ايران داراي تعداد زيادي بيماران تنفسي و جانبازان شيميايي است كه بايد روزانه از داروهاي شيميايي با عوارض خطرناك استفاده كنند ولي مي توان با پرورش تشي گوشت آن را در صورت نظارت و بررسي و موافقت كارشناسان جايگزين داروهاي شيميايي كرد. آيا اين اصلاح الگوي مصرف نيست . پس چرا وقتي شخصي براي گرفتن مجوز پرورش حيوانات وحشي داخلي مراجعه مي كند، با مخالفت شديد مسئولان مواجه مي شود. آيا درست است به متقاضي اجازه پرورش آهو را نمي دهند ولي اجازه پرورش كروكوديل نيل را مي دهند؟ تشي تشي از خانواده جوندگان است كه وزن آن تا 30 كيلوگرم مي رسد و عمرش 15 سال است. اين حيوان گياهخوار بوده و دوره آبستني آن 112 روز مي باشد كه موقع زايمان بچه ها با مو و چشماني باز متولد مي شوند و تا 2 ماهگي شير مي خورند. پرورش تشي به 2 صورت باز يا بسته انجام مي پذيرد. پرورش در سيستم باز در سيستم باز حيوان در داخل محيط گودي كه ديواره هاي آن به عمق 1 متر است قرار مي گيرد. در اين سيستم براي هر جفت از مولدين 15 متر مربع فضا لازم است. گرچه تغذيه حيوان از گياهاني كه در داخل محوطه رشد مي كنند صورت مي گيرد، ولي به غذاي كمكي نيز احتياج دارد و براي شرب آنها بهتر است از آب جاري استفاده شود. در اين سيستم حيوان فقط يك بار در سال و در موارد نادر 2 بار در سال توليد مثل مي كند. اين سيستم داراي بازدهي پاييني مي باشد ولي هزينه اوليه تاسيس سالن را ندارد. پرورش در سيستم بسته در اين سيستم، 2 نوع قفس طراحي شده است: قفس مولدين و قفس پرواربندي كه بچه ها بعد از 2 ماه از قفس مولدين به قفس پرواربندي انتقال داده مي شوند. در قفس مولدين، هر قطعه تشي به فضاي 2 در 5 متر احتياج دارد كه داراي كفي بتوني مي باشد .
پاسخ : پرورش جوجه تيغي (تشي) امكانات قفس اولين مسئله مهم براي قفس مولدين ايجاد لانه است. لانه بايد به طول 1 متر وبه عرض نيم متر بوده و در عمق نيم متري زمين كار گذاشته و شيب آن نيز 30 درجه باشد. به علاوه لانه را بايستي در جوار يكي از ديوارها ساخت كه از بيرون دريچه اي براي دستيابي به داخل لانه و يك دريچه در داخل در ورودي قفس وجود داشته باشد كه در مواقع نظافت بسته شود. بستر لانه از كاه مي باشد كه به غير از 3 هفته بعد از زايمان هر هفته بايد عوض شود . قفس پرواربندي فرق اين قفس با قفس مولدين، انفرادي بودن آن است. علت انفرادي بودن لانه اين است كه حيوانات جوان مخصوصا نرها علاقه خاصي به جنگيدن وبازي كردن با هم را دارند و اگر در قفس جداگانه قرار نگيرند ممكن است پوست و تيغ حيوان آسيب ببيند . نكته مهم اين كه هنگام ورود به قفس بايد از چكمه بلند و يا يك چوب به اندازه يك متر استفاده كرد و علت اين است كه تشي و يا هر گونه جوجه تيغي ديگري قدرت تيغ پرتاب كردن ندارد و فقط در مقابله با خطر خود را به صورت توده در آورده و به بدن شخص مهاجم مي كوبد كه اين امر باعث شكستن نوك تيغ ها و عفونت و در نهايت مرگ حيوان مهاجم مي شود. دوره توليد مثل در سيستم بسته در اين سيستم مي توانيم 4 بار در سال توليد توله داشته باشيم يك راهكار براي پرورش تشي در فارم هاي كوچك در كشور ما تشي را به عنوان يك آفت مي شناسند و كشاورزان و باغداران وقتي با تشي مواجه مي شوند آن را از بين مي برند ولي مي توان با هماهنگي مسئولان ذي ربط اين حيوان را صيد كرده و پرورش داد و بعد از دوران توليد تعداد تعيين شده اي را به طبيعت بازگرداند و مازاد را راهي بازار كرد. با اين كار با كمترين مقدار سرمايه اوليه، هم اشتغال زايي كرده و هم جلوي انقراض نسل اين حيوان را مي گيريم.
