[highlight=#NaNNaNNaN]مقدمه [/highlight] طراحی تابلو دل مشغولی من در بیست سال گذشته بوده است و هر چه بیش تر به آن می اندیشم، از بی توجهی ای که نسبت به این مقوله ی [/url]گرافیک روا داشته می شود، بیشتر متأسف می شوم.طراحی تابلو فصل مشترکی است میان معماری و گرافیک. این فصل اشتراک بدین معنی است که مقوله ی طراحی تابلو هم از جانب جامعه ی طراحان گرافیک از یک سو و هم از جانب معماران و مهندسان ساختمان از سوی دیگر، باید امری بسیار جدی تلقی شود. ما متأسفانه به نظر می رسد که این حساسیت از سوی هیچ کدام از دو سوی نام برده اعمال نمی شود و در فقدان این همکاری، طراحی تابلو به دست تابلوساز و سفارش دهنده انجام می شود و عدم دانش کافی این هر دو کار را به جایی رسانیده که هر روزه و در هر جا شاهد منظری بسیار زشت و ناهنجار در معابر عمومی هستیم. تأثیری که این همه زشتی بر روان ما می گذارد، شایسته ی تحقیقی در خور و کند و کاوی از نوعی دیگر است. تابلوساز همان طور که از نام وی بر می آید، عاملی است اجرایی که با ساخت و ساز سر و کار دارد و باید بتواند طرحی را که توسط طراح گرافیست ارائه شده، با ساخت کاری مطلوب تولید و بر نمای ساختمان نصب کند. سامان دهی این قضیه همکاری مؤسسات زیر را می طلبد: انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران، سازمان نظام مهندسی ساختمان، سازمان زیباسازی شهرداری، اتحادیه ی صنفی تابلوسازان، انجمن صنفی کانون های تبلیغاتی و مؤسسات آموزش عالی که طراحی گرافیک درآن ها آموزش داده می شود. دراین جا می خواهم به سابقه ی همکاری خود با یک گروه مهندسان مشاور اشاره کنم.مسئولیت من در این مجموعه به عنوان یک طراح گرافیست ( با گرایش گرافیک محیطی ) این است که بر بدنه ی سازه های معماری چه نوع تابلوهایی باید طراحی و نصب شود. سازه هایی نظیر پارک، ترمینال، ایست گاه آتش نشانی، پمپ بنزین. شاید این اول باری است که چنین تجربه ای در یک مجموعه ی معماری اعمال می شود. در صورتی که اگر تأمل کنیم، به این نتیجه خواهیم رسید که همکاری مهندس معمار و طراح گرافیک به منظور طراحی تابلو بسیار ضروری است و نبود این همکاری، آن چیزی است که شهرهای ما را به آن دچار کرده است . متأسفانه این عدم شناخت از جانب جامعه ی معماران و مهندسان ساختمان نیز وجود دارد که در نشست هایی می توان آنان را نیز توجیه و وادار و یا بهتر بگوییم تشویق به همکاری کرد. این دغدغه ی خاطر مرا بر آن داشت که به عنوان مدرس گرافیک درمؤسسات آموزش عالی ، چندین پروژه ی پایان نامه را به طراحی تابلو اختصاص دهم و توجه دانشجویان را به این مقوله ی مهم جلب کنم. برخی از این پایان نامه ها با موضوعات زیر است: 1. طراحی تابلو برای بافت های قدیمی شهری 2. طراحی تابلو برای سازمان ها و ادارات و شرکت ها 3. طراحی تابلو برای مؤسسات بهداشتی و درمانی 4. طراحی تابلو برای فروشگاه ها و مراکز تجاری 5. طراحی تابلو برای مؤسسات آموزشی امیدوارم که وقت آن رسیده باشد که درک کنیم، طراحی گرافیک صرفاً طراحی نشانه و پوستر نیست. این که فکر می کنیم پوستر در درجه ی با اهمیت تری از مثلاً گرافیک محیطی است و در نمایشگاه ها و بینال ها تا آنجا پیش می رویم که بخش بسیار زیادی را به پوستر اختصاص می دهیم و سایر مقوله های