اولین اقدام برای درمان ایدز در ابتدا آماده کردن بیماران از نظر روان می باشد. استراتژیهای درمان اولین اقدام پزشك برای رویارویی با این بیماران روان درمانی است. باید بیمار در خود احساس امنیت كند كه بیماری او رو به بهبودی است .بیمار می بایست كه از مراحل درمان تا حدودی آگاهی داشته باشد،كلیه مسائل مربوط به پیشگیری به این بیماران آموخته شود و تمامی ریسك فاكتورها برای آنها بازگو شود. تعیین زمان شروع دارو:1-درمان زود هنگام (Early therapy)2 - درمان دیر هنگام (Late therapy) پس ازشروع درمان معمولا“ بعد از دوتا چهار هفته آثار درمان كاملا“ آشكار می شود.مساله بسیار مهمی كه در حال حاضر به عنوان یكی از معضلات درمان نیزمطرح می باشد هزینه درمان است. قیمت داروها بسیار گران است. رویهمرفته هزینه درمان یك بیمار باتوجه به آزمایشاتی كه انجام می دهد به اضافه هزینه داروها حدود 1100 دلاردر هر ماه است.روش علمی درمان دركلینیك ها درحال حاضر در ایران به این صورت است كه پس از شناسایی بیماران درمان با روش late therapy و با استفاده از درمان سه دارویی انجام میگیرد. درمان اصول كلی با انجام آزمایش خون و آزمون پادتن ضد ویروس ایدز (ممكن است حتی تا 6 ماه پس از شروع آلودگی مثبت نشود) می توان تشخیص را تأیید نمود. در بیمارانی كه آلودگی به ویروس ایدز تشخیص داده می شود باید وجود سایر بیماری های آمیزشی و سایر عفونت ها مثل سل نیز مورد بررسی قرار گیرد. در صورت بروز عوارض ، ممكن است نیاز به بستری شدن وجود داشته باشد. بعضی از بیماران وارد برنامه های تحقیقاتی می شوند كه با هدف دستیابی به درمان های بهتر یا واكسن یا بیماری انجام می گیرند. در این گونه برنامه ها، مراقبت ممكن است به طور رایگان انجام پذیرد. توجه داشته باشید كه تشخیصی زودهنگام كمك كننده است .( برای دستیابی به ،مراکزی که بطور رایگان آزمایش وراهنمایی می کنند اینجا را کلیک کنید.) اگر در معرض خطر هستید، برای بررسی مراجعه كنید، حتی اگر احساس می كنید كه در سلامت كامل به سر می برید. اگر می خواهید حامله شوید، یا این كه حامله هستید، انجام آزمون ویروس ایدز ممكن است كمك كننده باشد. در صورت مثبت بودن آزمون ویروس ایدز به هنگام حاملگی ، با درمان های مخصوص می توان احتمال عفونت در نوزاد را به حداقل رساند. در صورت وجود گروه های حمایتی ، به آنها بپیوندید. از تماس با افرادی كه دچار عفونت هستند، حتی سرماخوردگی ، پرهیز كنید.داروها در حال حاضر داروها در معالجه عفونت ایدز مؤثر نیستند. برای مقابله با عفونت ها یا پیشگیری از آنها ممكن است آنتی بیوتیك تجویز شود. داروهای ضد ویروسی (دیدانوزین ، استاوودین ، زالسی تابین ، زیدوودین ) و نیز داروهای مهاركننده پروتئاز در درمان عفونت با ویروس ایدز مورد استفاده قرار می گیرند و ممكن است پیشرفت بیماری را به تأخیر اندازند. تجویز آنها باید توسط پزشكان با تجربه انجام پذیرد.بعضی از این داروها (مثل زیدووین ) می تواند انتقال عفونت به نوزادان مادران حامله را كاهش دهد. تحقیقات زیادی در رابطه با داروهای جدیدتر و واكسن آن در دست انجام هستند.فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری ها به وضعیت سلامت هر فرد بستگی دارند. علایمی مثل خستگی یا وجود عفونت می توانند بعضی از فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری ها را محدود كنند. استراحت مهم است ، اما توصیه می شود به طور منظم ورزش انجام گیرد.رژیم غذایی تغذیه باید كافی و مناسب باشد. سوءجذب ، سوخت وساز تغییر یافته ، و كاهش وزن در بیماران مبتلا به ایدز شایع هستند. از خوردن تخم مرغ خام ، شیر غیرپاستوریزه ، یا سایر مواد غذایی بالقوه آلوده خودداری شود.
چيزهايي كه بايد در مورد ايدز بدانيد 2 HIv به معني ويروس نقص ايمني انسان است. اولين بار در سال 1981 در آمريكا پنوموني ناشي از پنوموسيستيس كاريني(Pneumocystis carinii pneumonia) در پنج مرد همجنس باز كه قبلا سالم بودند مشاهده شد تا اين كه در سال 1983 HIV از يك بيمار لنفادنوپاتي جدا شد و در سال 1984 ثابت شد كه اين ويروس عامل مسبب AIDS مي باشد. ويروس HIV از خانواده ي رترو ويروس ها و از زير خانواده ي لنتي ويروس ها مي باشد. ويروس هاي نقص ايمني انسان HIV-1 و HIV-2 نام دارند كه ويروس هاي سيتوپاتيك مي باشند. در ميكروسكوپ الكتروني اين ويروس به شكل دوازده وجهي، با خارهاي سطحي متعدد، داراي دو پوشش پروتئيني و اصلي وراي غشايي ديده مي شود. ويريون* از سطح سلول هاي آلوده جوانه مي زند و به محيط بيرون آزاد مي شود. به همين علت است كه ويروس HIV به طور مداوم پوشش خود را عوض مي كند و به هنگام جوانه زدن از غشاي سلول ميزبان انواع متفاوتي پروتئين و گليكو پروتئين جدا مي كند كه تركيب آن منحصر به فرد مي باشد. (* به يك ذره ي ويروسي كه توان آلوده كردن سلول را دارد ويريون مي گويند.) در شكل شماتيك از ويروس به طور واضح لايه ها و هسته ي ويروس و دو قطعه ي RNA كه به صورت جدا از هم در مركز ويروس مستقر هستند، مشاهده مي شود. اين ويروس ها حاوي آنزيم ريورس ترانس كريپتاز معكوس هستند و به كمك همين آنزيم است كه پس از ورود به داخل سلول مي توانند از روي RNA، ژنوم دو رشته اي DNA را سنتز كنند. پس از اين مرحله DNA ي سنتز شده به هسته ي سلول ميزبان رفته و توسط آنزيم هاي خود در DNA ي سلول ميزبان رخنه مي كنند و سيستم همانند سازي كننده ي ميزبان را وادار به همانند سازي از ژنوم خود كرده و در مراحل بعدي اجزاي ويروس HIV به سرعت سنتز مي شود و با پديده ي جوانه زدن از سلول ميزبان سبب آسيب هاي جدي به غشاي سلول ميزبان شده و در نهايت سلول ليز مي شود. از آن جايي كه سلول هاي ميزبان، ويروس گلبول هاي سفيد مي باشد سبب كاهش شديد اين سلول ها شده و در اثر برخورد يك بيماري عفوني بدن نمي تواند از خود دفاع كند؛ به اين ترتيب كه در اثر يك سرماخوردگي ساده احتمال مرگ وجود دارد. تفاوت بين HIV-1 و HIV-2 چيست؟ نوع غالب در جهان HIV-1 مي باشد و هنگامي كه به طور كلي و بدون مشخص كردن نوع، درباره ي HIV بحث مي شود منظور HIV-1 مي باشد. هر دو نوع HIV-1 و HIV-2 از طريق تماس جنسي، خون و محصولات خوني و از مادر به كودك منتقل مي شوند و سبب ايدز با علائم باليني غير قابل افتراق از يكديگر مي شوند اما HIV-2 مشكل تر از HIV-1 منتقل مي شود و فاصله ي زماني بين آلوده شدن با HIV-2 تا ايجاد بيماري طولاني تر است. HIV-1 چند زير گونه(subtype) دارد؟ HIV-1 ويروس بسيار متغيري است و به راحتي جهش مي يابد بدين جهت راسته هاي متفاوتي از HIV-1 وجود دارد. اين راسته ها مي تواند بر اساس گروه ها و زير گونه ها، طبقه بندي شوند. 2 گروه وجود دارد: گروه M و گروه O در سپتامبر 1998 گروهي از محققان فرانسوي اعلام كردند كه راسته ي جديدي از HIV در زني از كامرون در غرب آفريقا، يافته اند. اين راسته به هيچ كدام از دو گروه O و M تعلق نداشت و پس از بررسي ها در تمامي كامرون? تنها در سه نفر ديگر آلودگي به اين راسته از ويروس HIV يافت شد. در حال حاضر در گروه M حداقل 10 زير گونه ژنتيكي مشخص از HIV-1 شناخته شده است كه زير گونه هاي A تا J هستند. به علاوه گروه O شامل دسته ي مشخصي از ويروس هاي كاملا ناهمگون(heterogenous) هستند. تفاوت هاي بين زير گونه هاي گروه M ممكن است همانند تفاوت چشمگير بين گروه M از گروه O باشد. زير گونه هاي مختلف در كجا يافت شدند؟ زير گونه هاي HIV به صورت ناهمگون در سراسر جهان پخش شده اند؛ به عنوان مثال زير گونه B اغلب در آمريكا، ژاپن، استراليا، كارائيب و اروپا يافت مي شود و زير گونه ي D و A در صحراي جنوبي آفريقا و زير گونه ي C در آفريقاي جنوبي و هند و زير گونه ي E در جمهوري مركزي آفريقا، تايلند و ديگر كشورهاي جنوب شرقي آسيا، بيشتر است. زير گونه ي F (برزيل و روماني)، H و G (روسيه و آفريقاي مركزي) I (قبرس) و گروه O (كامرون) شيوع بسيار كمي دارند. اغلب زير گونه ها در آفريقا يافت مي شوند اگر چه زير گونه ي B شيوع كمتري دارد. تفاوت عمده ي بين اين زير گونه ها چيست؟ تفاوت عمده در تركيب ژنتيكي آن ها است. تفاوت هاي بيولوژيكي مشاهده شده در محيط هاي آزمايشگاهي حياتي(in vivo) و محيط هاي آزمايشگاهي مصنوعي(in vitro) بيانگر اين مساله است. همچنين پيشنهاد شده كه برخي گونه ها با فرم خاصي از راه انتقال در ارتباط هستند به عنوان مثال زير گونه ي B با تماس هاي همجنس بازها و معتادان تزريقي خصوصا از راه خون و زير گونه C و E از طريق انتقال دگر جنسي(heterosexual) (از راه مخاطي). زير گونه ي E راحت تر از زير گونه ي B گسترش مي يابد. آزمايش متداول تشخيصي HIV يا (HIV antibody test) كه جهت غربالگري (screening) و اهداف تشخيصي به كار مي رود تمامي زير گونه هاي HIV را آشكار مي كند. واضح است كه در آينده زير گونه هاي ژنتيكي جديدي از HIV كشف خواهند شد و آن زير گونه هاي جديد با جهش هاي ژني(mutation) به نمو(develop) ادامه مي دهند. علائم بيماري ايدز با كاهش قدرت سيستم دفاعي٬ به مرور زمان بدن آماده ابتلا به بيماري هايي مي شود كه به طور معمول در مردم عادي ديده نمي شوند. اين بيماري ها به صورت بيماري هاي ريوي ، اسهال هاي شديد و مزمن ، تب هاي طولاني ، كاهش وزن ، اختلالات شخصيتي ، بيماري هاي مغزي و پوستي خود را نشان مي دهند كه در نهايت منجر به مرگ فرد مبتلا خواهند شد. علائم آلودگي با ويروس HIV (ايدز) بسيار پيچيده است و داراي چندين مرحله است كه الزاما همه آنها در افراد آلوده مشاهده نمي شوند. اين مراحل عبارتند از: 1- مرحله عفونت اوليه HIV (مرحله اول) اين مرحله چند هفته طول مي‌كشد و معمولا شبيه سرماخوردگي است كه بلافاصله بعد از عفونت رخ مي‌هد. علائمي نظير تب، گلودرد، بزرگي غدد لنفاوي، درد مفاصل و عضلات ، سردرد، ضعف و بي حالي، بي اشتهايي ، تهوع و استفراغ، كاهش وزن، اسهال و گاهي دانه هاي جلدي و يا تظاهرات عصبي دارد. در 20 درصد موارد، علائم به گونه‌اي است كه فرد به پزشك مراجعه مي‌كند، ولي بيماري او معمولا تشخيص داده نمي‌شود و حتي اگر تست HIV آنتي بادي در اين موقع انجام شود ممكن است هنوز مثبت نباشد. طي اين مرحله مقدار زيادي HIV در خون محيطي فرد وجود دارد و سيستم ايمني با توليد پادتن ها (آنتي بادي ها)، و لنفوسيت هاي سلول كش (لنفوسيت هاي سيتوتوكسيك) شروع به پاسخ در برابر ويروس ايدز مي‌كند. 2- مرحله بدون علامت باليني (مرحله دوم) اين مرحله به طور متوسط ده سال طول مي‌كشد و همان طور كه از نام اين مرحله پيداست، بدون علامت است، هر چند ممكن است غدد متورم لنفاوي هم وجود داشته باشند (لنفادنوپاتي). سطح HIV در خون محيطي به سطح بسيار پاييني كاهش مي‌يابد، ولي بيماري همچنان مسري است و آنتي بادي HIV در خون قابل ارزيابي است. تحقيقات اخير نشان داده است كه HIV طي اين مرحله غير فعال نيست و در غدد لنفاوي بسيار فعال است. 3- مرحله علامت دار؛ پيش روي از HIV تا AIDS (مرحله سوم) با آسيب بيشتر سيستم ايمني، بيماري به سمت بدتر شدن پيش مي‌رود تا اين كه تشخيص ايدز مطرح شود. به طور كلي مي توان گفت كه علايم اصلي و فرعي مرحله نهايي آلودگي با HIV يعني "ايدز" موارد زير هستند كه در صورت مشاهده هر كدام از آن ها بايد با پزشك مشورت كنيد. علائم اصلي ايدز: • كاهش وزن بيشتر از 10 درصد • اسهال مزمن بيشتر از يك ماه • تب هاي متناوب يا دائمي بيش از يك ماه علائم فرعي ايدز: • سرفه پايدار به مدت بيش از يك ماه • عفونت پوستي منتشر همراه با خارش • تبخال هاي عود كننده • برفك دهاني • عفونت تبخالي مزمن پيش رونده • بزرگ شدن عمومي غدد لنفي درمان ايدز پس از ابتلا اولين اقدام پزشك براي درمان اين بيماران، روان درماني است. بايد بيمار اطمينان خاطر پيدا كند كه بيماري او رو به بهبودي است. بيمار مي بايست از مراحل درمان تا حدودي اطلاع داشته باشد، تمامي مسائل مربوط به پيشگيري به اين بيماران آموخته شود و تمامي عوامل خطر براي آنها گفته شود. تعيين زمان شروع دارو: - درمان زود هنگام (Early therapy) - درمان دير هنگام (Late therapy) پس از شروع درمان، معمولا بعد از دو تا چهار هفته آثار درمان كاملا آشكار مي شود. مساله بسيار مهمي كه در حال حاضر به عنوان يكي از معضلات درمان مطرح مي باشد، هزينه درمان است. قيمت داروها بسيار گران است. روش درمان در حال حاضر در ايران به اين صورت است كه پس از شناسايي بيماران، درمان با روش late therapy و با استفاده از سه دارو انجام مي گيرد. اصول كلي با انجام آزمايش خون و آزمون پادتن ضد ويروس ايدز (ممكن است حتي تا شش ماه پس از آلودگي مثبت نشود) مي‌توان بيماري را تشخيص داد. در بيماراني كه آلودگي به ويروس ايدز تشخيص داده مي‌شود، بايد وجود ساير بيماريهاي آميزشي و ساير عفونت‌ها مثل سل نيز مورد بررسي قرار گيرد. در صورت بروز عوارض، ممكن است نياز به بستري شدن بيمار باشد. توجه داشته باشيد كه تشخيص زودهنگام كمك كننده است. اگر در معرض خطر هستيد، هر چه سريع تر به پزشك مراجعه كنيد، حتي اگر احساس مي‌كنيد كه در سلامت كامل به سر مي‌بريد. اگر مي‌خواهيد حامله شويد، يا اين كه حامله هستيد، انجام آزمون ويروس ايدز ممكن است كمك كننده باشد. در صورت مثبت بودن آزمون ويروس ايدز به هنگام حاملگي، با درمان‌هاي مخصوص مي‌توان احتمال عفونت در نوزاد را به حداقل رساند. از تماس با افرادي كه دچار عفونت هستند، پرهيز كنيد. داروها براي مقابله با عفونت‌ها يا پيشگيري از آن ها ممكن است آنتي‌بيوتيك تجويز شود. داروهاي ضد ويروسي (ديدانوزين، استاوودين، زالسي تابين، زيدوودين) و نيز داروهاي مهاركننده پروتئاز، در درمان عفونت با ويروس ايدز مورد استفاده قرار مي‌گيرند و ممكن است پيشرفت بيماري را به تأخير اندازند. تجويز آنها بايد توسط پزشكان با تجربه انجام پذيرد. بعضي از اين داروها (مثل زيدوودين) مي‌توانند انتقال عفونت به جنين مادران حامله را كاهش دهند. فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري ميزان فعاليت به وضعيت سلامت هر فرد بستگي دارد. علايمي مثل خستگي يا وجود عفونت مي‌توانند بعضي از فعاليت ها را در زمان ابتلا به اين بيماري محدود كنند. استراحت مهم است، اما توصيه مي‌شود به طور منظم ورزش انجام گيرد. رژيم غذايي تغذيه بايد كافي و مناسب باشد. سوءجذب، تغيير سوخت و ساز بدن و كاهش وزن در بيماران مبتلا به ايدز شايع هستند. از خوردن تخم مرغ خام، شير غيرپاستوريزه، يا ساير مواد غذايي بالقوه آلوده خودداري شود. در حال حاضر 2 گونه از HIV وجود دارد؛ HIV-1 و HIV-2.
