نگاهي به پنجاه سال صنعت فضا

نگاهي به پنجاه سال صنعت فضا .



4 اکتبر 1957 (12 مهر ماه 1336): پرتاب اسپوتنيك، اولين ماهواره ساخت بشر
ماهواره اسپوتنيک1، اولين ماهواره ساخت بشر است که چهارم اکتبر 1957 توسط اتحاد جماهير شوروي به فضا پرتاب و بدین سان عصر فضا آغاز شد. اين ماهواره، به اندازه يك توپ بسكتبال بود و پس از قرار گرفتن در مدار با ارسال منظم سيگنال های راديويي آغاز مأموريت خود را به جهانيان اعلام کرد.

3 نوامبر 1957 (12 آبان 1336): پرواز اولين موجود زنده به فضا
در 3 نوامبر 1957، اتحاد جماهير شوروي ماهواره اسپوتنيك2 را که حامل سگي به نام بودايكا، به فضا پرتاب كرد. اینگونه شد که لايكا، يک سگ ماده 6 كيلوگرمي، عنوان نخستين موجود زنده فضانورد جهان را به نام خود در تاريخ ثبت کرده است.

31 ژانويه 1958 (11 بهمن 1336): پرتاب اولين ماهواره ايالات متحده امريکا
ايالات متحده آمريكا، در آخر ژانويه 1958، اكسپلورر1 را به عنوان اولين ماهواره اين کشور در مدار قرار داد. اطلاعات به دست آمده از اكسپلورر، منجر به كشف كمربند مغناطيسي ون آلن شد. تا سال 2004، برنامه اكسپلورر 79 پرتاب موفق را پشت سر گذاشت.

1 اكتبر 1958 (9 مهر 1337): تأسيس سازمان فضايي ايالات متحده آمريكا
ايالات متحده آمريكا، سازمان هوافضاي اين كشور با نام سازمان ملي هوانوردي و فضايي، ناسا، در 29 ژوئيه 1958 تاسيس و اين سازمان اول اكتبر 1958 رسما كار خود را آغاز كرد. ناسا، علاوه بر توسعه برنامه‌هاي فضايي، تحقيقات بلند مدت نظامي و غيرنظامي را نيز در زمينه هوافضا عهده‌دار است.

2 ژانويه 1959 (12 دي 1337): اولين قدم براي دستيابي به ماه
اتحاد جماهير شوروي، برنامه‌ لونا را به منظور کسب اطلاعات در مورد ماه تعريف كرد. اين برنامه، شامل 48 مأموريت، نخستين برنامه فضايی بود که درمورد جرمي آسماني غير از زمين تعريف شد. پرتاب اولين كاوشگر لونا در 2 ژانويه 1959 انجام گرفت و مجموعه كاوشگرهاي لونا طي 16 سال، موجب اكتشافات بسيار مهمي در خصوص ماه و زمين شدند.

ژوئن 1959 (خرداد 1338): پرتاب اولين ماهواره جاسوسي
كورونا نام اولين مجموعة ماهواره‌هاي جاسوسي ايالات متحده است. آمريكا اين ماهواره‌هاي مجهز به دوربين عكس‌برداري را براي زير نظر داشتن اتحاد جماهير شوروي، چين و بعضي كشورهاي ديگر پرتاب كرد. بين سال‌هاي 1959 تا 1972، 144 ماهواره كورونا پرتاب شد كه 102 تا از آنها عكس‌هاي كاربردي زيادي به زمين ارسال كردند.

1 آوريل 1960 (12 فروردين 1339): پرتاب اولين ماهواره هواشناسي دنيا
مجموعه ماهواره‌هاي تايروس اولين ماهواره‌هاي هواشناسي دنيا هستند كه ناسا استفاده از آنها را با پرتاب تايروس-1 در سال 1960 آغاز كرد. ده ماهواره تايروس، با حمل دوربين‌هاي تلويزيوني عکس‌هايي از پوشش ابري زمين تهيه کرده، نشان دادند که استفاده از فناوري فضايي در تحقيقات هواشناسي تا چه اندازه مفيد است.

12 اوت 1960 (21 مرداد 1339): پرتاب اولين ماهواره مخابراتي دنيا
ماهواره اكو، پس از پرتاب، پيامي را از رئيس جمهور وقت ايالات متحده مخابره کرد. اين پيغام اولين پيام بشر بود که با استفاده از ماهواره مخابره مي‌شد. اكو1 و اكو2، به عنوان نخستين ماهواره‌هاي مخابراتي جهان، اين نظريه را به اثبات رساندند که با استفاده از ماهواره مي‌توان عکس، صدا و موسيقي را به فاصله‌هاي‌ دور ارسال کرد.

12 آوريل 1961 (23 فروردين 1340): اولين پرواز فضايي بشر
چهل و شش سال پيش، در 12 آوريل 1961، يوري الكسيوويچ گاگارين، مرزهاي فضا را درنورديد و وارد دنيايي شد كه پيش از او انسان ديگري آن را تجربه‌ نكرده بود. گاگارين در پرواز 108 دقيقه‌اي خود با فضاپيماي وستوك، يك بار گرد زمين چرخيد.

5 مه 1961 (15 ارديبهشت 1340): پرواز اولين فضاپيماي سرنشين‌دار ايالات متحده آمريكا
مركوري، اولين برنامه فضايي سرنشين‌دار ايالات متحده بود كه اولين كپسول اين برنامه در 5 مه 1961، در حالي كه فضانوردي با نام آلن شپرد را در خود داشت، با راكت ردستون پرتاب شد و پروازي زيرمداري را به نمايش گذاشت. اين کپسول در اين پرواز، اولين پرواز سرنشين دار ايالات متحده بود که البته زير مداري انجام شد.

