استفاده از اينترنت در فعاليت‌هاي پزشكي در ايران , گزارش سرويس فناوري اطلاعات خبرگزاري دانشجويان

اواخر دهه‌ي 1990 عصر تجديد ساختار نظام بهداشت و درمان كشورها بوده است و به نظر برخي از انديشمندان دهه‌ي آينده پديده‌ي” تغيير جمعيتي” است، به عبارت ديگر تعداد سالمندان روزبه‌روز در حال افزايش است و به تبع آن نياز به خدمات بهداشتي ـ درماني نيز در حال افزايش است. اين مساله فشارهاي زيادي بر تامين اعتبارات مالي و مراقبت‌هاي بهداشتي كشورهاي صنعتي ايجاد خواهد كرد و مباحث مربوط به كيفيت مراقبت و تغييرات سريع فناوري نيز همزمان با رقابت‌ شديد در بخش خصوصي بر اين فشارها افزوده‌ است. به نظر مي‌رسد پاسخ امروزي به اين چالش‌ها در فناوري اطلاعات نهفته باشد به‌ويژه در سيستم‌هاي اطلاعاتي مبتني بر اينترنت كه مي‌تواند در جهت ساماندهي مجدد مسيرهاي دريافت، مراقبت توسط مشتريان و پيشنهاد روش‌هاي موثر براي ارايه‌ي خدمات به آن‌ها كمك كننده باشد. امروزه استفاده از اينترنت در فعاليت‌هاي پزشكي به سرعت در حال افزايش است و در مطالعه‌اي كه توسط شركت ميلتون در سال 1999 انجام گرفت، مشخص شد كه در حدود 85 درصد پزشكان ايالت متحده از كاربران اينترنت و حدود 75 درصد آن‌ها از پست الكترونيكي به صورت روزانه براي ارتباط با بيمارانشان استفاده مي‌كنند. طبق بررسي‌هاي انجام شده 34 درصد پزشكان نگراني شديدي در زمينه‌ي مسايل امنيتي نشان داده و تقريبا نيمي از آن‌ها زمان مورد نياز براي كار با اينترنت را به عنوان مشكل اصلي پيش‌روي خود عنوان مي‌كردند. بر طبق پژوهش مذكور، «بازيابي اطلاعات مربوط به بيماري‌ها، مشاهده‌ي سايت‌هاي انجمن‌هاي پزشكي ،مشورت با پزشكان داخل و خارج از كشور ،مسايل بيمه و دعاوي مربوط به صورت‌حساب‌هاي بيمه‌يي» از جمله مواردي بود كه پزشكان براي اين كارها از اينترنت استفاده مي‌كردند. در اين رابطه ”دكتر ماشاءالله ترابي” دبير شوراي راهبري تكفاب و نماينده‌ي ويژه‌ي وزير گفت: امروزه يكي از مفاهيمي كه در جهان تجارت و صنعت بيش‌تر مورد بحث قرار مي‌گيرد، اصطلاح سازمان مجازي است و اين نوع سازمان شامل شبكه‌ي موقتي از تعدادي شركت است كه به سرعت به يكديگر مي‌پيوندند و ممكن است به همان سرعت نيز از يكديگر جدا شوند كه اين روند، فرصت‌هاي تجاري زودگذر را براي آن‌ها قابل استفاده مي‌كند. وي افزود: بحث سازماند‌هي مجازي از حدود 20 سال پيش و از زماني كه امكان استفاده از فناوري در منزل و دور از سازمان‌هاي مركزي فراهم شد به صورت جدي معمول شد و در اين ميان سازمان‌هاي بهداشتي- درماني نيز از اين پيشرفت‌ها بي‌نصيب نمانده و در استفاده از فناوري‌هاي جديد پزشكي، بعضا موفق و سريع‌تر از بخش‌هاي ديگر عمل كرده‌اند كه در حال حاضر شاهد پيدايش فنون جديد پزشكي از راه دور در اين بخش هستيم. ترابي اظهار داشت: هر چند بحث گسترش مرزها و