نایب اسدالله به روایت استاد علامه جلال الدین همایی شیرازی اصفهانی

نایب اسدالله اصفهانی در هنر نی زدن از عجایب روزگار بود. چون دم در نی می دمید هر سنگدلی را از خود بی خود می ساخت . از بزرگان اهل فن شنیده ام که هیچ خواننده و نوازنده ای یارای اینکه با او هم نوایی کند نداشت . قاطبه استادان زمان در برابر او سر تسلیم می سودند و باستادیش از بن دندان اعتراف می کردند . شنیدم وقتی بعزم سفر مشهد مقدس به طهران آمد و در یکی از کاروانسرا ها منزل کرد مرحوم آقا حسینقلی تار زن و مرحوم درویش خان که هر دو از سازندگان و موسیقیدانان نامدار طهران بشمار می رفتند چون آوازه شهرت وی را شنیده بودن با چند تن از موسیقی دانان دیگر با تار و کمانچه و سنتور به دیدنش رفتند و قصد امتحان و تشویر او بود. مرحوم آقا حسینقلی خطاب بنایب اسدالله کرد و بر سبیل امتحان گفت(( جناب نایب شنسده ام خوب نی می زنی ما همه اهل موسیقی هستیم آمده ایم هنر شما را ببینیم)) نایب اسدالله با کمال خونسردی و سادگی نای خود را از زیر توشک بیرون آورد و گفت (هرکدام حریف خواندن یا نواختن هستید بسم الله)) درویش خان جوانتر بود زخمه بدست گرفت و شروع به کوک کردن تار کرد . وقتی که نایب دم در نی دمید و صفیر نای او بلند گشت چنان شد که که همه را حیرت فرو گرفت و درویش خان دو سه پنجه زخمه نواخت و بطوری مهبوت و بی طاقت گردید که گویی دستش خشک شده طاقت همراهی و همدمی نیاورد و مضراب از دست او بیافتاد. و حسینقلی و دیگران محو و مات نوای نی گشتند . نایب اسدالله یک دستگاه تمام کرد و نی را برسم درویشی خود بوسیده بزمین گذارد و گفت ((این بود هنر من ظاهر و باطن)) سازندگان طهران از آن ببعد هر کجا نایب اسدالله را می دیدن سر تعظیم خم می کردند و می گفتند جایی که نایب نی بزند حق هیچ سازنده و نوازنده یی نیست که عرض وجود نماید.....