کاربرد هنر گچبری در معماری بناهای تاریخی ایرانی

گچبری

گچبری از مهمترین عناصر معماری سنتی ایرانی بشمار می آید که بصورت کنده کاری، خطاطی و برجسته کاری از آغاز پیدایش هنر گچبری در ایران، کاربرد داشته است.
معماری ایرانی اغلب سه گروه آجرکاری، کاشیکاری و گچبری را شامل میشد تا اینکه گچبری در طی سالیان متوالی توسعه یافت و نمونه های در بناهای تاریخی مانند مساحد، خانه باغ های قدیمی و ... نمایان است.
بیشترین استفاده و بکارگیری هنر گچبری سنتی در شهرهای ایران اسلامی، در استان یزد قرار دارد که در بناهای تاریخی این شهر که از جمله خانه عرب زاده، خانه آقازاده ابرکوه، مرتاض، کلاهدوز ها و ... به زیبایی نمایان است.
بکارگیری هنر گچبری ایرانی به شکل برجسته کاری و کنده کاری، از آثار هنری بجامانده از دوره سلجوقی است که تا دوران ایلخانی نیز ادامه پیدا کرد.
نقش و طرح های گل و بته و نقش برجسته های خلق شده از هنر گچبری در دوره ایلخانی کاربرد زیادی داشته که در بناهای تاریخی مذهبی در کتیبه های قرآنی به وضوح دیده میشود.
گچبری رنگی نیز نوعی از گچبری است که با بکاربردن یکی از رنگبندی های سبز، قرمز، آبی سیر و ... میباشد و نمونه کار آن زندان اسکندر است که از خشت خام در ساختار آن ساخته شده است که از نقاشی با آبرنگ طلای و لاجوردی در کنار هنر گچبری استفاده شده است. بقعه دوازده امام، گنبد عالی ابرکوه، مدرسه شاه کمالیه و بقعه سید شمس الدین از دیگر آثار باستانی شهر تاریخی یزد بوده که در آن طرح ها و نقش های زیبای گچبری سنتی قابل مشاهده است.