دریافت جایزه ویژه چهاردهمین سمپوزیم بین المللی پرتابگرهای الکترومغناطیس ویکتوریای کانادا توسط هم میهن گرامیمون جناب آقای دکتر" محمد رحیم زاده" و مصاحبه ای که با ایشان در کجله وزین " صنایع هوا فضا " انجام شده بود مرا بر آن داشت دتا با استفاده و اقتباس از این مصاحبه چند سطری در باره " پرتابگرهای الکترو مغناطیس " بنویسم ، امید که مورد پسند واقع شود انسان نخستین در مواجه با حیوانات و شکارهای که از او قوی تر بودند، یا در دسترس او نبودند مانند پرندگان و یا تندتر از او میدویدند نیاز به جنگ افزارهای پرتابه ای را احساس کرد ساده ترین این پرتابه ها استفاده از نیروی بازو در پرتاب بود که با این نیرو ابتدا سنگهای عادی ( همان که در بین ارهای ایران و فلسطین هنوز هم رایج است!!!) سپس سنگهای شکل داده شده و در نهایت نیزه را پرتاب کرد در ادامه تکامل این پرتابه ها فلاخن ( قلاب سنگ یا قلماسنگ) را ساخت که بگونه ای ندانسته از یکی از پیشرفته ترین تکنولوژیها که همان گریز از مرکز(سانتریفیوژ ) بود استفاده کرد0 در استرالیا نیز از بوم رنک و سنگ طناب بهترین استفاده گریز از مرکز میشد!!!) با دسترسی بشر به تکنولوزیهای ابتدایی جهت بهتر هدایت کردن پرتابه ها کمان و زوبین ساخته شد که به راستی نخستین پرتابه های آیروداینامیک را پرتاب میکردند بگونه ای که شکل پیکانه هنوز هم از بهترین انتخابهای آیروداینامیکیست با ازدیادا نوع بشر و شروع جنگهای بزرگ و روی کار آمدن سامانه های پدافندی نخستین همچون : خندق،زره،سپر،کلاه خود و دیوارها و برج وباروی قله ها ، نیاز به جنگ افزارهای با برد و توان بیشتر احساس شد که به پیدایش " منجنیق" بعنوان نخستین توپ ابتدایی بشر انجامید تا بدین دوره تمامی نیروهای پرتابه ای از نوع مکانیکی ( یا به صورت مستقیم و یا ذخیره آن در چله بعنوان نیروی پتانسیل در کمان،زوبین و منجنیق بودند) تاریخ نشان میدهد که جنگها به دغدغه نخست حکومتها و نژادها تبدیل شده بود و بیشترین انرژی و سرمایه را بخود اختصاص میداد با کشف سوختهای فسیلی همچون نفت نخستین پ=رتابه های آتشین ساخته شد که همان کوزه های پر از نفت و شعله ور بود و پس از آن تیرهای آتشین کمانها و منجنیقها دروازه ورود به نبردهای آتشین شد اما با اختراع و پیدایش " باروت" دنیا شروع به تجربه دوران نچندان خوشایندی کرد باروت و انرژی زیادی که میتوانست به یکباره تولید کند و همچنین رشد متالوژی در دانش بشر انسان را به ساخت نخستین پرتابه های آتشین که با انرژی شیمیایی کار میکردند ساخته شد توپ و تفنگ به یکباره علم و دانش بشری با جهشهای خیره کننده روبرو شد و پای انواع خرجها و چاشنیهای خانواده باروت همچون دینامیت،تی ان تی، سی 4 و.... به جنگه باز شد و تفنگ و توپها وارد مرحله ای نوین شدن ساخت نارنجک،خمپاره،تیربار،بمبه ای پرتابه ای ،راکت و موشک ،جنگها را وارد مرحله نوینی کرد در ادامه کار نیاز به برد بیشتر،دقت بیشتر ، نواخت بالاتر،قدرت تخریب بیشتر،سهولت بکارگیری و بسیاری موارد دیگر باعث پیشرفت بشر در این زمینه شد بی شک سرآمد پرتابه ها موشک بود که با سوختهای شیمیایی مایع و جامد انسان