رابطهٔ بین حرکت خاص و مولفههای سرعت یک شیئ. در لحظهٔ انتشار شیئ در فاصلهٔ dاز خورشید بوده است و با نرخ زاویهایμ radian/s حرکت میکرده است، که، μ = vt / d و vt = مولفهٔ عمودی سرعت نسبت به خط دید خورشید است. (شکل نشان دهندهٔ زاویهٔ μ که در واحد زمان با سرعت مماسی vt جارو شده است) حرکت خاص (به انگلیسی: Proper motion) یک ستاره یعنی نرخ تغییر موقعیت زاویهای آن در طول زمان از دید مرکز جرم سامانهٔ ستارهای. این کمیت بر حسب ثانیه های قوس در سال(arcsec/yr) سنجش میشود؛ که هر ۳۶۰۰ ثانیهٔ قوسی معادل یک درجه است. که با سرعت شعاعی در تضاد است، معمولاً با اثر دوپلر موج دریافتی اندازهگیری میشود. حرکت خاص ذاتی نیست، چرا که بسته به تغییر موقعیت سیستم ستارهای متغیر است.حرکت خاص اغلب ستارگان چندان نامحسوس است که برای سنجش آن باید سالها از آنها عکاسی کرد.با توجه به ثابت بودن سرعت نور، حرکت خاص ستارههای دور را نمیتوان مشاهده کرد و سرعت خاص مشاهده شده نشان دهندهٔ حرکت ستاره در لحظهای است که نور از آن جدا شده است.
تاریخچه حرکت خاص توسط ستاره شناسان اولیه حدس زده میشد (بر اساس نسخهٔ ماکروبیوس) اما در سال ۱۷۱۸ ادموند هالی آن را ثابت کرد. او متوجه شد که ستارههای شباهنگ، نگهبان شمال و دبران بیش از نیم درجه با موقعیتی که یونانیان قدیم مانند ابرخس ۱۸۵۰ سال قبل از او ثبت کردهاند متفاوت است. ستارههایی با حرکت خاص زیاد در ادامه مواردی با بیشترین حرکت خاص بر اساس ستاره نمای هیپارکوس آورده شده است.به فهرست ستارگان در ستارهنمای هیپارکوس نگاه کنید. این فهرست ستارگانی مانند ستاره باغ چای که ضعیف اند را در خود جای نداده. فهرست کامل تری از اشیا نجومی را میتوان در سمباد یافت. حرکت خاص ۶۱ ماکیان در حدود دو سال: ۲۰۱۲-۱۱-۱۹ - ۲۰۱۴-۱۱-۱۵.
