2"]برای نمایش کامل تصویر بر روی نوار زرد رنگ کلیک کنید[/TD]
[/TR]
[/TABLE]


XB-70 Valkyrie این بمب افکن توسط شرکت North American Aviation ساخته شد که قرار بود به عنوان یک بمب افکن سوپر سونیک حمل انواع سلاحهای پیشرفته و اتمی را برعهده بگیرد . طراحی ان در پایان دهه 50 میلادی شروع شد و در پایان بمب افکنی با شش موتور توربو جت بزرگ ساخته شد که توانایی رسیدن به سرعت فوق العاده 3 ماخ را داشت همچنین سقف پروازش به 21000 متر میرسید که به آن اجازه گریز از چنگال رهگیرها و سلاحهای ضد هوایی شوروی را میداد.
اما مشابه همان اتفاقی که برای B-58 افتاد برای XB-70 نیز رخ داد ولی ابعاد آن بسیار وسیع تر بود طوری که آسیب پذیری آن در مقابل نسل جدید موشک های SAM شوروی و همینطور هزینه عملیات بسیار زیاد به لغو پروژه ساخت آن در سال 1961 منجر شد. از این بمب افکن تنها دو فروند به صورت آزمایشی ساخته شد که هر کدام 750 میلیون دلار قیمت داشت. البته همین دو فروند نیز تا سال 1969 در آزمایشاتی که در ان نیاز به سرعتهای بالا بود استفاده میشد تا اینکه در یک سانحه در سال 1966 یک فروند از انها سقوط کرد و 3 سال بعد تنها XB-70 جهان به موزه ملی نیروی هوایی در اوهایو منتقل شد.




B-1 لنسر یکی از بمب افکن های استراتژیک ارتش آمریکاست. در واقع طرح این بمب افکن از دهه 60 میلادی به عنوان یک مافوق صوت با برد بلند و توان حمل مهمات بالا در نیروی هوایی ایالات متحده مطرح شد. نمونه های اولیه این بمب افکن مادون صوت بود ولی با ایجاد تغییرات اساسی در ساختار آن تبدیل به یک بمب افکن مافوق صوت شد که با هر ماموریتی سازگار است و قادر است بدون نیاز به سوختگیری از پایگاه بلند شده و پس از نابودی هدف به سمت پایگاه بازگردد. البته این مراحل بهینه سازی B-1 نزدیک به 12 سال طول کشید تا سرانجام این پرنده وارد خدمت نیروی هوایی شد.
B-1B یکی از انواع این بمب افکن و در واقع اصلی ترین نمونه آن است که در سال 1986 وارد خدمت نیروی هوایی آمریکا شد. لنسر را با قابلیت پرواز مافوق صوت و برد عملیاتی زیاد و همچنین سقف پرواز بلند میتوان بین دو بمب افکن B-52 و B-2 قرار داد. نام رسمی B-1 در نیروی هوایی آمریکا لنسر است اما معمولا به اسم مستعار Bone (B – ONE) شناخته میشود. در حال حاضر با بازنشست شدن جنگنده هایی مانند یوروفایتر 111 و F-14 از خدمت نیروی هوایی لنسر تنها بازمانده نسل هواپیماهای بال متغیر است.





B-2 Spirit یک بمب افکن چند منظوره است که با استفاده از مواد جاذب امواج از ثابلیت رادارگریزی بالایی برخوردار است . B-2 محصول شرکت Northrop Grumman است که جنگنده موفق F-14 را در کارنامه دارد. سیستم های ضدهوایی و پدافندی فعلی به سختی قادر به شناسایی این بمب افکن نامریی که قادر به حمل هرگونه سلاح متعارف و غیر متعارف هست میباشند.
وزارت دفاع آمریکا مدتها بر سر تصویب بودجه ساخت یک بمب افکن رادارگریز با کنگذه به مجادله میپرداخت اما در اواخر دهه 80 با از رده خارج کردن تعدادی از بمب افکن های نیروی هوایی شمار آنها به 132 فروند رسید و بالاخره در اواسط دهه 90 کنگره بودجه ساخت این نوع از بمب افکن ها تصویب کرد. بودجه ای که بعدها با افزایش پیاپی به سنگین ترین بودجه جهان برای ساخت یک هواپیما یعنی به 44.5 میلیارد دلار رسید. اکنون نیز قیمت هر فروند از این بمب افکن ها 737 میلبون دلار است که صرفا تعداد 21 فروند از آن تولید شده است که اگر هزینه های جانبی مثل تعمیر و نگهداری و هزینه های نرم افزاری را هم در طول مدت خدمتش به آن اضافه کنیم به 929 میلیون دلار خواهیم رسید. هرچند کشورهایی مثل ژاپن مایل به در اختیار داشتن این بمب افکن هستند اما بعید است که آمریکا حاضر به فروش آن حداقل در چند سال آینده به سایر کشورها شود.
به هر شکل B-2 که قرار بود برای جنگ سرد طراحی شود زمانی به خدمت درآمد که دوران جنگ سرد به پایان رسبده بود و این بمب افکن اولینن ماموریت جدی خود را در نبرد کوزوو انجام داد و پس از آن در افغانستان و عراق نیز کارسختی برای در هم کوبیدن مواضع دشمن پیش رو نداشت.
B-2 دو خدمه دارد و میتواند 80 بمب 500 پوندی هوشمند JDAM یا 16 بمب اتمی 2400 پوندی B-83 را حمل کند. در این مدت B-2 در هر نمایش هوایی که شرکت کرده به کانون توجه افکار عمومی بدل شده است. در فوریه سال 2008 نخستین سانحه هوایی برای این بمب افکن به وقوع پیوست که در آن آمریکا یکی از 21 فروند B-2 خود را از دست داده و متحمل 1.4 میلیارد دلار خسارت شد.