تئوری کاربردی موسیقی الکترونیک

با عرض سلام خدمت دوستان عزیز
توی این آموزش قصد دارم که تئوری موسیقی رو به صورت متفاوت با اون چیزی که هست آموزش بدم. خیلی از دوستانی که تازه موسیقی رو شروع میکنن در یادگیری تئوری موسیقی دچار مشکل میشن و با توجه به اینکه موسیقی در درون نرم افزار تولید میشه من در این آموزش قصد دارم که تئوری رو در درون خود نرم افزار (FL Studio) آموزش بدم. در این آموزش سعیم بر این است که تئوری رو از صفر شروع کنم و آموزشها کاملا ساده و روان همراه با شکل باشه که دوستان متوجه موضوع بشن.

دوستان عزیز لطف کنید توی این تاپیک هیچگونه پستی نذارید تا مطالب آموزشی جامعیت و یکپارچگی خودشو حفظ کنه، ممنون

 

درس اول: شناخت نت ها روی کلاویه های پیانو و فاصله ی بین آنها و شناخت اکتاو




ما توی موسیقی 12 تا نت داریم که 7 تای آنها اصلی که با رنگ سفید و 5 تا نت فرعی .



هر کدام از این نتها اسم خاصی دارن که از سمت چپ به راست نامگذاری میشه



نام فارسی نت ها با رنگ قهوه ای و نام استاندارد نت ها که درون نرم افزارها هم با همین نام شناخته میشن با رنگ مشکی مشخص شده است.
هرچه از سمت راست به چپ حرکت کنیم صدا بم تر و هرچه از چپ به راست حرکت کنیم صدا زیرتر میشود. پس در تصویر شماره 2 بم ترین صدا متعلق به نت C و زیرترین صدا متعلق به نت B است.

فاصله:
اختلاف زیر و بمی بین دو نت را فاصله آن دو نت میگویند. در اینجا واحد فاصله، پرده هست.

در پیانو فاصله ی بین دو کلاویه متوالی نیم پرده است،
بعنوان مثال در تصویر 2 فاصله ی بین نت دو (C) و نت دو دیز (C#) نیم پرده هست، و همچنین فاصله ی بین نت های دو دیز تا ر/ ر تا ر دیز/ ر دیز تا می/ می تا فا/ فا تا فا دیز/ فا دیز تا سل/ سل تا سل دیز/ سل دیز تا لا/ لا تا لا دیز/ لا دیز تا سی نیم پرده هست.

خب حالا فاصله ی بین نت های دو (C) تا ر (D) چقدر هست؟
این فاصله از 2 تا نیم پرده تشکیل شده (نیم پرده بین دو تا دو دیز/ نیم پرده بین دو دیز تا ر) پس فاصله ی بین نت های دو تا ر 1 پرده هست.

بعنوان مثال:
مثلا فاصله ی نت می (E) تا نت سل (G) 1.5 پرده هست.
فاصله ی نت فا (F) تا نت لا (A) 2 پرده هست.
فاصله ی نت ر دیز (D#) تا نت سل دیز (G#) 2.5 پرده هست.
فاصله ی نت فا (F) تا نت سی (B) 3 پرده هست.

همانطور که در تصویر 2 دیدین کلاویه های مشکی پیانو دارای 2 اسم هستن،
بعنوان مثال کلاویه مشکی که بین نت های دو (C) و ر (D) قرار داره هم با اسم دو دیز (C#) و هم با اسم ر بمل (Db) شناخته میشه.
علامت دیز (#) اگر جلوی نام هر نتی بیاد اون نت نیم پرده زیرتر و همچنین اگر علامت بمل (b) جلوی هر نتی بیاد اون نت نیم پرده بم تر میشه.

اکتاو:
تصویر شماره 2 یک اکتاو از پیانو رو نشون میده. اگه بعد از نت سی (B) دوباره نت دو (C) و بقیه نت ها رو پشت سر هم تکرار کنیم اکتاوهای بعدی تشکیل میشن. در تصویر زیر اکتاوها رو میبینید.


تصویر شماره 3

همونطور که در تصویر میبینید در پیانو رول جلوی نام هر نت شماره ای درج شده که شماره اکتاو اون نت هست.
بعنوان مثال نت G5 یعنی نت سل متعلق به اکتاو پنجم

در هر اکتاو 12 نیم پرده یا 6 پرده وجود داره.
فاصله ی هر نت تا نت هم نام خودش در اکتاو بعد 12 نیم پرده(6 پرده) هست، بعنوان مثال فاصله ی نت F5 تا نت F6 12 نیم پرده (6 پرده) هست.