22 ژوئيه 1962 (21 تير 1341): پرتاب اولين کاوشگر بين سياره‌اي
مارينر نام اولين مجموعه‌ از کاوشگرهاي رباتي بين‌سياره‌اي است كه به‌منظور تحقيق در مورد سياره‌هاي نزديک زمين، مريخ، تير و زهره، طراحي و ساخته شدند و اولين آن در ژوئيه 1962 پرتاب شد. اين برنامه چند تجربه جديد را براي اولين بار در تاريخ فضا به نام خود ثبت کرد: اولين گذر(1) سياره‌اي، به نمايش درآوردن اولين مدارگرد سياره‌اي و نمايش اولين مانور قلاب سنگ جاذبه اي(2). مأموريت هفت فضاپيما از ده فضاپيماي اين برنامه، موفقيت آميز بود و سه مورد به شکست انجاميد.

20 فوريه 1962 (1 اسفند 1341): اولين آمريكايي در مدار زمين
جان هرشل گلن اولين آمريكايي است كه در 20 فوريه 1962 به مدار زمين رفت. وي پروازش را با فضاپيماي مركوري انجام داد. در اين پرواز، گلن در عرض 4 ساعت و 55 دقيقه و 23 ثانيه، سه بار زمين را دور زد.

16 ژوئن 1963 (26 خرداد 1342): پرواز نخستين زن فضانورد
والنتينا ولاديميرونا ترشکوا اولين زن از اين کره خاكي است که به فضا رفت. اين پرواز در 16 ژوئن 1963، دو سال پس از پرواز گاگارين انجام گرفت. طي اين پرواز، ترشكوا در كپسول وستوك، 48 بار گرد زمين چرخيد و سه روز را در فضا سپري كرد. اين مدت زمان، از كل زمان پروازهاي فضايي سرنشين‌دار ايالات متحده تا آن زمان، بيشتر بود.

12 اکتبر 1964 (20 مهر 1343): پرواز دومين کپسول سرنشين‌دار شوروي
فضاپيماي وسخود در حقيقت نمونه پيشرفته کپسول فضايي وستوك بود که قابليت حمل چند سرنشين را داشت، با اين تفاوت كه در وستوك فضانوردان با استفاده از سيستم خلاصي از كپسول جدا مي‌شدند و سپس با استفاده از چتر روي زمين فرود مي‌آمدند، اما وسخود به همراه سرنشينانش به زمين مي‌رسيد. از اين فضاپيما تنها در دو مأموريت استفاده شد ولي هر دو مأموريت در نوع خود شايان توجه بود.

18 مارس 1965 (27 اسفند 1343): انجام اولين راه‌پيمايي در فضا
در 18 مارس 1965 الکسي لئونوف، فضانورد روسي، از فضاپيماي وسخود که در حال گردش به دور زمين بود، خارج و در حالي که با طناب به فضاپيما متصل بود به مدت 12 دقيقه بيرون از فضاپيما در فضا راه‌پيمايي کرد. اين، اولين راه‌پيمايي بشر در فضاي بي‌انتها بود.

23 مارس 1965 (3 فروردين 1344): پرواز دومين فضاپيماي سرنشين‌دار ايالات متحده آمريكا
پس از موفقيت‌هاي به دست آمده در برنامه مركوري، آمريكا، برنامه جميني را با هدف انجام پروازهايي با مدت زمان طولاني‌تر و رسيدن به ماه راه‌اندازي كرد. كپسول جميني دو سرنشين در خود جاي مي‌داد و اولين پرواز سرنشين‌دار اين كپسول نزديك به 5 ساعت طول کشيد.

16 نوامبر 1965 (25 آبان 1344): اولين تلاش براي دستيابي به زهره
ونرا نام مجموعه کاوشگرهايي است که اتحاد جماهير شوروي به منظور کسب اطلاعات از سیاره زهره توسعه داد. ونرا3 که در 16 نوامبر 1965 به سمت زهره پرتاب شده بود، در اول مارس 1966 اولين جسم ساخته بشر شد که به سياره‌اي ديگر رسيد. در اين برنامه، 16 فضاپيماي ونرا چند تجربه جديد را در تاريخ فضا به نام خود ثبت كردند. از جمله اولين تصوير از سطح يک سياره غير از زمين برای اولين بار توسط اين سری از مأموريت ها بدست آمد.

30 مه 1966 (9 خرداد 1345): پرتاب اولين كاوشگر ماه ايالات متحده آمريكا
ناسا برنامه سروير را براي کسب اطلاعات از ماه تعريف کرد. اين برنامه شامل هفت فضاپيماي رباتي بود که بين سالهاي 1966 تا 1968 توانستند روي ماه بنشينند. سروير در واقع پيش زمينه‌اي براي برنامه آپولو و اصلي‌ترين هدف آن به نمايش درآوردن فرود آرام روي سطح ماه بود که سروير1 در 2 ژوئن 1966به اين هدف رسيد. برنامه سروير علاوه بر هدف اصلي دستاوردهاي ديگري نيز به همراه داشت.

