۩۞۩ صلوات؛ ذکری با فضیلت و ثواب بی نهایت ۩۞۩

صلوات؛ ذکری با فضیلت و ثواب بی نهایت
یکی از سنت های اصیل و ارزشمند الله، صلوات بر پیامبر وآل او(ص) است. ثواب صلوات هم در دنیا و هم در آخرت شامل حال فرستنده می شود، فرستادن صلوات حوائج دنیائی انسان را برآورده ساخته و در آخرت موجب خلاصی از عذاب و نجات از هول قیامت می گردد. مقام پیامبر آن قدر والا است که مورد صلوات خاصه حضرت خدای سبحان و تمامی فرشتگان قرار دارد، بنابراین بهتر است مؤمنین نیز در این عمل خاص همنوا و هماهنگ شوند.

صلوات بهترین ذکر برای برآوردن حاجات، درمان امراض و رفع گرفتاری هاست. مسلمانان در هر روز، حداقل 9 مرتبه صلوات را در نماز های یومیه خود بر زبان جاری می کنند.


حضرت علی (ع) فرمود:
دعایتان را با صلوات شروع و با آن ختم کنید، تا دعای شما بین دو دعای مقبول واقع شود و مستجاب گردد، زیرا خدا کریم تر از آن است که اول و آخر دعاء را مستجاب کند و وسط آن را مستجاب ننماید.(الحر العاملی، وسائل الشیعه، ج 4، 1137)

در حدیث دیگری از امام باقر یا امام صادق(علیهما السلام) نقل شده که فرمود:

در ترازوی سنجش اعمال [در قیامت] چیزی سنگین تر از صلوات بر محمّد و آل محمّد نیست، کسانی هستند که اعمالشان را در ترازوی سنجش عمل می گذارند، سبک و ناچیز است سپس صلوات بر آن حضرت را بیرون آورده و بر آن می نهند سنگینی می کند و برتری می یابد.(الکافی، ج ‏2، ص 494)

فضیلت صلوات در قرآن کریم و احادیث
خداوند در سوره احزاب، آیه 56 می فرماید:

«خدا و فرشتگان او بر پیامبر اکرم(ص) درود می فرستند، شما هم ای کسانی که ایمان آورده اید، بر او صلوات بفرستید و آن طور که باید، تسلیم شوید.»

خداوند در این آیه تأکید می کند که ابتدا من و ملائکه بر پیامبر(ص) صلوات می فرستیم و به پیروی از ما شما انسان ها بر ایشان و آلش سلام و درود بفرستید.
پیامبر اکرم (ص) فرمودند:

کسی که در نوشتهای صلوات بر من را بنویسد، تا زمانی که نام من در آن نوشته باشد فرشتگان برای او استغفار میکنند.( بحار الانوار، ج91، ص71)

شیاطین دو گروه اند؛ شیاطین جنّی که با ذکر لاحُولَ وَلاقُوَّۀ إلاّ بِاللهِ العَلِّی العَظِیمِ رانده میشوند، و شیاطین انسی که با صلوات بر محمّد و آل محمّد [شر و آزارشان] از شخص دور میشود.(بحار الانوار، ج92،ص 136)

امام صادق(ع) فرمودند:

هرگاه کسی از شما دست به دعا برداشت، پس دعایش را با صلوات آغاز نماید؛ زیرا صلوات بر پیامبر صلی الله علیه و آله دعایی پذیرفته شده است و خدای متعال برتر از آن است که بخشی از دعا را قبول کرده و بخش دیگر از آن را ردّ نماید. (وسائل الشیعه، ج7، ص96)

هر که بعد از نماز صبح و ظهر (در روز جمعه و در سایر ایّام هفته) بگوید:ألّلهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَعَجِّلْ فَرَجَهُم نمیمیرد تا آنکه حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف را درک کند. (بحار الأنوارج83، ص77)