گرافیک را در اولویت های بعدی قرار می دهیم، کمی از فرهیختگی به دور است. تمام زیر مجموعه های گرافیک هر کدام درجای خود اهمیت خاص خود را دارند و درجه بندی میزان اهمیت آن ها، کاملاً بی مورد است. اگر تاریخ مصرف دیدن یک پوستر چندین روز است، در عوض تابلوها و گرافیک محیطی برای سالیان زیادی در جای خود باقی خواهند ماند و ما را مجبور می سازندکه هر روز برای سال ها آن ها را نظاره گر باشیم. و این که تا چه اندازه از دیدن آن ها لذت می بریم، یا آن ها را با بی رغبتی تحمل می کنیم را به داوری می گذارم. متأسفانه همان بی مهری ای که جامعه ی گرافیک نسبت به « طراحی تابلو » دارد، درجامعه ی معماران نیز دیده می شود. از دید یک معمار، پایان کار یک ساختمان هنگامی است که ساخت و سازها تمام شده است. در جوامع پیش رفته تر، اصولاً طراحی تابلو یا مجموعه تابلوها بر روی نمای یک ساختمان، آخرین وظیفه رسمی یک معمار است که باید با همکاری یک گرافیست آن را به انجام برساند و جای خاصی را در نمای ساخمان برای تابلوها و ابعاد آن در نظر بگیرد. در این جا کم تر معماری را سراغ دارید که در این مرحله یعنی طراحی تابلو، نظارت مستقیم داشته باشد و این کار را به اتمام برساند. اگر می پذیرید که معماری هم مانند گرافیک زیر مجموعه ای دارد که همه ی آن ها هم دارای اهمیت هستند، یکی از آن زیر مجموعه ها طراحی تابلواست که بر بدنه ی ساختمان یا قسمت های داخلی خود نمایی می کند و اهمیت آن از ساخت اسکلت فلزی یا تأسیسات هیچ کمتر نیست. یک معمار و گرافیست قابل با همکاری هم و با در نظرگرفتن کارکرد ساختمان ( یک بیمارستان یا یک مدرسه ) ، جنسیت مصالح به کار رفته در ساختمان، تابلو یا تابلوهایی را طراحی می کنند که هم معرف شخصیت ساختمان و هم سازندگان آن است. متأسفانه در نبود همکاری گرافیست و معمار در طراحی تابلو، کار به دست تابلوساز افتاده است. اگر بتوانیم به این توافق برسیم که طراحی تابلو از ساخت تابلو جدات است، آن وقت به این نتیجه خواهیم رسید که کار یک گرافیست با یک تابلوساز تفاوت دارد. در اینجا حرفه ی تابلوسازی و طراحی تابلو در هم ادغام شده و تابلوسازها هر دو کار را انجام می دهند، در صورتی که هیچ دانشی در مورد طراحی گرافیک تابلو ندارند. تابلوسازی نوعی حرفه و مهارت فنی است که با ساخت و ساز و ماتریال سر و کار دارد و از طراحی کاملاً جدا است. اما هنگامی که تابلوساز هر دو وظیفه ( طراحی و ساخت ) را به عهده می گیرد، متأسفانه نتیجه بسیار اسف بار است، که نمونه های آن را بر در و دیوار شهر مشاهده می کنیم. به جرأت می توان گفت به جز درصد کمی، بقیه ی موارد ساخت و طراحی تابلوهای شهری دارای مشکل است و همین معضلات نهایتاً باعث می شود که آن تابلو زیبا نباشد و کاربرد ( Function ) آن هم دچار اشکال باشد. وقتی چیزی زیبا نباشد، حتماً زشت است و مجموع این زشتی ها، شهری پر از معابر و ساختمان های ناهنجار را به وجود می آورند و ما به عنوان نظاره گر و مصرف کننده، از بهداشت روانی سالمی برخوردار نخواهیم بود. همان طور که حرفه ی یک آرشیتکت با یک برق کار و لوله کش ساختمانی تفاوت دارد، بر همین قیاس نیز باید بپذیریم که کار طراح گرافیست نیز از تابلوساز جدا است.
