جمهوری قرقیزستان ( Republic of Kyrgyzstan ) کشوری است واقع در آسیای مرکزی ، غرب چین ، جنوب شرق قزاقستان ، شرق ازبکستان و شمال تاجیکستان . پایتخت قرقیزستان ، شهر بیشکک ( Bishkek ) با 830 هزار نفر جمعیت می باشد . مساحت قرقیزستان 198.500 کیلومتر مربع و جمعیت آن 5 میلیون و 357 هزار نفر است . از مهمترین شهرهای قرقیزستان می توان به ، اوش 210 هزار نفر ، جلال آباد 71 هزار نفر ، توقماق 60 هزار نفر ، قراگول 50 هزار نفر اشاره کرد . قرقیزستان دارای آب و هوایی سرد و خشک در مناطق کوهستانی و معتدل و مطلوب در نواحی جلگه ای غرب و جنوب غرب از جمله دره ی فرغانه ( Fergana Valley ) است که از معدود مناطق غیر کوهستانی قرقزستان به شمار می رود . قرقیزستان از جمله کشورهای مرتفع و کوهستانی محسوب می شود به طوری که سلسله جبال " تین شان " ( Tien Shan ) 95 % مساحت قرقیزستان را می پوشاند . دو رود نارین ( Naryn River ) و رود قره دریا ( Kara Daryya River ) نیز از ارتفاعات تین شان سرچمشمه گرفته ، به سمت غرب می رود و پس از به هم پیوستن رود سیر دریا ( Syr Darya ) را شکل می دهند . دریاچه ی ایسیک کول ( Ysyk-Kol ) نیز در شمال شرق قرقیزستان قرار دارد . بلندترین نقطه ی قرقیزستان ، قله ی جنگیش چوکُسو ( Jengish Chokusu ) با 7439 متر مربع ارتفاع در شرق قرقیزستان و منطقه مرزی با چین واقع است . بومیان قرقیز و ترکان در کوهپایه ها و دامنه ی کوههای تین شان ، اولین ساکنان قرقیز بودند ، اینان اکثرا چوپانان و دامداران کوچرو بودند ، پس از گسترش استعمار روسیه در صده ی 1900 میلادی مهاجر نشینان روس به این منطقه مهاجرت کرده و زمین های کشاورزی حاصلخیز را از آن خود کردند . قیام مردم قرقیزستان عیله ی روسیه ی تزاری در سال 1916 با شکست مواجه شد ، پس از استقرار شوروی سوسیالیست ، قرقیزستان نیز در سال 1924 به قسمتی از قلمرو شوروی تبدیل شد و در سال 1926 به یک جمهوری خودمختار بدل گشت . شوروی ، قرقیزها را مجبور به ترک کوچروی و گرایش به کشاورزی مدرن و تکنیک های تولیدات صنعتی در جامعه ی قرقیزستان کرد . قرقیزستان در 31 آگوست 1991 از شوروی اعلام استقلال کرد و در 21 دسامبر 1991 به اتحادیه ی کشورهای مشترک المنافع پیوست ، در سال 1992 نیز قرقیزستان به عضویت سازمان ملل متحد درآمد . پس از استقلال اصلاحات اقتصادی برای سر و سامان دادن به اقتصاد بیمار قرقیزستان به مورد اجرا درآمد . در ژانویه ی 1994 رای دهندگان قرقیز به انجام اصلاحاتی در تجارت و بازار این کشور رای مثبت دادند و در رفراندوم سال 1996 مردم قرقیزستان با اعمال تغییراتی در قانون اساسی که به موجب آن اختیارات و قدرت رئیس جمهوری افزایش پیدا می کرد ، موافقت کردند . در میانه های دهه ی 90 میلادی به نوعی نظام طبقاتی و تقسیمات نژادی و اقتصادی در قرقیزستان رشد قابل ملاحظه ای یافت ، مردم شمال کشور از شرایط اقتصادی مناسبی برخوردار بودند ، در حالی که مردم جنوب در شرایط نامساعد اقتصادی و فقیر شدید به سر می بردند ، در سال 2003 میلادی حدود 50 % جمعیت قرقیزستان زیر خط فقر به سر می بردند . در انتخابات 30 اکتبر 2000 ، عسکر آقایف ( Askar Akayev ) به راحتی و با کسب 75 % آرا ، رئیس جمهور قرقیزستان شد ، هرچند شایعه ی تقلب در انتخابات نیز مطرح شده بود . کم کم جایگاه آقایف در میان توده ی مردم متزلزل گشت ، نتیجه ی آن متهم شدن آقایف به فساد اداری و اقتصادی بود . در سال 2001 قرقیزستان پذیرفت که نیروهای آمریکایی از پایگاه های نظامی این کشور جهت حمله ی آمریکا به طالبان و القاعده در افغانستان استفاده کنند . در سال 2002 کار ساخت و ساز پایگاه نیروی هوایی آمریکا در حوالی شهر بیشکک در قرقیزستان پایان یافت ، اکنون این پایگاه ، بزرگترین پایگاه نیروی هوایی آمریکا در آسیای مرکزی به شمار می رود . در فوریه ی 2003 یک رفراندوم مباحثه آمیز در مورد گسترش اختیارات و افزایش قدرت رئیس جمهور برگزار شد ، در ژوئن همان سال پارلمان قرقیزستان با اعطای مصونیت مادام العمر رئیس جمهور از پیگرد قانونی موافقت کرد . فوریه