سازمان‌هاي مجازي در بخش بهداشت و درمان جديد بوده كه آن‌چنان مورد توجه قرار نگرفته ولي اخيرا بيمارستان‌هاي مجازي به عنوان نمادي از اين پديده در حال ظهور بوده و در تعدادي از كشورهاي صنعتي در حال فعاليت‌ و پيشرفت هستند، به همين جهت و به خاطر اهميت زياد اين پديده، بعد از پرداختن به مفهوم سازمان‌هاي مجازي به اين موضوع در بخش بهداشت و درمان مبادرت شد. دبير شوراي راهبري تكفاب، گفت: الگوي اوليه‌ي بيمارستان‌هاي مجازي در مورد بيماراني به كار گرفته شد كه نياز به استفاده از خدمات تخصصي بيمارستان داشتند ولي وضعيت آن‌ها طوري بود كه در منزل نيز مي‌توانستند بستري و تحت نظر باشند. وي افزود: اين نوع بيمارستان به دنبال طراحي و بررسي فناوري‌هايي است كه پزشكان مي‌توانند از طريق آن‌ها خواه از خانه و خواه از محيط بيمارستان با بيماران دور از دسترس ارتباط برقرار كنند و پيشرفت بيماري آن‌ها را بررسي كرده و اقدام مناسب را در جهت درمان آن‌ها به عمل آورند. ترابي اظهار داشت: بيمارستان مجازي در واقع همانند يك سيستم كتابخانه‌ي ديجيتالي (DLS)، اطلاعات پزشكي تخصصي را در ارتباط با ارايه‌ي مراقبت در اختيار بيماران و ارايه‌دهندگان مراقبت قرار مي‌دهد. ويت كاهش عفونت‌ها و خطرات ناشي از بستري در بيمارستان” را از پيامدهاي اوليه‌ي استفاده از اين نوع بيمارستان عنوان كرد. ترابي، درباره مزاياي اين نوع بيمارستان براي بيماران گفت:” امكان انتخاب سريع و آسان براي بستري در بيمارستان با مراقبت از راه دور در خانه، استفاده‌ي آسان از آن و برخورداري از حمايت و پشتيباني آن،امكان دسترسي به طيفي از پزشكان و خدمات آن‌ها” از جمله‌ي اين مزايا است. دبير شوراي راهبري تكفاب، " امكان دسترسي به بيمار و كنترل وضعيت وي از بيمارستان، خانه يا هر جاي ديگر” ”امكان دسترسي الكترونيكي به مدارك پزشكي بيماران و اطلاعات پزشكي (باليني) پزشك عمومي و متخصص” را از جمله مزاياي اين بيمارستان براي پزشكان عنوان كرد. ترابي گفت: از طريق بيمارستان مجازي كنترل‌كنندگان برنامه‌هاي حفاظتي از قبيل حفاظت از منابع موجود، انجام برنامه‌ريزي و انجام اقدامات احتياطي را اجرا مي‌كنند و از دسترسي به ساختارهاي اطلاعاتي اطمينان مي‌يابند. وي با اشاره به اينكه نشانگرهاي اصلي مجازي بودن يك سازمان، دو اصطلاح «در هر زمان و در هر مكان» است، گفت: مزاياي ايجاد اين‌گونه سازمان‌ها انطباق بيش‌تر با محيط، كوتاه‌تر شدن زمان پاسخگويي، تخصصي‌تر شدن سازمان، افزايش قابليت رقابت‌پذيري سازمان، گسترش مرزها براي توليد محصولات و خدمات ارزان‌تر و بهتر و گسترش روزافزون فناوري اطلاعات است. دبير شوراي راهبري تكفاب، افزايش مناقشات، كاهش وفاداري به سازمان و احتمال خطرپذيري بيش‌تر، هماهنگي و كنترل ضعيف و كاهش امنيت شغلي و كاهش تعهد سازمان كاركنان را از معايب سازمان‌هاي مجازي عنوان كرد. ترابي