پاسخ : گرافیک محیطی: ساختمان ها و تابلوها [highlight=#NaNNaNNaN]مقدمه [/highlight] طراحی تابلو دل مشغولی من در بیست سال گذشته بوده است و هر چه بیش تر به آن می اندیشم، از بی توجهی ای که نسبت به این مقوله ی [/URL]گرافیک روا داشته می شود، بیشتر متأسف می شوم.طراحی تابلو فصل مشترکی است میان معماری و گرافیک. این فصل اشتراک بدین معنی است که مقوله ی طراحی تابلو هم از جانب جامعه ی طراحان گرافیک از یک سو و هم از جانب معماران و مهندسان ساختمان از سوی دیگر، باید امری بسیار جدی تلقی شود. ما متأسفانه به نظر می رسد که این حساسیت از سوی هیچ کدام از دو سوی نام برده اعمال نمی شود و در فقدان این همکاری، طراحی تابلو به دست تابلوساز و سفارش دهنده انجام می شود و عدم دانش کافی این هر دو کار را به جایی رسانیده که هر روزه و در هر جا شاهد منظری بسیار زشت و ناهنجار در معابر عمومی هستیم. تأثیری که این همه زشتی بر روان ما می گذارد، شایسته ی تحقیقی در خور و کند و کاوی از نوعی دیگر است. تابلوساز همان طور که از نام وی بر می آید، عاملی است اجرایی که با ساخت و ساز سر و کار دارد و باید بتواند طرحی را که توسط طراح گرافیست ارائه شده، با ساخت کاری مطلوب تولید و بر نمای ساختمان نصب کند. سامان دهی این قضیه همکاری مؤسسات زیر را می طلبد: انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران، سازمان نظام مهندسی ساختمان، سازمان زیباسازی شهرداری، اتحادیه ی صنفی تابلوسازان، انجمن صنفی کانون های تبلیغاتی و مؤسسات آموزش عالی که طراحی گرافیک درآن ها آموزش داده می شود. دراین جا می خواهم به سابقه ی همکاری خود با یک گروه مهندسان مشاور اشاره کنم.مسئولیت من در این مجموعه به عنوان یک طراح گرافیست ( با گرایش گرافیک محیطی ) این است که بر بدنه ی سازه های معماری چه نوع تابلوهایی باید طراحی و نصب شود. سازه هایی نظیر پارک، ترمینال، ایست گاه آتش نشانی، پمپ بنزین. شاید این اول باری است که چنین تجربه ای در یک مجموعه ی معماری اعمال می شود. در صورتی که اگر تأمل کنیم، به این نتیجه خواهیم رسید که همکاری مهندس معمار و طراح گرافیک به منظور طراحی تابلو بسیار ضروری است و نبود این همکاری، آن چیزی است که شهرهای ما را به آن دچار کرده است . متأسفانه این عدم شناخت از جانب جامعه ی معماران و مهندسان ساختمان نیز وجود دارد که در نشست هایی می توان آنان را نیز توجیه و وادار و یا بهتر بگوییم تشویق به همکاری کرد. این دغدغه ی خاطر مرا بر آن داشت که به عنوان مدرس گرافیک درمؤسسات آموزش عالی ، چندین پروژه ی پایان نامه را به طراحی تابلو اختصاص دهم و توجه دانشجویان را به این مقوله ی مهم جلب کنم. برخی از این پایان نامه ها با موضوعات زیر است: 1. طراحی تابلو برای بافت های قدیمی شهری 2. طراحی تابلو برای سازمان ها و ادارات و شرکت ها 3. طراحی تابلو برای مؤسسات بهداشتی و درمانی 4. طراحی تابلو برای فروشگاه ها و مراکز تجاری 5. طراحی تابلو برای مؤسسات آموزشی امیدوارم که وقت آن رسیده باشد که درک کنیم، طراحی گرافیک صرفاً طراحی نشانه و پوستر نیست. این که فکر می کنیم پوستر در درجه ی با اهمیت تری از مثلاً گرافیک محیطی است و در نمایشگاه ها و بینال ها تا آنجا پیش می رویم که بخش بسیار زیادی را به پوستر اختصاص می دهیم و سایر مقوله های گرافیک را