شیــــــر را در برنامه غذایــــی خانواده قرار دهید

شیر غذای نسبتاً کاملی است و کلیه مواد مغذی را به مقدار کافی و با ترکیبات مناسب برای ادامه حیات خصوصاً رشد کودک در دو سال اول زندگی دارا می باشد .
ساختار اجزای اصلی شیر عبارت است از :
۱ – لیپدها
۲ – پروتئین ها
۳ – ازت غیرپروتئین
۴ – کربوهیدراتها
۵ – املاح
۶ – بعضی فلزات و شبه فلزات ( عناصر نادر )
که مقادیر این اجزا برای گونه های مختلف حیوانی فرق می کند .
عوامل مؤثر بر ترکیبات شیر عبارتند از :
۱- وراثت
۲ – دوره شیردهی
۳ – سن
۴ – تغذیه
۵ – محیط
۶ – روش شیردوشی
۷ – عفونت غدد پستان
مواد مغذی شیر
مواد مهم شیر عبارتند از : پروتئین ، کلسیم ، فسفر ، بعضی از انواع ویتامینهای گروه B و ویتامین A
پروتئین شیر گاو پروتئین با کیفیت بالا محسوب می شود زیرا حاوی اسیدهای آمینه ضروری بوده که بدن ما قادر به ساختن آنها نمی باشد و باید از طریق غذا به بدن ما برسند .
پروتئین شیر به دو گروه عمده کازئین و پروتئینهای محلول در سرم شیر طبقه بندی می شوند که هریک به نوع خود متشکل از گروههای کوچکتری هستند .
شیر یک منبع مهم کلسیم بوده که اگر به مقدار کافی مصرف شود مقداری از مصرف روزانه کلسیم بدن را تأمین نموده و همچنین سرعت جذب کلسیم بدلیل وجود ویتامین D موجود در شیر افزایش می یابد .
شیر دارای ۸ ویتامین محلول در آب و چهار ویتامین محلول در چربی ومنبع بسیار خوبی از ویتامینهای B۲ و B۱۲ می باشد .
عملیات فرآیند شیر
شامل تست های کنترل کیفیت در هنگام دریافت شیر و بررسی تقلبات احتمالی از قبیل تعیین نقطه انجماد جهت تجسس آب اضافی موجود در شیر ، اندازه گیری اسیدیته و انجام تست جوش شیرین ، تعیین شمارش باکتریها جهت درجه بندی شیر از لحاظ بهداشتی ، تصفیه کردن و پاستوریزاسیون و یا استریلیزاسیون و هموژنیزاسیون می باشد .
انواع شیر
شیر خام : شیری است که هیچگونه عملیاتی بر روی آن انجام نگردیده است .
شیرکامل : شیر است که چربی آن گرفته نشده است .
شیرپاستوریزه :
شیری است که در درجه حرارت ۷۲ درجه سانتیگراد به مدت ۱۵ ثانیه تمام میکروبهای بیماریزای آن از بین رفته است و در این درجه حرارت طعم پخته در شیر ایجاد نگردیده و بر ارزش تغذیه ای آن اثر مهمی نمی گذارد .
شیراستریلیزه :
در حال حاضر فرآیند استریلیزاسیون شیر به روش UHT روند رو به توسعه ای داشته که در این روش محصول در درجه حرارت ۱۳۵ تا ۱۵۵ درجه سانتی گراد بمدت ۲ تا ۵ ثانیه قرار گرفته و سپس یا با استفاده از اتوکلاو و یا فرآیند UHT مجهز به پرکن آسپتیک انجام می شود که معمولاً استرایلیزاسیون مداوم و مدرن غالباً به روش UHT به همراه پرکن اسپتیک اطلاق می گردد .
مقادیر توصیه شده از گروه شیر و فرآورده های آن جهت مصرف روزانه :
سن – تعداد واحد
کودکان ۳-۱ ساله — ۳ واحد
کودکان ۸-۴ ساله — ۳ واحد
کودکان ۱۲-۹ ساله — ۴ واحد
بزرگسالان ۵۰-۱۹ ساله — ۳ واحد
بزرگسالان ۵۰ ساله به بالا — ۳ واحد
زنان شیرده — ۴ واحد
زنان باردار — ۳ واحد
معدودی از نوزادان بعلل ژنتیکی قادر به هضم قند شیر نبوده که در این افراد نوعی آنزیم مخصوص که قند شیر را تجزیه می کند ( لاکتاز ) وجود نداشته و در صورت مصرف شیر به اسهال مبتلا می گردند زیرا مقدار زیاد لاکتوز در روده باریک تجزیه نشده و پس از ورود به روده بزرگ بوسیله باکتریها تخمیر و تولید اسید و گاز می نماید که در چنین مواردی برای جلوگیری از کمبود کلسیم میتوان به جای شیر از ماست و دوغ و یا پنیر استفاده نمود .
توصیه های بهداشتی
شیر پاستوریزه را حتماً در داخل یخچال بین درجه حرارت ۰-۴ درجه سانتی گراد به مدت حداکثر ۴۸ ساعت نگهداری کرد . از مصرف شیرخام اکیداً خودداری گردد .
جوشانیدن شیر تأثیر مخربی بر روی ویتامینهای موجود در آن گذاشته لذا باید سعی شود حتی الامکان از شیرپاستوریزه استفاده شود .
بعد از مصرف شیر پاستوریزه شیشه خالی را با آب سرد شستشو دهید .
از انداختن درب آلومینیمی و اشیاء خارجی به داخل شیشه شیر خودداری نمائید .
* در هنگام خرید شیر به نکات زیر بر روی بسته بندی توجه نمائید :
۱ – داشتن پروانه ساخت از وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی
۲ – دارا بودن تاریخ تولید و انقضاء مصرف
۳ – داشتن بسته بندی سالم