فضایل و برکات صلوات

• صلوات، ذکر الهی است.
• صلوات، بهترین هدیه از طرف خداوند برای انسان است.
• صلوات، نور پل صراط است.
• صلوات، روح را جلا می دهد.
• صلوات، نوری در بهشت است.
• صلوات، تحفه ای از بهشت است.
• صلوات، رمز دیدن پیامبر در خواب است.
• صلوات، شفیع انسان است.
• صلوات، زینت نماز است.
• صلوات، عطری است که دهان انسان را خوشبو می کند.
• صلوات، موجب کمال نماز می شود.
• صلوات، انیس انسان در عالم برزخ و قیامت است.
• با یک صلوات، نوری در بهشت برای خود بیافرینید.
• صلوات، محبوب ترین عمل است.
• صلوات، موجب تقرب انسان است.
• صلوات، انیس انسان در عالم برزخ و قیامت است.
• صلوات، سپری در مقابل آتش جهنم است.
• صلوات، موجب کمال دعا و استجابت آن می شود.
• با یک صلوات پاداش هفتاد و دو شهید را برای انسان ثبت می شود.
• صلوات، انسان را در سه عالم بیمه می کند.
• صلوات، از جانب خداوند رحمت است و از سوی فرشتگان پاک کردن گناهان و از طرف مردم دعا است.
• صلوات، برترین عمل در روز قیامت است.
• صلوات، جواز عبور انسان به بهشت است.
• صلوات، سنگین ترین چیزی است که در قیامت بر میزان عرضه می شود.
• صلوات، آتش جهنم را خاموش می کند.
• صلوات، گناهان را از بین می برد.
• صلوات، فقر و نفاق را از بین می برد.
• صلوات، بهترین داروی معنوی است.
• چه خوب است که انسان همیشه اهل صلوات، باشد . چرا که پیامبر نیز دائم الصلوات ، بوده است.

آثار و فواید صلوات
درباره آثار و فواید صلوات، روایات بی شماری نقل شده است که چنانچه در بخش دین و مذهب نمناک خواهیم گفت برخی از آنها عبارتند از :

آثار دنیوی صلوات
1- دعای محجوب
از امام صادق(ع) نقل شده که فرمودند:

دعا پیوسته در پرده است تا بر محمد و آل محمد درود فرستاده شود،همانا [هنگام دعا] اول مدح (بیان صفات خداوند)، بعد ستایش خداوند (اعتراف به نعمت و شکر او) و بعد اعتراف به گناه و سپس درخواست حاجت است.(اصول کافی، ج 2، ص 491، ح 1)

2- عافیت
رسول خدا(ص) حضرت فرمود:

«هر کس یک مرتبه صلوات بفرستد، خدا عافیت را بر او می گشاید». (جامع الاخبار ص 67 - هدیه خدا ص 20)

3- ادای حاجت
پیامبر اکرم(ص) در روایتی فرمود:

«صلوات فرستادن شما بر من، باعث روا شدن حاجتهای شماست و خدا را از شما راضی می گرداند و اعمال شما را پاک و پاکیزه می کند.»(جمال الاسبوع، ص 242)


4- رفع فراموشی
رسول خدا(ص) فرمود:

«هر کس چیزی را فراموش کرد، بر من صلوات بفرستد، تا آن موضوع یادش بیاید.»(جلاء الافهام ص 252 - هدیه خدا ص20)

5- رفع فقر
رسول اکرم(ص) فرمود:

«صلوات فرستادن، فقر را برطرف می کند.»(جلاء الافهام ص 252 - هدیه خدا ص20)

آثار اخروی صلوات
1- واجب شدن شفاعت
رسول اکرم(ص) در وصیت خود به امیر مؤمنان(ع) فرمودند:

«یا علی !هر کس به من هر روز و هر شب صلوات بفرستد، شفاعتم بر او واجب می شود، اگرچه گناهانش از گناهان بزرگ باشد.»(جامع الاخبار، ص 67)

2- نورانی شدن قبر
سنگین ترین چیز در یوم الحشر(روز قیامت) صلوات است و صلوات، قبر را نورانی می کند.( قرب الاسناد، ص 12)


3-کفاره گناهان
حضرت علی بن موسی الرّضا(ع) می فرماید:

«هر کس قادر بر کفاره گناهان نباشد صلوات بسیار بفرستد که صلوات بر محمّد و آل محمّد(ص) گناهان را می ریزاند».( جامع الاخبار،فصل 28)

4- دیدن بهشت
پیامبر اکرم(ص) فرمود:

«هر کس در هر روز هزار صلوات بر من بفرستد، از دنیا نخواهد رفت تا جای خود را در بهشت ببیند.»(فضیلت صلوات ص 14 ، داستان های صلوات ص14)

5- رفع عطش قیامت
خداوند به حضرت موسی (ع) وحی کرد:ای موسی !دوست داری که عطش قیامت تو را فرا نگیرد و در مواقف آن روز تشنه نباشی؟ عرض کرد. zanjab.com .بلی، ای پروردگار جهانیان. خطاب رسید امروز در دنیا بر حبیب من صلوات بفرست تا فردا از تشنگی قیامت ایمن باشی.»

