چرخه نیتروژن بصورت موشکافانه

آمونیاک:

اصولا در آکواریوم ها آمونیاک از سوخت و ساز پروتئین ها و یا فضولات ماهی تولید میگردد.همچنین یکی دیگر از عوامل تولید این ماده در آکواریوم غذاهای مانده و خورده نشده و تجریه آنهاست.غلظت زیاد آمونیاک در آکواریوم شرایط را برای زندگی ماهی در آن سخت و مشکلاتی از قبیل استرس و صدمات به آبشش ها و دیگر اعضای داخلی به وجود می آورد.

به طور کلی آمونیاک از 2 جزء اصلی تشکیل شده است:
1- آمونیاک غیر یونیزه ---> NH3
2- آمونیک یونیزه شده ---> +NH4

آمونیک غیر یونیزه برای ماهی ها سمی و یونیزه معمولا این طور نیست.(گفتیم که آمونیاک غیر سمی در آب اسیدی تولید میشه)
نسبت آمونیک غیر یونیزه به یونیزه در داخل آکواریوم به Ph و دمای آب بستگی دارد.هنگامی که دما و یا PH آب زیاد می گردد اکثر آمونیاک موجود در آب به نوع غیر یونیزه و سمی تبدیل می شود.معمولا مقدار 0.05 mg/L از آمونیاک غیر یونیزه در آب موجب صدمات شدید به آبشش ها و مقدار 2.0 mg/L باعث مرگ ماهی می گردد.به این نکته توجه نمایید که اکثر کیت هایی که برای تست آمونیاک در بازار موجود می باشد آمونیاک را به طور کلی اندازه گیری می نمایند حال آنکه همانطور که گفته شد آمونیاک یونیزه معمولا و در اکثر مواقع سمی نیست.

آمونیاک را در یک سیستم آکواریومی می توان از طریق ********** بیولوژیک از بین برد. این نوع ********** ها فضایی را برای رشد باکتری ها فراهم می کنند. در این فضا ابتدا آمونیاک تبدیل به نیترات - که آن هم برای ماهیان سمی ست - شده و در مرحله بعد نیتریت تبدیل به نیترات - که در اکثر مواقع به جز دوز بالا برای ماهیان خطرناک نیست - می گردد . میزان نیترات را می توان با سیفون و تعویض قسمتی از آب به صورت پریودیک همیشه در حد نرمالی نگاه داشت. در آکواریوم های گیاه دار مقداری از نیترات را گیاهان مورد استفاده قرار می دهند. در سیتم های طبیعت وبعضی از سیستم های آکواریومی نیترات تبدیل به گاز نیتروژن می گردد.
به تبدیل آمونیاک به نیتریت و سپس نیترات و سپس گاز نیتروژن چرخه نیتروژن می گویند.

جهت مشاهده در اندازه واقعی اینجا کلیک کنید. اندازه اصلی این عکس 600x379 می باشد.

با توجه به این که تشکیل چرخه نیتروژن زمان بر است بنابراین آبگیری یک آکواذیوم جدید و ریختن ماهی در آن بلافاصله و یا با مدت 1 تا 2 هفته می تواند صدمات جبران ناپذیری را ایجاد کند. باکتری های موجود در ********** بیولوژیک احتیاج به زمانی بین 3 تا 8 هفته برای تشکیل چرخه دارند ( در دمای 77 تا 80 درجه فارنهایت ).در صورتی که دما کمتر باشد این زمان بیشتر خواهد شد.
آکواریومیست ها می توانند با استفاده از متد های زیر باعث شروع و تشکیل این چرخه در آکواریوم گردند:

- اضافه نمودن آب تمیز و آمونیاک دار با غلظت 2 – 3 mg/L
- اضافه نمودن ماهی های خاصی که توانایی تحمل نیتریت و آمونیاک با دوز بالا را دارند ( قبل از اضافه نمودن ماهی های خاص در آکواریوم اصلی )
- اضافه نمودن مواد موجود در یک ********** بیولوژیک کار کرده و سیکل شده به یک ********** بیولوژیک نو.
- اضافه نمودن مواد تجاری موجود برای راه اندازی چرخه

بعد از گذشت دوره تکمیل و شکل گیری چرخه میزان آمونیاک را باید هر یک هفته آزمایش کرد. در یک سیستم آکواریومی هیچ آمونیاکی نباید دیده شود. در صورتی که در آب آکواریوم آ مونیاک مشاهده شد باید از موارد زیر اطمینان حاصل کرد:

