ازدواج یک قرار داد حقوقی است

نخوانده پای قرارداد ازدواج را امضا نكنید!
متاسفانه در كشور ما بیشتر مردم عادت دارند نخوانده پای قراردادها را امضا كنند. این مساله در ازدواج بیشتر هم اتفاق می‌افتد و بیشتر اوقات دختر و پسری كه می‌روند برای ازدواج همان موقع كه سند ازدواج‌شان می‌خواهد امضا شود...

​

ازدواج یك قرارداد است كه حقوق و تكالیفی را بر دوش مردو زن قرار می‌دهد، اما رسومات حاكم بر جامعه باعث شده ما كمتر به این مسئله توجه كنیم.همه اوایل ازدواج توجه‌شان به حاشیه‌های ازدواج است. خواستگاری و مراسم عروسی و جهیزیه و .... هیچ كس توجه نمی‌كند كه پای یك قرارداد و عقد را دارند امضا می‌كنند و باید ببینند این قرارداد چه تعهداتی را بر دوش‌شان می‌گذارد.
متاسفانه در كشور ما بیشتر مردم عادت دارند نخوانده پای قراردادها را امضا كنند. این مساله در ازدواج بیشتر هم اتفاق می‌افتد و بیشتر اوقات دختر و پسری كه می‌روند برای ازدواج همان موقع كه سند ازدواج‌شان می‌خواهد امضا شود،سند نكاحیه را كه شرایط در آن نوشته شده برای اولین بار می‌بینند و امضا می‌كنند ‌و آن موقع هم زیاد از مفاد سند ازدواج سر درنمی‌آورند، چون از طرفی اصطلاحات فنی و حقوقی است و از طرف دیگر آن موقع دو طرف در حال و هوای دیگری هستند و هر دوتا طرف مقابل را فرشته می‌بینند و اصلا فكر این را نمی‌كنند كه ممكن است اتفاقی بیافتد و همین جوری بندها را پشت سر هم امضا می‌كنند.
بعضی‌ها كه آگاه به موضوع هستند هم (كه معمولا این آگاهی از طرف مردها است) افرادی‌اند كه یك تجربه ازدواجی داشته‌اند یا اینكه در خانواده‌شان به خاطر این بندها مشكلی پیش آمده و حالا حواسشان هست كه امضا نكنند یا بكنند. ولی عموما همه زیر این بندها را امضا می‌كنند و وقتی مشكلات كم كم خودشان را نشان می‌دهند،تازه آن موقع است كه می‌فهمند با ازدواج یكسری مسئولیت‌هایی در قبال هم داشته‌اند و قانونگذار این‌ها را به آنها تكلیف كرده است. حالا چه عادلانه و چه غیر عادلانه. این اختیارات وسیع آقایان و حقوق كم خانم‌ها. هرچه هست قانونگذار اینها را قرار داده و طرفی هم كه اینها به نفعش هست به بهترین وجه از آن استفاده می‌كند.

