چگونه هم روزه بگیریم، هم ورزش کنیم؟ وقتی ماه رمضان از راه میرسد بسیاری از ورزشکاران در باره تداوم برنامههای تمرینی و تغذیهای شان در این ماه دچار سردرگمی میشوند. از طرفی به دلیل افت آمادگی بدنی نمیتوانند در ماه رمضان، ورزش را کنار بگذارند و از طرفی نمیخواهند لذ*ت معنوی ناشی از روزه داری را از دست بدهند. به گزارش ایسنا، دکتر مهرداد بهرامیان متخصص فیزیوتراپی و عضو هیاتمدیره انجمن علمی فیزیوتراپی راهکارهایی را در گفتوگو با «جام جم» ارائه داده است که به ورزشکاران حرفهای و غیرحرفهای کمک میکند با کمترین آسیب، به ورزش و تمرینات بدنی خود ادامه دهند. روزهداری مانع ورزش کردن نمیشود اگر افراد به مدت یک ماه تمامی فعالیتهای بدنی خود را قطع کنند، ممکن است قدرت و استقامت قلبی - عروقیشان با مشکل مواجه شود و عضلاتشان ضعیف شود و بعد از این ماه به زمان بیشتری برای بازگرداندن عضله به چرخه کار طبیعی نیاز است. بنابراین اگر افراد اصول تغذیهای صحیح را رعایت کنند، میتوانند به طور منظم تمرینات خود را انجام دهند و سلامت جسمی خود را تامین کنند.
منع تمرینات سنگین ورزشی در ماه رمضان در این ماه برای جلوگیری از ضعف قوای جسمانی، کاهش فشار خون، سرگیجه، سردرد و تهوع باید از انجام تمرینات سنگین اجتناب کرد. چرا که فعالیت زیاد باعث از دست رفتن نمک، آب زیاد و در نتیجه عطش فراوان و افت فشار خون و ضعف شدید میشود. نوشیدن کافی آب و مایعات در وعدههای افطار و سحر باعث میشود افراد دچار کمآبی نشوند زیرا همان طور که در مقالات معتبر تاکید شده، یکی از دلایل دردهای عضلانی در افراد، کاهش آب میانبافتی و به هم خو*ردن تعادل الکترولیتهای بدن است. علاوه بر کاهش شدت تمرینات، مدت زمان انجام تمرین را نیز باید کاهش داد و حداکثر روزی 30 دقیقه انجام شود. بعد از افطار ورزش کنید نکته مهم دیگر، انتخاب زمان مناسب برای انجام تمرینات است. توصیه میشود زمانی که بیشترین میزان انرژی را دارید برای انجام تمرینات انتخاب کنید، منتها به یاد داشته باشید بلافاصله پس از خو*ردن غذا نباید تمرین انجام داد. افراد عادی و بیماران که شدت تمرینهایشان سبک است، میتوانند تمرینات خود را صبح انجام دهند.
افراد ورزشکار که تمرینات سنگینتری دارند بهتر است یک تا سه ساعت پس از افطار تمرین کنند. در کل، بهترین زمان انجام تمرینات یک تا سه ساعت پس از افطار است. در صورتی که مجبور به فعالیت قبل از افطار بودید، باید تمرین با افطار حداقل یک تا دو ساعت فاصله داشته باشد. برای جلوگیری از کاهش فشار خون، سرگیجه، سردرد و تهوع که در شرایط بیغذایی پس از تمرین به وجود میآید لازم است فعالیت با شدت سبک و متوسط انجام دهید و برای انجام مسابقات مهم در ماه رمضان با متخصص تغذیه مشورت کنید. ورزش هوازی، مناسب روزهدار بهترین ورزش در طول ماه رمضان، شنا و پیادهروی و دوچرخهسواری و ورزشهای هوازی است که باعث تسریع گردش خون میشود و در نتیجه خون و اکسیژن بیشتری به مغز میرسد و شادابی و نشاط را در پی دارد. بیماران در مشورت با فیزیوتراپیست علاوه بر تمریناتی که به آنها توصیه شده است میتوانند هر یک از ورزشهای فوق را انجام دهند و در برطرف شدن دردها و حتی حفظ سلامت خود در ماه مبارک رمضان بکوشند.