23 آوريل 1967 (3 ارديبهشت 1346): اولين پرواز فضاپيماي سايوز
فضاپيماي سايوز موفق‌ترين فضاپيماي سرنشين‌دار روسيه و از معدود فضاپيماهاي سرنشين‌دار دنياست. اتحاد جماهير شوروي اين فضاپيما را با هدف رسيدن به ماه طراحي كرد و اولين پرواز سرنشين‌دار آن در 23 آوريل 1967 انجام شد. اين فضاپيما که از دهه‌ 1960 تاکنون به فعاليت خود ادامه داده، براي انتقال فضانوردان به و از ايستگاه‌هاي فضايي مير و سالوت مورد استفاده قرار مي‌گرفت و اكنون براي نقل و انتقال فضانوردان به ايستگاه فضايي بين‌المللي استفاده مي‌شود.

15 سپتامبر 1968 (24 شهريور 1343): پرتاب اولين فضاپيمايي كه به گرد ماه چرخيد و بازگشت
زوند5، پنجمين كاوشگر از مجموعه‌ هشت تايي كاوشگرهاي بي‌سرنشين زوند، اولين فضاپيمايي است كه به دور ماه چرخيد و به زمين بازگشت. اين كاوشگر، در 15 سپتامبر 1968 به سمت ماه پرتاب شد، سه روز بعد به نزديكي ماه رسيد و پس از چرخش به دور ماه به سمت زمين روانه شد و ركورد اين كار را در تاريخ فضا به نام خود ثبت كرد.

20 ژوئيه 1969 (29 تير 1348): سفر انسان به ماه
برنامه‌ي آپولو با هدف رسيدن انسان به ماه تعريف شد و موفق شد اولين فرود موفق انسان روي ماه را به نمايش گذارد. اولين فرود موفق سرنشين‌دار روي ماه، در مأموريت آپولو11 در 20 ژوئيه 1969، اتفاق افتاد. در اين مأموريت فضاپيماي آپولو در 16 ژانويه 1969، حامل سه فضانورد با نام‌هاي نيل آرمسترانگ، ادوين (باز) آلدرين و مايکل کالينز، با پرتابگر ساترن5، به سوي ماه پرتاب شد. فضاپيما پس از 4 روز در مدار ماه قرار گرفت. آلدرين و آرمسترانگ سوار ماه‌نشين ايگل شدند و کالينز در فضاپيماي گردان به دور ماه باقي ماند. در 20 ژوئيه 1969 در ساعت 4 و 18 دقيقه بعد از ظهر، ماه‌نشين بر خاک ماه نشست و پس از چند ساعت، ابتدا آرمسترانگ و پس از آن آلدرين از ماه‌نشين پياده شدند و قدم بر سطح اين کره نهادند. بين سال‌هاي 1969 تا 1972 برنامه آپولو در هفت نوبت انجام گرفت كه به جز مورد آپولو 13 در بقيه موارد در هر نوبت 2 فضانورد روي ماه پياده ‌شدند. به اين ترتيب در مجموع 12 انسان بر جرم سماوی غير از زمين گام نهادند.

19 آوريل 1971 (30 فروردين 1350): پرتاب اولين ايستگاه فضايي دنيا
اولين ايستگاه فضايي دنيا، متعلق به اتحاد جماهير شوروي سابق، سالوت1 نام داشت. برنامه سالوت متشكل از شش ايستگاه تحقيقاتي علمي و سه ايستگاه نظامي، در بازه زماني 11 ساله‌اي، از 1971 تا 1982، پرتاب شدند. تجربه‌هاي به دست آمده از اين ايستگاه‌هاي فضايي كه تنها از يك مدول تشكيل شده بودند، راه را براي ساخت و برقراري ايستگاه‌هاي فضايي بزرگتر و پيچيده‌تري مانند مير و ايستگاه فضايي بين‌المللي هموار كرد.

2 مارس 1972 (11 اسفند 1350): پرتاب پرسرعت‌ترين کاوشگر بين سياره‌اي
ناسا, برنامه پايونير را به‌منظور كاوش‌هاي بين سياره‌اي تعريف كرد. در 2 مارس 1972 موشک اطلس، پايونير10 را با سرعتي نزديك به 50.000 کيلومتر بر ساعت از مدار زمين خارج و اين فضاپيما پرواز به سوي سياره مشتري را آغاز کرد. به اين ترتيب، پايونير10 سريع‌ترين جسم ساخت بشر تا آن زمان شد كه زمين را ترك مي‌كرد؛ به قدري سريع که پس از 11 ساعت از ماه عبور کرد و ظرف 12 هفته با طي مسافت 80 ميليون كيلومتر، مريخ را پشت سر گذاشت. در برنامه پايونير، پايونيرهاي 10 و 11، پس از کاوش سيارات خارجي منظومه شمسي، آن را ترک کردند.

23 ژوئيه 1972 (1 مرداد 1351): پرتاب ماهواره منابع زميني لندست
توانايي مشاهده زمين از فضاي بالاي آن با استفاده از ماهواره‌ها اطلاعات و جزئيات زيادي نسبت به چشم‌انداز و بينشي که پيش از آن نسبت به زمين وجود داشت، فراهم آورد؛ بطوري‌که دستيابي به اين اطلاعات، از روشهاي ديگر غيرممکن بود. ناسا اولين مرکز فضايي‌ است که در ژوئيه 1973 با پرتاب ماهواره لندست به اين مهم دست يافت.

14 مه 1973 (24 ارديبهشت 1352): آغاز به کار اولين ايستگاه فضايي ايالات متحده آمريكا
ايستگاه فضايي اسکاي‌لب اولين ايستگاه فضايي ايالات متحده است كه به هدف مطالعات زيستي، مطالعات خورشيدي، مشاهدات زميني و بررسي رفتار مواد مختلف در فضا در ارتفاع متوسط 430 کيلومتري زمين قرار داده شد. اسكاي‌لب1، در 14 مي 1973 پرتاب شد، تا سال 1974 فضانوردان طي سه مأموريت از آن ديدن كردند و در 11 ژوئيه 1979 طي عملياتي انتحاري در جو سوخت.