چيزهايي كه بايد در مورد ايدز بدانيد 1 ويروس اچ آي وي (hiv) بعد از ورود به بدن، در غدد لنفاوي پخش شده و در داخل سلول‌هاي دفاعي بدن (لنفوسيت‌ها) شروع به تكثير مي‌كند. در بيشتر بيماران حدود يك ماه بعد از آلودگي علائمي مثل سرماخوردگي ايجاد مي‌شود. اين علائم شامل تب، گلودرد، درد عضلات و مفاصل، تهوع و استفراغ و علائم عمومي اينچنيني هستند. اين علائم در افرادي كه ويروس را به واسطه تماس جنسي كسب كرده‌اند، به نسبت ديگران شايع‌تر است. واضح است كه اين علائم خاص نيستند، بنابراين پزشك و بيمار را مشكوك به آلودگي با ويروس اچ‌آي‌وي نمي‌كنند. تنها در مواردي كه فرد از يك ماه قبل، سابقه‌اي از تماس مشكوك داشته است و به فكر بيماري بوده، مي‌تواند به تشخيص كمك كند. در اين مرحله تعداد ويروس در گردش خون بسيار زياد و توانايي انتقال بيماري بالاست. بعد از چند ماه سيستم دفاعي بدن شروع به كنترل بيماري مي‌كند و اگرچه هرگز قادر به مهار كامل ويروس نمي‌شود، ولي مي‌تواند تكثير ويروس را تا مدت‌ها به صورت مخفي نگه دارد. با وجود اين، متاسفانه ويروس بي‌وقفه به انتشار خود و كشتن سلول‌هاي دفاعي بدن ادامه مي‌دهد. اگر فرد شناسايي و درمان نشود، اين روند حدود 10 سال ادامه مي‌يابد و در اين مدت معمولا بيماري مهلكي بيمار را تهديد نمي‌كند. بعد از اين زمان با مرگ بيشتر سلول‌هاي دفاعي، تعداد اين سلول‌ها به حدي پايين مي‌آيد كه بيماريهاي خطرناك و كشنده خاصي كه به نام "بيماريهاي مرتبط با ايدز" شناخته مي‌شوند، ظرف چند ماه باعث مرگ بيمار مي‌شوند. كساني كه در مرحله اول (مرحله بدون علامت) شناسايي مي‌شوند، شانس اين را دارند كه با مصرف داروهاي ضدويروس، روند تكثير ويروس و مرگ سلول‌هاي دفاعي در بدن شان كند شده و حدود 10 سال ديگر به عمرشان اضافه شود و تا شروع بيماريهاي مهلك مرتبط با ايدز حدود 20 سال دوام آورند. بعد از شروع اين بيماري‌ها نيز درمان بسيار موثر است و تا سالها مي‌توان از مرگ بيمار جلوگيري كرد. بايد دوباره تاكيد كنم كه به دليل ماهيت بيماري ايدز و بي‌علامت بودن افراد آلوده، شناسايي مبتلايان فقط با آزمايش‌هاي دوره‌اي امكان‌پذير است. در غير اين صورت فرد بايد منتظر شروع بيماريهاي شديد مرتبط با ايدز باشد كه در آن زمان كار چنداني از سوي پزشكان براي مهار بيماري ساخته نيست. راه‌هاي انتقال ايدز ويروس اچ آي وي (hiv) از طريق تماس جنسي، خون، فرآورده‌هاي خوني، تماس شغلي و از مادر به كودك منتقل مي‌شود.جاي خوشبختي است كه تماس‌هاي معمولي افراد در جامعه باعث آلودگي نمي‌شود و از اين نظر جاي نگراني نيست. حال درباره راه‌هاي انتقال اين بيماري خطرناك با شما سخن مي‌گوييم. تماس جنسي راه انتقال ويروس ايدز تماس جنسي معمولي است. اگر چه اين بيماري اكنون در ميان همجنس‌بازان آمريكا شايع‌تر از بقيه مردم است، ولي در ساير نقاط جهان تماس جنسي معمولي زن و مرد بيشترين نقش را در آلودگي دارد. طي سال‌هاي اول، فرد مبتلا هيچ گونه علامتي ندارد و تنها راه شناخت افراد آلوده و پيشگيري از انتقال ويروس در بين زوجين، آزمايش خون است. عامل بسيار مهم در احتمال آلودگي بر اثر تماس جنسي، ميزان ويروس در گردش خون فرد مبتلا است. اگر فرد آلوده به ويروس، شناسايي شده و تحت درمان قرار گيرد، تعداد ويروس در گردش خون ااو بسيار كم شده و به دنبال تماس جنسي، احتمال آلودگي شريك جنسي بسيار كم خواهد شد. اين موضوع در مورد ساير راه‌هاي آلودگي شامل آلودگي شغلي و انتقال مادر به كودك نيز صادق است. نوع تماس جنسي نيز هر قدر غير متعارف‌تر باشد، احتمال انتقال ويروس بيشتر مي‌شود؛ به عنوان مثال تماس‌هاي جنسي كه به دنبال مصرف مواد محرك مثل اكستازي يا كريستال صورت مي‌گيرد، احتمال آلودگي را بسيار بالا مي‌برد. انتقال خون در سال‌هاي ابتدايي دهه 80 ميلادي كه هنوز طريقه انتقال ويروس اچ آي وي به طور كامل شناخته نشده بود، تعداد زيادي از بيماران به دليل دريافت خون يا فرآورده‌هاي خوني دچار ايدز شدند. در اين ميان بيماران مبتلا به هموفيلي كه مي‌بايست مرتب پلاسما يا فاكتور 8 دريافت مي كردند، از همه بيشتر گرفتار شدند. پيوند اعضا از افراد آلوده به ويروس اچ آي وي نيز باعث ابتلاي ديگران شده است. اكنون با آگاهي از انتقال اين ويروس به دنبال انتقال خون و پيوند اعضا، خطر بسيار ناچيزي افراد را تهديد مي‌كند. استفاده از سرنگ مشترك معتادان تزريقي عادت به استفاده از سرنگ و سر سوزن اشتراكي دارند. در ضمن گاهي مايع حلال يا فيلتر داروهاي مخدر نيز به صورت مشترك استفاده مي‌شود. بدين ترتيب در ميان اين گروه، بيماري ايدز بسيار شايع‌تر از ساير اقشار جامعه است. آلودگي شغلي پزشكان، پرستاران، كاركنان آزمايشگاه و ساير كاركنان بهداشتي همواره در معرض تماس وسايلي مثل چاقوي جراحي و سوزن آلوده هستند. اگرچه احتمال آلودگي در اين روش خيلي كم است، ولي به دليل تعدد موارد اهميت زيادي دارد. علاوه بر اين ها، تماس با پوست زخمي يا مخاط ها (گوارشي – تناسلي) و مايعات بدن مثل مايع مغزي، مايع مفصلي و ... نيز آلوده كننده است. ادرار، مدفوع، خلط، عرق و مواد استفراغي اگر خوني نباشند، معمولا آلوده كننده نيستند. با اين حال، خوشبختانه احتمال آلوده شدن پرسنل بهداشتي در اثر تماس با بيماران مبتلا به ايدز بسيار كمتر از تماس با مبتلايان به هپاتيت بي و هپاتيت سي است.بيماري هاي مرتبط با ايدز ويروس اچ آي وي (hiv) با ورود به سلول‌هاي دفاعي بدن و تخريب آن ها، سيستم ايمني فرد مبتلا را دچار ضعف پيشرونده كرده و او را مستعد ابتلا به بيماريهاي فرصت‌طلب مي‌كند. دسته اول بيماري‌هايي مثل سينوزيت ، اسهال ، زونا ، ذات‌الريه (پنوموني) و سل هستند كه در افراد معمولي هم ديده مي‌شوند، ولي در مبتلايان به ايدز شيوع بسيار بالاتري داشته و به درمان‌هاي معمول پاسخ نمي‌دهند. دسته دوم بيماري‌هايي هستند كه در افراد عادي وجود ندارند و ضعف شديد ايمني كه به واسطه ويروس ايدز ايجاد شده است، منجر به بروز اين گونه بيماري‌ها مي‌شود. اين دسته از بيماري‌ها شديدتر بوده و مرگ و مير زيادتري دارند. سينوزيت چركي بيماري آشنايي است و علائم آن شامل خروج چرك از بيني و درد در قسمت بالايي صورت و گاهي تورم و قرمزي پوست صورت است. اين بيماري در مبتلايان به ايدز بسيار شايع و بد قلق است. عفونت چركي ريه‌ها يا پنوموني به واسطه ورود انواع ميكروب‌ها به بدن بيماران مبتلا به ايدز ايجاد مي‌شود. علائم پنوموني در بيماران مبتلا به ايدز مثل افراد عادي شامل سرفه، تب، درد سينه و خلط است، ولي به سختي درمان مي‌شود. نوعي از پنوموني فقط در بيماران دچار ضعف شديد ايمني به واسطه انگلي به نام پنوموسيستيس ايجاد مي‌شود. اين بيماران ابتدا داراي سرفه و تنگي نفس كمي هستند، ولي روز به روز بدحال تر مي‌شوند و داروهاي معمولي تاثيري روي بيماري شان ندارد. به تدريج بيمار دچار كاهش وزن و تنگي نفس شديد شده و اگر بيماري به موقع تشخيص داده نشود، باعث مرگ بيمار مي‌شود. ميكروب سل از دسته ميكروب‌هايي است كه در افراد سالم و داراي سيستم ايمني قوي نمي‌تواند فعاليت كند. اين بيماري در مناطقي كه مردم دچار سوءتغذيه و سطح سلامت پاييني هستند، شيوع دارد. سل در كشورهاي پيشرفته طي نيمه دوم قرن بيستم به خوبي مهار شده بود، اما با گسترش بيماري ايدز در اين جوامع بار ديگر بيماري سل همچون غول خفته‌اي بيدار شد. علائم بيماري سل شامل سرفه، خلط چركي، خلط خوني، كاهش وزن و ضعف عمومي است. اين بيماري يكي از دلايل اصلي از بين رفتن بيماران ايدزي است و سل در اين بيماران، صد برابر افراد معمولي شايع است. ضايعات دهاني شامل برفك و آفت، در ايدزي‌ها بسيار زياد است. آفت‌ها كه ضايعات دردناك دهاني هستند، به وفور در افراد معمولي هم ديده مي‌شوند و مختص بيماران ايدزي نيستند. برفك دهاني كه عامل آن قارچي به نام كانديدا مي‌باشد و ضايعات سفيد رنگي در دهان خصوصا قسمت پشتي زبان و حلق ايجاد مي‌كند، در افراد بالغ بسيار نادر است و وجود آن احتمال ضعف ايمني بدن را مطرح مي‌كند. زخم‌هاي مري كه باعث مي‌شود بيمار موقع قورت دادن غذا، درد زيادي در قسمت بالاي جناق احساس كند نيز از دسته بيماريهاي مربوط به ايدز هستند. با آندوسكوپي مي‌توان اين گونه زخم‌ها را تشخيص داد و نمونه برداري كرد. چند نوع انگل فرصت طلب وجود دارند كه در روده بزرگ بيماران مبتلا به ايدز لانه گزيني كرده و ايجاد اسهال‌هاي شديد ، طولاني مدت و مقاوم به درمان مي‌كنند.
