وقتي زمينشناسان دودكشهاي سياه را مورد مطالعه قرار دادند، بر سر آنها چيزهايي يافتند كه گمان كردند، كرم زميني باشند. آنها مشابه اين كرمهاي زميني را پيشتر در دريچههاي اقيانوس آرام ديده بودند. پس اين تصور به وجود آمد كه اين دريچهها نيز شامل انواع گوناگون از جانداران باشند. اما پس از آن كه زيستشناسان فيلمهاي گرفتهشده از اين دودكشها را ديدند، تصور كردند اين جانداران، شقايق دريايي هستند نه كرم زميني. براي مطالعه دقيق اين دودكشهاي سياه، در سال 2007 سفري تجسسي با حضور زيستشناسان شكل خواهدگرفت. در فوريه امسال، محققان براي مشاهده شكسته شدن سكوي بزرگ لارسون بايس، در قطب جنوب، مطالعهاي را آغاز كردند. اين شكاف، 850متر زير آب است و بين آبهاي فوراني سرد گيركرده است. مناطق وسيعي از سطح اقيانوسها را فرشهاي باكتريايي پوشانده است. در بعضي نقاط نيز تپههاي خاكي احاطه شده در صدفهايي به پهناي 30 سانتيمتر ديده ميشوند. هنوز معلوم نيست كه آيا اين اكوسيستم پس از ايجاد اين شكاف باقيخواهدماند يا نه. هنوز قسمتهاي زيادي از اين اقيانوسها كشف نشده باقي ماندهاند. مطالعات زيستشناسي در اعماق نيمكره جنوبي زمين تازه آغاز شده است. در بيشتر تحقيقات، از دوربينهاي سادهاي كه توانايي گرفتن عكسهاي ساده را نيز دارند و روي سطح آب تعبيه شدهاند، استفاده شده است. اما در سفرهاي تحقيقاتي اخير، از تجهيزات پيشرفته و كشتيهاي زيردريايي استفاده ميشود. با سرنخهايي كه از سطح آبهاي نيمكره جنوبي به دست آمده، اقيانوسهاي اين نواحي متنوعتر و شگفتانگيزتر از اقيانوسهاي نيمكره شمالي به نظر ميرسند. در سفري تحقيقاتي كه در سال 2000 به جلگهاي در عمق پنجكيلومتري سواحل آنگولا انجام شد، گونههاي متنوعتري از موجودات يافت شدند كه بيشتر اين گونهها، براي دانشمندان و محققان ناشناخته بودهاند. در واقع، حتي روي سطح اين اقيانوسها نيز، هزاران جانور جديد و كشف نشده وجود دارند. در عمق 1000متري اين آبها، جايي كه بسيار تاريك است، سفرهاي تحقيقاتي بسيار دشوار و گاهي نيز غيرممكناند. تورهاي صيادي،معمولا جانوران آسيبپذير را از بين ميبرند و كشتيهاي زيردريايي اغلب ماهيهاي مركب را ميترسانند و از ناحيه دور ميكنند. «مايكل وچيون» از موسسه اسميت سانيان در واشينگتن، ميگويد: «اعماق اقيانوسهاي آزاد، بزرگترين مكانهاي زندگي هستند،اما ما كمترين دانش را درباره آنها داريم. اين نواحي چالشانگيزترين و جالبترين نقاط زمين براي مطالعه و تحقيق و كشف هستند.» «وچيون» يكي از اعضاي سفر تحقيقاتي اخير بود. او پس از اين سفر، عكسهاي گرفته شده از پيچيدهترين ماهييابهاي صوتي را همراه تورهاي ماهيگيري و كشتيهاي زيردريايي در كنار هم قرارداد، تا بتواند ازآنها عكسي قابل قبول از زندگي اعماق دريا در خطالراس مركزي اطلس بهدست آورد. محققان، در اين مناطق بيش ازآنچه تصور ميكردند اجتماعات زنده يافتند. آنها در كنار اين اجتماعات، حلقههاي بزرگي از