پاسخ : پرورش جوجه تيغي (تشي) ظروف غذايي حيوان ظروف آب و غذاي حيوان بايد به گونه اي تعبيه گردد كه فقط سر حيوان وارد آن شود . زيرا به اين شكل آب و مواد غذايي آلوده نمي شود. نكته ديگر در مورد ظروف غذايي اين كه ظرف آب و غذا بايستي از هم فاصله داشته باشند زيرا تشي عادت دارد مقداري از غذاي داخل دهانش را وارد آب كند . تشي علاقه خاصي به نمك دارد به صورتي كه ديده شده است به چوب بري هايي كه از نيترات سديم استفاده مي كنند نزديك مي شود. در طبيعت اين حيوان نمك را از خاكهاي شور و گياهان آبي مثل زنبق به دست مي آورد و به همين دليل وجود يك سنگ نمك در داخل قفس براي بالا بردن ضريب توليد ضروري است. روشن كردن 2 الي 3 ساعت لامپ مادون قرمز نيز در افزايش بازدهي نقش به سزايي دارد. تشي به علت رشد دندانها علاقه زيادي به جويدن اجسام دارد. براي مقابله با اين امر مي توانيم جنس ظروف را به گونه اي انتخاب كنيم كه حيوان نتواند آنها را بجود و كار ديگر قرار دادن يك كنده درخت در داخل قفس است كه مي تواند به اين مسئله كمك كند. شرايط محيطي دماي مناسب براي پرورش تشي بين 20 الي 25 درجه سانتيگراد است كه اگر دما به پايين تر از 12 درجه برسد حيوان فعاليت خود را كم مي كند و تمايلي به توليد مثل ندارد. تهويه هوا بايد منظم انجام پذيرد زيرا اوره متصاعد شده از ادرار حيوان ممكن است مشكلات تنفسي ايجاد كند . تشي به جريانات هوا حساس است و باعث بيماري حيوان مي گردد. تغذيه تشي براي تغذيه تشي مي توان از انواع ضايعات كشاورزي و پس مانده صنايع غذايي استفاده كرد. تشي علاقه وافري به سيب زميني و ميوه جات دارد. گاها ديده شده حتي از خرما نيز تغذيه ميكند . البته در دوران شير دهي بايد كلسيم به جيره غذايي اضافه گردد تا حيوان مولد ضعيف نشود . هم چنين به جيره غذايي حيوانات جوان بايد از موادي كه پروتئين بالا دارند استفاده كرد تا به حداكثر رشد برسند. البته ما براي حيوانات جوان از سنگ نمك استفاده نمي كنيم. از نمك به عنوان چاشني غذايي استفاده مي كنيم. تشي هاي جوان به سنگيني آب بسيار حساس هستند. نكته جالب تشي هاي جوان معمولا بعد از تغذيه به صورت درازكش در كف قفس قرار مي گيرند كه باعث مي شود افراد تصور كنند كه حيوان بيمار است، ولي اين امر يكي از نشانه هاي سالم بودن حيوان مي باشد چون نشان مي دهد كه حيوان از كل ظرفيت معده خود استفاده كرده است. حمل و نقل حيوان براي حمل و نقل تشي بايد به وسيله يك چوب سر پهن، ضربات ملايمي به حيوان وارد آورد كه حيوان بعد از توده شدن به ظرف حمل ونقل انتقال پيدا كند. توجه كنيد كه به حيوان نبايد بدون محافظ دست زد، زيرا حيوان حتي در حالت توده نيز با برخورد با اجسام خودش را به جسم مي كوباند. تشي ها بعد از 4 ماه به وزن 8 كيلو گرم مي رسند كه وزن ايده آل بازار است كشتار حيوان به علت توده شدن حيوان دسترسي به رگهاي خوني سخت است و به همين سبب حيوان را به روي كمر خوابانده به صورتي كه چاك توده به سمت بالا باشد به وسيله يك چاقوي سر خم يكي از رگهاي گردني را زده و بعد از خروج خون، حيوان ضعيف شده و به راحتي باز مي شود و بعد رگهاي خوني قطع شده لاشه به قسمت پوست كني انتقال داده مي شود، در اين قسمت حيوان را به پشت مي خوابانيم. فقط بايد دقت كرد تيغ ها به سمت خواب خودشان قرار بگيرند تا به آنها آسيبي وارد نشود و بعد عمل پوست گيري انجام مي پذيرد. بايد موقع عمل پوست گيري به غدد مقعدي توجه كرد تا به آنها آسيبي وارد نشود زيرا در صورت بي دقتي به گوشت بو و طعم نا مطبوعي مي دهد. وقتي پوست همراه با تيغ ها جدا شد، تيغ ها را با دقت به گونه ايي كه به پوست آسيبي نرسد، جدا كرده و به مرحله دباغي انتقال مي دهيم . بعد از خالي كردن امعا و احشا كمر را شكانده و لاشه را از روي همان شكستگي در سرد خانه به مدت 4 تا 5 ساعت آويزان مي كنيم تا عمل خون گيري انجام پذيرد. نكته دباغي پوست حيوانات خاص مخصوصا در مقياس صنعتي حتي در كشورهايي كه مبدا پرورش حيوانات خاص هستند انجام نمي پذيرد. اين كار تنها در كارخانجات شركت الدا در كشور فرانسه انجام مي گيرد. محصولات تشي اولين محصول تشي گوشت آن است كه بعد ار عمل خون گيري با توجه به تقاضاي بازار بسته بندي و راهي بازار مي شود. از پوست تشي يكي از زيباترين و گرانترين چرم هاي دنيا به دست مي آيد. از تيغ و جمجمه تميز شده تشي به عنوان لوازم لوكس تزئيني استفاده مي شود از امعا و احشاي تشي مي توان براي تغذيه دام و طيور استفاده كرد. بازار هدف در پرورش حيوانات خاص مهمترين نكته پيدا كردن بازار هدف است. بازار هدف براي گوشت تشي كشورهاي آسياي شرقي مي باشد و در داخل همان طور كه گفته شد مي توان از آن به عنوان دارو استفاده كرد. بازار هدف براي چرم و تيغ و جمجمه، اروپا و آمريكاي لاتين است.
