در زمان های گذشته(و گاها امروزه) ستارگان و صور فلکی نقش مهمی در تعین جهت به خصوص برای دریا نوردان داشتند به طوریکه از ستارگان صورت های فلکی برای جهت یابی استفاده می شود مثلا" : جهت یابی به کمک خوشه پروین : دستهاى ستاره، شکل خوشه انگور، در يک جا مجتمع هستند که به آن مجموعه خوشه پروين ميگويند. اين ستارگان مانند خورشيد از شرق به طرف غرب در حرکتند، ولى در همه حال دم آنها بطرف مشرق ميباشد. از طریق ستارگان دب اکبر : اگر بتوان در آسمان هفت ستاره پر نور صورت فلکی دب اکبر که شبیه ماهی تابه هست را پیدا کنیم و از دو ستاره این صورت فلکی به نام های دبه و مراق کمک بگیریم (این دو ستاره حدود 5 درجه از هم فاصله دارند ) اگر این دو ستاره را به وسیله خطی فرضی به یکدیگر متصل کنیم و 6 برابر امتداد دهیم به ستاره قطبی (جهت شمال ) می رسیم. ستاره قطبی عصر ما زمانی که به رصد می رویم به کمک ستاره راهنمای ملاقه دب اکبر میتوانیم به آسانی ستاره قطبی در صورت فلکی دب اصغر و در نتیجه شمال را پیدا کنیم . ستاره قطبي نقطه جهت يابي دريانوردان از گذشته تا به امروز بوده است. موقعيت اين ستاره هميشه روي قطب شمال ثابت است. پلاریس در دب اصغر در فاصله 433 سال نوري از زمين واقع شده و جز گروه قيفاووسها است. قيفاووسها گروهي از ستارگان قابل تغيير هستند که در پايان زندگي آنها تغييرات نور ديده مي شود . آخرین اخبار از این ستاره هم حاکی از این هست که این ستاره به پایان عمر خودش نزدیک شده و تغییرات نور در آن دیده شده است. چند تعریف مهم شاید این سوال برای همه پیش آمده باشد که آیا این ستاره برای همیشه ستاره قطبی خواهد بود ؟ و چه پارامتر هایی بر قطبی بودن یک ستاره تاثیر می گذارد ؛ برای پاسخ به سوالاتمان به تعاریف زیر توجه می کنیم : استوا ی سماوی دایره عظیمه ای بر کره آسمان که آن را به دو نیمکره شمالی و جنوبی تقسیم می کند. محور زمین (محور عالم) امتداد محور چرخشی زمین است که به نظر می رسد کره سماوی حول این محور می چرخد . (که در واقع حرکت وضعی زمین حول همین محور انجام می شود . زمین دوازده نوع حرکت دارد و از بین این دوازده نوع حرکت سه نوع آن در اینجا برای ما حائز اهمیت است : حرکت وضعی (چرخشی) تمام نقاط کره ی زمین حول محور کره از غرب به شرق گردش می نمایند. این گردش که در مدّت 23 ساعت و 56 دقیقه و 4 ثانیه نسبت به یک ستاره ی دوردست سنجش و اندازه گیری می شود روز نجومی نامیده می شود. روز نجومی 3 دقیقه و 56 ثانیه کوتاهتر از روز خورشیدی متوسط یا روز معمولی مورد استفاده است . حرکت تقدیمی پدیده حرکت تقدیمی در قرن دوم پیش از میلاد نخستین بار توسط اِبَر خُس (هیپارخوس) کشف شد . سیاره ما به علت چرخش کاملا دایره نیست یعنی در قطب ها کمی تخت و در استوا کمی بر آمده شده است خورشید و ماه بر این شکم بر آمده که با زاویه 23.5 درجه به سوی صفحه مدار زمین (دایره البروج) تمایل دارد نیرو های کششی وارد میکنند و این کشش ها باعث می شود که سیاره ما همچون فرفره ای لغزان دور محور خودش لنگ بزند . .