 

درس دوم: آشنایی با تقسیمات زمان در موسیقی


هر اثر موسیقی از نظر زمانی به واحدهای مساوی کوچکتری تقسیم میشه که از کوچک به بزرگ باهاشون آشنا میشیم: ضرب و میزان

1- ضرب یا بیت (beat):
کوچکترین واحد تقسیم بندی مساوی موسیقی بهش ضرب میگن. وقتی ما یه قطعه ی موسیقی رو گوش میدیم و با آن دست میزنیم دست های ما در فواصل زمانی یکسان به هم میخورن. لحظه ای که دستامون به هم میخوره دقیقا برابره با ضرب های اون قطعه هست. دیرند یا کشش زمانی هر ضرب برابر است با فاصله زمانی که ما دو بار متوالی دست میزنیم.

2- میزان یا بار (bar):
یکی دیگر از تقسیمات مساوی زمان در موسیقی میزان نام داره. هر میزان از چند ضرب تشکیل میشه.

در شکل زیر ضرب ها و میزان ها در پیانو رول اف ال برای کسر میزان 4/4 نشان داده شده است. ضرب ها با رنگ زرد و میزان ها با رنگ قرمز مشخص شده



کسر میزان:
کسر میزان 4/4 یعنی اینکه در هر میزان 4 ضرب داریم که ارزش زمانی هر ضرب 1/4 میزان است. در واقع عدد صورت تعداد ضرب در هر میزان و عدد مخرج کشش ضرب ها رو نشون میده.
بعنوان مثال در کسر میزان 6/8 در هر میزان 6 ضرب داریم که ارزش هر ضرب 1/8 میزان است.

 

درس سوم: نام نت ها و ارزش زمانی آن ها



نت ها همیشه به یک اندازه کشیده نمیشن، بعضی طولانی و بعضی کوتاه هستن
به تصویر زیر دقت کنید کشش نت ها در پیانو رول اف ال رو نشون میده:


تصویر شماره 5

همونطور که میبینید ارزش زمانی نت گرد به اندازه 1 میزان یا 4 ضرب در کسر میزان 4/4 هست.

نت گرد= 1 میزان یا 4 ضرب
نت سفید= نصف نت گرد یا نصف میزان یا 2 ضرب
نت سیاه= 1/4 نت گرد یا 1/4 میزان یا 1 ضرب
نت چنگ= 1/8 نت گرد یا 1/8 میزان یا نصف ضرب
نت دولا چنگ= 1/16 نت گرد یا 1/16 میزان یا 1/4 ضرب
نت سه لا چنگ= 1/32 نت گرد یا 1/32 میزان یا 1/8 ضرب
نت چهارلا چنگ= 1/64 نت گرد یا 1/64 میزان یا 1/16 ضرب

(کسایی که برای کوتاه کردن نت ها دچار مشکل میشن میتونند از ابزار Snap to grid رنج تغییرات رو عوض کنن).


تصویر شماره 6

حال با یه جمع و تفریق ساده میتوان فهمید چه مقدار نت میتوان در هر میزان قرار داد.


در تصویر زیر 2 نت سیاه و یک نت سفید داریم:


تصویر شماره 7

حالا ارزش زمانی نت ها رو با هم جمع میکنیم:
1/4 + 1/4 + 1/2 = 4/4


در تصویر زیر 8 نت چنگ داریم:


تصویر شماره 8

8 * 1/8 = 4/4


میتوان هزاران مثال دیگر هم آورد.

همیشه نباید میزان کاملا از نت پر شود، میتوان سکوت هم قرار داد.


در تصویر زیر 2 نت دولا چنگ، 1 نت چنگ و 1 نت سیاه داریم:


تصویر شماره 9

2 * 1/16 + 1/8 + 1/4 = 2/4

 

درس چهارم: آشنایی با انواع ضرب ها و کسر میزان ها

نرم افزار اف ال بطور پیش فرض روی ضرب 4/4 هست که میتونید اون عددی که توی تصویر زیر مشخص شده رو تغییر بدید تا کسر میزان های دیگه رو بسازید.


تصویر شماره 10


حال با انواع ضرب ها در نرم افزار آشنا میشیم:

ضرب 4/4 :


تصویر شماره 11


ضرب 2/4 :


تصویر شماره 12


ضرب 3/4 :


تصویر شماره 13


ضرب 6/8 :


تصویر شماره 14

 

عکسا باز نمیشه

 

اصلاح میکنم به زودی ...

