بررسی سیستم‌های اطفای حریق به همراه ارائه‌ی آنالیز ایمنی شغلی

این مقاله در همایش مجازی پژوهش های نوین در علوم و فناوری به ثبت رسیده است.

———————————————————————————-

بررسی سیستم‌های اطفای حریق به همراه ارائه‌ی آنالیز ایمنی شغلی

رضا فرضی۱، عبدالعظیم اسماعیلی۲


۱ کارشناسی مهندسی شیمی، دانشگاه خلیج فارس بوشهر

Re.farzi.chem.eng@gmail.com

۲ کارشناسی مهندسی شیمی، دانشگاه خلیج فارس بوشهر

azimsmaeili@gmail.com

چکیده

حریق و انفجار خطری است که در تمامی شغل های جامعه، افراد و صنعت را تهدید می‌کند. سیستم‌های اطفای حریق با پیشرفت خود این امکان را برای افراد فراهم نموده اند تا در صورت بروز حادثه بتوان به سرعت واکنش نشان داد و از پیامد‌های جانی و مالی جلوگیری به عمل آورد. در این مقاله ابتدا به بررسی عوامل به‌وجود آورنده ی حریق و سپس روش‌ها و تجهیزات نوین اطفای حریق پرداخته شده و در ادامه برای نشان دادن اهمیت و خطر حریق برای محیط کاری، بخش‌هایی از آنالیز ایمنی شغلی یک شرکت گاز که مربوط به آتش‌سوزی می‌باشد، ارائه شده است. نتایج این مقاله نشان می‌دهد که کارفرمایان باید نسبت به مبحث حریق حساسیت زیادی به خرج دهند و برای پیشگیری از خطرات جانی و مالی، اقدامات لازم را انجام دهند.

کلمات کلیدی: حریق، اطفای حریق، انالیز ایمنی شغلی

۱- مقدمه

سه عنصر اکسیژن، ماده ی سوختنی و حرارت اضلاع مثلث آتش را تشکیل می‌دهند. آتش یا انفجار زمانی بوجود می‌آید که این سه عنصر در کنار هم حضور داشته باشند. این نکته‌ی اساسی بسیاری از ملاحظات و قوانین ایمنی در ارتباط با کار و نیز شرایط نگه‌داری مواد شیمیایی قابل اشتعال می‌باشد به‌طوری که بسیاری از تمهیدات ایمنی برای این منظور است که این سه عنصر طوری کنار هم قرار نگیرند که منجر به آتش سوزی و یا انفجار گردد. میزان حرارت و اکسیژنی که لازم است تا مواد قابل اشتعال مختلف شروع به سوختن بکنند متفاوت می‌باشد.۲۱ درصد حجم هوا را اکسیژن تشکیل می‌دهد که این مقدار برای اشتعال مواد قابل احتراق کافی است. در نتیجه در شرایط محیط، عنصر حرارت نقش اصلی در ایجاد احتراق و انفجار دارد. این حرارت می‌تواند از دو طریق سبب اشتعال مواد شود. یکی از طریق منبع حرارتی بیرونی مانند شعله و دیگری بالا رفتن دمای خود ماده. اما در بسیاری از مواقع بر اثر سهل انگاری، نا آشنایی و یا ناخواسته، حریق اتفاق می‌افتد. لحظات اولیه‌ی حریق موثرترین زمان جهت اطفای آن است و هر گونه تاخیر در عملیات اطفا خسارت جبران ناپذیری به دنبال خواهد داشت. در واقع زمان اطلاع از شروع آتش و در نتیجه زمان اقدام به اطفای حریق بسیار حیاتی است چرا که در بیشتر موارد آتش به صورت تصاعدی گسترش می‌یابد و در نتیجه خاموش نمودن حریق در لحظات اولیه‌ی آن ساده‌تر بوده و لذا احتمال ایجاد خسارت جانی و مالی کمتری به‌وجود می‌آید. انتخاب صحیح روش اطفای حریق نیز اهمیت زیادی در مهار آتش دارد. به همین دلیل باید از انواع آتش و روش‌های اطفای مناسب آن‌ها و نیز تجهیزات آتش‌نشانی آگاهی و شناخت داشت.

