ساکنان سرزمین خورشید تابان این روزها داغدارند مردم ژاپن که در جنگ جهانی دوم سرزمین مادریشان را چون زمینی سوخته میدیدند، توانسته بودند با همتی که بعدها مثلی از سخت کوشی و دقت و نظم برای جهان شد، جهانی نو بیافرینند؛ اما بار دیگر در محاصره بلایای طبیعی قرار گرفتهاند. آنها که در طول تمدن کهنشان بارها سقوط را تجربه کرده بودند و بارها برخواستن را آزموده بودند بار دیگر با چالشی بیسابقه مواجهند. مردمی که در جنگ جهانی دوم سرزمین مادریشان را چون زمینی سوخته میدیدند، توانسته بودند با همتی که بعدها مثلی از سخت کوشی و دقت و نظم برای جهان شد، جهانی نو بیافرینند؛ اما بار دیگر در محاصره بلایای طبیعی قرار گرفتهاند. جمعه هفته گذشته بود که جهان یکی از شدیدترین زلزلههای تاریخ خود را تجربه کرد. جایی نزدیک جزیره ژاپن، زمین با قدرت مهار نشدنی ۸/۹ ریشتر لرزید. لرزهای که اگر خودش به مدد مهندسی ناب ژاپنیها تلفات زیادی به همراه نیاورد اما امواج خشمگین سونامیاش هزاران کشته بر جای گذاشت. تصاویر ماهوارهای نشان از عمق فاجعهای دارند که خود این مردم را نیز شوکه کرده است و این بلاها اگر کم نبود داستان مصیبت ادامه پیدا کرد. در اثر زمین لرزه روز جمعه و سونامی ناشی از آن، بیش از یک میلیون نفر به آب آشامیدنی دسترسی ندارند و برق چهار میلیون خانه در پایتخت ژاپن قطع شده است. زلزلههای شدید باعث شد مجموعه راکتورها هستهای فوکوشیما با بحران مواجه شوند تاکنون دو انفجار در قلب راکتورهای ۱ و ۳ گزارش شده و دانشمندان، چشمان نگرانشان را به قلب راکتور شماره ۲ دوختهاند جایی که دمای هسته راکتور شروع به افزایش کرده است. شهر تا ۲۰ کیلومتری تخلیه شده و مردم مصیبت زده اینک نگران آلودگی رادیو اکتیو نیز هستند. گزارش آلودگی دهها نفر به مواد رادیو اکتیو تاکنون تایید شده است و برخی نگران تکرار فاجعهای چون چرنوبیل هستند. طعنه آمیز اینکه بار دیگر ملتی که بیشترین هزینه را از آلودگی اتمی در جریان جنگ جهانی دوم داده است در معرض خطری مشابه قرار گرفته است. اما این زلزله مهیب ۸/۹ ریشتری فضایی را نیز تصاویری که ازمرکز کنترل، مرکزفضایی سوکوبا (Tsukuba) منتشر شده است، نشان از واژگون شدن تجهیزات مستقر در این ایستگاه دارد و برخی گزارشها از احتمال ریزش بخشهایی از سقف خبر میدهد این مرکز ۳۰ مایلی شمال شرق توکیو قرار دارد. آزانس فضایی ژاپن از پس از حادثه تاکنون هیچ به روز رسانی روی وب سایت خود انجام نداده است و تنها اعلام کرده که بازدیدهای عمومی از این مرکز به دنبال حادثه روزجمعه تا اطلاع ثانوی لغو شده است. سخنگویان ناسا اعلام کردهاند مرکزکنترل ماموریتهای فضایی ناسا در هیوستون ایالات متحده نظارت بر دورسنجی آزمایشگاه تحقیقاتی Kibo و محموله H-۲ ژاپن که یک باربر روباتیک است را بر عهده گرفتهاند. آسیبهای ناشی از زلزله در مرکز کنترل ماموریتهای فضایی سوکوبا در ژاپن. امکانات آژانس فضایی ژاپن