در اولویت های بعدی قرار می دهیم، کمی از فرهیختگی به دور است. تمام زیر مجموعه های گرافیک هر کدام درجای خود اهمیت خاص خود را دارند و درجه بندی میزان اهمیت آن ها، کاملاً بی مورد است. اگر تاریخ مصرف دیدن یک پوستر چندین روز است، در عوض تابلوها و گرافیک محیطی برای سالیان زیادی در جای خود باقی خواهند ماند و ما را مجبور می سازندکه هر روز برای سال ها آن ها را نظاره گر باشیم. و این که تا چه اندازه از دیدن آن ها لذت می بریم، یا آن ها را با بی رغبتی تحمل می کنیم را به داوری می گذارم. متأسفانه همان بی مهری ای که جامعه ی گرافیک نسبت به « طراحی تابلو » دارد، درجامعه ی معماران نیز دیده می شود. از دید یک معمار، پایان کار یک ساختمان هنگامی است که ساخت و سازها تمام شده است. در جوامع پیش رفته تر، اصولاً طراحی تابلو یا مجموعه تابلوها بر روی نمای یک ساختمان، آخرین وظیفه رسمی یک معمار است که باید با همکاری یک گرافیست آن را به انجام برساند و جای خاصی را در نمای ساخمان برای تابلوها و ابعاد آن در نظر بگیرد. در این جا کم تر معماری را سراغ دارید که در این مرحله یعنی طراحی تابلو، نظارت مستقیم داشته باشد و این کار را به اتمام برساند. اگر می پذیرید که معماری هم مانند گرافیک زیر مجموعه ای دارد که همه ی آن ها هم دارای اهمیت هستند، یکی از آن زیر مجموعه ها طراحی تابلواست که بر بدنه ی ساختمان یا قسمت های داخلی خود نمایی می کند و اهمیت آن از ساخت اسکلت فلزی یا تأسیسات هیچ کمتر نیست. یک معمار و گرافیست قابل با همکاری هم و با در نظرگرفتن کارکرد ساختمان ( یک بیمارستان یا یک مدرسه ) ، جنسیت مصالح به کار رفته در ساختمان، تابلو یا تابلوهایی را طراحی می کنند که هم معرف شخصیت ساختمان و هم سازندگان آن است. متأسفانه در نبود همکاری گرافیست و معمار در طراحی تابلو، کار به دست تابلوساز افتاده است. اگر بتوانیم به این توافق برسیم که طراحی تابلو از ساخت تابلو جدات است، آن وقت به این نتیجه خواهیم رسید که کار یک گرافیست با یک تابلوساز تفاوت دارد. در اینجا حرفه ی تابلوسازی و طراحی تابلو در هم ادغام شده و تابلوسازها هر دو کار را انجام می دهند، در صورتی که هیچ دانشی در مورد طراحی گرافیک تابلو ندارند. تابلوسازی نوعی حرفه و مهارت فنی است که با ساخت و ساز و ماتریال سر و کار دارد و از طراحی کاملاً جدا است. اما هنگامی که تابلوساز هر دو وظیفه ( طراحی و ساخت ) را به عهده می گیرد، متأسفانه نتیجه بسیار اسف بار است، که نمونه های آن را بر در و دیوار شهر مشاهده می کنیم. به جرأت می توان گفت به جز درصد کمی، بقیه ی موارد ساخت و طراحی تابلوهای شهری دارای مشکل است و همین معضلات نهایتاً باعث می شود که آن تابلو زیبا نباشد و کاربرد ( Function ) آن هم دچار اشکال باشد. وقتی چیزی زیبا نباشد، حتماً زشت است و مجموع این زشتی ها، شهری پر از معابر و ساختمان های ناهنجار را به وجود می آورند و ما به عنوان نظاره گر و مصرف کننده، از بهداشت روانی سالمی برخوردار نخواهیم بود. همان طور که حرفه ی یک آرشیتکت با یک برق کار و لوله کش ساختمانی تفاوت دارد، بر همین قیاس نیز باید بپذیریم که کار طراح گرافیست نیز از تابلوساز جدا است.