دسامبر 1973 (آذر 1352): تاسيس سازمان فضايي اروپا
سازمان فضايي اروپا يا ايسا در سال 1975 از تلفيق دو سازمان فضايي پيشين اين قاره، يعني اسرو و الدو شکل گرفت. همکاري کشورهاي اروپايي در تحقيقات فضايي و توسعه فناوري فضايي و کاربردهاي آن، هدف تاسيس اين سازمان بوده است. ايسا در ابتدا ده عضو سرمايه‌گذار داشت و در حال حاضر (2007)، 17 عضو دارد كه عبارتند از بلژيك، آلمان، دانمارك، فرانسه، انگليس، ايتاليا، هلند، سوئد، سوئيس، اتريش، نروژ، فنلاند، ايرلند، يونان، پرتغال و لوكزامبورگ و اسپانيا. در سال 1978 كانادا به عنوان عضو همكار، به عضويت اين سازمان درآمد.

1 ژوئيه 1975 (10 تير 1354): ملاقات فضاپيماهاي آمريكا و شوروي
اولين مأموريت مشترک فضايي که بين دو قدرت فضايي آن زمان انجام شد، مأموريت ملاقات فضانوردان روسي و امريکايي در فضا بود. در اين مأموريت که در فاصله 220 کيلومتري زمين انجام گرفت فضاپيماي آپولو 18 ايالات متحده با فضاپيماي سايوز 19 شوروي به يکديگر متصل شدند و سرنشينان دو فضاپيما - فضانوردان روسي در کپسول سايوز و فضانوردان امريکايي در کپسول جميني- با يکديگر دست دادند. در اين ملاقات فضانوردان روسي به زبان انگليسي و فضانوردان امريکايي به زبان روسي سخن مي‌گفتند.

20 اوت 1975 (29 مرداد 1354): پرتاب دومين كاوشگر سياره سرخ
ناسا فضاپيماهاي وايكينگ1 و وايكينگ2، را براي رسيدن به سياره سرخ ساخت. هر يک از دو کاوشگر از دو بخش اصلي تشکيل شده بود؛ مدارگردي که در مدار به دور مريخ بچرخد و از آن عکس بگيرد و سطح‌نشيني که روي سطح سياره فرود آيد و در آن به کند و کاو بپردازد. وايکينگ1 در 20 اوت 1975 و وايکينگ2 در 9 سپتامبر همان سال، پرتاب شدند و مسافت 56.325.500 کيلومتري زمين تا مريخ را طي کردند و سرانجام در سال 1976 موفق به فرود در سطح مريخ شدند. اين موفقيت به اندازه موفقيت آمريکايي‌ها در تسخير ماه اهميت داشت.

5 سپتامبر 1977 (14 شهريور 1356): پرتاب کاوشگر مشتري و زحل
برنامه وويجر شامل يك جفت كاوشگر بي‌سرنشين علمي بود كه ناسا هر دو فضاپيما را در سال 1977 پرتاب كرد. گرچه دو كاوشگر براي تحقيق در خصوص زحل و مشتري طراحي شده بودند، قادر بودند مأموريت خود را به خارج از منظومه شمسي نيز ادامه دهند، بنابراين پس از اتمام ماموريت خود در منظومه شمسي سفر خود را به خارج از مرزهاي آن ادامه دادند.

اكتبر 1978 (مهر 1357): پرتاب اولين ماهواره جي‌پي‌اس
برنامه جي‌پي‌اس در سال 1978 با پرتاب چهار ماهواره نخست اين برنامه آغاز و در آوريل 1995، توان عملياتي آن کامل شد. با استفاده از اطلاعات ارسالي از اين ماهواره‌ها مي‌توان موقعيت دقيق مکاني-زماني اهداف زميني را به دست آورد. از سپتامبر 2007 به بعد، سامانه جي‌پي‌اس، 31 ماهواره دارد که کل سطح کره زمين را به‌طور هم‌زمان پوشش مي‌دهند.

18 ژوئيه 1980 (27 تير 1359): اولين پرتاب موفقيت‌آميز هند
كشور هندوستان، اولين پرتاب موفق خود را در 18 ژوئيه 1980 با پرتاب‌كننده چهارمرحله‌اي اس‌ال‌وي-3 که به دست مهندسان اين کشور ساخته شده بود، تجربه كرد. اين پرتابگر 22 متري با 1700 كيلوگرم وزن، قادر بود محموله‌اي به وزن 40 كيلوگرم را در ارتفاع 400 كيلومتري قرار دهد. اس‌ال‌وي مبناي توسعه پرتابگر پيشرفته‌تر بعدي، آاس‌ال‌وي شد.

12 آوريل 1981 (23 فروردين 1360): پرواز اولين فضاپيماي قابل استفاده مجدد جهان
شاتل فضايي اولين وسيله نقليه فضايي است که با هدف قابليت استفاده مجدد و در نهايت کاهش هزينه‌هاي پرتاب ساخته شد و اولين پرواز آن در 12 آوريل 1981 انجام گرفت. اين فضاپيما تاكنون (سپتامبر 2007) 119 پرتاب داشته كه 117 مورد از آنها موفق بوده است. در مجموع شش شاتل ساخته شده است كه براي هر کدام نام ويژه‌اي انتخاب شد: انترپرايز (كه تنها جنبه آزمايشي داشت و براي پرواز فضايي مناسب نبود)، کلمبيا (كه اولين پرواز موفق ناوگان را در آوريل 1982 به نمايش گذاشت)، چلنجر، ديسکاوري، آتلانتيس و انديور (به عنوان جايگزيني براي چلنجر پس از انفجار آن). حادثه چلنجر در 28 ژانويه 1986 و حادثه کلمبيا در اول فوريه 2003، دو فضاپيما را از ناوگان شاتل‌هاي فضايي ايالات متحده خارج کرد.