آنالیز ایمنی شغلی روشی پیشگیرانه برای کسب اطمینان از وجود درجه ی قابل قبولی از ایمنی و بهداشت در محیط های کاری به شمار رفته و راهی را برای شناسایی خطرات دقیق کلیه‌ی وظایف موجود در یک شغل، شناسایی خطرات بالقوه‌ی ایمنی و بهداشتی در هر مرحله و تعیین مکانیسم‌های عملی و کاربردی برای حذف و یا کنترل خطرات شناسایی شده است. حریق یکی از خطراتی است که در پروژه های صنعتی و مطالعات آنالیز ایمنی شغلی به وفور یافت می‌شود.

در پژوهشی انجام گرفته توسط (طاهری و همکاران) برای آنالیز ایمنی شغلی شرکت گاز استان خراسان رضوی در بین جداول و خطرات ارائه شده، خطر حریق و انفجار در شغل های این شرکت به چشم می‌آید.[۱]

(عرب‌زاده و همکاران) در آنالیز ایمنی شغلی خود در یک صنعت چرم سازی، خطر حریق را به عنوان خطری جدی معرفی کرده‌اند.[۲]

همچنین تحقیقات و پژوهش‌های زیادی برای یافتن روش‌ها و تجهیزاتی با کارایی بالاتر برای اطفای حریق انجام گرفته است. (رضایی و همکاران) در پژوهش خود تمام تجهیزات و سیستم های کشف و اعلام و اطفای دستی و اتوماتیک حریق یک موتورخانه‌ی بزرگ سازمانی با ابعاد ۱۳ در ۴۸ متر را مورد بررسی قرار دادند. در اتیجه ی این مطالعه مشخص شد که برای این سایت ۳ عدد خاموش کننده ی دستی CO2 نیاز است و به منظور کشف و اعلام حریق با توجه به محصولات اولیه، از ۲ کاشف حرارتی و ۲ کاشف دودی می‌باید استفاده شود. با توجه به مساحت سایت یک کلید شستی که به سیستم هشدار دهنده ی مجهز به بلند‌گو و چراغ چشمک‌زن مجهز باشد ضروریست.[۳]

در صنعت دریانوردی و حمل و نقل، آتش‌سوزی کانتینرهای کالاهای خطرناک، خطر همیشه در کمین است، به طوری که اگر یک کانتینر مشتعل شود باعث انحدام تمامی کانتینرها و حتی در برخی موارد شناورها می‌گردد. بنابراین در این حمل ونقل خطرناک باید سیستم اطفایی اتوماتیک و حساس و فوق العاده سریع و بی عیب و نقص کار گذاشته شود که دارای وزن و حجم کم و مطمئن به عملکرد سریع و بدون نیاز به بازرسی و شارژ مداوم، دارای طول عمر بالا، کم هزینه و مقرون به صرفه باشد. (فتحی و همکاران) در مقاله‌ی خود که نتیجه‌ی تحقیقات آن‌ها بر روی آتش‌سوزی مواد خطرناک می‌باشد استفاده از سیستم پایروژن (آیروسول) را در اطفای حریق کالاهای خطرناک بررسی کرده‌اند.[۴]

همچنین در پژوهش (شیرزادی و همکاران) در مورد راه‌های جلوگیری از حریق در بنادر، آگاهی آتش نشانان از عواملی چون نوع کشتی، مکان پهلوگیری، وضعیت کشتی در خصوص بارگیری یا تخلیه، نوع بار، میزان دسترسی و چگونگی در اختیار بودن کشتی های آتش خوار به عنوان فاکتور‌های اصلی بیان شده است.[۵]