شناخت و راه های پیشگیری بیماری ایدز مقدمه همچنان که وارد هزاره جدید میشویم، ویروس ازبین برنده سیستم ایمنی بدن انسان یا همان HIV به ایفای نقشی بـرجستـه در بـه خـطر انـداختـن سـلامتی بشر در سراسر جهان ادامه می دهد. آمـارهـای ارائـه شـده اخـیر از سوی سـازمـان مـلل نـشان میـدهـد که تقریبا 34 میلیون نفـر از مردم جهان به این بیماری مبتلا هستند و هر ساله تعـداد 5.6 میلون نفر به این مقدار افزوده میگردد. فاجعه انسانی مربوط به ایدز بی مانند است. بیشتر موارد راه های انتقال ویروس HIV میـتـواند بـه طرق مخـتلف بـه رفـتـار بشر مربوط گردد؛ مانند مواد مخدر و فعالیتهای جنسی. درحالی کـه ایـنگونه رفتارها در بـرخی از جوامع رواج بسیاری یافته است، اغلب آنها را می تـوان بــا آموزش و مشاوره منـاسب تـغیـیر داده و یا اصـلاح نـمـود. چـندین کشور از قبیل تایلند و اوگاندا توانسته اند با سعی بسیار در این زمینه با موفقیت میـزان انتشار ایــن بـیـماری را کاهش دهند. در کشـور آمـریـکـا بـا ایـنکه رفتارهای مخاطره انگیز در برخی از گروه ها هـمانـنـد مــردان همجنس گرا بطور قابل توجـهـی کـاهش یـافـتـه اسـت، گزارشهای اخیر حاکی از طغیان مجدد بیماری ایدز میباشند. این تجدید فعالیت قطعا بصـورت چند عاملی بوده و بخشی از آن بدلیل حمایت عمومی و سیاسی متزلزل می باشـد. روشـهـای مـبـارزاتی عـمــده ماننده تلاشهـای آمـوزشـی "روابط جنسی ایمن تر"، ترویج کاندوم و برنامه های تعویض سوزن سـرنگ برای تغییر دادن رفتارها در طول زمان دارای نتایجی متغیر و متناقض بوده است. بعلاوه توان بالقوه پزشکان ( یا متخصصان بالینی ) در جهت تاثیر گذاری بر اعمال و رفـتار بـیـماران، متاسفانه عمدتا فراموش شده است. برخلاف کشیدن سیگار، کـه مـا نقشی شناخته شده در انجام تلاش برای ممانعت از سلامتی عمومی ایفا می کنـیم، مشاوره و اطلاع رسانی درباره پیشـگیـری از ایـدز در کـمـتـر از یـک درصـد مـوارد مـراجعه بـیـماران بـه پـزشـک عـمومی خـود ارائـه می گردد. درنهایت، دستیابی علم پزشکی به معالجات جدید، که باعث حفظ جان و سلامتی و جلوگیری از ابتلا به بسیاری از بیماری های ویروسی می شود نـیـز مـمـکن اسـت تـرس از دچـار شـدن به ایدز را کاهش دهد. متـاسـفانه این روشهای درمانی برای همه جواب نداده، انجامشان مشکل بوده و منوط به داشتن پتانسیل پاد زهری و عوارض بلند مدت خواهد بود. از آنجایی که احتمال تولید یک دارو و یا واکسن در آینده نزدیک کم می باشد، تلاش برای کاستن بیماری مسری ایدز باید به عـنوان هدفی اولیه بر پیشگیری از این بیماری تمرکز یـابد. پــزشکان و ارائه کنندگان اقلام بـهداشتی باید نقش عمـده ای در ارائه مشـاوره و اطلاع رسانی های پیشگیرانه ایفا نمایند. برای پزشکان مهم است که بدانند پیشگیری از ایدز نیازی به مهارتهای مشاوره ای و مداخلات روانشناختی گسترده ندارد. پیشگیری بـعنوان بخشی از آموزش سلامتی روزمره بوده و با تشخیص و سنجش ریسک و فراهم آوردن اطلاعات میتوان رفتارهای پرخطر را اصلاح نمود. چه افرادی در معرض خطر ابتلا به این بیماری قرار دارند؟ تنها در کشور آمریکا، گفته میشود بیش از یک میلیون نفر مبتلا به ایدز بـوده و هر ساله از 40 تا 80 هزار نفر به این تعداد افزوده می گردد. بطور قابل توجهی ملاحـظه شد که در بـیـن مـردان هـمـجنس گرا و معتادان تزریقی همچنان که بیماری مسری ایدز گـستـرش یافته، گروههای در مـعـرض خـطـر و راه هـای انـتـقـال تـغـییر یـافـته است. زنان، جوانان و نـوجـوانـان و اقــلیتهـای نژادی سریع ترن جمعیت درحال گسترش مبتـلا بـه ویـروس ایـدز بشمار می روند. در ایران پیش از این الگوی انـتـقـال، بیماری معتادین تزریقی محسوب می شد، اما اکنون این الگو به رفتارهای پرخطر جنسی مبدل گشته است. با اینکه زمانی تعداد مبتلایان در بین آنها اندک بود، جوانان و زنــان نـوجوان 20 درصد کل تعداد بیماران آلوده را در سراسر جهان تشکیل می دهـنــد. مهمترین و سریعترین عامل انتقال ویروس HIV از طریق رفتارهای مخاطره انگیز جنسی میباشد. در حالیکه بصورت سنتی در مراکز شهـری متمـرکـز شـده، مـوارد بـیـماری بتـدریج به حومه شهرها درحال انتقال میباشد. بنابراین در جواب سؤال، "چه افرادی در معرض خطر این بیماری قرار دارند؟" در یک کلمه-همه! پزشکان فرض را بـر این میگیرند که تمامی بیمارانشان -- نوجوانان و جوانان -- در معرض خطر ابتلا قرار دارنـد. آنـها از هـر کـدام سـؤالاتی خاص درباره رفتارهای جنسی و رفتارهای پر خطر دیگر پرسیده، و بر این اساس مشاوره و آموزش خود را ارائه مینمایند. تصور اینکه فردی در خطر ابتلا قرار ندارد، یک عمل خطرناک و گمراه کننده است. پیشگریری از HIV و رفتارهای جنسی به منظور ارائه مشاوره و آموزش مؤثر در مورد ایدز، یک پزشک ابتدا باید بتواند از سابـقـه و گـذشته جنـسی فـرد به صـورتی جـامع و فراگیر آگاهی حاصل نماید. این هدف زمانی عملی می گـردد که مباحث مربوط به مسائل جنسی براحتـی مـطرح شـده، تـفـاوتهای فردی محترم شمرده شده، از واژه های عامیانه قابل فهم توسط همه بیماران استفاده شده و سؤالاتی واضح در مورد رفتـارهـای بـخصوص پرسیده شود - نه اینکه فقط سؤال شود، "آیا روابط جنسی داشتی؟" پرهیز با تک تک افراد بایـد مـحـدوده ای از گـزیـنـه هـای جنسی در رابطه با انتقال ویروس HIV و رفتارهای پر خطر به بحث گذارده شود -- از قبیل پرهیز. هـمه مردم (بخصوص نوجوانـان) بـایـد در تـصمیمشان بـرای خـودداری از روابـط جـنـسـی حمـایـت شــونــد. بـا ایــن حـال بسیاری از افراد جوان داشتن روابط جنسی را انتخاب میکنند. راهکار پیـشگیـری از HIV که صرفا بر اساس پرهیز باشد، گزینه ای گمراه کننده و غیر واقعی است. بنابـرایـن بـایـد همه با پیامهای غیر قضاوتی که بر رعـایـت مسـؤلیـتهای شخصی برای محافظت از HIV تاکید دارد، راهنمایی و هدایت شوند. بخـصوص، بـا ایـنکه راهبرهای روابط جنسی ایمن در گـذشتـه بر مـحدود نمودن تعداد شریک های جنـسی و دوری از اشخاصی که احتمال ابتلا به ویروس ایدز در آنها وجود دارد تاکید می شد، بـه نـظر بـرخی پـزشکان مسائل تر عبارتند از: از خـود بوسیله اسـتـفـاده از کـانـدومـهای لاســتیکی و بندهای دندان مناسب و مستحکم محافظت نمایید خود را به فعالیتهای جنسی کم خطر تر محدود کنید اشخاصی که بـه لاسـتیک حساسیت دارند میتوانند کاندومهای پلی اورتان را بکار ببرند. نحوه استفاده صحیح و مناسب از کاندوم باید آموخته شود. استفاده نادرست از کاندوم ممکن است باعث پارگی آن شده و عـلاوه بـر بـارداریـهـای نـاخـواسته، مـنـجـر به انتقال بیماری ایدرز گردد. مبانی HIV ویروس HIV از طریق عمل جـنسی با در مـعـرض قـرار گـرفتـن غشـاءهـای مـخـاطی آلت تناسلی مرد، دهان، مهبل و مقعد با منی مبتلا به ویرس ایدز، پیش انزال، ترشـح هـای مـهبـلی یـا خـون انـتـقال مـی یـابد. چنین راه انتقال ویروس HIV غیر قابل پیش بــیـنـی میباشد. بعبارت دیگر شخصی ممکن است با یکبار عمل جنسی مبتلا شـود، و شخص دیگری چندین بار روابط جنسی داشته باشد و هرگز مبتلا نگردد. به عـلاوه، تعیین درصد احتمال ابتلا هنگام رفتارهای جنسی خاص قابل برآورد نمیباشد. فقط می توان در مورد هر رفتار، از واژه های پرخطر و کم خطر استفاده نمود. اعمال کم خطر و پر خطر استمناء متقابل، نوازش و بوسیدن پایین ترین خطر را دارا میباشند. مقاربتهای مـهبلی و مقعدی محافظت نشده (بدون کاندوم) بطور واضح پر خطرترین اعمال جنسی هستند. پزشکان سعی نموده اند کج فهمی های متداول را برطرف نمایند -- از قبیل اینکه مردان از طریق مقاربت مهبلی یا مقعدی دچار HIV نمیشوند. این واضح است که صحیح نمی باشد. شاید بزرگترین محدوده خاکستری در ذهن افراد در خصوص انتقال جنسی HIV از طـریـق سـکس دهـانـی بـاشد. انـتقال ویروس ایدز بر اثر سکس دهـانـی ثـابـت شـده و اطلاعات جدید نشان می دهند که سکس دهانی بیشتر از آنچه که قبلا تصور می شد میتواند خطرساز باشد. بنابراین، با اینکه در گذشته مباحثاتی راجـع بـه مـیـزان خـطرات سکس دهانی وجود داشته است، موضوع استفاده مناسب از کاندومهای لاستـیـکی و بندهای دندانی در حین سکس دهانی بسیار حائز اهمیت میباشد. پیشگیری از HIV و مواد مخدر یک سوم مبتلایان به HIV گفته می شود که معتادان تزریقی هسـتـنـد. ایـن آمار شامل تـعـداد افـرادی کـه هـم زمـان با اعتیاد به مواد مخدر (تزریقی و غیر تزیرقی) یـا الـکـل، از طریق رفتارهای پر خطر جنسی دچار HIV می شوند، نمیـگردد. افرادی که آلوده به مواد مخدر هستند باید نکات زیر را رعایت نمایند: پرهیز کلی از مصرف مواد مخدر مراجعه به برنامه های درمان و ترک اعتیاد استفاده از سرنگهای تمیز و خودداری از بکارگیری شراکتی سرنگ دوری از ارتباط جنسی خطرناک یا هر نوع عملی کـه دیـگران را در مـعـرض خـطــر قرار دهد. متاسفانه این هدف همیشه عملی نمی شوند. بیماران خیلی اوقات مـایـل یـا قـادر بـه تغییر دادن اعمال و رفتار، پـذیـرش درمـان یــا دستـیابی بــه خـدمات بـکارگیری روشهای مناسب نیستند. از آنجایی که این سناریو اغلب تکرار میشود، راهبرد پیشگیری از HIV بیشتر شبیه یک مدل کاهش آسیب می بـاشـد. این مدل می پذیرد که استفاده از مواد مخدر وجود داشته و اتفاق می افتد، امـا ســعی در به حداقل رساندن پی آمدهای مضر آن رفتار می نماید. مبانی HIV در خصوص مصرف مواد مخدر اولین قدم آموزش صحیح است.درمورد بیمارانی که مرتبا از مواد مخدر تزریقی استفاده می کنند نیز نحوه انتقال را شرح میدهیم -- ویروس HIV هنگـامی از طـریق مصرف مواد منتقل می شــود که خون یا دیگر مایعات بدن از یک فرد مبتلا به شخصی که هنوز مبتلا نشده انتقال یابد. باید دانست که سوزنها یا سرنگهـای مشـتـرک متداول ترین راه انتقال بیماری ایدز در بین معتادان تزریقی محسوب می گردد. آـنها باید از چنین رفتارهای جدا پرهیز کنند. برای هر تزریق باید از سرنگهای استریل شده استـفاده نمود. اشخاصی که همچنان به استفاده اشتراکی از سرنگ مبـادرت مـی ورزند، بـاید از جـزئیات کامل نحوه ضدعفونی نمودن وسایل خود آگاهی یابند. ویروس HIV بطور مؤثر از طریق شستشوی مناسب وسایل استعمال مواد بـا آب تمیز از بین می رود. بعد از آب کشیدن، آن را حداقل به مدت یک دقیقه در یک مـایع ضـد عفونی کننده قوی بـاید خیـسانـد یا شستشو داد. در برخی کشورها محل هایی وجود دارد که در معتادان تزریقی می تـوانند سوزن های مستعمل و آلوده خود را با سوزنهای استریل تعویض کنند. مطالعات نشان داده که برنامه های تعویض سوزن انتقال بیماری را در بین معتادان تزریقی کاهش داده و یک ایده مفـیـد بـرای هـر بـرنامـه فـراگیر پیـشگیری از ایـدز است. اگرچـه، بــرخــی نـقـادان بیم دارند که چنین برنامه ها معتادان تزریقی را از یافتن راههای درمان بازداشته و مــمکن است بــر استـفاده از مــواد مــخدر صحه بگذارد. هیچ مـدرکی ایـن ادعـاهـا را تـصدیــق نمی کند. با حمایتهای شدید انجنهای علمی، مذاکره درباره برنامه تعویض سوزن ظاهرا بیشتر جنبه سیاسی پـیـدا کرده تا جـنـبـه سلامـتـی همگانی. پیشگیری از HIV و بارداری هیچ کدام از برنامه های پیشگیری از HIV به اندازه برنامه های پیشگیری در زنان باردار موفق نبوده است. 90 درصد از مـوارد بـیـماری ایـدز در کـودکان بـدلیل انتقال آن از طریق مـادر-فـرزنـدی روی میـدهد. در آمریکا سالانه 7000 کودک از طریق مادران مبـتـلا بـه HIV متولد میشوند،ولی تعداد نادری از این کودکان