انجام درمان فیزیوتراپی با روزهداری افرادی که در ماه مبارک رمضان تحت درمان فیزیوتراپی قرار میگیرند، به دلیل انجام درمانهای دستی و الکتریکی مختلف ممکن است دچار افت فشار خون وحتی افت قندخون شوند. به افراد روزهدار توصیه میشود در وعدههای افطار و سحر خود از کربوهیدراتهای پیچیده استفاده کنند تا در طول درمانهای دستی از جمله درمان با سوزن خشک که درمانی نیمهتهاجمی با امکان افت فشار خون است، دچار افت کمتری از قند خون و در نتیجه فشار خون شوند و بلافاصله پس از انجام درمان از روی تخت بلند نشوند. تمرین درمانی به عنوان یک قسمت مهم و نیز جزء لاینفک درمان فیزیوتراپی است، از طرف دیگر افراد در ماه مبارک رمضان با یکسری محدودیت در فعالیتهای فیزیکی مواجه هستند اما هیچگاه توصیه نمیشود هنگام روزهداری تمرینات خود را انجام ندهند. این تمرینها اگر به صورت صحیح و اصولی انجام شود باعث آرامش و کاهش استرس و درد و افزایش صبر و استقامت و حتی افزایش قدرت یادگیری و تواناییهای ذهنی شده و سبب میشود قدرت و کششپذیری و سلامت عضلات و مفاصل زودتر تامین شود و فرد سریعتر به زندگی طبیعی خود بازگردد. فراموش نکنید تداوم انجام تمرینات بسیار مهم است.
تغذیه ورزشکاران در سحر و افطار ورزشکاران روزهدار میتوانند با مصرف غذاهای انرژیزای قندی و کربوهیدرات مانند ماکارونی و سیبزمینی شیرین هنگام سحر مانع مشکلات ناشی از کمبود مواد قندی شوند. ورزشکاران سعی کنند کربوهیدراتهای پیچیده سبزیجات و پروتئینی کامل مصرف کنند. این مواد هم از گرسنگی پیشگیری میکند و هم نیازهای بدن را تأمین خواهد کرد. مصرف مواد غذایی دیرهضم، گرسنگی را در ورزشکاران به تعویق میاندازد. غذاهای دیرهضم مانند حبوبات و غلات و مواد غذایی حاوی پروتئین است. همچنین میوههای متنوع و انواع مغزهای کمنمک از جمله پسته، بادام، فندق و گردو مواد مناسبی برای جبران کمبود انرژی ورزشکاران روزهدار در فاصله زمانی افطار تا خواب مناسبند. مواد غذایی افطار بهتر است سبک باشد تا به معده فشاری وارد نشود و همچنین سریعهضم و انرژیزا باشد. مواد غذایی مانند شیر، خرما، کشمش و انجیرخشک در این دسته قرار میگیرند
ورزش در ماه مبارک رمضان : ماه مبارک رمضان ، ماه خیر و برکت ، ماه انسان ساز و ماه نزول برکات است ، که هر چه انسان کامل تر باشد از فوائد این ماه بیشتر بهره می برد. ورزش که همواره برای سلامتی جسم و روح به آن سفارش شده است ، در این ماه جلوه پر رنگ تری یافته و می تواند نقش خود در این مهم را بهتر و بیشتر ایفا کند . ورزش نه تنها با روزه منافاتی ندارد بلکه اگر به صورت صحیح و اصولی انجام شود ، باعث آرامش و کاهش استرس ورزشکاران می شود و استقامت فکری و صبر آنان را تقویت می کند. ورزش در ماه رمضان از تجمع چربی در بدن جلوگیری کرده و عمل سوخت و ساز را تسهیل می نماید به طوریکه ورزشکارانی که روزه می گیرند کمتر دچار مشکلات گوارشی و قند خون می شوند . لذا ورزشکاران می توانند با یک برنامه غذایی غنی ، انرژی مورد نیاز را برای انجام فعالیت های ورزشی و حفظ ساختار بدنی به دست آورند . روزه داری باشرط رعایت نکات تغذیه ای و جلوگیری از پایین آمدن فشار و قند خون ، نه تنها منافاتی با ورزش کردن ندارد ، بلکه به انجام هرچه بهتر فعالیتهای ورزشکاران نیز کمک می کند.