پلانكتونها را نيز يافتند كه وجود زندگي را در آن مناطق بيش از پيش ثابت ميكردند. «ران ادر»، دانشمند ارشد پروژه Cohl (پروژه زندگي زير آب) از واشينگتن، معتقد است كه زيست تودههاي بسياري در اعماق اين اقيانوسها وجود دارند. پروژه Coml، پروژهاي بينالمللي است كه 10 سال از عمر آن ميگذرد و دانشمندان و محققان زيادي از 70كشور دنيا در آن شركت كردهاند. هدف اين پروژه، فهرستبندي كردن موجودات زنده اقيانوسها، در گذشته و حال و احتمالا آينده است. محققان دانشگاه راجرز نيوجرسي، اخيرا تصميم گرفتهاند كارهاي جالبي را در مورد ششميليون دريچه موجود در اقيانوسها انجام دهند. آنها ميخواهند پايگاه اطلاعاتي واحدي را براي جمع كردن اطلاعات بهدست آمده در اين سفرها تاسيس كنند. تعداد دريچههايي كه دانشمندان در اين اقيانوسها بهخصوص در نيمكره جنوبي يافتهاند، بسيار زياد است. احتمال جديد بودن گونههاي حيواني در عمق سههزارمتري اقيانوسها، 50 ـ 50 است. اين احتمال زيادي است. از پنج سال گذشته كه پروژه Coml شروع به كار كرده است، دانشمندان كشفيات زيادي در مناطق عميق درياها داشتهاند. دانشمندان در اين پروژه، هزاران گونه جديد از موجودات را يافتهاند. تعداد زيادي موجود زنده در نواحياي كه احتمال زندگي در آنها نميرفت، يافت شدهاند. در برنامههاي خاصي از اين پروژه، دانشمندان مطالعات خود را در مناطق خاص اقيانوسها از جمله كوههاي دريايي آغاز كردهاند. يافتههاي اوليه، اين احتمال را ميدهند كه كوههاي دريايي مانند جزيرههاي روي آب هستند. بيش از نصف جانداراني كه در اين كوههاي دريايي ديده شدهاند، در نوع خود خاص هستند. اما خاص بودن اين موجودات ممكن است به علت كمي دانش و مطالعات ما نيز باشد و اين كوهها آنطور كه تصور ميشود متنوع نباشند. «ملكوم كلارك» از موسسه بينالمللي تحقيقات آب و اتمسفر در نيوزيلند، كه رييس اين برنامه تجسسي است ميگويد: «در حال حاضر، جورچين ما درباره اين اقيانوسها بسيار ناقص است و هيچ نتيجهگيري قطعي نميتوان از اين داشتهها به دست آورد.» كلارك ميگويد: «با اينكه ماهيگيري بهطور وسيعي در اطراف 100هزار كوه دريايي انجام ميشود، اما هنوز فقط حدود 100 تا از اين كوههاي دريايي شناخته شدهاند. ما تقريبا هيچ اطلاعي از كوههاي جنوب اقيانوس آرام،بين نيوزيلند و آمريكاي مركزي نداريم و محققان تاكنون راستاي عميق اين ناحيه را كه معروف به مرز بزرگ صخرهاي است، نديدهاند.» بعضي اوقات، كمبود دانش در مورد اعماق اقيانوس باعث ميشود فكر كنيم كه اقيانوس ملاقاتكنندگان خود را بازي ميدهد. «وچيون» متخصص سفالوپاد در سال 2002، با گروه پژوهشي Coml به قطب شمال سفر كرد، اما هيچ ماهي مركب و يا هشتپايي در آنجا نيافت. كشفيات جديد دانشمندان را سردرگمتر از هميشه كردهاند. در سفر تجسسي Coml به خطالراس اقيانوس اطلس، دانشمندان راه كوچكي از راه باريكههاي كوچك يافتند. همه اين راه باريكهها، شبيه جادههاي خياباني هستند.