آموزش کامل بشه

 

درس پنجم: آشنایی با گام های ماژور

قسمت اعظم آهنگسازی براساس گام های ماژور و مینور تولید میشه. البته گام های دیگه هم هستن که توی این آموزش بهشون نمی پردازیم. توی این درس با گام های ماژور آشنا میشیم و در درس بعد گام های مینور رو بررسی میکنیم.

گام:
به تعدادی از نت ها که با اصول خاصی پشت سر هم قرار میگیرن و تشکیل فضایی رو میدن گام میگن.

الگوی گام ماژور براساس قانون زیر هست:

نیم پرده <<< پرده <<< پرده <<< پرده <<< نیم پرده <<< پرده <<< پرده
( از سمت چپ خوانده شود).


اسم هر گام با نام اولین نت اون گام شناخته میشه، مثلا اگه اولین نت گام ماژور، سل باشه اسم اون گام میشه سل ماژور


گام های ماژور شامل 8 درجه هستن که در تصویر زیر، روی پیانو رول مشخص شدن
در این تصویر میخوایم گام دو ماژور (C major) رو بسازیم، پس اولین نت گام (درجه اول گام) نت دو هست، نت های بعدی هم طبق الگوی بالا مشخص میشن:


تصویر شماره 15


درجه بندی گام رو از پایین به بالا مشخص میکنیم، چون میخواستیم که گام دو ماژور بسازیم پس درجه اول گام میشه نت دو

طبق الگوی گام ماژور باید از نت اول 1 پرده بریم بالا ، پس درجه دوم گام میشه نت ر
بعد از درجه دوم گام 1 پرده میریم بالا، درجه سوم گام که نت می هست مشخص میشه
از درجه سوم گام نیم پرده میریم بالا، درجه چهارم گام که نت فا هست مشخص میشه
از درجه چهارم گام 1 پرده میریم بالا، درجه پنجم گام که نت سل هست مشخص میشه

به همین ترتیب ادامه میدیم تا درجه هشتم گام

این 8 تا نتی که مشخص شد نت های گام دو ماژور هستن، یعنی ما اجازه داریم که در ملودی و هارمونی آهنگمون فقط از این 8 نت استفاده کنیم (همچنین همین نت هایی که در اکتاوهای دیگه قرار دارن). اگه نتی غیر از این نت ها استفاده کنیم (مثلا فا دیز که جزء نت های دو ماژور نیست) صدای بدی ایجاد میشه و در اصلاح به اون نت میگن نت فالش

درجه بندی نت های گام از پایین به بالا شمرده میشن.

همونطور که در تصویر بالا دیدین درجه اول و هشتم گام نت دو بود، در کل در گام ماژور نت های اول و آخر گام هم نامند.


تصویر زیر نت های گام ر دیز ماژور (D# major) رو نشون میده


تصویر شماره 16


همانطور که می بینید پرده ها و نیم پرده ها نسبت به گام دو ماژور هیچ تغییری نکردن، به عبارت دیگه گام دو ماژور 1.5 پرده به بالا شیفیت داده شد و گام ر دیز ماژور بوجود اومد.



در شکل زیر نت های گام سل ماژور رو می بینید.


تصویر شماره 17


بقیه گام های ماژور هم به همین ترتیب طبق همین الگو بوجود میان، کافیه این الگو رو به طرف بالا یا پایین شیفت بدیم، درجه اول (نت اول) روی هر نتی قرار گرفت اون گام به نام همون نت شناخته میشه

 

درس ششم: آشنایی با گام های مینور

گام های مینور هم مثل گام های ماژور دارای یه الگو هستن که طبق این الگو درجه ها مشخص میشن.

الگوی گام مینور براساس قانون زیر هست:
پرده <<< پرده <<< نیم پرده <<< پرده <<< پرده <<< نیم پرده <<< پرده


اسم هر گام با نام اولین نت اون گام شناخته میشه، مثلا اگه اولین نت گام مینور، فا باشه اسم اون گام میشه فا مینور

گام های مینور نیز مانند گام های ماژور شامل 8 درجه هستن که در تصویر زیر، روی پیانو رول مشخص شدن
در این تصویر میخوایم گام لا مینور (A minor) رو بسازیم، پس اولین نت گام (درجه اول گام) نت لا هست، نت های بعدی هم طبق الگوی بالا مشخص میشن:


تصویر شماره 18


مثل گام های ماژور درجه بندی گام های مینور نیز از پایین به بالا مشخص میکنیم.