28 نوامبر 1983 (7 آذر 1362): اولين آزمایشگاه واقعی در فضا
آزمايشگاه فضايي اسپيس‌لب، آزمايشگاهي درون شاتل فضايي بود و زماني كه شاتل در مدار شناور مي‌شد، امكان انجام آزمايش‌هايي را در شرايط بي‌وزني براي دانشمندان فراهم مي‌كرد. از سال 1983 تا 2001، 27 اسپيس‌لب در فضا برقرار شد. طي اين مدت دانشمندان از مليت‌هاي مختلف تحقيقات زيادي را در خصوص موضوعات مختلف علمي در اين آزمايشگاه در شرايط بي‌وزني به انجام رساندند.

25 ژوئيه 1984 (26 تير 1363): نخستين راه‌پيمايي يك زن در فضا
سوتلانا يوگنيونا ساويتسكايا اولين زني است كه در فضا راه‌پيمايي كرد. وي با فضاپيماي سايوز_تي12 به ايستگاه فضايي سالوت7 رفت و در 25 ژوئيه 1984 در خارج از ايستگاه راه‌پيمايي كرد. راهپيمايي فضايي وي، 3 ساعت و 35 دقيقه طول كشيد.

7 ژانويه 1985 (17 دي 1363): پرتاب نخستين كاوشگري كه با دنباله‌دار هالي ملاقات كرد
سكيجيك اولين فضاپيماي بين‌سياره‌اي ژاپن است كه اين كشور آن را براي ملاقات دنباله‌دار هالي و آزمايش طرح فرار از جاذبه زمين براي اولين بار بر اساس فناوري ژاپني، پرتاب کرد. اين فضاپيماي بين سياره‌ای در 11 مارس 1986 از فاصله 99/6 ميليون كيلومتري با دنباله‌دار هالي ملاقات کرد.

28 ژانويه 1986 (7 دي 1364): انفجار شاتل چلنجر
اس‌تي‌اس-51-ال، بيست و پنجمين مأموريت فضاپيماي شاتل بود که متأسفانه تنها 73 ثانيه پس از پرتاب منفجر شد و هر هفت سرنشين آن جان باختند. در بين خدمه فضاپيما، معلمي با نام کريستا مک آليف بود که طبق برنامه قرار بود به عنوان اولين معلم و اولين شهروند عادي (شخصي غير از فضانوردان و دانشمندان) ايالات متحده به فضا سفر کند. اين حادثه غم انگيز در حالي اتفاق افتاد که ميليون‌ها دانش‌آموز در سراسر دنيا از طريق تلويزيون شاهد آن بودند.

20 فوريه 1986 (12 اسفند 1364): پرتاب ايستگاه فضايي مير
ايستگاه فضايي مير، از موفق‌ترين برنامه‌هاي فضايي جهان است. اين ايستگاه، از 6 مدول اصلي تشكيل شده بود كه اولين آن با نام كور (هسته) در 20 فوريه 1986 پرتاب شد. ساير مدول‌ها به طور جداگانه در يک بازه زماني 10 ساله، بين سال‌هاي 1986 و 1996، پرتاب و به هسته اصلي ايستگاه متصل شدند. مير مجهز به دستگاه‌ها و تجهيزاتي به‌منظور تحقيقات در زمينه‌هايي از قبيل زيست‌فناوري، اثرات اشعه ايکس، عکس‌برداري و نيز داراي تجهيزات رفاهي مثل آشپزخانه، باشگاه ورزشي بود. اين ايستگاه در مدار 300 تا 400 کيلومتري زمين و با زاويه ميل 6/51 درجه نسبت به خط استوا قرار داشت. اين ايستگاه براي مدت 5 سال طراحي شده بود، اما 15 سال عمر كرد و طي اين مدت، 86.000 بار گرد زمين چرخيد. 13 سال از عمر مداري اين ايستگاه، با حضور و اقامت فضانوردان و پژوهشگران سپري شد. مير سرانجام در 23 مارس 2001، پس از 15 سال فعاليت مستمر، ارزشمند و تاريخي، به دليل هزينه تعمير و نگهداري بسيار زياد آن (نزديك به 150 ميليون دلار در سال) از طريق مسير کنترل شده وارد اتمسفر زمين شد و از بين رفت.

15 نوامبر 1988 (24 آبان 1367): نخستين پرواز فضاپيماي قابل استفاده مجدد شوروي
يکي از فضاپيماهايي که با هدف ارائه خدمات به ايستگاه فضايي مير و نمايش فناوري قابليت استفاده مجدد طراحي شد، بوران نام دارد كه بسيار شبيه به سيستم شاتل‌هاي فضايي آمريکا بود. در 15 نوامبر 1988 اولين پرواز موفق بي‌سرنشين و خودكار بوران انجام شد كه آخرين پرواز آن نيز بود. اين برنامه در سال 1993 به دلايل اقتصادي لغو شد.