حامل ویروس ایدز نیستند. در کشورهای در حـال تـوسـعـه ایـن تــعداد بسیار بسیار بیشتر است. در خلال بارداری یـا زایـمـان اگـر درمانهای مناسبی صورت نگیرد، ویروس HIV میتواند در بیش از یـک سـوم موارد از مـادر به فرزند انتقال یابد. در سالهای اخـیر معالجات دارویـی در خصـوص مبــارزه با HIV موارد میزان انتقال بیماری را کاهش داده اند. یک داروی خاص بنام AZT یا zidovudine، وقتی هم به مادر باردار و هم به کـودک تـازه بـدنیا آمده داده میشود، میتواند به میزان 8 درصد انتقال بیماری را کاهش دهد. داروهای دیگر HIV نـیـز مـمـکن اسـت مـؤثر باشند ولی در این خصوص مطالعات کافی صورت نگرفته است. زنانی که در سنین بچه آوری قرار دارنـد بـاید تـست HIV را حتما انجام داده و از مشاوره صحیح در این زمینه برخوردار گردند. زنــانی که مبتلا به HIV هستند باید اطلاعات کافی در مــورد جـلوگیــری از بــارداری، خطر انــتقـال ویــروس HIV از مادر به فرزند، و بکارگیری داروهـــای ضـد ایدز جهت کاستن احتمال انتقال از پزشک خود کسب نمایند. همـچنـیـن بـرای زنـان مـبــتلا به HIV بخصوص کسانی که شوهرشان HIV - منـفـی هسـتـنـد لازم است تا مشاوره ای صحـیـح در مـورد رفـتـارهای جنــسی ایـمن دریافت کنند، و اگر قصد بارداری دارند، جایگزینهای آمیزش محافظت نشده را بیاموزند. در کشورهایی که داروهای ضد ایدز ازقبیل AZT بسادگی در دسترس است برنامه های پیشگیری در زنان باردار در کاهش تعداد کودکان مبتلا به HIV کاملا موفــق بــوده اسـت. این وضعیت در کشـورهای درحال توسعه بسیار بـد مـی بـاشد چـرا کـه فـقـدان مـنـابــع دستـیابی بـه داروهـای ضد ایدز را محدود کرده و امکان انجام تستهای مربــوط به HIV را کاهش داده است. پیشگیری از HIV بعد از در معرض قرار گرفتن تا قبل از این، مردم بعد از دچار شدن به HIV، مثلا بدلیل پارگی کاندوم و یــا استفاده از سرنگهای آلوده، انگیزه کمی برای یافتن مراقبتهای پزشکـی داشـتـنـد. مطالـعات نشان داده اند که استفاده از AZT بلافاصله بعد از استفاده از سرنگ آلوده، می تـواند تا میزان 80 درصد احتمال ابتلا به HIV را کاهش دهد. پیشگیری پس از پیدایش (PEP) مسـتـلزم استفاده از داروهای ضد HIV بلافاصله بعد از در معرض ویروس قرار گرفتن می بـاشد. اگر این روش برای معتادان تزریقی مفید بوده باشد، منطقی بنظر می رسد که برای افرادی که از طریق تماس جنسی در معرض ابتلا قرار دارند نیز مفید واقع گردد. نظریه اصلی در مورد PEP بعنوان یـک راهبرد پیشگیری کننده از HIV این است که مصرف داروهای ضد ایدز بعد از اینکه فرد در معرض HIV قرار میگیرد، ممکن است بتواند از طریق متوقف نمودن تکثیر عفونت و یا تقــویت سیستم ایمنی بدن برای از بین بردن ویروس از ابتلا به بیماری جلوگیری نماید. تا به امـروز مـدرک آشـکاری که PEP را بعد از رفتارهای پر خطر جنسی مؤثر بداند، وجـود نـداشـتـه و بـرای PEP فعـلا رهنمودهای ملی و یا موافقت نامه ای در این شرایـط تـهـیـه نشده است. با اینحال در بسیاری از کشورها پـزشــکان و متخصصان بالینی PEP را بعد از رفتارهای پرخطر جنسی به افراد پیشنهاد می کنند. اغلب مردم ( و بسیاری متخصصان بالینی ) تا بحـال چـیـزی در مــورد PEP به گوششان نخورده است. برای پیاده سازی راهبردهای فراگیر پیـشگیـری از HIV، بـالابـردن سـطــح آگاهی جامعه ضروری است. ببینید آیا PEP در محل زندگی شما ارائه می شــود. مـردم باید بدانند که PEP یک خط مشی اولیه برای پیشگیری از HIV نمی بـاشد. اســتفــاده از کاندوم، اعمال جنسی ایمن و پرهیز از رفتارهای پـرخــطر دیـگر، "استانداردهای طلایی" راهبردهای پیشگیری از ایدز محسوب می شـوند. با این حال در صورتیکه متدهای اولیه پیشگیری دچار نقصان شد، می توان از PEP برای کاهش احتمال ابتلا به بیماری در فرد استفاده نمود. مـیزان تـاثیر پـذیـری PEP در کـاهـش خـطر ابـتـلا بعد از رفتارهای پر خطر جنسی کماکان ناشناخته مانده است. اگر چه رهنمودهای پذیرفته شده جهـانـی بـرای PEP وجـود ندارد، این متد برای کسانی که دارای تماسهای جنسی محافظت نشده مقعـدی، مـهـبلی و یـا دهـانی بـا انـزال فرد مبتلا به HIV یا محتمل به آن (مانند معتادان تزریقی) بوده اند، توصیه میـگردد. PEP باید حـداکثر سه روز (72 ساعت) بعد از در مـعرض قـرار گـرفتن شروع شود. PEP برای افرادی کـه از طـریق اعـمال جـنسی ایـزوله در مـعرض ویـروس HIV قـرار گرفته، یـا در آیـنده قصد انجام رفتارهای ایمن تر را دارند، بسیار مناسب می بـاشد، امـا رهـنمودهـای سـریـع و قطعی برای زمان بکارگیری PEP تحت این شرایط وجود ندارد. نتیجه بـا نـبـودن واکسـن و درمان قطعی تلاش ما برای غلبه بر بیماری مسـری HIV بـایـد روی پیشگیری از آن تمرکز یابد. چـه اعـمـال جـنـسی بـاشـد، چـه مـصـرف مـواد مخـدر و چه رفتارهای دیگری که فرد را در معرض خطر ابتلا قرار دهد، لازم اسـت مـردم از آموزشها و مهارتهای صحیح برای محافظت از خودشان بهره مند گردند.
راه های انتقال و تشخیص ایدز 1- از راه خون و فرآورده‌های خونی آلوده: بررسی‌های انجام شده نشان میدهد که بسیاری از فرآورده‌های خونی از جمله پلاسما، گلبول قرمز متراکم، فاکتور انعقادی، خون کامل و پلاکت میتوانند باعث آلودگی شوند و آلبومین و گاماگلوبولین خطر آلودگی ندارد. 2- پیوند نسج آلوده: 3- استفاده مجدد از سرنگ و سرسوزن‌های استفاده شده: این عامل انتقال به‌خصوص در معتادان تزریقی، عامل مهم انتشار بیماری است. 4- استفاده از لوازم پزشکی و دندان‌پزشکی استریل نشده و آلوده 5- استفاده از ابزار مشترک جهت خال‌کوبی، ختنه، سوراخ کردن گوش، حجامت و ... 6- استفاده از تیغ سلمانی مشترک 7- تماس جنسی دو فردی که یکی از آنها آلوده به ویروس باشد. توجه داشته باشید که سن، جنس، نژاد و رنگ تأثیری در انتقال بیماری ندارد. برخلاف جداسازی ویروس ایدز از بسیاری از ترشحات بدن مانند خون، ترشحات جنسی مردان و زنان، بزاق، ادرار، اشک، عرق، شیرمادر و مایع مغزی نخاعی و ... ، سرایت در اثر تماس با همه آنها صورت نمی‌گیرد و فقط خون، ترشحات جنسی و شیرمادر، عامل انتقال هستند. 8- انتقال از مادر به کودک: احتمال انتقال بیماری قبل از زایمان، در حین زایمان و پس از زایمان از مادر آلوده به فرزند وجود دارد. البته انتقال در حین بارداری و وضع حمل از زمان بعد از زایمان بیشتر است. حدود 45- 20 درصد مادرانی که آلوده هستند، عفونت را به فرزندان خود منتقل میکنند. هم چنین ثابت شده است، که شیر مادران آلوده میتواند سبب انتقال ویروس از مادر به فرزند باشد. امروزه در اکثر کشورهای دنیا خون و فرآورده‌های خونی را از نظر آلودگی به ویروس ایدز، مورد بررسی قرار می‌دهند. متأسفانه در کشور ما انتقال بیماری در میان استفاده کنندگان از سرنگهای مشترک (معتادان تزریقی) میزان قابل توجهی از انتقال در سالهای اخیر را به خود اختصاص داده است. برخلاف جداسازی ویروس ایدز از بسیاری از ترشحات بدن مانند خون، ترشحات جنسی مردان و زنان، بزاق، ادرار، اشک، عرق، شیرمادر و مایع مغزی نخاعی و ... ، سرایت در اثر تماس با همه آنها صورت نمی‌گیرد و فقط خون، ترشحات جنسی و شیرمادر، عامل انتقال هستند. بنابراین ویروس ایدز از راه تماسهای عادی مانند کار کردن با هم، صحبت کردن، هم سفر شدن، غذا خوردن، هم‌چنین از راه استخر، توالت، حمام، دست دادن، بغل کردن، بوسیدن، استفاده از ظروف غذاخوری مشترک، عطسه، سرفه، گوشی تلفن و ... قابل انتقال نیست. سیر بیماری، علایم و تظاهرات بیماری: از زمان ورود عامل بیماری به بدن تا شروع علایم بیماری، مدت زمانی طول می‌کشد که به این مدت، دوره نهفتگی یا کمون یا بدون علامت گویند. این دوره به طور دقیق مشخص نیست، ولی فاصله ی زمان بین شروع عفونت تا ظهور بیماری از 6ماه تا 5 سال و حتی 10 سال میتواند باشد. دوره کمون طولانی از اهمیت خاصی برخوردار است، زیرا ممکن است ویروس در طی این مدت به جامعه راه یافته و علایم بالینی وقتی شناخته و ظاهر شود که ویروس میزان وسیعی از جامعه را آلوده کرده باشد، زیرا در طی دوره کمون افراد آلوده از نظر ظاهری به هیچ وجه قابل تشخیص نیستند، ولی میتوانند بیماری را انتقال دهند. از زمان ورود عامل بیماری به بدن تا شروع علایم بیماری، مدت زمانی طول می‌کشد که به این مدت، دوره نهفتگی یا کمون یا بدون علامت گویند. این دوره به طور دقیق مشخص نیست، ولی فاصله ی زمان بین شروع عفونت تا ظهور بیماری از 6ماه تا 5 سال و حتی 10 سال میتواند باشد. بیماری در 4 مرحله تظاهر پیدا می‌کند، که البته همه آنها به‌طور الزامی در افراد آلوده مشاهده نمی‌شود. 1- مرحله حاد عفونت که یک هفته بعد از آلودگی ایجاد میشود و حدود 12- 6 هفته یا بیشتر طول می‌کشد. فرد آلوده، علایم عمومی مثل تب، سردرد، بی‌اشتهایی، درد مفاصل، بزرگ شدن غدد لنفاوی، گلودرد و ... دارد که اغلب در این مرحله بیماری تشخیص داده نمی‌شود. این علایم 2- 1 هفته بعد از بین می‌روند. این علایم به طور کامل مشابه بیماری‌های عفونی مثل سرماخوردگی و ... بوده و به همین علت تشخیص بیماری در این مرحله به ندرت امکان‌پذیر است. 2- مرحله بدون علامت 3- مرحله عمومی پیش رونده 4- کمپلکس ایدز: عوارض مشخص این دوره که آخرین مرحله بیماری است شامل تب بیشتر از یک ماه، اسهال، کاهش وزن به میزان ده درصد، بی‌حالی، تعریق شبانه، خستگی و ... است. در نهایت به دلیل نقص کامل سیستم ایمنی، شخص مستعد ابتلا به انواع عفونت‌ها، سرطان‌ها و... میشود. راههای تشخیص بیماری ایدز: آزمایش‌های تشخیصی نباید فقط در کسانی که در معرض بیشتر خطر هستند، مثل معتادان تزریقی، بیماران هموفیلی، دریافت کنندگان خون، همسر و فرزندان فرد آلوده به HIV، همجنس بازان، افراد بی‌بند وبار جنسی، کارکنان موسسات بهداشتی- درمانی و پرنسل آزمایشگاه‌ها انجام شود، بلکه بهتر است در افراد مختلف انجام شود تا اطمینان کافی از سلامت حاصل شود. آزمایش باید در محیطی محرمانه و سازگار با قوانین اجتماع انجام پذیرد. مشاوره قبل و بعد از آزمایش نیز باید انجام شود تا اطمینان افراد به اهمیت و عواقب نتایج تست بیشتر شود. تشخیص عفونت با کشف آنتی‌بادی سرمی بر علیه عامل ایجادکننده بیماری (HIV) به وسیله روش ELISA انجام میشود. این روش در کشف آنتی بادی HIV بسیار حساس است، اما افرادی که به تازگی آلوده شده‌اند،ممکن است آنتی‌بادی منفی باشند، به عبارتی امکان دارد تست در اوایل بیماری با وجود حساسیت بالا به خطا، منفی گزارش داده شود. در افرادی که مشکوک به آلودگی بوده ولی جواب آزمایش آنها منفی است، باید آزمایش مجدد در هفته 6، ماه 3 و ماه 6 انجام شود. آزمایش‌های ELISAکه به خطا، مثبت گزارش شوند (بدون وجود آلودگی با HIV) بسیار نادر است و در صورت رخ دادن، در مبتلایان به اختلالات خود ایمنی ممکن است دیده شود. در شیرخوارانی که از مادران آلوده به عفونت HIV به دنیا آمده‌اند و مادران آنها درمان ضد ویروسی دریافت نکرده‌اند، 20 تا 30 درصد احتمال ابتلا به عفونت وجود دارد. اما باید توجه داشت که در تمام این کودکان به علت وجود آنتی‌بادی ضد ویروس مادری در گردش خون، تست ELISA مثبت خواهد بود. آنتی‌بادی‌های مادری در 6 ماهگی ناپدید میشوند و مثبت بودن تست ELISA بعد از 6 ماهگی، موید آلودگی شیرخوار است. برای تشخیص زود هنگام عفونت میتوان از روشهای حساس بررسی RNA ویروس در پلاسما یا روش کشف آنتی‌ژن HIV P24(PCR) در گردش خون استفاده کرد.