6- نزدیک شدن به پیامبر(ص)
سزاوارترین و نزدیک ترین مردم در روز قیامت به رسول خدا(ص) کسی است که در دنیا بر آن حضرت بیشتر صلوات فرستاده باشد.( جامع الاخبار، ص 67)



7- آمرزش گناهان
رسول خدا(ص) فرمود:

«هر کس، هر روز از روی شوق و محبت به من سه مرتبه صلوات بفرستد، خدا گناهان او را در همان روز یا همان شب می آمرزد.»(بحار الانوار ج94،ص 69 – داستان های صوات ص 12)

8- میزان در قیامت
از پیامبر اعظم(ص) روایت شده است که فرمودند:

«روز قیامت من میزان اعمال هستم؛ یعنی هر کسی که کفه گناهانش سنگین تر از کفه حسناتش باشد، من صلواتهایی را که برایم فرستاده، می آورم و در کفه حسناتش می گذارم، تا آن که کفه حسناتش سنگین تر شود.»(ثواب الاعمال و عقاب الاعمال باب ثواب الصلاه النبی - داستان های صلوات ص 13)

9- کفاره گناهان
حضرت علی بن موسی الرّضا(ع) می فرماید:

«هر کس قادر بر کفاره گناهان نباشد صلوات بسیار بفرستد که صلوات بر محمّد و آل محمّد(ص) گناهان را می ریزاند.»( جامع الاخبار،فصل 28)

 

اول به مدينه مصطفي را صلوات***دوم به نجف شيرخدا را صلوات
سوم به بقيع و چار امام معصوم***چارم به حسين و كربلاراصلوات
*********************************
اول به مدينه مصطفي را صلوات***دوم به خراسان و رضا را صلوات
سوم به قم و حضرت معصومه پاك***چارم به حسين سرجدا را صلوات
******************************************
اول به مدينه مصطفي را صلوات***دوم به علي مرتضي را صلوات
سوم به امام مهدي آن صاحب ما***چارم به شهيدكربلارا صلوات
******************************************
اول به مدينه مصطفي را صلوات***دوم به ائمّه ي هُدي را صلوات
سوم به ولي عصرآن حجت حق***چارم به شه طوس رضارا صلوات

 

خداوند در سوره احزاب، آیه 56 می فرماید:
«خدا و فرشتگان او بر پیامبر اکرم(ص) درود می فرستند، شما هم ای کسانی که ایمان آورده اید، بر او صلوات بفرستید و آن طور که باید، تسلیم شوید.»

 

آثار و ثواب صلوات فرستادن در دنیا و آخرت

ذکر صلوات برای ما مسلمانان از جایگاه ویژه ای برخوردار است. ذکری بافضیلت و پرخیر و برکت که در زمان های مختلفی توصیه به گفتن آن شده است. صلوات، آثار بسیاری در دنیا و آخرت برای انسان به همراه دارد و مداومت بر آن توسط بسیاری از بزرگان دین و عالمان سفارش شده است چرا که یکی از دستورات آشکار خداوند در قرآن کریم، صلوات بر حضرت محمد صلی الله و خاندان گرامی آن حضرت است؛ «إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَى النَّبِیِّ ۚ یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِیمًا»
[۱]؛ خدا و فرشتگانش بر (روان پاک) این پیغمبر صلوات و درود می‌فرستند شما هم ای اهل ایمان، بر او صلوات و درود بفرستید و با تعظیم و اجلال بر او سلام گویید و تسلیم فرمان او شوید.
[۲] دعا و ذکری کوتاه و مفید که گفته میشود تأثیر بسیاری در گشایش امور دنیوی و اخروی دارد. برای دست یافتن به دریای ژرف فضائل و برکات صلوات بر حضرت محمد صلی الله و خاندان گرامیشان نیت کردیم در این مقاله به موضوع فضیلت و ثواب صلوات بپردازیم. با ما همراه باشید.