مصرف تمام گروه های اصلی غذایی ( شیر و لبنیات ، نان و غلات ، سبزیجات و میوه جات ، گوشت ، تخم مرغ ، و حبوبات بدون پوست ) در ماه مبارک رمضان برای ورزشکاران روزه دار تأکید می شود و ورزشکاران می توانند با یک رژیم غذایی سالم ، نیازهای مورد نیاز بدنشان را تأمین کرده و از فوائد روزه برای سلامتی خود برخوردار شوند. روزه مانع ورزش کردن نیست و ورزشکارانی که معتقدند روزه گرفتن ساختار بدنی آنها را تغییر می دهد ، می توانند با یک برنامه غذایی غنی ، انرژی مورد نیاز را حفظ نمایند . و در واقع ماه مبارک رمضان یک ورزش روحی تلقی می شود . سحر : تأکید می گردد وعده سحر حذف نشود و بهتر این است که بیشتر انرژی بدن با خو*ردن سحری تأمین شود . ورزشکاران سعی کنند بدون سحری روزه نگیرند. زیرا در این صورت فرد حتماً در طول روز دچار ضعف و بی حالی خواهد شد . ورزشکاران فراموش نکنند که پرخوری در هنگام سحر نه تنها از احساس گرسنگی در ساعات انتهایی روز جلوگیری نمی کند ، بلکه در ساعات ابتدایی بعد از سحر ، فشار زیادی را به معده و دستگاه گوارشی فرد وارد می کند که سبب بروز علائمی نظیر سوء هاضمه ، درد و نفخ معده می شود.
بیدار نشدن برای سحری کاملاً اشتباه است و در طولانی مدت سبب ضعف و بی حالی روزه داران خواهد شد . در سحر از مواد غذایی پروتئین دار ( تخم مرغ ، حبوبات ، لبنیات و گوشت ) استفاده کنید و به جای نوشیدن آب زیاد ، میوه های آبدار بخورید . مایعات توصیه سده برای سحری باید به تدریج نوشیده شوند . یک لیوان آب میوه تازه و یک لیوان شربت عسل یا قند اثر مفیدی خواهد داشت . همچنین لیمو ترش تازه نیز مناسب است . رژیم غذایی سحر بهتر است شامل مواد غذایی متنوعی باشد. این نکته برای نوجوانان اهمیت بیشتری دارد و باید از مواد غذایی قندی ، پروتئین دار و پر انرژی استفاده کنند . ورزشکاران سعی کنند بعد از خوردن سحری حتی الامکان نخوابیده ، چون وضعیت دراز کش سبب برگشت مواد به مری و ترش کردن می شود و گذشته از آن فردای آن روز احساس خوبی نخواهید داشت . این کار در دراز مدت باعث سوزش سر دل و بیماری رفلکس معده و مری می شود . در این بیماری غذا از معده و مری بر میگردد و به اصطلاح احساس ترش کردن را گویند.
افطار : نیاز فوری بدن در هنگام افطار به دست آوردن یک منبع انرژی به شکل گلوکز ( قند خون ) برای هر سلول زنده به خصوص سلولهای مغز و اعصاب است . خرما و آب میوه منابع خوب قند هستند ، لذا هنگام افطار مصرف خرما ، آب میوه ، سوپ سبزیجات با رشته به منور حفظ تعادل قند ، آب و مایعات بدن توصیه می شود . افطار را با نوشیدن یک فنجان آب گرم ، شیر گرم و یا چای کم رنگ شروع کنید ، به گونه ای که دمای مایعات مذکور نه سرد و نه گرم باشد . تا حد امکان از نوشیدن آب زیاد در هنگام افطار خودداری کنید. زیرا موجب بی حالی ، ضعف و درد معده می شود . در ساعات بعد از افطار توصیه می شود ، میزان نوشیدن آب و مایعات بیشتر شود تا ورزشکارا در هنگام ورزش ، دچار کم آبی نشوند . غذای افطار باید سبک ، پر کالریو زود هضم باشد ( شله زرد ، شیر ، خرما و ... ) و توصیه می شود که روزه را با شیرینی طبیعی مانند خرما ، کشمش و انجیر افطار کنید و از خو*ردن غذاهای سنگین و پر حجم بپرهیزید .
زمان ورزش : بهترین زمان ورزش در ماه مبارک رمضان را چهار ساعت بعد از افطار می باشد و برگزاری مسابقات ورزشی بلافاصله بعد از افطار از نظر علمی قابل پذیرش نیست . ورزش کردن بلافاصله بعد از افطار موجب خستگی ، وارد آمدن فشار بر سیستم عصبی ، مفصلی ، گوارشی و به ویژه عضلانی است ، که در نهایت ممکن است موجب بیماریها و آسیبهای ورزشی شود . فاصله بین غذا خو*ردن وورزش کردن باعث می شود تا بدن فرصت هضم غذا را پیدا کرده و خون به راحتی در عضلاتشان جریان پیدا کند . نحوه انجام تمرینات : ورزشکاران سعی کنند در ماه مبارک رمضان تمرینات ورزشی خود را سبک تر انجام دهند ، زیرا انجام حرکات ورزشی سنگین موجب از دست دادن نمک ، آب زیاد و ضعف شدید در ورزشکاران می شود . ورزش های مناسب : انجام ورزشهای مناسب ، شنا و پیاده روی را برای آماده نگه داشتن بدن ورزشکاران ضروری است
