ماهواره ها از نظر قرار گرفتن در مدار و نوع استفاده، چگونه تقسيم مى شوند؟

ماهواره ها از نظر قرار گرفتن در فضا، به سه دسته تقسيم مى شوند. ماهواره هايى كه در ارتفاع پايين نسبت به زمين قرار مى گيرند كه اين ارتفاع حداكثر ۱۰۰۰ كيلومتر است. ماهواره هايى كه مدارى متوسط دارند و در ارتفاعى بين ۱۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ كيلومتر قرار مى گيرند و ماهواره هايى كه داراى مدارى بزرگ هستند كه در ارتفاع ۳۶ هزار كيلومترى قرار مى گيرند و روشن است كه هرچه ارتفاع كمتر باشد مدت زمان گردش ماهواره ها به دور زمين كمتر است. از سوى ديگر مى توان نسبت به يك ناظر زمينى،ماهواره ها را به دو دسته ثابت و متحرك تقسيم كرد. ماهواره هاى ثابت در ارتفاع ۳۶ هزار كيلومترى هستند و بقيه متحرك اند. از نظركاربرد مى توان از ماهواره ها استفاده جاسوسى و نظامى كرد كه اغلب اين ماهواره ها در ارتفاعات كم (۴۸۰ تا ۹۷۰ كيلومتر) قرار مى گيرند اين ماهواره ها مى توانند در عرض كمتر از دو ساعت دور زمين گردش كنند و عكس هاى دقيقى از مراكز نظامى بگيرند، ماهواره هاى علمى مانند ماهواره هاى هواشناسى و آنهايى كه بر فعاليت آتشفشان ها و مهاجرت حيوانات نظارت مى كنند و ماهواره هاى سيستم موقعيت يابى جهانى (gps) در مدارهاى ميانى به دور زمين مى گردند و بالاخره ماهواره هاى تجارى و ارتباطى مثل ماهواره تلويزيونى و مخابراتى كه در مدار سنكرون يا همان ۳۶ هزار كيلومتر از سطح زمين قرار مى گيرند. زمان چرخش ماهواره هايى كه در اين ارتفاع قرار مى گيرند با زمان چرخش زمين يكى است به همين دليل براى دريافت اطلاعات از اين ماهواره ها نيازى به جابجايى مكرر گيرنده هاى زمينى (بشقاب ماهواره) نيست.

 

پاسخ : ماهواره ها از نظر قرار گرفتن در مدار و نوع استفاده، چگونه تقسيم مى شوند؟

بعد از اتمام مأموريت، ماهواره ها چه مى شوند؟

با افزايش ارتفاع از سطح زمين نيروى جاذبه كم مى شود. هر مدار دايره اى ماهواره سرعت مخصوصى دارد كه به آن سرعت پايدارى مى گويند. در اين سرعت نيروى جاذبه با نيروى گريز از مركز درحالت تعادل قرار دارند. اگر سرعت ماهواره را افزايش دهيم نيروى گريز از مركز بر نيروى جاذبه غلبه كرده و ماهواره درمدار بالاتر قرار مى گيرد و اگر سرعت ماهواره را به كمتر از سرعت پايدارى كاهش دهيم، نيروى جاذبه بر نيروى گريز از مركز غلبه كرده و ماهواره به مدار پايين تر (ارتفاع كمتر) سقوط خواهد كرد. پس از پايان مأموريت ماهواره،سرعت ماهواره كاهش داده مى شود تا ارتفاع آن كاهش يابد و وارد جو شود. از آنجا كه سرعت گردش ماهواره در هنگام برخورد به جو بسيار زياد است دماى سطح ماهواره آنقدر بالا مى رود كه قطعات آن آتش گرفته و مى سوزند البته برخى قطعات سوخته ماهواره ها يا موشك ها در مدار زمين باقى مى مانند. اين قطعات به خاطر سرعت زيادى كه در گردش به دور زمين دارند براى ديگر ماهواره ها و موشك ها و شاتل هاى فضايى بسيار خطرناك هستند به همين دليل سعى بر اين است كه مواد سازنده ماهواره به گونه اى باشد كه در هنگام برخورد با جو كاملاً بسوزد

 

پاسخ : ماهواره ها از نظر قرار گرفتن در مدار و نوع استفاده، چگونه تقسيم مى شوند؟

نقاط مدارى چيست و مديريت آن با چه نهادى است؟
ماهواره ها بر روى نقاط مختلفى در مدار قرار مى گيرند. از آنجايى كه ماهواره ها براى جلوگيرى از تداخل امواج راديويى بايد جدا از هم باشند بنابراين شماره مكان هاى مدار سنكرون كه امكان استفاده آن براى ارتباطات وجود دارد بسيار محدود است، مديريت اين نقاط مدارى با اتحاديه بين المللى مخابرات يا itu مى باشد. نقاط مدارى به دو دسته دائم و غيردائم تقسيم مى شود. نقاط غيردائم نقاطى است كه اگر از زمان ثبت سازمان جهانى مخابرات مبنى بر مالكيت توسط كشورى از نقطه مدارى مزبور به مدت ۷ سال استفاده نشود ( اين مدت قبلاً۹ سال بود) آن نقطه مدارى در صورتى كه درخواست كننده ديگرى داشته باشد واگذار مى شود و در صورت استفاده از آن مى توانند تا هر زمان مالكيت آن نقطه را داشته باشند. نقاط دائم نقاطى هستند كه بر روى مدار سنكرون (۳۶ هزار كيلومترى) قرار دارند. كشورها درخواست كردند در اين مدار ويژه بايد نقاط مخصوص به هر كشور بسته به جمعيت و وضعيت جغرافيايى آن داده شود به عنوان مثال ايران داراى دو نقطه در اين مدار براى امواج تلويزيونى و مخابراتى است. ماهواره ها در اين مدار داراى محدوديت هايى هستند چرا كه يك محل را پوشش مى دهند و از سوى ديگر فركانس ها در اين مدار با فركانس هاى بين المللى سازگار نيست بنابراين اگر كشورى بخواهد كشورهاى همسايه را تحت پوشش برنامه هاى تلويزيونى خود قرار دهد از اين مدار نمى تواند استفاده كند. برخى از ماهواره ها محلى و متعلق به كشورى خاص هستند و برخى بين المللى كه پوشش جهانى دارند به عنوان مثال سهم ايران از ماهواره اينتل ست كه بين المللى است ۱‎/۵ درصد است.