4 مي 1989 (14 ارديبهشت 1368): پرتاب فضاپيماي ماژلان
شاتل فضايي آتلانتيس در 4 مي 1989، فضاپيماي ماژلان را در فضاي بي‌انتها رها كرد تا سفر خود را به سوي سياره زهره آغاز كند. اين، اولين مأموريت بين‌سياره‌اي بود كه پرتاب آن با شاتل فضايي صورت مي‌گرفت. ماژلان، در 10 اوت 1990 وارد مدار زهره شد و در طول مأموريت خود، حين گشتن گرد زهره، از 98 درصد سطح آن نقشه‌برداري كرد.

18 اكتبر 1989 (26 مهر 1368): پرتاب فضاپيماي گاليله
ناسا مأموريت فضاپيماي گاليله را به منظور مطالعه در خصوص سياره مشتري و اقمارش تعريف كرد. اين فضاپيماي بي‌سرنشين در 18 اكتبر 1989 با شاتل فضايي آتلانتيس پرتاب شد. گاليله اولين فضاپيمايي است كه از نزديك يك خرده سيارك گذر كرد و اولين قمر آن را نيز كشف كرد. اين فضاپيما، شامل مدارگرد و كاوشگر، اولين فضاپيمايي بود كه گرد مشتري چرخيد و اولين كاوشگر را به اتمسفر اين سياره فرستاد.

24 آوريل 1990 (4 اردي‌بهشت 1369): پرتاب تلسكوپ فضايي هاب ل
تلسکوپ فضايي هاب ل، از پرآوازه ترين فضاپيماها و پرکاربردترين ابزار ستاره شناسي دنيا، به طور مشترك توسط سازمان فضايي آمريكا (ناسا) و سازمان فضايي اروپا (ايسا) ساخته شد. آينه اصلي هاب ل 4/2 متر قطر دارد كه پرداخت آن دو سال به طول انجاميد. تصاوير تهيه شده با اين تلسكوپ داراي وضوحي به مراتب بيشتر از تصاوير تلسكوپ‌هاي زميني هستند كه به دليل موقعيت هاب ل، يعني قرارگيري در 590 كيلومتري زمين، در جايي‌ست كه اتمسفر زمين بسيار رقيق است. هاب ل از زمان پرتابش در سال 1990، نقشي محوري و انكارناپذير در پيشرفت علوم ستاره‌شناسي و شناخت عالم هستي داشته است.

5 آوريل 1990 (16 فروردين 1369): اولين پرتاب پگاسوس
سامانه پرتاب پگاسوس براي پرتاب ماهواره‌هاي کوچک طراحي شد و مشخصه بارز آن جدايش از زير بال هواپيما است. پگاسوس، پس از رها شدن از هواپيما، شروع به اوج گرفتن مي‌کند و مي‌تواند محموله‌هايي با وزن حداکثر 450 کيلوگرم را در مدارهاي پاييني زمين و محموله‌اي با وزن 100 کيلوگرم را در مدار انتقالي زمين قرار دهد. اين راکت پرتاب کننده تا آوريل 2007، 38 پرتاب انجام داده که 35 مورد از آنها موفق بوده است.

5 آوريل 1991 (16 فروردين 1370): قرار گرفتن رصدگر پرتو گاماي كامپتون در مدار
رصدگر پرتو گاماي كامپتون دومين رصدگر بزرگ فضايي ناسا بود كه در آوريل 1991 با شاتل فضايي آتلانتيس در مدار قرار گرفت. اين تلسكوپ فضايي جديد ناسا، براي اولين بار به صورت يكپارچه آسمان را نقشه‌برداري كرد. كامپتون، اين نقشه‌برداري را با به كارگيري پرتوهاي ايكس و گاما به انجام رساند.

7 نوامبر 1996 (16 آبان 1375): پرتاب نقشه بردار سراسري مريخ
ايالات متحده امريکا، مارس گلوبال سروير يا نقشه بردار سراسري مريخ را در نوامبر 1996 به سمت سياره سرخ پرتاب كرد تا به غيبت 20 ساله‌اش در اين سياره پايان دهد. در دسامبر 2006، ناسا عکس‌هايي از اين كاوشگر دريافت کرد که نشان مي‌داد که هنوز آب مي‌تواند در سطح مريخ جريان داشته باشد. اين فضاپيما، ده سال در اين سياره فعال بود.

4 دسامبر 1996 (13 آذر 1375): پرتاب رهياب مريخ
مارس پتفايندر يا رهياب مريخ دومين مأموريت در برنامه ديسكاوري ناسا (برنامه‌اي با شعار "سريع‌تر، بهتر، ارزان‌تر") بود كه تنها در عرض 3 سال و با هزينة 265 ميليون دلار به بهره‌برداري رسيد. رهياب مريخ در چهارم دسامبر 1996 به سمت سياره سرخ پرتاب شد و هفت ماه بعد روي اين سياره فرود آمد و در طول مدت مأموريت خود در سطح سياره سرخ، حجم عظيم و بي‌سابقه‌اي از اطلاعات را به زمين مخابره و بيش از مدت پيش‌بيني شده عمر كرد. فناوري‌هاي پيشرفته‌اي در مأموريت رهياب مريخ به نمايش درآمد، مانند فرود با كيسه هوا و اجتناب از موانع (سطح سياره) به صورت خودكار.

15 اكتبر 1997 (23 مهر 1376): پرتاب كاسيني، مسافر منظومه شمسي
فضاپيماي بي‌نظير كاسيني، 15 اكتبر 1997 به فضا پرتاب شد تا مأموريت افسانه‌اي خود را در منظومه شمسي آغاز كند. فضاپيماي بين سياره‌اي كاسيني-هايگنز، شامل مدارگرد و كاوشگر، كار مشتركي بين ناسا، سازمان‌هاي فضايي اروپا و ايتاليا و بزرگترين و پيچيده‌ترين فضاپيمايي است كه تا كنون ساخته شده است و هدف از ساخت آن، مطالعه آثار بادهای خورشيدي بر ميدان مغناطيسي سياره مشتری، مطالعه و بررسي حلقه‌هاي زحل، اتمسفر و اقمار اين سياره به خصوص قمر تيتان و اتمسفر و سطح آن، بوده است.