- آیا ********** بیولوژیک به اندازه کافی بزرگ است؟
- آیا ********** بیولوژیک احتیاج به تمیز کرده دارد؟
- آیا بیش از اندازه در آکواریوم غذا می ریزید؟
-آیا تانک بیش از اندازه کثیف است؟
-آیا میزان PH افت نکرده است؟
- آیا ماده شیمیایی که باعث مرگ باکتری هاست به تانک اضافه نکرده اید؟

نیتریت :

بیماری قهوه ای شدن خون

نیتریت از تبدیل آمونیاک به وسیله باکتری ها به وجود می آید. نیتریت برای ماهی های آکواریومی ماده ای سمی به حساب می آید. این ماده بلافاصله با هموگلوبین موجود در خون ماهی ترکیب شده و متموگلوبین را تشکیل می دهد. هموگلوبین اکسیژن را به تمامی بدن می رساند در صورتی که متموگلوبین این چنین نیست. بنابراین در آکواریومی که میزان نیتریت آن بالاست حتی با میزان اکسیژن بالا ماهی ممکن است دچار خفگی شود. در صورتی که متموگلوبین در خون ماهی موجود باشد باعث قهوه ای رنگ شده خون ماهی می گردد. به همین دلیل به آن بیماری قهوه ای شدن خون نیز می گویند.
در صورتی که میزان نیتریت بالا باشد باید بلافاصله قسمتی از آب را تعویض کرد. در صورتی که ماهی موجود در آب توانایی تحمل شوری را داشته باشد میتوان به آب نمک اضافه نمود تا میزان کلراید موجود در آب بالا رود.
میزان کلراید موجود در آب باید حداقل 6 مرتبه بزرگتر از میزان نیتریت موجود باشد.
کلراید مانع از تاثیر نیتریت بر خون ماهی شده و بنابراین آثار بیماری قهوه ای شدن خون را از بین می برد.
به این نکته توجه کنید که نمک ( کلراید ) به هیچ عنوان میزان نیتریت را کم نخواهد کرد و فقط از ترکیب آن جلوگیری می کند.
بعد از شکل گیری چرخه میزان نیتریت موجود در آب را باید هر هفته یک بار آزمایش کرد. در یک سیستم آکواریومی خوب هیچ نیتریتی نباید دیده شود. در صورتی که در آب آکواریوم نیتریت مشاهده شد باید از موارد زیر اططمینان حاصل کرد:

- آیا ********** بیولوژیک به اندازه کافی بزرگ است؟
- آیا ********** بیولوژیک احتیاج به تمیز کرده دارد؟
- آیا بیش از اندازه در آکواریوم غذا می ریزید؟
-آیا تانک بیش از اندازه کثیف است؟
-آیا میزان PH افت نکرده است؟
- آیا ماده شیمیایی که باعث مرگ باکتری هاست به تانک اضافه نکرده اید؟

جهت مشاهده در اندازه واقعی اینجا کلیک کنید. اندازه اصلی این عکس 601x383 می باشد.

نیترات:
نیترات از نیتریت و به وسیله باکتری ها تشکیل می شود. به جز در دوزهای خیلی بالا وجود این ماده در آکواریوم برای اکثر ماهیان آکواریومی آب شیرین خطرناک نیست.
در صورت وجود گیاه در آکواریوم اکثر این ماده به وسیله گیاهان جذب می گردد. با استفاده از تعویض پریودیک قسمتی از آب نیز می توان این ماده را از بین برد و یا دوز آن را در حد پایین نگاه داشت.
در طبیعت و در بعضی از سیستم های آکواریومی این ماده به وسیله باکتری ها به گاز نیتروژن تبدیل می گردد.

گاز نیتروژن:

در یک سیستم آکواریومی گاز نیتروژن از تبدیل نیترات به وسیله باکتری ها تولید می شود.
این ماده اکثرا در منابع آب زیرزمینی مانند آب چشمه ها و چاه ها وجود دارد.
با کاهش دما و شوری و همچنین افزایش فشار قابلیت انحلال این ماده افزایش پیدا می کند.
اگر از آبی که در آن گاز نیتروژن موجود است برای نگاهداری ماهیان آکواریومی استفاده کنیم حبابهایی در پوست . آبشش ها و بر روی باله ها
شکل خواهد گرفت که مشکلات حادی برای ماهی و در مواردی مرگ را به دنبال دارد.
به این مشکل بیماری حباب گاز می گویند. بنابراین در استفاده از منابع آب طبیعی برای یک سیستم آکواریومی علاوه بر اینکه مسئله بهداشت آب را باید مورد توجه قرار داد می بایست از عدم وجود گاز نیتروژن در آن نیز اطمینان حاصل نمود. برای این کار بهتر است به مدت 24 ساعت آب را اکسیژن دهی کنید تا حباب های نیتروژن موجود در آن آزاد گردد.

گردآوری: fishna.blogfa-افشین زوار​

​