(نام لاتین: erythema multiforme) شرح بیماری اریتم مولتی‌فرم عبارت است از یك بیماری التهابی حاد پوست و غشاهای مخاطی (بافت‌های نازك و مرطوبی كه حفرات بدن را می‌پوشانند). در اكثر موارد، این بیماری خوش‌خیم است و خودبه‌خود محدود می‌شود، اما امكان دارد شدید نیز باشد. نوع شدید بیماری با نام نشانگان استیونس ـ جانسون یا اریتم مولتی‌فرم شدید نیز شناخته می‌شود. علایم شایع نقاط بثوری كه قرمز هستند و شكلی قرینه دارند و غالباً به‌صورت حلقه‌ها متحدالمركز (شبیه سیبل تیراندازی) ظاهر می‌شوند. این بثور معمولاً روی كف دست و پا، یا سایر نقاط دست و پا ظاهر می‌شود و ممكن است به‌صورت و سایر نقاط بدن نیز گسترش یابد. ضایعات معمولاً خارش دارند و گاهی دردناك هستند یا فرد در آنها احساس سوزش می‌كند. ضایعات تبدیل به تاول، كهیر، یا زخم می‌شوند. در موارد شدید، غشاهای مخاطی دهان، چشم‌ها، و ناحیه تناسلی ملتهب می‌شوند. تب سردرد گلودرد اسهال علل در 50% از موارد، علت ناشناخته است. عفونت‌های ویروسی، خصوصاً ویروس هرپس سیمپلكس (ویروس تب‌خال) عفونت‌های باكتریایی عفونت‌های ناشی از انگل‌های تك‌یاخته‌ای بیماری‌های بافت همبند ـ رگ‌ها داروهایی مثل سولفونامیدها، پنی‌سیلین‌ها، داروهای ضدتشنج، سالیسیلات‌ها، و باربیتورات‌ها. واكنش دارویی ممكن است تا 14-7 روز پس از شروع دارو رخ ندهد. سرطان‌ها حاملگی اشعه‌درمانی تغییرات هورمونی قبل از عادت ماهانه عوامل تشدید كننده بیماری سابقه اریتم مولتی‌فرم از قبل مصرف داروهایی كه ممكن است باعث بروز این واكنش شوند. پیشگیری حتی‌المقدور اجتناب از علل احتمالی درمان سریع هرگونه بیماری یا عفونتی كه ممكن است باعث اریتم مولتی‌فرم شود. پیشگیری از بروز تب‌خال با كاهش استرس و قرار نگرفتن در معرض آفتاب عواقب موردانتظار بثور پوستی در عرض 2-1 هفته به حداكثر خود می‌رسد و معمولاً در عرض 3-2 هفته از بین می‌رود، اما ممكن است تا 6-5 هفته هم باقی بماند. عوارض احتمالی پیشرفت بیماری از نوع خفیف به نوع شدید در چشم ممكن است مشكلاتی چون زخم قرنیه، التهاب عنبیه، یا سایر مشكلات جدی به‌وجود آیند. عود بیماری امكان دارد به‌علت شوك یا گسترش التهاب در بدن، مشكلات جدی به‌وجود آیند و حتی بیمار ممكن است فوت كند. درمان اصول كلی - استراحت در رختخواب در صورت وجود تب - قطع مصرف هر دارویی كه احتمالاً باعث بروز مشكل شده است. - كمپرس مرطوب یا لوسیون برای نرم كردن پوست - خوابیدن در وان آب ولرم تا خنك سه بار در روز هر بار به‌مدت 30 دقیقه. - درمان هرگونه بیماری یا عفونتی كه باعث بروز این واكنش شده است. - معاینه دقیق چشم به‌طور مرتب برای پیشگیری از عوارض - اگر در دهان زخم وجود داشته باشد، رعایت بهداشت دهان برای كاهش احتمال عفونت و تخفیف ناراحتی اهمیت زیادی دارد. - اگر آسیب پوستی گسترده و پیشرفته باشد، ممكن است نیاز به بستری كردن بیمار در یك مركز مخصوص سوختگی وجود داشته باشد. داروها - برای كاهش التهاب و تحریك پوست ممكن است از كورتیكواستروییدها استفاده شود. - برای درمان عفونت‌های ویروسی مثل ویروس تب‌خال ممكن است آسیكلوویر تجویز شود. - در صورت وجود عفونت ثانویه روی ضایعات، آنتی‌بیوتیك تجویز می‌شود. - اگر در دهان زخم وجود داشته باشد، امكان دارد داروهای موضعی یا دهان‌شویه تجویز شود. - در صورت درگیری چشم، امكان دارد محلول شستشوی چشم یا سایر داروهای موضعی تجویز شوند. - برای تخفیف علایم امكان دارد داروهای ضد درد، آرام‌بخش‌ها، یا آنتی‌هیستامین‌ها تجویز شوند. فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری تا حدی كه علایم اجازه می‌دهند. رژیم غذایی معمولاً رژیم خاصی موردنیاز نیست. در صورت وجود زخم در دهان، خوردن مایعات یا غذاهای نرم شاید بهتر تحمل شود. گاهی دریافت مایعات بیشتر، ممكن است كمك‌كننده باشد. در بیماران بستری‌شده امكان دارد نیاز به سرم وجود داشته باشد. درچه شرایطی باید به پزشك مراجعه نمود؟ اگر شما یا یك از اعضای خانواده تان علایم اریتم مولتی‌فرم را دارید. -اگر علایم به هنگام درمان بدتر شدند. عوارض بیماری امكان دارد بالقوه شدید باشند. - اگر دچار علایم جدید و غیر قابل توجیه شده اید. داروهای مورد استفاده در درمان ممكن است عوارض جانبی به‌همراه داشته باشند.