20 نوامبر 1998 (29 آبان 1377): پرتاب ايستگاه فضايي بين‌المللي
ايستگاه فضايي بين‌المللي بزرگترين سازه ساخت بشر در فضا، پيچيده‌ترين برنامه علمي بين‌المللي، بزرگترين ايستگاه فضايي تا كنون و نمادي از همكاري چندين كشور پيشرفته جهان در يكي از پيچيده‌ترين زمينه‌هاي علم و فناوري است. سازمان‌هاي فضايي ايالات متحده (ناسا)، روسيه (آر‌كي‌آ)، ژاپن (جاكسا)، كانادا (سي‌اس‌آ) و چند كشور اروپايي (ايسا) در اين برنامه شركت دارند. سازمان فضايي برزيل و سازمان فضايي ايتاليا نيز طي قرارداد هاي جداگانه‌اي با ناسا در اين برنامه درگير شده‌اند. اين ايستگاه از مدول‌هاي مختلفي تشكيل شده است كه ساخت آن با پرتاب مدول زاريا در 20 نوامبر 1998 آغاز شد. بي‌شك يكي از بزرگترين كارهاي مهندسان هوافضا، سوار كردن ايستگاه فضايي بين‌المللي در فضا بوده است كه تا‌كنون طي ده‌ها ماموريت فضايي بخش زيادي از آن انجام شده است. آي‌اس‌اس، پس از تكميل نهايي، چهار برابر ايستگاه فضايي مير خواهد بود. مطابق برنامه‌ريزي‌ها قرار است اين ايستگاه تا سال 2010 تكميل شود و تا 2016 در مدار عملياتي باقي بماند. آي‌اس‌اس، در فاصله متوسط 330 كيلومتري زمين قرار گرفته و با چشم غير مسلح مي‌توان آن را ديد.

7 فوريه 1999 (18 بهمن 1377): پرتاب اولين كاوشگر نمونه‌بردار از دنباله‌دار
استارداست اولين مأموريت فضايي ايالات متحده است که به تنهايي به کاوش در خصوص يک دنباله‌دار اختصاص يافت و همچنين اولين كاوشگري است که براي آوردن مواد فرازميني (و فراتر از مدار ماه) طراحي شد. اين فضاپيما پس از طي نزديک به 5 ميليارد کيلومتر در فضا و نمونه‌برداري از گيسوي دنباله‌دار وايلد2 و گرفتن ذراتي از جريان غباري که گمان مي‌رود منشأ اين جريان خارج از منظومه شمسي باشد، روز 15 ژانويه 2006 به زمين بازگشت تا کپسول حاوي نمونه‌هاي جمع آوري کرده‌ را تحويل دهد.

23 ژوئيه 1999 (1 مرداد 1378): پرتاب چاندرا، رصدگر پرتوي ايكس
رصدگر پرتوي ايكس ناسا، چاندرا، كه در ژوئية 1999 با شاتل فضايي كلمبيا در مدار زمين قرار گرفت، پيچيده‌ترين رصدگر پرتوي ايكس ساخته شده تاكنون است. چاندرا براي رصد پرتوي ايکس ساطع شده از مناطق پر انرژي جهان، مانند بقاياي ستارگان منفجر شده طراحي شد. چاندرا، سومين رصدگر بزرگ ناسا در بين چهار رصدگر آن (تلسكوپ فضايي هاب ل، رصدگر پرتو گاماي كامپتون و آخرين آن، تلسكوپ فضايي اسپيتزر) است.

28 آوريل 2001 (8 ارديبهشت 1380): پرواز اولين گردشگر فضا
دنيس تيتو در آوريل 2001، درست چهل سال پس از اولين پرواز گاگارين، با هزينه شخصي خود (به ميزان 20 ميليون دلار) و به عنوان گردشگر به فضا سفر كرد و به اين ترتيب نام خود را به عنوان اولين فضاگرد در تاريخ فضا ثبت كرد. وي تاجری اهل لوس‌آنجلس ايالات متحده است و در 59 سالگي به اين آرزوي ديرين خود رسيد. پس از تيتو تا به امروز (2007) چهار گردشگر ديگر از ايستگاه فضايي بين‌المللي ديدن كرده‌اند.

1 فوريه 2003 (12 بهمن 1381): انفجار شاتل فضايي كلمبيا
شاتل فضايي كلمبيا، در 1 فوريه 2003، در مرحله بازگشت به جو، كمي پيش از آنكه بيست و هشتمين مأموريت خود را به پايان رساند بر فراز تگزاس منفجر شد و هر هفت سرنشين آن جان باختند. اين حادثه، پس از حادثة شاتل فضايي چلنجر در سال 1986، بدترين حادثة فضايي ايالات متحده محسوب مي‌شود و پيش از آن ناسا هيچ يك از فضاپيماهاي خود (اعم از سرنشين‌دار يا بي‌سرنشين) را در مرحلة بازگشت به زمين از دست نداده بود.