ازدواج یک قرار داد حقوقی است
ما در مباحث حقوقی، دو نوع قرارداد عقد داریم. لازم و جایز. عقد معین و لازم قراردادی است كه طرفین وقتی آن را امضا می‌كنند به راحتی نمی‌توانند فسخش كنند و باید حقوق و تعهداتی را كه با آن عقد عهده دار می‌شوند انجام دهند و شرایط فسخ و انحلالش هم مخصوص به خودش است. اما عقد جایز عقدی است كه هر كدام از طرفین هر وقت خواستند می‌توانند فسخش كنند.مثل عقد وكالت.
عقد ازدواج از جمله عقدهای معین و لازم در قانون مدنی است و به خاطر اینكه این عقد ارتباط با خانواده و تولد فرزند دارد، قانونگذار یك حمایت‌های خاص و شرایط خاصی را برای طرفینش قرار داده است. در این عقد لازم معین، ایجاب كننده زن است. یعنی زن اعلام می كند كه من می‌خواهم ازدواج كنم و مرد قبول كنند است.ولی در جامعه ما چون مردها معمولا به خواستگاری می‌روند فكر می كنیم كه ایجاب كننده مرد است.
صیغه محرمیت نداریم
عقدازدواج دو نوع دارد. دائم و موقت. عقد دائم عقدی است كه جز با طلاق یا فوت طرفین از بین نمی‌رود و عقد موقت عقدی است كه بعد از مدتی كه برایش معین شده، عقد خود به خود منحل می‌شود.
اما یك سری افراد چون می‌خواهند محرمیت بین دختر و پسر به وجود بیاورند و آنها به هم نامحرم نباشند و رفت و آمد پسر به خانواده دختر راحت باشد یا دختر در دوران نامزدی بتواند حجابش را جلوی پسر بردارد و روی این مسائل حساسیت دارند، یك عقد موقتی به صورت صیغه 6 ماه یا 3 ماهه (بستگی به زمانی كه می‌خواهند عقد دائم را بخوانند و عروسی كنند) جاری می‌كنند و متاسفانه در كشور ما این طور عنوان شده كه این فقط عقد محرمیت است و مثلا برای اینكه دختر فقط بتواند روسری‌اش را بردارد. اما این عقد، یك عقد نكاح موقت است كه مرد و زن می‌توانند رابطه جنسی برقرار كنند و اصلا زن و شوهر هستند فقط در یك مدت معین و تمام مسائلی كه برای عقد دائم جاری است كه زن و شوهر می‌توانند با هم نزدیكی كنند و رابطه داشته باشند ، اینجا هم همینطور است.
خانواده ها باید این مساله را بدانند و با علم به این مساله اگر خواستند عقد موقت را در دوران نامزدی جار‌ی كنند. اینكه بعضی‌ خانواده‌ها هم شرط می‌گذارند كه در این دوران نزدیكی نشود، كاملا اشتباه است و اصلا نمی‌توان این شرط ها را گذاشت چون بر خلاف مقتضای عقد بوده و باطل است. بر فرض هم كه شرط گذاشتند و دختر و پسر نزدیكی كردند، هیچ جرمی را مرتكب نشده‌اند. چون اصلا یك نوع ازدواج است. مثل همانی كه مردهای متاهل انجام می‌دهند.منتها اینجا برای اینكه حواس دختر و پسر به آن مسائل متوجه نشود اسمش را مصلحتا گذاشتند یك چیز من درآوردی به نام «صیغه محرمیت».
یك اشتباه دیگری كه در این عقدهای موقت انجام می‌شود معمولا شب نامزدی مهریه را هم تعیین می‌كنند و مثلا می‌گویند مهریه این خانم 300 سكه طلا است.بلافاصله هم به قول خودشان یك صیغه محرمیت می‌خوانند. حالا اگر بعد از 3 ماه آن آقا منصرف بشود و بگوید من این دختر را نمی‌خواهم. می‌گویند خب حالا باید 300 سكه طلا را بدهی. در حالی كه اینطور نیست. معمولا برای عقد موقت چون حتما باید مهریه هم تعیین شود آن شخص عاقد یك چیز خیلی كوچكی را به عنوان مهریه قرار می‌دهد. مثلا یك سكه طلا یا همان انگشتری را كه آن شب دست خانم كرده‌اند.این می‌شود مهریه خانم در مدت 3 ماه و 6 ماه موقت. ولی این اشتباه در بین خانواده‌ها پیش می‌آید كه مهریه عقد موقت هم همان 300 سكه است.در صورتیكه اصلا عقلایی نیست كه برای یك مدت كوتاه چنین مهریه سنگینی قرار داده شود.
نكته دیگری كه در عقد موقت باید به آن توجه شود این است كه در عقد موقت بذل مدت و فسخ عقد با مرد است و زن به هیچ وجه نمی‌تواند فسخش كند، مگر آنكه زن شرط كند كه بذل مدت با زن باشد و بر هر وقت كه خواست بگوید این مدت را بذل كند و عقد را فسخ كند. عقد موقت طبق قانون حتما باید مهریه هم داشته باشد و یكی دیگر از شرایطش این است كه نفقه زن بر مرد واجب نیست. مگر آنكه زن شرط كند كه نفقه من بر عهده شوهرم است.
مساله دیگر هم این است كه ارث از هم نمی‌برند. اما اگر بچه‌ای به دنیا بیایید، بچه از پدر و مادر ارث می‌برد و پدر موظف است نفقه‌اش را پرداخت كند و برایش شناسنامه بگیرد و مثل بچه‌ای است كه از عقد دائم حاصل شده است.اما بعضی‌از آقایان متاسفانه وقتی می‌خواهند زنگ تفریحی داشته باشند می‌روند سراغ یك خانمی و بعد كه او حامله شد، به خانم حق سكوت می‌دهند. مثلا یك سرویس طلا به زن می‌دهند و می‌گویند اگر خانواده من بفهمند زندگی‌ام از هم می‌پاشد و بیا بچه را به نام تو شناسنامه بگیریم كه این یك ظلم در حق بچه است.این كار را نباید زن ها بكنند و زن ها نباید زیر بار این بروند و اگر هم زیر بار رفته‌اند هر زمان می‌توانند برای اثبات نسب به دادگاه مراجعه كنند.
چون وقتی به نام خانوادگی زن شناسنامه بگیرند فقط اسم كوچك مرد در شناسنامه بچه می‌آید و با فامیلی مادر. در شناسنامه پدر هم وارد نمی‌شود و آن بچه از پدر ارث نمی‌برد و نفقه‌ای هم از طرف پدر ندارد.و واین واقعا ظلم در حق بچه است. خانم‌هایی ها هم كه حالا به خاطر هر شرایطی زیر بار عقد موقت می‌روند، توجه داشته باشند كه یك نسخه از عقد موقت را پیش خودشان نگه دارند چون خیلی پیش می‌اید كه مرد حاشا می‌كند ومی‌گوید اصلا چنین چیزی وجود نداردو زن دارد به من تهمت می‌زند. یا اینكه مرد منكر نمی‌شه. ولی ازدواجی شده و بچه ای به دنیا آمده. حالا مرد فوت كرده و خانواده مرد می‌گویند كی گفته این بچه، فرزند این آقا است و برای اینكه بچه ارث نبرد نسبش را حاشا می‌كنند و اگر عقدنامه ای هم پیدا كنند از بین می‌برند و تا آزمایش ژنتیكی شود و نسب بچه‌ها ثابت شود خیلی زمان می‌برد.