و مارچ 2005 و در انتخابات پارلمانی قرقیزستان بنا به گفته ی ناظران بین المللی و رهبران اپوزیسیون ، تقلبات گسترده باعث بروز آشوب هایی در قرقیزستان شد که رفته رفته بر شدن آن افزوده شد و تظاهرات خشونت بار کل کشور را فرا گرفت . در 24 مارچ 2005 بسیاری از مردم بیشکک گرد میدان اصلی شهر جمع شده و خواهان کناره گیری آقایف شدند ، بلافاصله پس از آن آقایف از کشور فرار کرده و در روز 4 آوریل 2005 استعفای خود را اعلام کرد . سپس رهبر مخالفان ، " قورمان بیگ باقیف " ( Kurmanbek Bakiyev ) به عنوان رئیس جمهور و نخست وزیر دولت موقت قرقیزستان تا زمان برگزاری انتخابات دموکراتیک در روز 10 جولای انتخاب شد . در روز 10 جولای انتخابات ریاست جمهوری در قرقیزستان برگزار شد و این بار هم ، قورمان بیگ باقیف با کسب 88 % آرا به پیروزی رسید و رئیس جمهور قرقیزستان شد . باقیف ، فلیکس کولوف ( Felix Kulov ) را نیز به عنوان نخست وزیر انتخاب کرد . در طول سال 2006 میلادی ، اعتراضات گسترده ی عمومی در قرقیزستان ترتیب داده شد که در آن مردم این کشور خواستار به مورد اجرا گذاشته شدن پاره ای اصلاحات در قانون اساسی این کشور شدند ، همچنین مردم امحای کامل و زدوده شدن فساد در دستگاههای اداری کشور را نیز مطالبه می کردند . در پاسخ به این اعتراضات ، باقیف در ماه نوامبر قانون اساسی جدیدی را به امضا رساند که در آن تا حد زیادی از قدرتش کاسته می شد ، هرچند یک ماه بعد باقیف با تحت فشار قرار دادن پارلمان اقتدار محدود شده اش را بازپس گرفت . نخست وزیر کولوف در ماه دسامبر از سمت خود استعفا داد ، این استعفا مورد قبول رئیس جمهور واقع نشد ، پس از آن پارلمان دو بار تقاضای رئیس جمهور را مبنی بر تثبیت کولوف در مقامش رد کرد . سپس از این کش و قوس ها در ژانویه ی 2007 میلادی پارلمان قرقیزستان نخست وزیری " عظیم ایزابگوف " ( Azim Isabekov ) را تصویب کرد ، او نیز خیلی زود و در ماه مارچ 2007 از قدرت کناره گرفت . سپس باقیف ، رهبر برجسته ی مخالفان ، آلماز آتامبایف ( Almaz Atambayev ) را برای احراز پست نخست وزیری پیشنهاد داد ، این موضوع باعث شد تا حدودی بحران سیاسی در قرقیزستان فروکش کند . در رفراندوم اکتبر 2007 رای دهندگان با تصویب قانون اساسی جدید در قرقیزستان موافقت کردند ، به ادعای باقیف که خود این طرح را پیشنهاد داده بود ، این طرح باعث افزایش قدرت پارلمان شده و باعث ایجاد توازن قدرت می شود ، هرچند مخالفان بر این عقیده بودند که باقیف برای تثبیت و نیرومندتر کردن جایگاه خود در مقام ریاست جمهوری دست به این اقدام زده است . باقیف در نوامبر 2007 ، نخست وزیر ، آلماز آتامبایف را از کار برکنار کرد و در 24 دسامبر 2007 " ایگور چودینوف " ( Igor Chudinov ) را به سمت نخست وزیری قرقیزستان منصوب کرد ، این اقدام خشم گروه های اپوزیسیون را در پی داشت . در انتخابات پارلمانی دسامبر 2007 در قرقیزستان ، حزب وابسته به باقیف ، رئیس جمهور موسوم به " آک ژول " ( Ak Zhol ) ، 71 کرسی از 90 کرسی پارلمان قرقیزستان را به دست آورد و با اقتدار پیروز انتخابات پارلمانی شد ، هرچند مخالفان این انتخابات را متقلبانه قلمداد کردند . نژاد 65 % مردم قرقیزستان را ، قرقیز ، 13 % را ازبک ، 12 % را روس ، 1 % را دونگان ، 1 % را اوکراینی و 1 % را نیز اویگور تشکیل می دهند ، همچنین دین 75 % قرقیزها ، مسلمان و 20 % ارتدکس است . دو زبان قرقیزی و روسی زبانهای رسمی قرقیزستان به شمار می روند ، همچنین زبانهای ازبکی و دونگان نیز رایج می باشد . واحد پول قرقیزستان ، سوم با واحد جزء ( تین ) نام دارد . از مهمترین صادرات قرقیزستان می توان به پنبه ، پشم ، گوشت ، تنباکو ، طلا ، جیوه ، اورانیم ، گاز طبیعی ، انرژی برق آبی ، ماشین آلات و کفش اشاره کرد .قرقیزستان شامل 7 استان و یک منطقه می باشد ( * ) می باشد :1 - باتکن (Batken )2 - بیشکک " استان " ( Bishkek )3 - بیشکک " شهر " ( Bishkek ) *4 - جلال آباد ( Jalal-Abad )5 - نارین ( Naryn )6 - اوش ( Osh )7 - تالاس ( Talas )8 - قره کُل ( Karakol )