پاسخ : گرافیک محیطی: ساختمان ها و تابلوها [highlight=#f0f0f0][/highlight] تصویر3 : درست تصویر 4 : درست اگر برای مؤسسات، ادارات و شرکت هاست، اندازه ی پلاک های فلزی مناسب است . ( تصویرهای 5 و 6 ) [highlight=#f0f0f0][/highlight] تصویر5 : درست تصویر 6 : اشتباه اگر برای پشت بام ساختمان های مرتفع ساخته می شود، باید از نوع فونت ساده و بزرگ باشد. ( تصویرهای 7 و 8 ) [highlight=#f0f0f0][/highlight] تصویر7 : درست تصویر 8 : اشتباه اندازه های بسیار بزرگ برای تابلوهایی که ضروری به نظر نمی رسد صرفاً دیدگاهی سودجویانه است که از طرف تابلوسازها اعمال می شود، چون هر چه اندازه بیش تر باشد، از نظر محاسبه ی مالی گران تر تمام می شود و این فقط به نفع تابلوساز است و البته به ضرر منظر زیباسازی شهری . ( تصویر 9 ) [highlight=#f0f0f0][/highlight] تصویر9 2. عوامل نوشتاری : عموماً بیشتر سطح تابلوها را عوامل نوشتاری یا فونت تشکیل می دهد. نوشتار تابلو باید راحت خوانده شود و از طرح معما خودداری شود. نوشتار باید درعین سادگی ، کوتاه باشد و از نوشته های طولانی و اضافی دوری کرد. آوردن نمادهای تبلیغاتی یا معرفی کالا، آدرس، تلفن و ... در تابلو غیر ضروری است .کارکرد تابلو در یک ساختمان یا بر سردر یک فروشگاه فقط معرفی آن محل است و نه چیز دیگر. نوع فونت به کار رفته باید معرف کالا یا خدماتی باشد که توسط آن مؤسسه یا فروشگاه عرضه می شود. مسلماً فونتی که برای یک ابزار فروشی به کار می رود، با فونتی که برای یک آرایشگاه استفاده می شود، متفاوت است. دانش شناخت فونت و طراحی حروف از تخصص های گرافیک است و طراح باید آموزش دیده باشد. متأسفانه تابلوساز فاقد این تجربه و دانش است. اندازه ی فونت به کار رفته نسبت به فاصله ای که بیننده از آن دارد، در ارتباط مستقیم است. یکی از استدلال های غلط درمورد اندازه ی نوشتار این است که فکر می کنند هر چه اندازه ی نوشته بزرگ تر باشد، بهتر خوانده می شود. این بدان می ماند که فکر کنیم هر چه بلندتر داد بزنیم، طرف مقابل ما بهتر خواهد شنید و به تبع حرف ما را بهتر خواهد فهمید! جدول زیر نشان دهنده ی فاصله ی خوانایی حروف است. [highlight=#f0f0f0][/highlight] جدول زیر برای تعیین اندازه ی حروف در جاده های مختلف در نظر گرفته شده است . [highlight=#f0f0f0][/highlight] 3. عوامل تصویری : معمولاً در طراحی اکثر تابلوها، عوامل تصویری نقش زیادی ندارند. مثلاً در فروشگاه ها و مغازه هایی که در طول یک پیاده رو قرار دارند، اکثراً از عوامل نوشتاری تشکیل شده است و به ندرت از تصویر استفاده می شود. اگر قرار است تصویر به کار رود، معمولاً از اشکال تصویرسازی شده (ClipArt) استفاده می کنند، نه از عکس واقعی (Picture) . ( تصویرهای 10 و 11 ) [highlight=#f0f0f0][/highlight] تصویر10 : درست تصویر 11 : اشتباه در چند سال اخیر با فن آوری کامپیوتر + فتوشاپ + پلاتر + فلکسی فیس، متأسفانه اکثر تابلوها به صور چاپ شده و دارای تصویرهای اغلب نامناسب هستند و تابلوسازها، تابلو را با آگهی تبلیغاتی در یک مجله اشتباه گرفته اند. ( تصویر 12 ) [highlight=#f0f0f0][/highlight] تصویر12 جاهایی که می توان از تصویر در تابلو استفاده کرد، اماکنی است مثل شهربازی ها، نمایشگاه ها ، بعضی رستوران ها ، فست فودها یا بستنی فروشی ها و ... ( تصویر 13 )