اجازه پدر فقط برای باکره ها!
مبحث دیگر در عقد ازدواج اجازه پدر است.رضایت پدر چه در عقد دائم و چه موقت وقتی دختر باكره است نیاز است. حالا این دختر باكره بالغ باشد یا نه؟ رشید باشد یا نه؟حتی اگر شصت ساله هم باشد نیاز است. این طبق قانون ما است و البته یك چیز عقلایی و منطقی هم پشت این مساله نیست و دو سال پیش هم آقای مرعشی معاون دادگستری گفت كه در مورد زنان رشید باید این شرط را برداریم.
با این وجود اگر دختری بدون اطلاع پدر و بدون اجازه‌اش صیغه عقد را جاری كرد،از نظر شرعی آن عقد باطل نیست، و تنها مشكلش نافذ نبودن آن است. چون اگر پدر بفهمد و تایید كند آن ازدواج را ادادمه پیدا می كند اما اگر تایید نكرد باطل است و از آن لحظه از بین می رود ولی آن رابطه‌ای هم كه داشته‌اند گناه نیست.
اگر هم پدر نفهمد چون علم نداشته هیچ مساله‌ای پیش نمی‌آید. البته از نظر شرعی، ولی از لحاظ قانونی آن نافذ و غیر نافذ بودنش همیشه مطرح است.همه اینها البته برای وقتی است كه دختر باكره باشد چه 18 ساله و چه 60 ساله، اما اگر دختر باكره نباشد طبق یك وحدت رویه‌ای كه در كشور ما است می‌تواند بدون اجازه پدر ازدواج كند.كافی است كه بروند به دفتر ازدواج و به سردفتردار بگویند كه باكره نیستند، آن وقت می‌روند پزشك قانونی و بعد از آزمایش نامه ای می آورند كه باكره نیستند و آنجا هم اصلا از كسی نمی‌پرسند كه چرا باكره نیستند. این برگه را كه برای سردفتر دارها بیاورند آنها هم ازدواج را ثبت می‌كنند و اذن پدر دیگر لازم نیست.



منبع : كميته حقوقي مركز فرهنگي زنان