چرا گاهی خواب های رنگی می بینیم و رویا ها را بهتر به یاد می آوریم؟

چرا گاهی خواب های رنگی می بینیم و رویا ها را بهتر به یاد می آوریم؟ ​

همه ما در شبانه روز چندین ساعت می خوابیم و در خواب رویا می بینیم. برخی شب ها رویاهای ما رنگی و لذت بخش هستند و بعضی شب ها، رویاهای سیاه و سفید و نه چندان جذاب می بینیم. در بسیاری از مواقع رویای خود را به یاد نمی آوریم یا برعکس، به صورت کامل می توانیم آن را برای دیگران بازگو کنیم، اما دلیل این تفاوت ها چیست؟

دانشمندان از این موضوع که ما رویا می بینیم، اطلاع دارند اما هنوز به صورت دقیق نمی دانند که چرا چنین اتفاقی می افتد، البته در این زمینه چندین تئوری وجود دارد. رویاها الگوهایی از اطلاعات حسی هستند و زمانی که مغز در حال استراحت است مانند خواب، رخ می دهند. در حالت کلی فرض بر این است که تنها در زمانی که چشم با سرعت حرکت می کند یعنی خواب REM، رویا می بینیم. به نظر می رسد در این زمان مغز فعال است اما فرد خوابیده و در حالت فلج قرار دارد. با وجود این تئوری، تحقیقات نشان داده اند که در خواب های خارج از REM نیز می توان رویا دید.

با وجود اینکه در اکثر شرایط می توانیم رویا ببینیم، کیفیت آن ها متفاوت است. برای مثال رویایی که در زمان خواب REM می بینیم فانتزی تر، رنگارنگ تر و شفاف تر از زمانی است که در خواب خارج از REM هستیم. اگر در خواب REM نباشیم، معمولا رویاهای سیاه و سفید می بینیم که مسلما لذت کمتری برای ما دارد. مطالعات اخیر نشان می دهد که در رویاها، مخصوصا رویاهای خواب REM، مرکز احساسی و عاطفی مغز بسیار فعال است البته در این هنگام فعالیت بخش منطقی مغز کاهش پیدا می کند. این موضوع می تواند علت احساسی و غیر واقعی بودن این خواب ها را مشخص کند.



رویا ما را برای شرایط چالش برانگیز آماده می کند
تئوری تکامل نشان می دهد که هدف از رویاها، یادگیری راهی ایمن و نحوه مقابله با شرایط چالش برانگیز یا تهدید کننده است. در مقابل تئوری ادغام حافظه به این موضوع اشاره می کند که سازماندهی مجدد حافظه برای پاسخ به آنچه فرد در طول یاد گرفته، باعث ایجاد رویاها می شود. اگرچه این تئوری ها با هم تفاوت دارند، اما حداقل در یک زمینه مشترک هستند: زمانی که تحت استرس یا اضطراب قرار داریم، بیشتر رویا می بینیم یا آن را به یاد می آوریم که علت آن، کنار آمدن با شرایط چالش برانگیز و اطلاعات جدید است.

رویاهایی که در زمان استرس و اضطراب می بینیم
اگرچه مدرکی مبنی بر اینکه در زمان استرس بیشتر رویا می بینیم، وجود ندارد، اما تحقیقی جدید نشان می دهد که ما در این شرایط به علت کیفیت پایین خواب خود و تمایل به بیدار شدن، رویاها را بیشتر به یاد می آوریم. مطالعات همچنین نشان می دهند که رویاهای افراد مبتلا به مشکل بی خوابی، اغلب شامل احساسات منفی هستند و بیشتر روی شکل منفی خود فرد تمرکز دارند. رویاهای این افراد بیشتر مربوط به عوامل استرس زا هستند که این موضوع باعث می شود فرد در طول روز، روحیه شادابی نداشته باشد.

علاوه بر افرادی که با مشکل بی خوابی دست و پنجه نرم می کنند، افراد افسرده نیز رویاهای متفاوتی در زمان خواب می بینند و آن ها را نامناسب ارزیابی می کنند. بخش جالب ماجرا اینجاست که داوطلبان افسرده ای که به تازگی طلاق گرفته اند و در رویاها همسر سابق خود را می بینند، یکسال دیرتر از سایر افراد بهبود پیدا می کنند. این تحقیق نشان می دهد افرادی که رویاهایشان با گذر زمان تغییر می کند، کمتر عصبانی شده و بیشتر عملگرا می شوند، همچنین بسیار پیشرفت می کنند. سوال مهم این است که چرا چنین اتفاقی رخ می دهد؟



افرادی که مشکل بی خوابی دارند، رویاهای متفاوتی می بینند
اگرچه حواس ما در خواب کارایی کمتری دارند (مخصوصا بینایی که دیگر کار نمی کند)، اما اطلاعات حسی قوی مانند هشدار در ذهن ثبت می شوند و برخی مواقع در رویاهای خود آن ها را می بینیم. ما همچنین می دانیم که در زمان استرس، نسبت به تهدیدها مراقب تر و هوشیارتر هستیم و به همین علت برای مدیریت شرایط، سیگنال های درونی و بیرونی را با رویاهای خود ترکیب می کنیم. این موضوع باعث می شود که رویاهای ما تغییر کنند و زمانی که افسرده هستیم یا شرایط استرس زا را تجربه می کنیم، کیفیت خواب ما کاهش پیدا می کند و همچنین رویاهای نامناسبی را تجربه می کنیم.

چگونه بهتر بخوابیم؟
اولین قدم، کاهش استرس قبل از خواب و مدیریت خواب برای افزایش کیفیت آن است. یک الگوی خواب مشخص داشته باشید، فقط در اتاق خواب خود بخوابید، شرایط اتاق خواب مانند دما، نور و همچنین سر و صدا را تنظیم کنید و مواردی که خواب شما را می توانند بهم می زنند، حذف کنید. علاوه بر این کارها می توانید از تکنیک IRT یا درمان تمرین تصویرسازی استفاده کنید، تکنیکی که برای درمان افرادی که کابوس می ببیند، مورد استفاده قرار می گیرد.



استرس خود را برای بهبود کیفیت خواب کنترل کنید
در حالی که تصور می شود که با القای حس کنترل رویا به بیمار می توان آن را تبدیل به روشی کارآمد و عملی کرد، هنوز تحقیقات چندانی در این زمینه صورت نگرفته، البته مطالعه ای جدید نشان داده که با آموزش این موضوع به افرادی که با مشکل بی خوابی مواجه هستند، علائم بی خوابی کاهش پیدا می کند و همچنین علائم اضطراب و بی خوابی کمتر در آن ها مشاهده می شود. در حقیقت این افراد یاد می گیرند که در زمان رویا دیدن، از این موضوع آگاه باشند و بتوانند آن را کنترل کنند.

دیجیآتو