محور چرخش زمین مخروطی را طی ۲۵۷۶۵سال طی می کند. که طی این دوره امتداد محور چرخش زمین در آسمان دایره ای به وسعت 47 درجه رسم میکند در حال حاضر محور چرخشی زمین تقریبا" در امتداد جدی است ولی بدلیل این حرکت چند هزار سال دیگر نمی توان از این ستاره بعنوان نشانه سمت شمال استفاده کرد. رقص محوری منحني که محور زمين در فضا رسم ميکند صاف و يک دست نيست. اين منحني موجهاي کوچکي دارد. که به شکل لرزش سینوسی با دوره 19 ساله در حرکت دایره ای حرکت تقدیمی زمین رخ می دهد و بیشتر به خاطر گرانش ماه است رقص محوری نام دارد که اولین بار توسط جیمز بردلی درسال 1747 کشف شد. آیا هرگز ستاره قطبی جنوبی بارزی داشته ایم ؟ در آن سوی زمین یعنی قطب جنوب آسمان هیچ نشانه خاصی برای مشخص کردن مکانش ندارد در واقع نزدیک ترین ستاره به قطب جنوب که با چشم برهنه دیده میشود ستاره سیگمای صورت فلکی اُکتان است اما این ستاره با قدر 5/5 فقط زیر آسمانی تاریک که آلودگی نوری شهر ها را نداشته باشد دیده می شود . در یکی از مقالات در سایت «اسكاي اند تلسكوپ» شخصی به نام آندره بردلی با استفاده از نرم افزار نجومی ستاره های قطبی آینده در قطب شمال و قطب جنوب را شناسایی کرد . او فهمید که صرفا امری تصادفی هست که حالا ستاره جدی ستاره قطبی ماست و متوجه شد که طی قرن های آینده ما، رصدگران نیمکره شمالی ، دیگر ستاره قطبی بارزی نخواهیم داشت برعکس در نیمکره جنوبی آسمان طی قرن های آینده ستاره های درخشانی نمایانگر نقطه قطب جنوب خواهند بود ستاره های قطبی آینده در جدول بالا نشان داده شده ، در سال 2100 ستاره جدی فقط 27 دقیقه قوسی (کمی کمتر از نیم درجه ) یا تقریبا" به اندازه قطر ظاهری قرص ماه از نقطه حقیقی قطب شمال فاصله دارد. در قطب شمال و جنوب آقای بردلی سناره های قطبی رو به وسیله نرم افزار استخراج کرده و همین طور که پیش می رویم به یک پدیده جالب بر می خوریم و آن هم این هست که هر دو نیمکره چند قرنی قبل از سال 14000 میلادی خوش اقبال می شوند و در آن زمان نقاط قطبی به ستاره های درخشان نسر واقع با 6 درجه فاصله از محور زمین در شمال وآلفا شاه تخته (سهیل) با 8 درجه در جنوب خودنمایی می کنند .آن زمان آیندگان از این ستاره های درخشان در مقام ستاره قطبی یاد میکنند. در سال 22400 میلادی میتوانیم مثل رصدگران مصر باستان آسمان را ببینیم چون درست مانند 4000 سال پیش ستاره قدر اول اژدها یعنی ثعبان به ستاره قطبی شمالی تبدیل می شود. معیار های انتخاب ستاره قطبی با توجه به آنچه که تا اینجا گفته شد و با توجه به جدول دانستیم که هر ستارهای که بسیار نزدیک به امتداد محور زمین بر کره سماوی باشد جهت شمال (در نیمکره شمالی)یا جنوب (در نیمکره جنوبی) را نشان میدهد. و ستارهای با این موقعیت محلش نسبت به ناظر ساکن روی زمین تغییر نمیکند. در حال حاضر این موقعیت از آن ستاره جدی است همچنین با توجه به جدول هم دیدیم که حتی ستاره هایی با قدر 5 هم به عنوان ستاره قطبی انتخاب شدند و معیار انتخاب نزدیک بودن ستاره به محور زمین (قطب) است .