ایدز و روش های پیشگیری از ایدز [h=1][/h][h=1] در حالی كه وارد هزاره جدید شده ایم، ویروس از بین برنده سیستم ایمنی بدن انسان یا همان HIV به ایفای نقشی بـرجستـه در بـه خـطر انـداختـن سـلامتی بشر در سراسر جهان ادامه می دهد. آمـارهـای ارائـه شـده اخـیر از سوی سـازمـان مـلل نـشان می دهـد كه تقریباً 34 میلیون نفـر از مردم جهان به این بیماری مبتلا هستند و هر ساله تعـداد 5.6 میلیون نفر به این تعداد افزوده می گردد. فاجعه انسانی مربوط به ایدز بی مانند است. بیشتر موارد راه های انتقال ویروس HIV می تـواند بـه طرق مخـتلف بـه رفـتـار بشر مربوط گردد؛ مانند مواد مخدر و فعالیت های جنسی. در حالی كـه ایـن گونه رفتارها در بـرخی از جوامع رواج بسیاری یافته است، اغلب آنها را می تـوان بــا آموزش و مشاوره منـاسب تـغیـیر داد یا اصـلاح نـمـود. چـندین كشور از قبیل تایلند و اوگاندا توانسته اند با سعی بسیار در این زمینه، با موفقیت میـزان انتشار ایــن بـیـماری را كاهش دهند. اســتفــاده از وسایل پیشگیری، اعمال جنسی ایمن و پرهیز از رفتارهای پـرخــطر دیـگر، «استانداردهای طلایی» راهبردهای پیشگیری از ایدز محسوب می شـوند در كشـور آمـریـكا بـا ایـن كه رفتارهای مخاطره انگیز در برخی از گروه ها هـمانـنـد مــردان همجنس گرا به طور قابل توجـهـی كـاهش یـافـتـه اسـت، گزارش های اخیر حاكی از طغیان مجدد این بیماری می باشند. این تجدید فعالیت قطعاً به صـورت چند عاملی بوده و بخشی از آن به دلیل حمایت عمومی و سیاسی متزلزل می باشـد. روش هـای مـبـارزاتی عـمــده برای تغییر دادن رفتارها در طول زمان دارای نتایجی متغیر و متناقض بوده است. به علاوه توان بالقوه پزشكان ( یا متخصصان بالینی ) در جهت تأثیر گذاری بر اعمال و رفـتار بـیـماران، متأسفانه عمدتاً فراموش شده است. برخلاف كشیدن سیگار، مشاوره و اطلاع رسانی درباره پیشـگیـری از ایـدز در كـمـتـر از یـك درصـد مـوارد مـراجعه بـیـماران بـه پـزشـك عـمومی خـود ارائـه می گردد. در نهایت، دستیابی علم پزشكی به معالجات جدید، كه باعث حفظ جان و سلامتی و جلوگیری از ابتلا به بسیاری از بیماری های ویروسی می شود نـیـز مـمـكن اسـت تـرس از دچـار شـدن به ایدز را كاهش دهد. متـأسـفانه این روش های درمانی برای همه جواب نداده، انجامشان مشكل بوده و منوط به داشتن پتانسیل پادزهری و عوارض بلندمدت خواهد بود. از آنجایی كه احتمال تولید یك دارو یا واكسن در آینده نزدیك كم است ، تلاش برای كاستن بیماری مسری ایدز باید به عـنوان هدفی اولیه بر پیشگیری از این بیماری تمركز یـابد. پــزشكان و ارائه كنندگان اقلام بـهداشتی باید نقش عمـده ای در ارائه مشـاوره و اطلاع رسانی های پیشگیرانه ایفا نمایند. برای پزشكان مهم است كه بدانند پیشگیری از ایدز نیازی به مهارت های مشاوره ای و مداخلات روان شناختی گسترده ندارد. پیشگیری بـه عنوان بخشی از آموزش سلامتی روزمره است و با تشخیص و سنجش ریسك و فراهم آوردن اطلاعات می توان رفتارهای پر خطر را اصلاح نمود. چه افرادی در معرض خطر ابتلا به این بیماری قرار دارند؟ گفته می شود بیش از یك میلیون نفر در آمریکا مبتلا به ایدز هستند و هر ساله بین 40 تا 80 هزار نفر به این تعداد اضافه می شود. به طور قابل توجهی ملاحـظه شد كه در بـیـن مـردان هـمـجنس گرا و معتادان تزریقی همچنان كه بیماری مسری ایدز گـستـرش یافته، گروه های در مـعـرض خـطـر و راه هـای انـتـقـال تـغـییر یـافـته است. زنان، جوانان و نـوجـوانـان و اقــلیت هـای نژادی، سریع ترین جمعیت در حال گسترش مبتـلا بـه ویـروس ایـدز به شمار می روند. مهم ترین و سریع ترین عامل انتقال ویروس HIV از طریق رفتارهای مخاطره انگیز جنسی می باشد؛ در حالی كه موارد بیمار به صورت سنتی در مراكز شهـری متمـركـز شـده و به تـدریج در حال انتقال به حومه شهرها نیز می باشد. بنابراین در جواب سؤال «چه افرادی در معرض خطر این بیماری قرار دارند؟» در یك كلمه پاسخ اینست -همه! پزشكان فرض را بـر این می گیرند كه تمامی بیمارانشان - نوجوانان و جوانان - در معرض خطر ابتلا قرار دارنـد. آنـها از هـر كـدام سـؤالاتی خاص درباره رفتارهای جنسی و رفتارهای پر خطر دیگر می پرسند، و بر این اساس مشاوره و آموزش خود را ارائه می نمایند. تصور این كه فردی در خطر ابتلا قرار ندارد، یك فکر خطرناك و گمراه كننده است. پیشگیری از HIV و رفتارهای جنسی به منظور ارائه مشاوره و آموزش مؤثر در مورد ایدز، یك پزشك ابتدا باید بتواند از سابـقـه و گـذشته جنـسی فـرد به صـورتی جـامع و فراگیر آگاهی حاصل نماید. این هدف زمانی عملی می گـردد كه مباحث مربوط به مسائل جنسی به راحتـی مـطرح شـود، تـفـاوت های فردی محترم شمرده شود، از واژه های عامیانه قابل فهم توسط همه بیماران استفاده شود و سؤالاتی واضح در مورد رفتـارهـای بـخصوص پرسیده شود - نه این كه فقط سؤال شود، «آیا روابط جنسی داشتی؟» مبانی HIV ویروس HIV از طریق عمل جـنسی با در مـعـرض قـرار گـرفتـن غشـاءهـای مـخـاطی آلت تناسلی مرد، دهان، مهبل و مقعد با منی مبتلا به ویروس ایدز، پیش انزال، ترشـح هـای مـهبـلی یـا خـون انـتـقال مـی یـابد. پیشگیری از HIV و مواد مخدر گفته می شود یك سوم مبتلایان به HIV معتادان تزریقی هسـتـنـد. ایـن آمار شامل تـعـداد افـرادی كـه هـم زمـان با اعتیاد به مواد مخدر (تزریقی و غیر تزریقی) یـا الـكـل، از طریق رفتارهای پر خطر جنسی دچار HIV می شوند، نمی گردد.افرادی كه آلوده به مواد مخدر هستند باید نكات زیر را رعایت نمایند: - پرهیز كلی از مصرف مواد مخدر - مراجعه به برنامه های درمان و ترك اعتیاد - استفاده از سرنگ های تمیز و خودداری از به كارگیری شراكتی سرنگ - دوری از ارتباط جنسی خطرناك یا هر نوع عملی كـه دیـگران را در مـعـرض خـطــر قرار دهد. متأسفانه این نکات همیشه عملی نمی شوند. بیماران خیلی اوقات مـایـل یـا قـادر بـه تغییر دادن اعمال و رفتار، پـذیـرش درمـان یــا دستـیابی بــه خـدمات بـه كارگیری روش های مناسب نیستند. از آنجایی كه این سناریو اغلب تكرار می شود، راهبرد پیشگیری از HIV بیشتر شبیه یك مدل كاهش آسیب می بـاشـد. این مدل می پذیرد كه استفاده از مواد مخدر وجود داشته و اتفاق می افتد، امـا ســعی در به حداقل رساندن پی آمدهای مضر آن رفتار می نماید. قالَ علیٌ علیهِ السَّلامُ : کـَم مِن شَهوَةِ ساعَةٍ اَورَثـَت حُزناً طـَویلاً. علی علیه السلام فرموده است: چه بسا یک ساعت کامروایی و شهوت، اندوه طولانی به بار می آورد و غم و غصه ی فراوان از پی دارد. مبانی HIV در خصوص مصرف مواد مخدر اولین قدم، آموزش صحیح است. در مورد بیمارانی كه مرتباً از مواد مخدر تزریقی استفاده می كنند نیز نحوه انتقال را شرح می دهیم - ویروس HIV هنگـامی از طـریق مصرف مواد منتقل می شــود كه خون یا دیگر مایعات بدن از یك فرد مبتلا به شخصی كه هنوز مبتلا نشده انتقال یابد. باید دانست كه سوزن ها یا سرنگ هـای مشـتـرك متداول ترین راه انتقال بیماری ایدز در بین معتادان تزریقی محسوب می گردد. معتادان باید برای هر تزریق از سرنگ های استریل شده استـفاده نمایند. اشخاصی كه همچنان به استفاده اشتراكی از سرنگ مبـادرت مـی ورزند، بـاید از جـزئیات كامل نحوه ضدعفونی نمودن وسایل خود آگاهی یابند. ویروس HIV به طور مؤثر از طریق شستشوی مناسب وسایل استعمال مواد بـا آب تمیز از بین می رود. بعد از آب كشیدن، باید آن را حداقل به مدت یك دقیقه در یك مـایع ضـدعفونی كننده قوی خیـسـاند یا شستشو داد. در برخی كشورها محل هایی وجود دارد كه معتادان تزریقی می تـوانند سوزن های مستعمل و آلوده خود را با سوزن های استریل تعویض كنند. مطالعات نشان داده كه برنامه های تعویض سوزن ، انتقال بیماری را در بین معتادان تزریقی كاهش داده و یك ایده مفـیـد بـرای هـر بـرنامـه فـراگیر پیـشگیری از ایـدز است. اگرچـه، بــرخــی نـقـادان بیم دارند كه چنین برنامه هایی معتادان تزریقی را از یافتن راه های درمان بازداشته و مــمكن است بــر استـفاده از مــواد مــخدر صحه بگذارد؛ هیچ مـدركی ایـن ادعـاهـا را تـصدیــق نمی كند. با حمایت های شدید انجمن های علمی، مذاكره درباره برنامه تعویض سوزن ظاهراً بیشتر جنبه سیاسی پـیـدا كرده تا جـنـبـه سلامـتـی همگانی. پیشگیری از HIV و بارداری هیچ كدام از برنامه های پیشگیری از HIV به اندازه برنامه های پیشگیری در زنان باردار موفق نبوده است. 90 درصد از مـوارد بـیـماری ایـدز در كـودكان بـه دلیل انتقال آن از طریق مـادر- فـرزنـدی روی می دهد. در آمریكا سالانه 7000 كودك از طریق مادران مبـتـلا بـه HIV متولد می شوند، ولی تعداد نادری از این كودكان حامل ویروس ایدز نیستند. در كشورهای در حـال تـوسـعـه ایـن تــعداد بسیار بسیار بیشتر است. در خلال بارداری یـا زایـمـان اگـر درمان های مناسبی صورت نگیرد، ویروس HIV می تواند در بیش از یـك سـوم موارد از مـادر به فرزند انتقال یابد. در سال های اخـیر معالجات دارویـی در خصـوص مبــارزه با HIV موارد میزان انتقال بیماری را كاهش داده اند. یك داروی خاص به نام AZT یا ZIDOVUDINE، وقتی هم به مادر باردار و هم به كـودك تـازه بـه دنیا آمده داده می شود، می تواند به میزان 8 درصد انتقال بیماری را كاهش دهد. داروهای دیگر HIV نـیـز مـمـكن اسـت مـؤثر باشند ولی در این خصوص مطالعات كافی صورت نگرفته است. زنان باردار بـاید تـست HIV را حتماً انجام دهند و از مشاوره صحیح در این زمینه برخوردار گردند. زنــانی كه مبتلا به HIV هستند باید اطلاعات كافی در مــورد جـلوگیــری از بــارداری، خطر انــتقـال ویــروس HIV از مادر به فرزند، و به كارگیری داروهـــای ضـد ایدز جهت كاستن احتمال انتقال، از پزشك خود كسب نمایند. همـچنـیـن بـرای زنـان مـبــتلا به HIV بخصوص كسانی كه شوهرشان HIV منـفـی هسـتـنـد لازم است تا مشاوره ای صحـیـح در مـورد رفـتـارهای جنــسی ایـمن دریافت كنند، و اگر قصد بارداری دارند، جایگزین های آمیزش محافظت نشده را بیاموزند. بیشتر موارد راه های انتقال ویروس HIV می تـواند بـه طرق مخـتلف بـه رفـتـار بشر مربوط گردد؛ مانند مواد مخدر و فعالیت های جنسی. در حالی كـه ایـن گونه رفتارها در بـرخی از جوامع رواج بسیاری یافته است، اغلب آنها را می تـوان بــا آموزش و مشاوره منـاسب تـغیـیر داد یا اصـلاح نـمـود. چـندین كشور از قبیل تایلند و اوگاندا توانسته اند با سعی بسیار در این زمینه، با موفقیت میـزان انتشار ایــن بـیـماری را كاهش دهند. در كشورهایی كه داروهای ضد ایدز از قبیل AZT به سادگی در دسترس است برنامه های پیشگیری در زنان باردار در كاهش تعداد كودكان مبتلا به HIV كاملاً موفــق بــوده اسـت. این وضعیت در كشـورهای درحال توسعه بسیار بـد است چـرا كـه فـقـدان مـنـابــع ، دستـیابی بـه داروهـای ضد ایدز را محدود كرده و امكان انجام تست های مربــوط به HIV را كاهش داده است. پیشگیری از HIV بعد از در معرض قرار گرفتن تا قبل از این، مردم بعد از دچار شدن به HIV انگیزه كمی برای استفاده از مراقبت های پزشكـی داشـتـنـد. مطالـعات نشان داده اند كه استفاده از AZT بلافاصله بعد از استفاده از سرنگ آلوده، می تـواند تا میزان 80 درصد احتمال ابتلا به HIV را كاهش دهد. پیشگیری پس از پیدایش (PEP) مسـتـلزم استفاده از داروهای ضد HIV بلافاصله بعد از در معرض ویروس قرار گرفتن می بـاشد. اگر این روش برای معتادان تزریقی مفید بوده باشد، منطقی به نظر می رسد كه برای افرادی كه از طریق تماس جنسی در معرض ابتلا قرار دارند نیز مفید واقع گردد. نظریه اصلی در مورد PEP به عنوان یـك راهبرد پیشگیری كننده از HIV این است كه مصرف داروهای ضد ایدز بعد از این كه فرد در معرض HIV قرار می گیرد، ممكن است بتواند از طریق متوقف نمودن تكثیرعفونت و یا تقــویت سیستم ایمنی بدن برای از بین بردن ویروس، از ابتلا به بیماری جلوگیری نماید. تا به امـروز مـدرك آشـكاری كه PEP را بعد از رفتارهای پر خطر جنسی مؤثر بداند، وجـود نـداشـتـه و بـرای PEP فعـلاً رهنمودهای ملی یا موافقت نامه ای در این شرایـط تـهـیـه نشده است. با این حال در بسیاری از كشورها پـزشــكان و متخصصان بالینی PEP را بعد از رفتارهای پرخطر جنسی به افراد پیشنهاد می كنند. اغلب مردم ( و بسیاری متخصصان بالینی ) تا به حـال چـیـزی در مــورد PEP به گوششان نخورده است. برای پیاده سازی راهبردهای فراگیر پیـشگیـری از HIV، بـالابـردن سـطــح آگاهی جامعه ضروری است. ببینید آیا PEP در محل زندگی شما ارائه می شــود. مـردم باید بدانند كه PEP یك خط مشی اولیه برای پیشگیری از HIV نمی بـاشد.