معنا و مفهوم صلوات
معنا:
واژه صلاه، مفرد صلوات به معنی نماز خواندن و تحیت و درود است. صلّی الله علیه، نیز به این معنی است که خدای تعالی بر او درود فرستد، در المعجم الوسیط هم صلا به معنی دعا آمده است.

در تفسیر جوان آمده است که: چنان چه صلوات به خدا نسبت داده شود، به معنی فرستادن رحمت است و هر گاه به فرشتگان و مؤمنان منسوب شود، به معنی طلب رحمت است.

مفهوم:
اما مفهوم و دلیل فرستادن صلوات خداوند بر پیامبر صلی الله که کامل ترین انسانها و خاتم النبیین است، چه می تواند باشد؟

جایگاه پیامبر اکرم صلی الله در نزد پروردگار به قدری رفیع است که طبق آیه ی ۵۶ سوره احزاب، الله و تمام فرشتگانش بر نبی مکرم اسلام، سلام و درود می‌فرستند و امر خداوند است که مؤمنان نیز هم نوا با کردگار و ملائکه در این آیین قدسی همراه و همگام شوند. اما صلوات فرستادن خدا بر نبی اکرم، به معنی فرستادن رحمت بر آن حضرت است و این امر، نشر و اعتلای مقام شامخ پیامبر صلی الله و خاندان گرامی ایشان است و صلوات فرستادن توسط ملائکه و مؤمنان به معنی طلبِ رحمت و مغفرت است.

البته فرستادن صلوات بر رسول خدا و فرستادن تحیت و سلام بر خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام، از جانب مؤمنان، تقاضای رحمت و مغفرت الهی بر خودشان نیز هست؛ زیرا در حقیقت، پیامبر گرامی اسلام و ائمّه اطهار، واسطه فیض و برکت الهی هستند. بنابراین، اگر بر ایشان، درود و صلوات نفرستیم، در حقیقت خود را از خوانِ رحمت و مغفرت الهی محروم کرده‌ایم.

از سوی دیگر، بر اساس تعالیم و آموزه های دینی، چنین آموخته ایم که تحیت و درود بر پیامبر صلی الله، سبب قبولی اعمال و نیز تبرک و پاکی آن‌ها می‌شود و نیز گفته شده که صلوات باعث استجابت دعاها، کفّاره ی گناهان، سربلندی و منیر بودن در روز قیامت و راه یابی به بهشت برین می‌شود. همانطور که در زیارت جامعه کبیره آمده است:

«و جعل صلواتنا علیکم و ما خصّنا به من ولایتکم، طیبا لخلقنا و طهاره لانفسنا و تزکیه لنا و کفاره لذنوبنا …. »؛ و قرار داد درود‌های ما را بر شما و آن چه را مخصوص گردانید، به ما از دوستی و محبّت شما به خاطر پاک گردانیدن خلقت ما و پاکیزگی برای جان‌های ما و جهت پاکی و بخشایش روح ما و کفّاره گناهان ما».

شخصی از حضرت محمد صلوات الله علیه پرسید: صلوات فرستادن مردم، ارسال هدیه و تحفه‌ای است به جانب شما، آیا از جانب شما نیز تحفه‌ای برای مردم خواهد بود؟ رسول الله فرمودند: «امروز، صلوات مردم بر من، هدیه ای است از جانب ایشان برای من و فردای آخرت، هدیه من برای آنها، در بهشت خواهد بود.»

در روایات چنین آمده که؛ آنگاه که ملائکه الهی در حملِ عرش خداوند عاجز ماندند، خدای متعال به آنان فرمود:

دعا و ذکری به شما می آموزم که به برکت و فضیلت آن بتوانید عرش را حمل نمایید. ملائکه پرسیدند: پروردگارا! آن چه ذکری است؟ ندا آمد که بگویید: «بِسْمِ اللهِ الرَّحمنِ الرَّحیمِ وَلاحولَ وَلاقُوَّۀَ إلاّ باللهِ العَلِیِّ العَظِیمِ وَصَلَّی اللهُ عَلی مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطیِّبینَ»، آن گاه توانستند عرش را حمل نمایند.