را وارد عصر جدیدی بنام فضا کرد و جنگها را نیز دچار تحولی شگرف کرد ( در کنار این پیشرانه ها، رشد و ارتقاء سامانه های کنترلی را نباید از یاد برد ) با رشد روز افزون علم الکترونیک و آزمایشهای بیشمار در این حوزه شتاب ده نده ها( سیکلوترون) و پرتابگرهای آزمایشگاهی زیادی ساخته شد همچنین از تفنگها و پرتابگرهای نوترونی در بمبهای هسته ای و راکتورها استفاده گسترده ای میشود نوع ویژه ای از پرتابگرها با استفاده از انرژی جنبشی بخار در پرتاب هواپیماهای جنگی از روی ناوهای هواپیمابر استفاده میشوند( کاتاپولیت) امروزه از انواع پرتابه ها ( حتی انواع نخستین آن) چه با استفاده از اجسام کشسان،فنرها، مواد شیمیایی ،سوختهای فسیلی،سوختهای جامد،مواد منفجره ،چاشنیها،دستگاه های گریز از مرکز و الکترو مغناطیس در زندگی روزمره،ورزش،صنعت،جنگها و آزمایشهای علمی استفاده میشوند ما در ادامه بحث به جدیدترین نوع پرتابه علمی_صنعتی که همان " پرتابگرهای الکترو مغناطیس" هستند میپزدازیم منبع:انجمن مهندسی هوافضا
مزایای پرتابگرهای الکترو مغناطیس نسبت به انواع متداول: 1_قابلیت دست یابی به سرعتهای بسیار زیاد 2_بازدهی بهتر و مناسبتر( در نوع ریلگان تا 30 درصد نیز بدست آمده است) 3_هزینه های مناسبتر(برای قرار دادن هر کیلوگرم محموله در مدار زمین به شیوه معمول میانگین 20000 دلار و به شیوه پرتاب الکترومغناطیسی تنها600 دلار هزینه لازم است) 4_ نسبت بسیار پاینتر جرم محموله به جرم پرتابه 5_عدم نیاز به موتور 6_عدم نیاز به سوخت و اکسید کننده ( کاهش بسیار زیاد وزن پرتابه) 7_عدم برخورد با مشکلات کنترلی و خنک کاری موتور و پیشرانه 8_کاهش بسیار زیاد اشتباه ها و خطاهای پرتاب و نهایتا پرتابهای ناموفق(عدم اختلال در سامانه سوخت و عدم انفجار) 9_کاهش هزینه های جابجای و نگهداری (بعلت کاهش وزن) 10_کاهش موثر زمان پرواز پرتابه تا هدف( به علت سرعت بالای پرتابه) 11_قابلیت استفاده دوباره( لانچر و سامانه پرتابگر باقیست و تنها پرتابه فرستاده میشود9 12_حذف خطرهای نگهداری و جابجایی( بعلت نداشتن سوخت و خرج پرتاب) ایرادهای پرتابگرهای الکترو مغناطیسی: 1_ایجاد بارهای بسیار زیاد دینامیکی بر لانچر و پرتابه ( بویژهی در لحظه پرتاب) 2_ ایجاد بارهای گرمایی بسیار زیاد ( بعلت سرعت بسیار زیاد و چگالی بالای هوای جو بخصوص در ارتفاعهای پایین) 3-محدودیت بار ارسیالی(جرم پرتابه ها محدود خواهد بود برای نمونه در پرتابگرهای بسیار بزرگ تازه به حد چند صد کیلو گرم میرسد که در برابر توانای چند تنی شیوه های متداول ضعف بزرگی به حساب می آید) 4_ نیاز به تهداد و دفعات پرتاب بیشتر(به علت محدودیت جرم پرتابه) 5_نیاز به تکنولوژی پیشرفته( این مورد زیاد مهم نبوده و با پیشرفتهای روز به روز در حال برطرف شدن است) 6_تامین انرژی(برای ایجاد اینچنین میدانهای الکترو مغناطیسی نیاز به انرژی سیار زیادی است) 7-محدودیت متالوژی(هر پرتابه ای نمیتواند این سرعتها و شتابهای زیاد را تحمل کند ، همچنین مواد بکار رفته در پرتابگر نیز نیازمند فرمولاسیون وترکیبات ویژه هستند) (منبع : با اقتباس از مجله صنایع هوا فضا)
