پاسخ به منكران معاد وَقَالُواْ أَءِذَا كُنَّا عِظَاماً وَرُفَاتاً أَءِنَّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقاً جَدِيداً * قُلْ كُونُواْ حِجَارَةً أَوْ حَدِيداً * أَوْ خَلْقاً مِّمَّا يَكْبُرُ فِى صُدُورِكُمْ فَسَيَقُولُونَ مَن يُعِيدُنَا قُلِ الَّذِى فَطَرَكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ فَسَيُنْغِضُونَ إِلَيْكَ رُءُوسَهُمْ وَيَقُولُونَ مَتَى هُوَ قُلْ عَسَى أَن يَكُونَ قَرِيباً(اسراء، 49 - 51) و گفتند: آيا آنگاه كه ما استخوانهاى پوسيده و پراكنده شويم، آيا براستى ما با آفرينشى تازه، برانگيخته مىشويم؟ بگو: (استخوان خرد شده كه آسان است، شما) سنگ باشيد يا آهن. يا هر مخلوقى از آنچه كه در نظر شما از آن هم سختتر است (باز خدا مىتواند شما را دوباره زنده كند) آنان بزودى خواهند گفت: چه كسى ما را باز مىگرداند؟ بگو: همان كسى كه نخستين بار شما را آفريد. پس بزودى سرهاى خويش را (با تعجّب) به سوى تو تكان خواهند داد و گويند: آن روز، چه زمان خواهد بود؟ بگو: شايد نزديك باشد! «رُفات» به معناىِ گِل خورد شده است.(34) در آيات قرآن، هيچ جا دليلى از سوى منكران معاد بيان نشده است. هرچه هست، تعجّب و سؤال و استبعاد است و با طرح سؤالها ايجاد شبهه مىكنند. قرآن نيز در پاسخ آنان، تكيه بر علم و قدرت و حكمت خدا در آفرينش و ذكر نمونههايى در طبيعت و تاريخ و خود انسان دارد كه اوّل نبوده و سپس پديد آمده است. پس خداوند مىتواند بار ديگر موجودات را پس از مرگ، زنده كند. گرچه انسان پس از مرگ، متلاشى و خاك مىشود، ولى خاك، سرچشمه و دروازهى حيات و زندگى است. گياهان از خاك مىرويند و موجودات زنده در خاك پرورش مىيابند. پس زنده كردن مردگان از خاك، نزد خداوند متعال مهم و دشوار نيست، حتّى اگر شما سنگ و آهن و سختتر از اينها هم باشيد، كه فاصلهشان با حيات، دورتر است، باز هم خداوند، شما را زنده خواهد كرد. منكران، دليلى بر انكار معاد ندارند، تنها سؤال دارند كه چه كسى و چه زمانى و چگونه ما را زنده مىكند؟ پاسخ قرآن اين است كه همان خدا كه اوّلين بار شما را آفريد، قدرت بازآفرينى شما را دارد، زمان آن نيز خيلى دور نيست، شايد نزديك باشد! «مَن يُعيدنا؟ مَتى هو؟ عسى أن يكون قريبا»