چون میخواستیم که گام لا مینور بسازیم پس درجه اول گام میشه نت لا


طبق الگوی گام مینور باید از نت اول 1 پرده بریم بالا ، پس درجه دوم گام میشه نت سی
بعد از درجه دوم گام نیم پرده میریم بالا، درجه سوم گام که نت دو هست مشخص میشه
از درجه سوم گام 1 پرده میریم بالا، درجه چهارم گام که نت ر هست مشخص میشه
از درجه چهارم گام 1 پرده میریم بالا، درجه پنجم گام که نت می هست مشخص میشه

به همین ترتیب ادامه میدیم تا درجه هشتم گام

این 8 تا نتی که مشخص شد نت های گام لا مینور هستن، یعنی ما اجازه داریم که در ملودی و هارمونی آهنگمون فقط از این 8 نت استفاده کنیم (همچنین همین نت هایی که در اکتاوهای دیگه قرار دارن). اگه نتی غیر از این نت ها استفاده کنیم (مثلا فا دیز که جزء نت های لا مینور نیست) صدای بدی ایجاد میشه و در اصلاح به اون نت میگن نت فالش

درجه بندی نت های گام از پایین به بالا شمرده میشن.

همونطور که در تصویر بالا دیدین درجه اول و هشتم گام نت لا بود، در کل در گام های مینور نیز مانند گام های ماژور نت های اول و آخر گام هم نامند.

تصویر زیر نت های گام دو دیز مینور (C# minor) رو نشون میده


تصویر شماره 19


همانطور که می بینید پرده ها و نیم پرده ها نسبت به گام لا مینور هیچ تغییری نکردن، به عبارت دیگه گام لا مینور 2 پرده به بالا شیفیت داده شد و گام دو دیز مینور بوجود اومد.


در تصویر زیر نت های گام فا مینور رو می بینید.


تصویر شماره 20


بقیه گام های مینور هم به همین ترتیب طبق همین الگو بوجود میان، کافیه این الگو رو به طرف بالا یا پایین شیفت بدیم، درجه اول (نت اول) روی هر نتی قرار گرفت اون گام به نام همون نت شناخته میشه.


این گام مینوری که تا الان بحث کردیم و یاد گرفتیم بهش گام مینور طبیعی هم میگن. دو نمونه دیگه گام مینور هم داریم به نام های گام مینور هارمونیک و گام مینور ملودیک که الگوی این گام ها به شرح زیر است:

1- الگوی گام مینور هارمونیک:
نیم پرده <<< یک و نیم پرده <<< نیم پرده <<< پرده <<< پرده <<< نیم پرده <<< پرده

تفاوت گام های مینور طبیعی و مینور هارمونیک در درجه هفتم گام هست، یعنی اگه ما درجه هفتم گام مینور طبیعی رو نیم پرده ببریم بالاتر گام مینور هارمونیک ساخته میشه.

2- الگوی گام مینور ملودیک:
نیم پرده <<< پرده <<< پرده <<< پرده <<< پرده <<< نیم پرده <<< پرده

تفاوت گام های مینور طبیعی و مینور ملودیک در درجه های ششم و هفتم هست، یعنی اگه ما درجه های ششم و هفتم گام مینور طبیعی رو نیم پرده ببریم بالاتر گام مینور ملودیک ساخته میشه.

همچنین تفاوت گام های مینور هارمونیک و ملودیک در درجه ششم هست، یعنی اگه درجه ششم گام مینور هارمونیک رو نیم پرده ببریم بالاتر گام مینور ملودیک ساخته میشه.


در تصویر زیر 3 گام مینور طبیعی، هارمونیک و ملودیک رو در گام لا (A) در کنار هم میبینیم:


تصویر شماره 21


معمولا از گام های ماژور برای ساخت آهنگ های شاد و از گام های مینور برای ساخت آهنگ های غمگین استفاده میشه.


اگه دقت کرده باشین گام های دو ماژور و لا مینور تنها گام هایی بودن که فقط از کلاویه های سفید پیانو ساخته میشن، یعنی در ساختارشون از نت های دیز یا بمل دار استفاده نمیشه.


و اما نکته آخری که در این درس باید بدونین رابطه ی بین گام های ماژور و مینور هست.

یعنی چی؟
یعنی اینکه هر گام مینور از درجه ششم گام ماژور ساخته میشه.