گفت: اين سيستم با يك صفحه‌ي اينترنتي ساخته مي‌شود و استفاده از اينترنت دسترسي به اطلاعات را در هر نقطه از مكان امكان‌پذير مي‌كند و كسي كه به توصيه‌هاي پزشكي نياز دارد با وارد شدن به سيستم (اينترنت) هم مي‌تواند شرح حال پزشكي خود را در شبكه قرار دهد و هم آن را در يك فايل مرتبط بريزد. وي افزود: همچنين شخص مي‌تواند به مشاوره‌هاي قبلي موجود در شبكه مراجعه كند يا از خدمات اطلاعاتي و داده‌هاي پيشنهاد شده توسط بيمارستان مجازي استفاده كند. ترابي تصريح كرد: رشد عمده‌ي بيمارستان‌هاي مجازي به خاطر ايده‌ي جايگزيني مشاوره‌هاي مستقيم (Face to face) با مشاوره از طريق پست الكترونيكي است كه به نظر مي‌رسد خيلي در بين پزشكان عمومي رايج شده باشد. ترابي افزود: در بيمارستان مجازي بيش‌تر به امنيت و رازداري داده‌ها تاكيد مي‌شود و از فناوري مشابه سيستم بانكداري اينترنتي در فنلاند استفاده مي‌كند به اين معنا كه اطلاعات با استفاده از يك ارتباط ايمن به صورت محرمانه منتقل مي‌شود و اين ارتباط ايمن انتقال متن تصاوير و صدا را نيز در بر‌مي‌گيرد، همچنين كل سيستم شامل لايه‌هاي امنيتي و محرمانه است و از هر نوع مداخله‌يي جلوگيري مي‌كند. دبير شوراي راهبري تكفاب، اظهار داشت: براي امنيت و هويت يك عضو، رمز عبور منحصر به فردي جهت دسترسي به بيمارستان مجازي در اختيار او قرار مي‌گيرد و به دلايل امنيتي جواب مشاوره‌ها حتي ممكن است از طريق پست الكترونيكي براي استفاده كننده فرستاده نشود اما با استفاده از علايمي كه از طريق پست الكترونيك فرستاده مي‌شود به مصرف كننده اطلاع داده مي‌شود كه جواب مشاوره‌ي‌ وي آماده است. وي گفت: علاوه بر تعيين روش‌هاي امنيتي براي انتقال اطلاعات پزشكي، روش‌هاي مطمئن و محرمانه‌يي براي سيستم‌هاي پرداختي مورد استفاده قرار مي‌گيرد و عضو براي پرداخت هزينه‌هاي مشاوره‌يي مي‌تواند از طريق سيستم‌هاي بانكي اينترنتي و هم از كارت اعتباري استفاده كند. دبير شوراي راهبري تكفاب گفت: پيش‌بيني مي‌شود كه شبكه‌ي اينترنتي جانشين قرارهاي ملاقات بيماران با پزشكان يا بيمارستان شود همچنين نتايج مشابهي نيز از طريق NHC (سيستم بهداشت ملي) انگليس در مورد ارايه‌ي توصيه‌هاي 24 ساعته تلفني از طرف پرسنل پرستاري اعلام شده و هدف كلي NHC اين است كه بيماران سريع‌تر و آسان‌تر بتوانند اطلاعاتي را در مورد بهداشت و بيماري خود و NHC دريافت كنند تا بهتر بتوانند مراقب سلامتي خود و خانواده باشند. ترابي، در پايان گفت: مشخصه‌هاي اصلي اين جدول "وابستگي، هدف، فناوري، مرز" است، در بيمارستان مجازي وابستگي از طريق ايجاد يك شبكه‌ي اينترنتي ممكن مي‌شود و چيزي كه دسترسي به اطلاعات را در هر زمان و مكان بدون هيچ مشكلي فراهم مي‌كند، به همين ترتيب هدف بيمارستان مجازي ايجاد شبكه‌ي خدمات مشاوره اينترنتي به طور گسترده در سراسر جهان است.