اســتفــاده از وسایل پیشگیری، اعمال جنسی ایمن و پرهیز از رفتارهای پـرخــطر دیـگر، «استانداردهای طلایی» راهبردهای پیشگیری از ایدز محسوب می شـوند. با این حال در صورتی كه متدهای اولیه پیشگیری دچار نقصان شد، می توان از PEP برای كاهش احتمال ابتلا به بیماری در فرد استفاده نمود. مـیزان تـأثیر پـذیـری PEP در كـاهـش خـطر ابـتـلا بعد از رفتارهای پر خطر جنسی كماكان ناشناخته مانده است. اگرچه رهنمودهای پذیرفته شده جهـانـی بـرای PEP وجـود ندارد، این متد برای كسانی كه دارای تماس های جنسی محافظت نشده مقعـدی، مـهـبلی و یـا دهـانی بـا انـزال فرد مبتلا به HIV یا محتمل به آن (مانند معتادان تزریقی) بوده اند، توصیه می گردد. PEP باید حـداكثر سه روز (72 ساعت) بعد از در مـعرض قـرار گـرفتن شروع شود. PEP برای افرادی كـه از طـریق اعـمال جـنسی ایـزوله در مـعرض ویـروس HIV قـرار گرفته، یـا در آیـنده قصد انجام رفتارهای ایمن تر را دارند، بسیار مناسب می بـاشد، امـا رهـنمودهـای سـریـع و قطعی برای زمان به كارگیری PEP تحت این شرایط وجود ندارد. نتیجه بـا نـبـودن واكسـن و درمان قطعی، تلاش ما برای غلبه بر بیماری مسـری HIV بـایـد روی پیشگیری از آن تمركز یابد. چـه اعـمـال جـنـسی بـاشـد، چـه مـصـرف مـواد مخـدر و چه رفتارهای دیگری كه فرد را در معرض خطر ابتلا قرار دهد؛ لازم اسـت مـردم از آموزش ها و مهارت های صحیح برای محافظت از خودشان بهره مند گردند. [/h]
عوارض عصبی ایدز [h=1]عوارض عصبی ایدز[/h] دکتر داریوش افشاری گروه آموزشی نرولوژی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه مقدمه در سال ۱۹۸۱ ، اولین بار از نظر بالینی AIDS تشخیص داده شده و در سال ۱۹۸۳ ، HIV-I به عنوان عامل AIDS از لنفوسیت های خون محیطی انسان جدا شد . عامل AIDS از گروه رترویروس ها میباشد این گروه از ویروس ها از گروه RNA-Virus است و به علت دارا بودن آنزیم Reverse Transcriptase قادرند جریان اطلاعات ژنتیکی را معکوس کنند و انتقال اطلاعات ژنتیکی از RNA به DNA میزبان صورت گیرد . از رترویروس، ۲ خانواده بزرگ وجود دارد : ۱) لنتی ویروس Lenti Viruses که مهمترین این گروه HIV است . ۲) اونکورناویروس Oncorna Viruses که شامل HTLV که نوع HTLV-I عامل پاراپارزی اسپاستیک تروپیکال و HTLV-II که عامل لنفوم و لوکمی T-cell مزمن می باشد . HIV را HTLV-III هم می نامند ولی بر اساس قرار داد بین المللی به عنوان HIV شناخته شده است و در برخی از منابع به صورت HIV-I نامگذاری شده است. زیرا یک نوع ویروس مشابه در آفریقای غربی باعث AIDS می شود که به عنوان HIV-II شناخته شده است و بایستی این دو نوع ویروس را افتراق داد. HIV باعث سرکوب شدید سیستم ایمنی سلولار می شود و لذا به صورت آنرژی جلدی ، لنفوپنی، معکوس شدن TH/TS و دقیق تر CD4/CD8 لنفوسیت می گردد و اختلال شدید سیستم ایمنی منجر به انواع عفونت های فرصت طلب و نئوپلاسم های غیر معمول می گردد. تمام ارگان های بدن به ابتلا AIDS حساسند و تمام PNS , CNS ریشه ها ـ عضلات می تواند در AIDS درگیر شـود . سیستم عصبی به اختلالات ناشــی از ضعف ایمنی حساس بوده و هم خود HIV می تواند مستقیم به سیستم عصبی حمله ور شده و آن را درگیر کند . گرچه اطلاعات علمی ثابت کرده است که AIDS ناشی از HIV است ولی در سال ۱۹۹۲ ، ۳۵ مورد لنفوسیتی (CD4) AIDS در آمریکا و ۶ مورد در کشور های دیگر با HIV منفی گزارش شده است و لذا برای اتیولوژی AIDS تئوریهای دیگر مثل عوامل توکسین و یا عامل ناشناخته دیگر هم مطرح شده است . وقتی که HIV وارد بدن شد یک ویرمی اولیه رخ می دهد که عفونت اولیه HIV گویند و با ایجاد یک پاسخ ایمنی اولیه بر ضد HIV که ابتدا IgM و در مرحله بعدی IgG می باشد در طی ۶ـ۲ هفته باعث کنترل ویرمی HIV می شود و ندرتا Ab ضد HIV تا ماه ها در بدن ایجاد نمی شود و ندرتا پاسخ ایمنی ضد HIV بوجود نمی آید . پس از یک دوره نهفتگی (ماه ها و سالها( HIV مجددا تکثیر می یابد و باعث درگیری مختلف می شود که AIDS گویند . با ورود HIV به بدن فعالیت سیستم ایمنی بر ضد ویروس شروع می شود و همگام با آن اختلال فعالیت سیستم ایمنی هم شروع می گردد. یعنی در AIDS یک Clinical latency وجود دارد و در اصل یک Biologic Latency مشاهده می شود و اختلال سیستم ایمنی از بدو ورود ویروس شروع شده و حالت پیشرونده دارد. در کل، در AIDS یک مرحله حاد اولیه بیماری وجود دارد که میتواند هیچ تظاهری نداشته باشد و یا یک سندرم بالینی خود محدود شونده ایجاد کند و یک مرحله بیماری تاخیری مزمن و پیشرونده . سیستم عصبی هم در مرحله حاد اولیه HIV و هم در مرحله تاخیری بیماری AIDS می تواند مورد تهاجم قرار گیرد ، در بررسی بالینی ۷۰% AIDS ، سیستم عصبی درگیر است و در اتوپسی ۹۰ـ۸۰ درصد موارد درگیری مشاهده می شود ، ۲۰ـ۱۰ درصد بیماران AIDS ، با اولین علامت درگیری سیستم عصبی مشخص می شوند و بطور ناشایعی CNS تنها سیستم درگیر Chronic AIDS میباشد و عامل مرگ است. HIV با مکانیسم ناشناخته وارد مغز می شود ولی احتمال اتصال سلولار و یا عبور از BBB توسط ماکروفاژ های آلوده وجود دارد ویروس مورد بحث در مغز به سلول های میکروگلیال تهاجم پیدا می کند ولی به سلول های عصبی (نورون( و سلول های گلیال تهاجم نمی یابد هر چندکه گیرنده های Chemokine و D4 در این گروه سلول هم وجوددارد . شیوع بالای درگیری عصبی با HIV برخی HIV را به عنوان Neurotropic Virus نام نهاده اند ولی منظور ویروس نوروتروپ یعنی حساسیت انتخابی و لانه گزینی ویروس در نورون می باشد در صورتیکه به نظر می رسد علت درگیری بالای عصبی در HIV ازمان عفونت و کاشته شدن مداوم ویروس در C.N.S باشد . مکانیسم آسیب عصبی در AIDS غیر مستقیم است ، آزاد سازی ستیوکین ها از منوسیت و ماکروفاژ های آلوده و اسید های آمینه تحریک رادیکال های آزاد ، افزایش کلسیم داخل سلول ، فاکتور فعال کننده پلاکت ، آراشیدونیک اسید و آنتی بادی مطرح است . I ـ اختلالات نورولوژیک در عفونت اولیه و حاد HIV تمام سطوح Neuraxis درگیر می شود و این سندرم از اختلالات ویرال دیگر قابل افتراق نیست، این اختلالات حاد، خود محدود شونده بوده و اغلب با بهبودی کامل همراه است . سندرم های نورولوژیک در HIV اولیه عفونت حاد ۱) مننژیت آسپتیک حاد ۲) آنسفالوپاتی حاد ۳) لکوآنسفالیت ۴( تشنج )فوکال ـ ژنرالیزه( ۵) میلیت عرضـــــی ۶) نوروپاتی محیطی و کرانیال ۷) فلجCIDP , GBS , Bell پلی میوزیت – هشت) میوگلوبینوری ۹) نوریت براکیال ۱۰) Ganglioneuritis اختلالات) CSF پلئوسیتوز تا Cell/mm3 200 و باند اولیگوکلونال سندرم HIV را از اختلالات Postinfectious افتراق می دهد مسئله مهم این است که ممکن است HIV Ab منفی باشد ، لذا بایستی تست را چندین هفته دیگر تکرار کرد . اگر عفونت HIV قویا مطرح باشد بایستی آنتی ژن Viral Load, P24 در صورت HIV Ab منفی بررسی شود . تشخیص در این مرحله مهم است زیرا مصرف داروهای ضد ویروس در این مرحله سریعا میزان شدت ویرمی را کاهش می دهد هر چند که اثر دراز مدت با این درمان ناشناخته است . سندرم نورولوژیک حاد HIV خود محدود شونده است و نیاز به درمان خاصی ندارند ولی پلاسمافرزیس و IV IgG دردرمان GBS و کورتون در پولی میوزیت، کاربرد دارد . در مرحله عفونت مزمن HIV ، اختلالات نورولوژیک ممکن است با بیماری HIV سیستمیک همراه باشد و یا به درگیری ثانویه (عفونت فرصت طلب ، بدخیمی ها ۰۰۰) مبتلا شود . II ـ سندرم های نورولوژیک HIV اولیه در بیماری مزمنHIV 1) پلئوسیتوز مننژیال مداوم و یا عود کننده با یا بدون سمپتوم مننژیال ۲) سندرم های مغزی ارگانیک الف) دمانس پیشرونده و یا تثبیت شده (غیرپیشرونده) با یا بدون علائم نورولوژیک. ب) اختلال تفکر و ذکاوت خفیف که فقط در تست های نوروسایکولوژیک مثبت است. ج) اختلالات روانی ارگانیک. ۳) سندرم عروقی مغزی . ۴) آتاکسی مخچه ای . ۵) اختلالات تشنجی . ۶) دژنراسیون مولتی سیستم . ۷) میلوپاتی پیشرونده مزمن . هشت) بیماری سلول های شاخ قدامی . ۹) نوروپاتی محیطی و نوروپاتی کرانیال کری / فلج بلز . الف ( CIDP پولی نوروپاتی التهابی و دمیلینیزان مزمن . ب) نوروپاتی حسی سیمتریک دیستال . ج) منونوروپاتی مولتیپلکس . ۱۰) نوروپاتی اتونومیک . ۱۱) میوپاتی . پلئوسیتوز مننژیال : اغلب پلئوسیتوز مننژیال بدون علامت است . معیار تشخیص آن رد اتیولوژی تومورال و عفونت ثانویه است و سپس بایستی پلئوسیتوز عود کننده و یا مزمن مننژیال را به HIV ربط داد. پلئوسیتوز مزمن مننژیال یک معیار پیشگوئی برای اختلالات نورولوژیک خاصی نیست . سندرم های مغزی ارگانیک : اغلب اختلالات شناختی در HIV با علامت اختلال حرکتی و رفتاری همراه است ، لذا اصطلاح A.D.C, Aids Dementia Complex بکار می رود و ۲۵% موارد در دمانس HIV ، نوروپاتی محیطی و میلوپاتی مشاهده می شود . A.D.C, Aids Dementia Complex یک دمانس ساب کورتیکال پیشرونده موذیانه است . علائم اولیه آن به صورت آپاتی ، انزوا و دوری از اجتماع و کاهش تمایلات جنسی ، کندی فعالیت شناختی ، تمرکز ضعیف و فراموشی است. گاهی سندرم روانپزشکی شدیدی مشاهده می شود و ممکن است اولین علامت عفونت HIV باشد که به صورت سایکوز ، دپرسیون و مانیا خود را نشان می دهد . علامت حرکتی شامل آهستگی حرکتی ، ضعف اندام ، آتاکسی راه رفتن است و گاهی علامت ترمور ، پارکینسونیسم و تشنج خود را نشان می دهد . معمولا وضعیت A.D.C پیشرونده است ولی گاهی حالت غیر پیشرونده و ثابت پیدا می کند و گاهی با درمان HIV بهبودی مشاهده می شود ولی بهبودی کامل نادر است . در نهایت بیمار، وضعیت موتیسم آکینتیک (Akinetic Mutism) پیدا کرده و کاملا زمین گیر می شود و با اختلاب شناختی گلوبال و بی اختیاری ادرار و مدفوع همراه است . در کودکان ممکن است یک آنسفالوپاتی پیشرونده و یا حالت مشابه ایجاد شود در این گروه اکثرا تمام معیار های ابتلاء به AIDS را دارند و گاهی آنسفالوپاتی پیشرونده قبل از دیسفونکسیون ایمنولوژیک رخ می دهد. علائم نورولوژیک شامل پسرفت قدرت شناختی کودک، میکروسفالی ، از دست دادن معیار های اندازه گیری رشد و تکامل . اختلالات حرکتی پیشرونده که نهایتا کودک دچار کوادری پارزی اسپاستیک و فلج پسودوبولبار می شود۰ تشنج معمولا بدنبال تب رخ می دهد و میوکلونوس و علائم اکستراپیرامیدال ، نادر است . CSF معمولا نرمال و یا مختصرا پلئوسیتوز و پروتئین بالا دارد و باند اولیگوکلونال در CSF مشاهده می شود و گاهی ویروس در کشت CSF پیدا می شود. دمانس، در ارتباط با غلظت ویروس در خون و CSF دارد . مارکرهای CSF ممکن است با شدت دمانس ارتباط داشته باشد که شامل آنتی ژن HIV P24 ، B2 میکروگلوبولین، فاکتور نکروز تومور، پروتئین پایه ای ضد میلین Antimyelin Basic Protein می باشند . از مارکر های دیگر سطح سرمی Serum neo Pterin ، و تریپتوفان، متابولیسم سروتونین، تریپتوفان CSF و سطح CSF quinolinic Acid را می توان نام برد . هرچند هیچکدام پیشگویی کننده و اختصاصی برای دمانس نیستند در بزرگسالان CT , MRI مغزی در افراد ADC ، آتروی کورتیکال واتساع بطن ها و گاهی با تغییرات ماده سفید را نشان می دهد. Proton-Density MRI هیپراینتنسیتی در ماده سفید به صورت ضایعات فوکال پراکنده و ضایعات بزرگ پری ونتریکولار را نشان می دهد . Brain CT در اطفال ، کلسیفکاسیون بازال گانگلیون و آتروفی مغزی را نشان می دهد . ضایعات ماده سفید MRI ممکن است با دمانس ارتباط نداشته باشد و خودبخود و یا با درمان ضد ویروس برگردد . (FLU-PET) Fluorodeoxyglucose Positron Emision Tomography هیپرمتابولیسم در تالاموس و بازال گانگلیون افراد HIV+ را نشان می دهد . (SPECT) Single Photon Emission Computed Tomography کاهش