در شب معراج، پیامبر اکرم صلی الله علیه، فرشته ای را دیدند که مقدارِ قطرات باران را محاسبه می کرد، آن فرشته خدمت پیامبر عرض کرد: ای رسول خدا، حساب و شمارشی است که من با تمامِ قدرت و توانِ خود، قادر نیستم آن را شمارش کنم. پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: آن چه حسابی است!؟ فرشته عرض کرد: هر گاه عده ای از امّت شما در جایی گرد هم آیند و پس از شنیدن نامتان بر شما صلوات فرستند، من از محاسبه ی ثوابِ آنان عاجزم.»



جایگاه صلوات در کتب دینی
صلوات در قرآن
قرآن کریم، به عنوان عالیترین منبع رجوع مسلمانان و کتاب اعظم که سخنان خداوند متعال را در خود جای داده است، به عنوان سندی معتبر در بیان فضیلت و استحباب صلوات بر نبی گرامی اسلام است چنانچه در آیه ۵۶ سوره احزاب، خداوند می‌فرماید:

«خدا و فرشتگان او بر نبی درود می‌فرستند، شما نیز، ‌ای کسانی که ایمان آورده‌اید، بر او صلوات بفرستید و آن طور که سزاست، تسلیم شوید.»

معبود یکتا در این آیه به صراحت تأکید می فرماید که؛ آگاه باشید که من و ملائکه ام بر رسول صلوات می‌فرستیم، ای کسانی که ایمان آورده اید، به تأسی از ما، شما نیز بر او و خاندان مطهرش سلام و درود بفرستید.

صلوات در نهج البلاغه
در حکمت ۱۶۳ نهج البلاغه درباره آثار صلوات چنین آمده است: «هر زمان که از خداوند متعال حاجتی داشتی، بر پیامبر اکرم صلی الله درود فرست، سپس حاجت خود را بخوان؛ زیرا خداوند برتر و بزرگوارتر از آن است که از دو حاجتِ طلب شده، یکی را بر آورد و دیگری را نادیده انگارد.»

صلوات در صحیفه سجادیه
تمام ادعیه موجود در کتاب ارزشمند صحیفه سجّادیه نیز یا با ذکر صلوات آغاز می شوند و یا با صلوات پایان می‌یابند. در برخی از آنها نیز در میانه و اثنای دعا، بر محمد صلی الله و آلش صلوات فرستاده شده است؛ زیرا امامان معصوم علیهم السلام بر این باورند که صلوات، ذکر گشاینده در برآورده کردن حاجات و دعاها است و در هر دعایی که ذکر صلوات فرستاده شود، استجابت آن از سوی خداوند سبحان حتمی است.

امام زین العابدین علیه السلام در دعای ۴۴ام، بارها صلوات را تکرار کرده و دعا برای حفظ توحید، عروج به مقام و منزلت اعلی در نماز و معرفت و شناختِ حرمت خدای تعالی را از خودِ پروردگار مسئلت می‌نماید.

ایشان در بخشی از این دعا چنین می‌فرمایند: «بار الها! بر محمّد و آل او، سلام و درود فرست، به شمار همه ی تحیت هایی که بر هر کس نثار فرموده‌ای و چندین برابر آن به چندین برابر، که کسی را جز تو توان شمارش آن نباشد، چرا که تو هر چه خواهی، همان کنی».

در باب آثار و برکات صلوات، احادیث و روایات فراوانی رسیده است که به انحاء مختلف تأکید می‌کند که صلوات ده هزار بار حسنه دارد، رحمت و برکت و مغفرت و کرامت خدای تعالی را به همراه دارد، پاداشِ آن همردیف با اجرِ تسبیح و تقدیس خداوند است، علو درجات را برای شخص به همراه دارد و … نهایتاً اینکه صلوات، آثار و برکات فراوانی را برای شخصِ فرستنده به همراه دارد. اما، آثار بسیار و برکات فراوانِ صلوات را می‌توان به آثار دنیوی و اخروی تقسیم کرد؛