ژوئن و ژوئيه 2003 (خرداد و تير 1382): پرتاب كاوشگرهاي جديد مريخ
ناسا دو كاوشگر با نام‌هاي اسپريت (روح) و آپورچونيتي (فرصت) را در 10 ژوئن و 7 ژوئيه 2003 به سمت مريخ پرتاب كرد. هدف از پرتاب اين دو كاوشگر در درجه اول تحقيق درباره آب و تاريخچه و چگونگي به وجود آمدن آن در اين سياره بوده است. اين دو كاوشگر در 4 و 25 ژانويه 2004 در دو سمت متفاوت، بر سطح سياره سرخ فرود آمدند تا مأموريت نود روزه خود را آغاز کنند. هر دو کاوشگر بسيار بيشتر از مدت زمان تعريف شده در مأموريتشان عمر کردند و همچنان نيز به كند و كاو در سطح مريخ به سر مي‌برند.

15 اكتبر 2003 (23 مهر 1382): اولين پرواز فضايي سرنشين‌دار چين
در 15 اكتبر 2003، فضاپيماي چيني شنژو-5 حامل فضانوردي به نام يانگ لي‌وي با راكت لانگ مارچ پرتاب شد و كمي بعد در مدار زمين قرار گرفت و با انجام اين عمليات نام چين را به عنوان سومين كشوري كه قادر به فرستادن انسان به فضاست، در تاريخ فضا ثبت كرد. شنژو پس از پرتاب، در ارتفاع حدود 330 کيلومتري، 14 بار به دور زمين گشت.

21 ژوئن 2004 ( 31 خرداد 1383): پرواز اولين فضاپيماي خصوصي جهان با قابليت حمل مسافر
شـركت آمريكايي اسكيلـد كامپوزيتــز براي نخستين بار موفق به طراحي و ساخت فضاپيمايي با قابليت حمل مسافر با نام اسپيس‌شيپ‌وان (سفينه فضايي يک) شد. اين فضاپيما كه به طور كامل با سرمايه‌گذاري خصوصي، به ميزان 25 ميليون دلار، ساخته شد و اولين پرواز خود را در ژوئن 2004 به نمايش گذاشت، 4 اكتبر 2004 جايزه مسابقه ايكس پرايز(3) را از آن خود کرد. طبق مقررات بنياد ايكس پرايز براي دريافت جايزه 10 ميليون دلاري اين مسابقه، فضاپيماي شركت كننده در مسابقه بايد سه نفر را تا ارتفاع 100 كيلومتري حمل مي‌کرد و طي دو هفته دو پرواز متوالي به انجام مي‌رساند. اين جايزه به پروژه‌هاي دولتي تعلق نمي‌گرفت.


12 اوت 2005 (21 مرداد 1384): پرتاب مدارگرد اكتشافي مريخ
مارس ريکانسنس اوربيتر يا مدارگرد اکتشافي مريخ را ناسا به منظور پژوهش در خصوص مريخ ساخت. اين فضاپيما 12 اوت 2005، پرتاب شد و 10 مارس 2006 به مريخ رسيد و تحقيقاتش را در خصوص سياره سرخ از مدار اين سياره آغاز کرد. اطلاعات به دست آمده از اين فضاپيما درباره ويژگي‌هاي سطح سياره و شرايط آب و هوايي آن، راه را براي فضاپيماهاي آينده اين سياره که در سطح سياره و يا در مدار آن به پژوهش بپردازند، هموار خواهد کرد.

19 ژانويه 2006 (29 دي 1384): پرتاب افق‌هاي نو
نيو هورايزنز (افق‌هاي نو) فضاپيمايي است كه ناسا براي رسيدن به پلوتو و قمرش طراحي كرد. قرار است اولين فضاپيمايي كه از نزديك پلوتو گذر كند و به مطالعه آن و اقمارش بپردازد، اين فضاپيما باشد. اين فضاپيما فوريه 2007، از نزديكي مشتري عبور كرد و طبق برآوردها ژوئيه 2015 به پلوتو خواهد رسيد. پس از آن به سمت خارج از مرزهاي منظومه شمسي مسافرت خود را ادامه خواهد داد تا (پس از پايونيرهاي 10 و 11 و وويجرهاي 1 و 2) پنجمين فضاپيمايي شود كه مجموعه خورشيد و سيارات اطرافش را ترك مي‌كند.

18 سپتامبر 2006 (27 شهريور 1385): پرواز اولين زن گردشگر فضا
انوشه انصاري در 27 شهريور 1385، به همراه دو فضانورد ديگر با فضاپيماي سايوز از ايستگاه بايکونور قزاقستان راهي ايستگاه فضايي بين المللي شد و پس از هشت روز اقامت در ايستگاه فضايي بين المللي راهي زمين شد. با انجام اين سفر كه با هزينه شخصي وي انجام رفت، نام انوشه به عنوان اولين زن فضاگرد در تاريخ فضا جاي گرفت. وي متولد 1345 در مشهد است كه در نوجواني به همراه خانواده‌اش به ايالات متحده مهاجرت مي‌كند.

27 سپتامبر 2007 (5 مهر 1386): پرتاب کاوشگر کمربند خرده سيارک‌ها
دان، کاوشگري رباتي است که ناسا آن را با هدف رسيدن به دو جسم بزرگ کمربند خرده سيارک‌ها، يعني خرده سيارک وستا و سياره کوتوله سيرس تعريف کرد. دان، مطابق برنامه‌ريزي‌ها قرار است پس از گذر از نزديک مريخ، بين سال‌هاي 2012 و 2013 به وستا و در 2014 و 2015 به سيرس بپردازد. دان با انجام اين مأموريت، از جمله فضاپيماهايي خواهد بود که به دور دو جرم آسماني، غير از زمين و ماه، مي‌چرخد.

منبع:انجمن مهندسی هوافضا