بار اقتصادی ۶۰ هزار میلیاردی، مرگ زودرس و افزایش مصرف؛ بحران خاموش دخانیات در ایران مطابق گزارش وزارت بهداشت سالانه ۶۵ هزار نفر در کشور بر اثر مصرف مستقیم و غیرمستقیم دخانیات جان خود را از دست میدهند. با این حال، برخلاف رشد هشدارها درباره آثار مخرب استعمال سیگار، آمار مصرف آن در حال افزایش است؛ آن هم در شرایطی که هزینه خرید یک پاکت سیگار به طور متوسط به حدود 80 هزار تومان رسیده است. به گزارش گروه رسانهای شرق، 17 درصد جمعیت بالای ۱۸ سال ایران سیگار مصرف میکنند؛ این آماری است که وزارت بهداشت در هفته ملی بدون دخانیات اعلام کرده است. مطابق گزارش این وزارتخانه، سالانه ۶۵ هزار نفر در کشور بر اثر مصرف مستقیم و غیرمستقیم دخانیات جان خود را از دست میدهند. با این حال، برخلاف رشد هشدارها درباره آثار مخرب استعمال سیگار، آمار مصرف آن در حال افزایش است؛ آن هم در شرایطی که هزینه خرید یک پاکت سیگار به طور متوسط به حدود 80 هزار تومان رسیده است. نگرانکنندهتر آنکه سن شروع مصرف دخانیات به حدود ۱۳ سال کاهش یافته است و بیش از ۸ درصد از دانشآموزان کشور سیگار میکشند. زهرا عبداللهی، رئیس دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات، با اعلام این آمار در هفته ملی بدون دخانیات، تاکید کرده که استعمال دخانیات سالانه حدود ۶۵ هزار مرگ زودرس در ایران بهدنبال دارد. او همچنین با اشاره به اینکه بسیاری از این مرگها بهعلت مواجهه غیرمستقیم با دود سیگار (سیگار دسته دوم) رخ میدهند، گفت: «این آمار هشداری جدی برای نظام سلامت و جامعه است، چرا که نهتنها افراد سیگاری، بلکه اطرافیان آنها– بهویژه کودکان– در معرض بیماریهای قلبی، ریوی، سرطان و مرگ زودرس قرار دارند».
افزایش ۵۴ درصدی مصرف قلیان مصرف قلیان نیز رشد قابل توجهی را تجربه کرده است. بر اساس این گزارش، ۴.۵ درصد جمعیت کشور در سال ۱۴۰۰ مصرفکننده قلیان بودهاند که نسبت به سال ۱۳۹۵ ۵۴ درصد افزایش را نشان میدهد. قلیان، بهویژه با تنباکوی معسل و طعمدار، بیش از سایر محصولات دخانی مورد استقبال جوانان و نوجوانان قرار گرفته است؛ پدیدهای که ناشی از تصورات غلط درباره بیضرر بودن قلیانهای معطر و جذابیتهای بستهبندی آن است. مصرف در نوجوانان؛ زنگ خطر برای آینده از دیگر ابعاد بحرانی مصرف دخانیات در کشور، رشد فزاینده مصرف در میان نوجوانان و جوانان است. بنابر اعلام دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات، ۸.۲ درصد از دانشآموزان کشور مصرفکننده سیگار هستند که نسبت به سالهای گذشته افزایش یافته است. به گفته کارشناسان، این مسأله از یک سو ناشی از دسترسپذیری آسان سیگار– حتی برای افراد زیر سن قانونی– و از سوی دیگر نتیجهی ضعف آموزشهای پیشگیرانه در مدارس و رسانههاست.
سیاستهای مقابلهای؛ ناکافی و غیرمؤثر با وجود تصویب قوانینی برای محدود کردن مصرف دخانیات – از جمله ممنوعیت تبلیغ سیگار، افزایش مالیات، و محدودیت فروش به افراد زیر ۱۸ سال– اجرای این سیاستها در کشور با ضعف جدی مواجه است. فروش آزاد سیگار در بسیاری از سوپرمارکتها، بقالیها و حتی در کنار مدارس همچنان رایج است. به گفته متخصصان قانونگذاری بهتنهایی کافی نیست؛ اجرای دقیق، نظارت مستمر، و مشارکت بینبخشی میان نهادهای دولتی، رسانهها، آموزشوپرورش و خانوادهها در این زمینه ضروری است.
