تصعید و تبلور تصعید فشار بخار یک ماده جامد با دما تغییر می کند. به همین دلیل، بعضی ترکیبات جامد بدون اینکه از فاز مایع عبور کنند به آسانی و مستقیما به بخار تبدیل می شوند. این فرایند، تصعید نامیده می شود. چون بخار را می توان دوباره جامد کرد از این تبدیل می توان به عنوان روشی برای تخلیص مواد استفاده کرد. عمل تخلیص وقتی به خوبی انجام پذیر است که فشار بخار ناخالصیها مشخصا کمتر از فشار بخار ماده تصعید شدنی باشد. تصعید جامدات تصعید خاصیتی است که معمولا در مواد نسبتا غیر قطبی با ساختمان بسیار متقارن دیده می شود. ترکیبات متقارن، غالبا نقطه ذوب و فشار بخار بالایی دارند. تبخیر پذیری آسان این مواد از سطح جامد را معلول ضعیف بودن نیروهای بین مولکولی می دانند. تصعید بنزوئیک اسید ساده ترین وسیله برای تصعید، یک کپسول چینی یا یک شیشه ساعت (پیرکس) است. مقداری از جسم را در وسط شیشه ساعت می ریزیم و روی آن را با یک کاغذ صافی هم قطر با شیشه ساعت، که در وسط آن سوراخ کوچکی ایجاد کرده ایم می پوشانیم و یک قیف را به طور واژگون روی کاغذ قرار دهیم. انتهای قیف را با پنبه مسدود کنیم سپس شیشه ساعت را به ملایمت گرم می کنیم. بهتر است برای گرم کردن از حمام بخار استفاده شود. چنانچه حمام بخار در دسترس نبود، بشری را که قطر دهانه آن متناسب با قطر شیشه ساعت باشد تا دوسوم حجم از آب پر کنید و شیشه ساعت و قیف را روی آن بگذارید و آب را به ملایمت گرم کنید. تبلور تبلور یکی از بهترین روشهای تخلیص اجسام جامد است روش عمومی تبلور عبارت است از حل کردن جسم در حلال مناسب به کمک گرما و تهیه محلول سیر شده جسم. nصاف کردن سریع محلول گرم. سرد کردن تدریجی محلول صاف شده به منظور راسب کردن جسم به شکل بلور. صاف کردن و شستن بلورها با حلال سرد و خشک کردن آنها و بالاخره تعیین نقطه ذوب بلور. انتخاب حلال مناسب انتخاب حلال مناسب نکته اساسی و مهم در عمل تبلور محسوب می شود. حلال مناسب حلالی است که در دمای معمولی جسم را به مقدار جزئی در خود حل کند، ولی در گرما و به ویژه در دمای جوش، این انحلال به آسانی صورت گیرد. عامل دیگر در انتخاب حلال مناسب، توجه به قطبیت آن است که با توجه به ساختمان ماده مورد نظر انتخاب می شود. زیرا ترکیبات قطبی در حلالهای قطبی و ترکیبات غیر قطبی در حلالهای غیر قطبی حل می شوند. به هنگام انتخاب حلال مناسب برای تبلور، به نکات زیر توجه کنید حلال در دمای معمولی (دمای آزمایشگاه) نباید ترکیب را حل کند، اما در نقطه جوش خود باید حداکثر ترکیب یا تمام آن را در خود حل کند. نقطه جوش حلال نباید از نقطه ذوب ترکیب مورد نظر بیشتر باشد. زیرا در این صورت، پیش از اینکه دمای حلال به نقطه جوش آن برسد، جسم در حلال ذوب می شود. (در پدیده تبلور، جسم باید در حلال حل شود). حلال و جسم حل شده نباید با هم واکنش بدهند. تا حد امکان نقطه جوش حلال پایین باشد تا به آسانی تبخیر شود. مراحل متوالی زیر، پس از انحلال جسم جامد در حلال باید اجرا شود چنانچه محلول به شدت رنگی و یا ناخالص باشد، گرم کردن را قطع کنید پس از اینکه محلول، اندکی خنک شد، کمی پودر زغال به آن اضافه کنید. زغال به دلیل دارا بودن سطح فعال زیاد می تواند ناخالصیها و رنگ را به خود جذب کند. سپس مجددا محلول را گرم کنید. به منظور جداسازی ناخالصیهای نامحلول، محلول را گرم و صاف کنید. برای اینکه بلورها پدیدار شوند محلول صاف شده را به تدریج سرد کنید. بلورها را به وسیله صاف کردن جدا کنید. بلورها را با مقدرا کمی حلال سرد بشویید. بلورها را خشک کنید. در تبلور، برای ظاهر شدن از چند روش استفاده می شود یک میله شیشه ای (همزن) را از سطح مایع و کنار آن به جدار ظرف بسایید(خراش دهید). حرکت میله باید به صورت عمودی و سریع باشد. به نظر می رسد که با عمل سایش، به مولکولهای جسم انرژی داده می شود و این انرژی باعث نزدیک شدن مولکولها به یکدیگر می شود و به این ترتیب، تشکیل هسته اولیه آسان می شود. ظرف حاوی محلول را به وسیله قراردادن آن در حمام آب و یخ یا در یخچال سرد کنید. یک تکه از بلور ترکیب را به عنوان هسته اولیه در ارلن مایر بیندازید این عمل را بذرافشانی و تکه بلور را بذر می نامند. منبع:انجمن مهندسی شیمی