در سوکوبا علاوه برمرکز کنترل ماموریتهای فضایی در بردارنده مرکز تعلمیات فضانوردی و مرکز پرتابهای فضایی نیز بود. این مرکز همچنین پایگاهی برای گذراندن مراحل آزمون ماهوارههای ژاپنی به شمار میرود. درحال حاضر فضاپیمای ماموریت رصد تغییرات جهانی که قرار است در پایان سال جاری میلادی به فضا پرتاب شود در این مرکز در حال گذراندن آزمونها است. یکی دیگر از مراکز مهم فضایی ژاپن، کارخانه صنایع سنگین میتسوبیشی است که راکتهای H-۲A و H-۲B را در شهر ناگویا میسازد. این شهر که در جنوب غرب توکیو قرار دارد از مرکز زلزله فاصله داشته و آسیبی ندیده است. زلزله روز جمعه امواج شدید سونامی را در پی داشت. مرکز پرتابهای فضایی ژاپن در جزیره تانگاشیما از دسترس امواج سونامی در امان ماند و دوربینهای پخش زنده این پایگاه نشانی از آسیبهای قابل رویت در ساختمان اسمبلی راکتها و سکوهای پرتاب را نشان نمیدهند. نخست وزیر ژاپن این حادثه را بزرگترین فاجعه ژاپن پس از جنگ جهانی دوم میداند اما امیدوار است آنگونه که ژاپن از بار طاقت فرسای جنگ به پا خواست از این بحرانی نیز به سلامت بگذرد. کانون زلزله روز جمعه در ۴۰۰ کیلومتری شمال شرقی توکیو و در عمق ۲۴ کیلومتری گزارش شده است. زلزله ژاپن نشان داد در هیچ جای جهان حتی در مهد فناوریهایی که بیشتر به معجزه شبیه است هم نمیتوان از خشم طبیعت در امان بود. اگرچه دانش عمیق، مدیریت بالا و نظم بینظیر میتواند در بحرانهای بزرگ به داد یک ملت برسد. همانگونه که بسیاری معتقدند اگر این بلا در جایی جز ژاپن رخ میداد باید تلفات آن را در ضریب چند ده برابر ضرب میکردیم. اما آنچه را نمیتوان مهار کرد خشم طبیعت است. زمانی که بعد از حادثه سقوط کلمبیا، در اولین پرواز شاتلهای فضایی به مدار فضانوردی ژاپنی نیز به همراه خدمه به مدار رفت، ایلین کالینز، فرمانده شاتل که به همراه فضانورد ژاپنی در ارتباط مستقیم با نخست وزیر ژاپن سخن میگفت، به او گوشزد کرد: زمین هنوز زیبا است اما از این بالا میتوانیم زخمهایی را که بر پیکر آن وارده کردهایم ببینیم اگر جلوی این تخریب محیط زیست گرفته نشود و به طبیعت احترام نگذاریم بلاهای بزرگی در انتظار ما است. اینک یکی از آن بلاها بر سرمردمان ژاپن نازل شده است که اتفاقا مردمانیاند که به طبیعت احترام میگذراند. اگر خشم طبیعت با دوستداران خود اینچنین است تصور کنید این غضب با دشمنان طبیعت چگونه خواهد بود. این دوران سخت خواهد گذشت. باز هم رهگذران از دیدن قله برف گرفته فوجی یاما به وجد خواهند آمد و بار دیگران درختهای گیلاس در بهاری دیگر شکوفه خواهند زد. اما امروز ژاپن درسنامهای برای بشریت است که اندکی در برابر طبیعت متواضعتر باشد. ماهنامه نجوم، بروز این فاجعه را به مردمان سرزمین آفتاب تابان و به ویژه جامعه نجوم و فضای این کشور تسلیت میگوید و همچون ایشان منتظر و امیدوار به فردایی است که باران غمها را خواهد شست. __________________