پرفوزیون کورتیکال مولتی فوکال در لوب فرونتال را نشان داده که با دمانس، تشدید می شود . اختلالات متابولیسم مغزی با ((MRS) Magnetic Resonance Spectroscopy افزایش Myoinositol و سطح کولین در ماده سفید فرونتال را نشان میدهد که بیانگر پرولیفراسیون سلول گلیال در افراد با اختلال شناختی Mild Cognitive Abnormality در افراد با HIV+ است. دمانس شدید همراه با کاهش سطح سرمی . N-Acety laspartate مطالعه دینامیک حجم خون مغزی (Dynamic cerebral blood volume) باFunctional MRI ـ در افراد HIV+ ، افزایش CBV را در ماده سفیدکورتیکال و عمقی مغز بیان می کند که در افراد با وضعیت دمانس افزایش بیشتری را در حجم خون مغزی در ماده خاکستری عمق مغز نشان می دهد . پاتولوژی مغز افراد ADC ، ندولهای میکروگلیال، گلیوز و دمیلینیزاسیون اطراف عروق و سلول های Giant همراه با از دست دادن سلول های عصبی (نورون) در کورتکس فرونتال می باشد . اغلب ارتباطی بین شدت پاتولوژی و شدت دمانس وجود ندارد . تشخیص ADC براساس رد سایر بیماریهاست ، لذا ابتدا بایستی در افراد HIV+ و اختلال شناختی و دمانس عوامل نئوپلاسم و عفونت فرصت طلب و عوامل داروئی و کمبود تغذیه ای (کمبود (Vit B12 رد شود و در صورت عدم وجود اتیولوژی دیگر می توان اختلال شناختی و دمانس را به ADC ربط داد . گرچه گزارشاتی مبنی برکاهش شیوع و بهبودی دمانس با شروع مصرف و درمان با Azidothymidine (Zidovudine) وجود دارد ولی اثرات موقتی و گذرا است و روی دمانس پیشرونده اثری ندارد در مطالعات بالینی Selegilinکه یک مهارکننده، تیپ MAO-B می باشد وNimodipine (Nimotop) روی درمان اختلالات شناختی ، پیشنهاد شده است . قوی ترین معیار در پیشگویی ADC در چندین مطالعه شامل : الف) تعداد CD4 کمتر از ۱۰۰ در میکرولیتر . ب) آنمی . ج) عفونت و نئوپلاسم وابسته به AIDS 0 سندرم عروقی مغزی (Stroke Syndrome) در ۵/۰ درصد تا ۸ درصد بیماران در مطالعه بالینی رخ می دهد که در اتوپسی، انفارکتوس ها شایع تر است و ممکن است سندرم سکته مغزی در HIV+ ثانویه به عفونت و یا نئوپلاسم باشد مثل کریپتوکوکوس ، توکسوپلاسموز، توبرکولوز ، هرپس زوستر ، CMV ، سیفیلیس و سارکوم کاپوزی . اتیولوژی های دیگر شامل : واسکولیت ناشی از HIV ، آمبولی کاردیوژنیک ، هیپرویسکوزیتی ، DIC ، آنتی کوآگولانت لوپوس می باشد . خونریزی مغزی ممکن است ناشی از ترمبوسیتوپنی ناشی از HIV و یا توکسوپلاسموزیس باشد . بنابراین ارزیابی حوادث عروقی مغز در افراد HIV+ شامل : ۱) تصوبرداری مغزی . ۲) بررسی CSF 3) کشت ویرال ، باکتری ، مایکوباکتریوم ، قارچ . ۴) آنتی بادی سرم و CSF بر ضد کریپتوکوکوس ، سیفیلیس و توکسوپلاسموز. ۵) بررسی میزان شدت HIV در CSF و پلاسما . ۶) PCR در CSF برای پاتوژن های مشکوک . ۷) اکوکاردیوگرافی . هشت ) اولتراسوند داپلر . ۹) بررسی سیستم انعقادی و پلاکت و اندازه گیری Procougulants ۰ ۱۰) اگر به واسکولیت مشکوک شویم بایستی آنژیوگرافی یا بیوپسی مننژیال یا مغز انجام گیرد . اختلالات تشنجی : تشنج می تواند در هر مرحله از عفونت HIV رخ دهد و ممکن است به صورت فوکال یا ژنرالیزه مشاهده شود. در مطالعات بررسی اتیولوژی تشنج در افراد HIV+ بیانگر ۵۳% پاتوژن ثانویه، ۲۴% آنسفالوپاتیHIV و ۲۳% اتیولوژی ناشناخته بوده است . تمام بیماران HIV+ بایستی از نظر پاتوژن های دیگر و تومور ها ارزیابی شوند . دژنراسیون مولتی سیستم : در افراد HIV+ لکوآنسفالوپاتی هم در مرحله حاد و هم در مرحله مزمن می تواند با پاتوژنز نامشخص ایجاد شود که به صورت یک لکوآنسفالوپاتی بسیار حاد و شدید و کشنده، لکوآنسفالوپاتی و اکوئولار مولتی فوکال که دمانس سریع ایجاد کند و یا لکوآنسفالوپاتی با عود و بهبودی همانند MS خود را نشان دهد . میلوپاتی پیشرونده مزمن : میلوپاتی پیشرونده مزمن در افراد HIV+ به صورت پاراپارزی اسپاستیک ، آتاکسیک و اختلال مثانه ای و روده ای تظاهر می یابد ، گرچه اکثرا وضعیت پیشرونده و سریع دارند و سریعا فرد زمین گیر می شود ولی گاهی پیشرفت آهسته موذیانه دارد و سال ها نهفته است که در بررسی الکتروفیزیولوژیک کشف می شود . پاتولوژی میلوپاتی پیشرونده ، مزمن HIV همانند SCD) Subacute Combined Degeneration) ناشی از کمبود ویتامین B12 است و ستون خلفی و لترال نخاع بیشتر درگیر می شود . تشخیص میلوپاتی HIV+ نیاز به رد ضایعات فشارنده نخاع ، عفونت ثانویه و کمبود تغذیه ای دارد و در اصل یک Exclusion Diagnosis است . Gd. MRI ممکن است ضایعات میلیت را نشان دهد . درمان اختصاصی میلیت HIV وجود ندارد ، گرچه بهبودی میلیت با Zidovudine گزارش شده ولی در کل، دارو موثر نبود . نروپاتی محیطی و اتونومیک : نوروپاتی محیطی و اتونومیک، در افراد HIV+ بدون علائم بخصوص در وضعیت پیشرفته مشاهده می شود . سندرم های بالینی شامل منونوریت مولتیپلکس ، Ganglioneuritis. CIDP و پولی نوروپاتی سیمتریک دیسیتال است . CIDP را بایستی براساس سیر بیماری و اثرات استروئیدی و پلاسمافرزیس از GBS تشخیص داد . E.M.G , NCV ضایعات دمیلینزان و اکسونال را نشان می دهد . به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، شایعترین نوروپاتی در AIDS ، نوروپاتی حسی ـ حرکتی سیمتریک دیسیتال است که با پیشرفت بیماری شایع تر می شود ، علائم بالینی آن دیستزی سوزشی و دردناک در دست و پاها، از دست دادن حس به صورت دستکش و جوراب، آتروفی عضلانی و ضعف و از دست دادن رفلکس و تری آشیل می باشد EMG, NCV بیانگر ضایعات مختلط دمیلینیزان و اکسونال است . گاهی در پاتولوژی علاوه بر از دست دادن اکسون ـ دمیلیینزان، واسکولیت هم مشاهده می شود کشت HIV در عصب مثبت است ولی لوکالیزاسیون سلولی ویروس، ناشناخته است . سندرم های درد (Pain Syndrome) در افراد HIV+ ممکن است وضعیت ناتوان کننده ایجاد کند که گاهی دارو های ضد افسردگی ، ضد تشنج، NSAID موثر است و گاهی کنترل درد بسیار مشکل می شود . در موارد سندرم های درد مقاوم به درمان گاهی Immune Globulin استفاده می شود . واسکولیت می تواند به کورتون پاسخ دهد . میوپاتی : میوپاتی در زمینه HIV+ ناشایع است . ضعف پروگزیمال ، افزایش مختصر CPK و E.M.G با طرح میوپاتیک از یافته های میوپاتی است در پاتولوژی دژنراسیون فیبر های عضلانی با یا بدون سلول های التهابی مشاهده می شود . Zidovudine می تواند میوپاتی بالینی مشابه ای ایجاد کند ولی در پاتولوژی Ragged Red Fibers مشاهده می شود زیرا Zidovudine روی متابولیسم میتوکندریال موثر است وCytochrome Oxidase در میوپاتی داروئی کاهش می یابد ولی در میوپاتی HIV اثری ندارد. در عده ای درمان استروئیدی بهبودی در میوپاتی HIV مشاهده شده بدون اینکه باعث تشدید HIV شود . III ـ عفونت های فرصت طلب و نئوپلاسم ها : سندرم های نورولوژیک در HIV+ ,AIDS با عفونت های فرصت طلب ونئوپلاسم ۱) لپتومننژیت : ویرال HBV, EBV, VZV, HSV, CMV قارچ کریپتوکوکوس ، هیستوپلاسما ، کوکسیدیدها ، کاندیدا باکتری لیستریا، ترپونما پالیدوم، باکتری ها (سالمونلا، استاف اورئوس و مایکوباکتری) نئوپلاسم لنفوم ۲) سندرم های مغزی : (آنسفالیت یا آنسفالوپاتی منتشر) ویرال HZV, HSV, CMV باکتریال مایکوباکتریوم آتیپیک پارازیت Acanthamoeba و توکسوپلاسما نئوپلاسم لنفوم ۳) سندرم های مغزی فوکال : ویرال PML, VZV, HSV قارچ آبسه ناشی از کریپتوکوکوس ، کاندیدا ، هیستوپلاسما، آسپرژیلوس ، زایکوماست باکتریال آبسه به علت باکتری های پیوژن پارازیت مایکوباکتری ها (توبرکولوما) لیستریا ، نوکاردیا، تنیاسولیوم ، توکسوپلاسما نئوپلاسم لنفوم اولیه و ثانویه مغزی ، گلیوما ، سارکوم کاپوسی ، متاستاتیک ۴) سندرم های عروقی مغزی و تشنج : ویرال HSV, VZV ، ندرتا PML قارچ کریپتوکوکوس و قارچ های دیگر باکتریال ترپونما پالیدوم ، مایکوباکتریوم توبرکولوز پارازیت توکسوپلاسموز نئوپلاسم لنفوم ، گرانولوماتوز لنفوماتوئید، سارکوم کابوس، متاستاتیک متفرقه خونریزی مغزی ، آمبولی قلبی، واسکولیت ۵) اختلالات حرکتی : Movement Disorder باکتریال CNS Whipple Disease پارازیت توکسوپلاسموز ۶) سندرم طناب نخاعی : ویرال HSV, CMV, VZV باکتریال مایکوباکتریوم پارازیت توکسوپلاسما نئوپلاسم لنفوم ۷) نوروپاتی پریفرال و کرانیال : ویرال (CMV رتینیت، پولی رادیکولونوریت، منونوروپاتی مولتیپلکس) قارچ کاندیدا (Retinitis) انگل توکسوپلاسما (Retinitis) هشت) میوزیت : باکتریال استاف اورئوس، مایکوباکتریوم انگل توکسوپلاسما میزان شیوع و شدت سندرم ثانویه عصبی در HIV با درمان ترکیبی دارو های ضد ویروسی قوی کاهش یافته است . لپتومننژیت : شایعترین علت مننژیت در AIDS ، عفونت کریپتوکوکوسی است که در ۶ـ۱۱ درصد موارد AIDS گزارش شده است . مشخصه خاص تشخیصی وجود ندارد و در این نوع مننژیت علامت مننژیال خفیف و یا وجود ندارد . و تشخیص براساس تشخیص پیدا کردن آنتی ژن کریپتوکوک در سرم و CSF و یا کشت CSF است . تغییرات سلولار و بیوشیمی CSF در حد طبیعی و غیر تشخیصی است . C.T در حد طبیعی و یا آتروفی و ضایعات توده ای Cryptococoma ، هیدروسفالی و ادم منتشر را نشان می دهد . دارو های خوراکی ضد قارچ Fluconazole) Difulcan) و Sporanox Itraconazole جایگزین درمان آمفوترسین B شده است . پروفیلاکسی خوراکی در مراحل تاخیری HIV می تواند اکثر عفونت های قارچی را پیشگیری کند . سیر بالینی نوروسیفیلیس در افراد HIV+ تغییر می کند و گاهی C.S.F VDRL در نوروسیفیلیس، منفی است و تفسیر تغییرات C.S.F مشکل است . در موارد تشخیص قطعی نوروسیفیلیس، درمان با پنی سیلین I.V نیاز است ۰ عود نوروسیفیلیس در افراد HIV+ شایع است و لذا پیگیری پس از درمان ضرورت دارد و بررسی سرولوژی ماهانه برای سه ماه و سپس هر سه ماه یک بار نیاز دارد و اگر تیتر سرولوژیک، افزایش نشان داد درمان مجدد انجام گیرد . برخی معتقدند که درمان دوره نهفته سیفیلیس بایستی با درمان تزریقی پنی سیلین صورت گیرد ولی بهترین درمان مورد بحث است ، از نظرما تزریق درمان وریدی برای بیماران علامت دار با سرم و C.S.F+ بکار رود و افرادیکه معیارهای نوروسیفیلیس را ندارند بایستی مانیتورینگ شوند . به علت طرح درمان T.B با نظارت مستقیم باعث کاهش شیوع T.B و مقاومت داروئی در افراد AIDS شده است . شایعترین آنسفالیت ویرال در افراد HIV+ آنسفالیت C.M.V و با شیوع کمتر HSV , HZV است شایعترین ضایعه توده انتراکرانیال در AIDS توکسوپلاسما است که باعث علامت فوکال پیشرونده مزمن و تشنج میشود و در عده ای آنسفالوپاتی تحت حاد ایجاد می کند . M.R.I و C.T ضایعات با جذب ماده حاجب در بازال گانگلیون نشان می دهد و گرچه یافته های رادیولوژی غیر تشخیصی است ولی وجود ضایعات متعدد مغزی در بازال گانگلیون در افراد HIV+ قویا بیانگر توکسوپلاسموز است . PCR می تواند DNA توکسوپلاسما را نشان دهد . آنتی بادی توکسوپلاسما در ۹۵% موارد مثبت است و ندرتا توکسوپلاسموزیس، سرونگاتیو است . تشخیص افتراقی لنفوم و ندرتا آبسه پیوژنیک مطرح است . در افراد HIV+ و ضایعات متعدد و آنتی بادی مثبت توکسوپلاسما بایستی درمان ضد توکسوپلاسما انجام گیرد و اگر پس از یک هفته پاسخ بالینی و رادیولوژی حاصل نشد بیوپسی انجام گیرد . درمان با Pyrixethamine به مقـــدار ۱۰۰ میلیگرم ابتدا و سپس ۲۵ میلیگرم روزانه همراه با gr/dialy ۶-۴ سولفونامید مصرف شود و درمان بایستی تا آخر ادامه یابد تا از عود بیماری جلوگیری کند . در افراد HIV+ عفونت توکسوپلاسما مغزی شایع است ولی میوزیت توکسوپلاسما شایع نیست . لکوآنسفالوپاتی پیش رونده چندکانونی (PML) یک عفونت ویرال ناشی از Jc virus است که باعث درگیری اولیگودندروسیتها می شود و شیوع آن در AIDS 1% تا ۳/۵% است و درگیری اولیگودندروسیت ها باعث دمیلینیزاسیون و علائم فوکال و پیشرونده میشود و ۹۰ـ۸۵ درصد درگیری در نیمکره های مغزی است و مابقی در Posterior – Fossa وجود دارد . در ۶% موارد تشنج فوکال و ژنرالیزه رخ می دهد . علائم اختلالات شخصیتی و شناختی همراه با اختلالات حرکتی ، کوری ، آفازی و آتاکسی پیشرونده است که پروگنوز بدی دارد و مرگ در طی ۶ـ۴ ماه رخ می دهد . در C.T مغز این بیماران