بعنوان مثال گام لا مینور از درجه ششم گام دو ماژور بوجود میاد.
گام سی مینور از درجه ششم گام ر ماژور بوجود میاد.
گام دو دیز مینور از درجه ششم گام می ماژور بوجود میاد.
گام سل مینور از درجه ششم گام لا دیز ماژور بوجود میاد.


در زیر رابطه هارو بطور کامل می بینید:
لامینور و دو ماژور
لا دیز مینور و دو دیز ماژور
سی مینور و ر ماژور
دو مینور و ر دیز ماژور
دو دیز مینور و می ماژور
ر مینور و فا ماژور
ر دیز مینور و فا دیز ماژور
می مینور و سل ماژور
فا مینور و سل دیز ماژور
فا دیز مینور و لا ماژور
سل مینور و لا دیز ماژور
سل دیز مینور و سی ماژور



امیدوارم تا اینجای کار آموزش ها موثر بوده باشه و استفاده کافی رو برده باشین. در درس های بعد در مورد ساختار آکوردها بحث خواهیم کرد

 

درس هفتم: شناخت آکوردها (آکوردهای 3 صدایی – بخش اول)



قبل از شروع درس این نکته رو عرض کنم که خیلی خوشحالم این آموزشها مورد توجه دوستان قرار گرفته و ممنونم از اینهمه لطف و محبتتون، این باعث میشه که امیدوارانه ادامه درس ها رو پیش بریم.
و یه تشکر ویژه هم از مدیران زحمتکش سایت دارم که لطف کردن این تاپیک رو مهم کردن که دوستان راحت تر بتونن از آموزش ها استفاده کنن.


خب بپردازیم به ادامه درس:

آکورد (Chord) :
آکورد آمیزه ای از سه یا چند نت هست که همزمان نواخته میشن.


آکوردها انواع گوناگونی دارند:
1- آکوردهای سه صدایی (از 3 نت تشکیل میشن)
2- آکوردهای چهار صدایی (از 4 نت تشکیل میشن)
3- آکوردهای پنج صدایی (از 5 نت تشکیل میشن)
و . . .


در میان آکوردها، آکوردهای 3 صدایی دارای بیشترین کاربرد هستن.

آکوردهای 3 صدایی دارای انواع گوناگونی هستن که در زیر میبینید:
1- ماژور (major)
2- مینور (minor)
3- کاسته (diminished)
4- افزوده (augment)
5- ساس 4 (sus 4)
6- ساس 2 (sus 2)


1- آکوردهای ماژور:
الگوی ساخت آکوردهای ماژور به این صورت هست که فاصله ی بیت نت اول و دوم 2 پرده و فاصله ی بیت نت دوم و سوم 1.5 پرده


اسم آکورد از نت اول آکورد گرفته میشه،
بعنوان مثال در تصویر زیر شکل یک آکورد ماژور رو می بینید، چون نت اول آکورد روی نت دو قرار گرفته پس اسم آکورد میشه دو ماژور


تصویر شماره 22


در تصویر زیر تمام آکوردهای ماژور رو می بینید:


تصویر شماره 23



2- آکوردهای مینور:
الگوی ساخت آکوردهای مینور به این صورت هست که فاصله ی بیت نت اول و دوم 1.5 پرده و فاصله ی بیت نت دوم و سوم 2 پرده


اسم آکورد از نت اول آکورد گرفته میشه،
بعنوان مثال در تصویر زیر شکل یک آکورد مینور رو می بینید، چون نت اول آکورد روی نت فا قرار گرفته پس اسم آکورد میشه فا مینور


تصویر شماره 24


برای نامگذاری آکوردهای مینور معمولا از حرف m کوچک لاتین استفاده میشه، تا از آکوردهای ماژور متمایز بشه. ( m نشانه ی مینور بودن آکورد)
بعنوان مثال آکورد دو ماژور رو با C و آکورد دو مینور با Cm نشان میدهیم.


در تصویر زیر تمام آکوردهای مینور رو می بینید:


تصویر شماره 25


در تصویر زیر تفاوت آکوردهای مینور و ماژور به وضوح قابل مشاهده هست، تفاوت نیم پرده ای در نت دوم آکورد دارن.


تصویر شماره 26


همین اختلاف نیم پرده ای باعث میشه که حس دو آکورد متفاوت بشه.
آکوردهای ماژور حس شادی و امید و آکوردهای مینور حس ناراحتی و غم رو تولید میکنن.


در درس بعد در مورد آکوردهای افزوده، کاسته و ساس بحث میکنیم.