ضایعات هیپودانس بدون جذب ماده حاجب و بدون اثر فشاری مشاهده می شود . و در T2 MRI ضایعات باسیگنال بالا بدون اثر فشاری مشاهده می شود عامل PML که پاپواویروس است را می توان با PCR کشف کرد . ضمنا ممکن است به درمان Zidovudine پاسخ دهد . شایعترین تومور درAIDS لنفوم است که در۶/۰% تا۳% بیماران رخ می دهد علامت بالینی غیراختصاصی است و با علامت فوکال عصبی و تشنج ، نوروپاتی کرانیال و سردرد همراه است . C.T مغز نرمال و یا ضایعات هیپودانس به صورت ضایعه منفرد یا متعدد که ماده حاجب را جذب می کند مشاهده می شود EBV-DNA با PCR در CSF مشاهده می گردد . برای تشخیص لنفوم مغزی بیوپسی، ضروری است عده ای به رادیوتراپی پاسخ می دهند، گزارشاتی بر بهبودی ضایعه با داروی ضد ویرال قوی وجود دارد . یکی از مهمترین تشخیص افتراقی لنفوم مغزی مبتلایان به AIDS ، ضایعات توکسوپلاسموز است لذا وجود ضایعه فوکال مغزی با جذب ماده حاجب بایستی بررسی Ab ضد توکسوپلاسموز انجام گیرد و اگر مثبت باشد درمان ضد توکسوپلاسموز انجام گیرد . اگر بعد از چند هفته اندازه ضایعه کوچک نشود و پاسخ ندهد تشخیص به سمت ضایعه لنفوم مغزی متمایل می شود و اگر وجود ضایعه فوکال با جذب حاجب دارای Ab ضد توکسوپلاسما منفی باشد بایستی احتمال لنفوم مغزی را در نظر داشت . اخیرا با SPECT با ایزوتوپ تالیوم و PET می توان لنفوم مغزی به عنوان ضایعه فضاگیر در مبتلایان به AIDS را رد کرد . از تشخیص افتراقی با شیوع کمتر با لنفوم مغزی توبرکولوز و آبسه های باکتریال است . Movement Disorder در مبتلایان به AIDS ناشی از عفونت مغزی است که شایعترین آن توکسوپلاسموزیس می باشد . عفونت طناب نخاعی در زمینه ایدز با VZV , CMV , HSV و مایکوباکتریوم ، باکتری های پیوژن و توکسوپلاسما گزارش شده است و انجام بیوپسی جهت تشخیص آن ضروری است . رتنیوپاتی عفونی می تواند با توکسوپلاسموزیس ، CMV و کاندیدا رخ دهد . نوروپاتی کرانیال می تواند یک عارضه مننژیت باشد . پولی رادیکلوپاتی و سندرم دم اسبی می تواند ناشی از عفونت CMV باشد و در صورت شک بالینی به عفونت CMV درمان با(Foscarin) Foscarnet Na+ , (Cytorene) Ganciclovir Sodium می تواند موثر باشد . PCR در تشخیص CMV می تواند موثر باشد ولی در صورت منفی بودن تست دلیل بر رد بیماری نیست . پولی میوزیت در ایدز می تواند ناشی از استاف اورئوس ، توکسوپلاسموز و مایکوباکتریوم آتیپیک باشد . گاهی اوقات می توان به الگوی درگیری مغز در MRI افراد ایدز در تشخیص اتیولوژیک بهره گرفت : الف) ضایعه ندولی متعدد با جذب ماده حاجب بیانگر احتمال ضایعه توکسوپلاسموز است . ب) ضایعه ندولی منفرد با جذب ماده حاجب احتمال لنفوم مغزی وجود دارد . ج) ضایعه قرینه در MRI بدون جذب ماده حاجب بیانگر احتمال PML است . د) ضایعه قرینه در MRI با جذب ماده حاجب درگیری اولیه HIV و یا ADC می باشد . سندروم های ناشی از عوارض داروها (Drug Induced Syndromes) درمان مزمن Zidovudine باعث احتمال میوپاتی با Ragged red fiber می شود و سمپتوم معمولا با قطع دارو بهبود می یابد . دارو های Stavudine , (DDI, Vide) Nucleoside antiretrovirals didanosine, (3TC, Epivir) Lamivudine , (DDC, Hivid( Zalcitabine , (D4T, Zerit باعث یک نوروپاتی حسی دردناک شدید وابسته به دوز می شوند که با کاهش دوز دارو یا قطع آن بهبودی می یابند و اگر بهبودی حاصل نشد احتمال نوروپاتی ناشی HIV مطرح است . بیماران HIV+ حساسیت بیش از معمول به دارو پیدا می کنند که مثلا به عارضه پارکینسونیسم ناشی از نورولپتیک ها و سندرم بدخیم نورولپتیک (NMS) حساس تر می باشند . کمبود تغذیه ای مثل کمبود اسید فولیک ، Vit B12 و تیامین و گلوتاتیون شایع تر بوده و می تواند آنسفالوپاتی دمانس ، نوروپاتی و اختلالات طناب نخاعی تغذیه ای ایجاد شود . ارزیابی تشخیصی (Diagnostic Evaluation) هر فرد مشکوک به ابتلا HIV بایستی تست بیماریابی (Screening-HIV ELISA – Test) انجام گیرد. در صورت مثبت بودن بایستی با تست Western Blot Test ـ تائید شود تست ELISA بخصوص در افراد با ریسک پایین احتمال مثبت کاذب وجود دارد ولی تست Western Blot تعیین آنتی ژن اختصاصی HIV است . اگر در یک فرد مشکوک به HIV و یا در مواردی که مطرح کننده ابتلاء است مثلا مننژیت آسپتیک ، میلیت عرضی و حتی در افراد با ریسک کم در صورت منفی بودن تست HIV بایستی ۶ هفته و ۳ ماه و ۶ ماه بعد تکرار شود که تا از منفی بودن تست و عدم آلودگی مطمئن شویم و بسیار نادر است که مرحله منفی بودن سرولوژیک، طولانی تر شود . مطالعات تشخیصی دیگر در افرادHIV+ ۱) تعیین نسبت گروههای لنفوسیت CD ۲) تعیین میزان شدت ویروس در پلاسما ۳) الکتروفورز پروتئین سرم ۴) تعیین کمی ایمنوگلوبولین ۵) بررسی پلاکت ۶) بررسی Anergy جهت ارزیابی وضعیت عملکرد ایمنی بررسی تشخیصی در موارد سندرم خاصی نورولوژیک برای تعیین عفونت های فرصت طلب و تومور انجام گیرد : ـ بیوپسی پوست و غده های لنفاوی و BM ـ Chest X Ray ـ کشت خون برای ویروس ها و قارچ ـ بررسی CSF در عفونت سیفیلیس ، قارچ ها و TB کمک کننده است . ـ PCR در تشخیص ایدز ، عفونت های فرصت طلب HSV ، توکسوپلاسما ، HBV ، TB ، EBV ، , PML , CMV ـ کمک کننده است ولی منفی بودن آن دلیل بر ردبیماری نیست . ـ EEG گاهی ضایعات فوکال مغزی را نشان می دهد در صورتی که بررسی تصویربرداری منفی است . ـ Thalium SPECT, MRI, MRS,CT می تواند در تشخیص تومور از عفونت کمک کند . ـ بیوپسی مغز بخصوص با روش Stereotactic در تشخیص ضایعات فوکال PML و لنفوما کمک کننده است . ـ EMG , NCV در تشخیص و ارزیابی پولی نوروپاتی و میوپاتی کمک کننده است . ـ Gd – MRI در بررسی ضایعات نخاعی کمک کننده است . درمان سیر و پروگنوز AIDS درمان دارو های ترکیبی ضد ویروس قوی باعث شده است بیماری کشنده AIDS به یک بیماری مزمن تبدیل شود و حتی قبل از دارو ضد ویرال قوی ، پروفیلاکسی عفونت فرصت طلب شایع باعث کاهش بروز آنها شده است و بهبوددر مراقبت پزشکی نیاز به بستری را در ایدز کاهش داده است . ۱۵ دارو در سه گروه داروئی برای درمان ایدز تصویب شد : Nucleoside Reveres Transcriptase Inhibitor (RT) که باعث بلوک تولید ویروس می شود ، باعث اتصال به کپی DNA ناشی از RNA می شود و مانع سنتز DNA می شود . این گروه دارو شامل (Ziagen (Abacavir, Stavudine , Lamivudine, , Zalcitabine , Didanosine, Zidovudine : Non Nucleoside RT Inhibitor این گروه شامل Efavirenz,Delavirdine Mesylate (Viramune) Nevirapine : Protease Inhibitor شامل Nelfinavir , Indinavir , Saquinavir , Ritonavir , Amprenavir درمان ترکیب ضد ویرال که شامل مهار کننده، پروتئاز باشد توصیه میشود علیرغم پیشرفت درمان عفونت HIV یک اختلال جدی و کشنده است ۰افراد AIDS نیاز به ایزوله کردن نیستند مگر عفونت تنفسی شدیدمثل TB و یا نوتروپینی شدید دارند نیاز به ماسک هم نیستند مگر عفونت تنفسی که به دلایل دیگر غیر از HIV باشد نیاز است . افراد HIV+ می تواند ۲۰ـ۱۰ سال یا بیشتر زنده بمانند .HIV با استریلیزاسیون استاندارد و محلول الکل ۷۰% از بین می رود . منابع: ۱ ) Levis P. Rowland : Merritt�s neurology 10th edition, 2000, Volume 1, pp. 163-174 2) Adam�s Victor : Principles of neurology, 7th edition, 2001, Volume 2, pp. 801-806 برخی HIV را به عنوان Neurotropic Virus نام نهاده اند ولی منظور از ویروس نوروتروپ یعنی حساسیت انتخابی و لانه گزینی ویروس در نورون می باشد در صورتیکه بنظر می رسد علت درگیری بالای عصبی در HIV ازمان عفونت و کاشته شدن مداوم ویروس در C.N.S باشد
از ايدز چه مي‌دانيم؟ با گذشت بيش از 30سال از شروع همه‌گيري اچ آي وي/ ايدز حدود 40 ميليون نفر در سراسر جهان با اين ويروس زندگي مي‌كنند و حدود 30 ميليون نفر بر اثر ابتلا به اين بيماري جان باخته‌اند. دسترسي به آموزش، پيشگيري، مراقبت و درمان مهم‌ترين عامل كنترل و پيشگيري از ابتلا به اين بيماري است. به گزارش سرويس بهداشت و درمان ايسنا، ويروس اچ آي وي (ويروس نقص ايمني انساني) عامل ابتلا به ايدز است. اين ويروس به تدريج قدرت دفاعي بدن را ضعيف مي‌كند به طوري كه فرد به انواع عفونت‌ها و سرطان‌ها مبتلا مي‌شود و در نهايت فوت مي‌كند. از زمان ابتلاي فرد به اچ آي وي يعني از زمان ورود ويروس به بدن تا شروع بيماري ايدز ممكن است بيش از 10 سال طول بكشد. در اين مدت ابتلاي بيمار به اچ آي وي از ظاهر او مشخص نمي‌شود و بيمار مي‌تواند به كار و فعاليت خود ادامه دهد ولي احتمال انتقال ويروس به ديگران وجود دارد. چگونگي ورود اچ آي وي به بدن تماس جنسي با فرد مبتلا بدون استفاده از كاندوم، استفاده مشترك از وسايل تزريقي و يا ساير ابزار تيز و برنده مثل تيغ و سوزن خالكوبي، انتقال خون و فرآورده‌هاي خوني آلوده، از مادر به نوزاد طي حاملگي، زايمان و شيردهي از راه‌هاي انتقال اين بيماري است البته شايع‌ترين راه ابتلا به (اچ آي وي) در جهان تماس جنسي نامطمئن و در ايران، استفاده مشترك از وسايل تزريق در بين مصرف كنندگان مواد مخدر تزريقي است. عواملي كه ابتلا به ايدز را از راه تماس جنسي بيشتر مي‌كند تماس‌هاي جنسي محافظت نشده و وجود يك بيماري آميزشي درمان نشده مانند زخم، ترشح و يا سوزش دستگاه تناسلي از عواملي هستند كه خطر ابتلا به ايدز را از راه تماس جنسي بيشتر مي‌كند البته مصرف مواد مخدر، الكل، مواد محرك و روان گردان مانند مواد آمفتاميني (شيشه و اكستاسي) قدرت تصميم گيري فرد را براي پرهيز از رابطه جنسي حفاظت نشده مختل مي‌كند. آيا لازم است افراد مبتلا به اچ آي وي را از افراد ديگر جدا كرد؟ ويروس مولد ايدز از طريق تماس‌هاي معمولي مانند دست دادن، در آغوش گرفتن، روبوسي كردن، عطسه و سرفه كردن، استفاده از ظروف و وسايل غذاخوري مشترك، استفاده از استخر و توالت و حمام مشترك و نيش حشرات منتقل نمي‌شود. راه‌هاي كسب اطلاعات در صورت انجام رفتارهايي كه امكان ابتلا به اچ آي وي را به همراه دارد در اين شرايط مي‌توان با نزديك‌ترين مركز مشاوره بيماريهاي رفتاري محل سكونت خود تماس گرفت. ابتلا به اچ آي وي فقط از طريق آزمايش خون مشخص مي‌شود. از زماني كه ويروس وارد بدن فرد شده تا زماني كه در آزمايش خون مشاهده شود ممكن است چند هفته تا چند ماه طول بكشد كه به اين مدت «دوره پنجره» گفته مي‌شود. در اين مدت با وجود منفي بودن آزمايش، امكان انتقال ويروس وجود دارد. بهتر است قبل از آزمايش با يك مشاور صحبت كرد. اگر فردي مشكوك به ابتلاي خود يا همسرش به ايدز است و يا نياز به اطلاعاتي در اين باره دارد مي‌تواند به مراكز مشاوره بيماريهاي رفتاري مراجعه كند. در اين مراكز علاوه بر آموزش، مشاوره و ارائه وسايل پيشگيري، آزمايش اچ آي وي به صورت رايگان و با حفظ رازداري انجام مي‌شود و افراد مبتلا تحت مراقبت و درمان قرار مي‌گيرند. آدرس مراكز مشاوره را از مراكز بهداشتي درماني منطقه محل سكونت مي‌توان پرسيد. درمان ايدز در حال حاضر درمان قطعي كه موجب از بين رفتن ويروس اين بيماري شود، وجود ندارد البته درمان‌هاي موجود مي‌توانند طول عمر بيمار را افزايش دهند و كيفيت زندگي او را بهتر كنند. چگونگي محافظت از خود در برابر ابتلا به اچ آي وي خويشتن داري در زمان تجرد، وفاداري به همسر، استفاده از كاندوم به عنوان مهم‌ترين وسيله پيشگيري از ايدز در تماس جنسي با شريك جنسي مبتلا يا مشكوك به ابتلا، پرهيز از مصرف مواد مخدر يا محرك ، استفاده نكردن از وسايل تيز و برنده مانند تيغ اصلاح، سوزن خالكوبي، وسايل تزريق به صورت مشترك كاندوم است. لازم به ذكر است، انگ و تبعيض مانع دسترسي افراد به خدمات پيشگيري و درمان اچ آي وي / ايدز مي‌شود، با تقويت عزت نفس و مهارت‌هاي زندگي در جوانان مي‌توان آنان را در برابر ايدز مصون كرد. مصرف مواد روانگردان و الكل زمينه ساز رفتارهاي پرخطر منجر به اچ آي وي / ايدز است. به ياد داشته باشيم آنچه ما را در معرض ابتلا به ايدز قرار مي‌دهد رفتارهاي ماست نه زندگي در كنار افراد مبتلا. هر يك از ما مي توانيم با محافظت از خود در برابر اچ آي وي گامي در جهت محافظت جامعه خود بردارد.