استفاده از فوم‌های آتش‌نشانی در صنعت نفت برای کنترل حریق در تحقیقات (نوری‌زاده و همکاران) به دلایلی چون فرو‌نشاندن بخارات حاصل شده از اشتعال مایعات قابل اشتعال و دارا بودن قدرت دید مناسب برای تامین امنیت آتش‌نشان‌ها و افراد گرفتار در حریق مناسب مناسب دیده شده است. در این مقاله به دسته بندی انواع فوم‌های آتش‌نشانی بر اساس روش تولید، ساختار شیمیایی، ‌کلاس حریق و یا درجه انبساط و نیز به مقایسه‌ی بعضی از خواص مهم انواع فوم‌های آتش نشانی پرداخته شده است.[۶]

در ادامه به بررسی عوامل به‌وجود آورنده‌ی حریق، روش‌ها و سیستم‌های مقابله با حریق پرداخته می‌شود.

۲- انواع آتش‌ها و انفجار‌ها

بر حسب نوع مواد قابل اشتعال که منجر به آتش‌سوزی و یا انفجار می‌شوند، آتش‌سوزی و انفجار‌ها را طبقه بندی می‌کنند. علت این طبقه بندی شناخت بیشتر پارامتر‌های آتش مانند هیدرولیک آتش می‌باشد تا بدین‌وسیله روش‌های صحیح و مناسب جلوگیری از توسعه و اطفای حریق و نیز مواد موثر جهت اطفا در کوتاه‌ترین زمان تعیید شوند. به همین علت گفته می‌شود که شناخت آتش اولین گام در خاموش کردن آن است.

از نظر شکل و ساختار آتش‌ها در سه دسته‌ی Pool fire، Jet fire و Ball fire طبقه بندی می‌شوند. دسته‌ی اول به آتش با شعله‌های نامنظم گفته می‌شود که عموما از یک سطح مشتعل و جدا می‌شوند. دسته‌ی دوم حریقی را شامل می‌شود که در آن مواد قابل اشتعال در یک یا چند جهت مشخص و قابل پیش‌بینی پخش می‌شود. دسته‌ی سوم به حجم آتش در اثر انفجار و یا انفجار ناگهانی گفته می‌شود که تا حدی شبیه به یک کره با حرکت‌های نامنظم است که عموما به سمت بالا حرکت می‌کند.

طبقه بندی آتش‌ها بر حسب نوع ماده‌ی مشتعل شده، طبق استاندارد‌های آمریکایی نظیر NFPA شامل ۵ دسته‌ی زیر می‌باشد:

گروه ۱ آتش‌سوزی موادی است که پس از سوختن از خود خاکستر باقی می‌گذارند.

گروه ۲ مربوط به آتش‌سوزی مایعات و گاز‌های قابل اشتعال می‌شود.

گروه ۳ آتش‌سوزی است که به‌وسیله ی الکتریسیته و برق ایجاد می‌شود.

گروه ۴ آتش‌سوزی فلزات قابل اشتعال را شامل می‌شود.

گروه ۵ شامل آتش‌سوزی چربی‌ها و روغن‌های خوراکی می‌شود.

انفجار‌ها نیز به ۷ دسته‌ی اصلی طبیعی، شیمیایی، هسته‌ای، الکتریکی، بخار، نجومی و مکانیکی تقسیم بندی می‌شوند. انفجار شیمیایی معمولا شامل واکنش بسیار سریع اکسیژن با مواد قابل اشتعال می‌باشد.انفجار‌ها بیشتر از این نوع هستند. در انفجار الکتریکی جریان شدید برق و یا ولتاژ بالا می‌تواند باعث این نوع انفجار شود. علت انفجار بخار انبساط بیش از بخار در تانک‌ها، وسل‌ها و یا دیگ‌های بخار می‌باشد. انفجار مکانیکی یک فرایند سخت و محکم فیزیکی مانند ترکیدن خطوط لوله و یا ظروف تحت فشار می‌باشد.

۳- روش‌های اعلام حریق

در کاربرد‌های حساس که پتانسیل بالقوه‌ای برای خطر وجود دارد نظیر کنترل و مدیریت سیستم پالایشگاهی گاز و نفت، کارخانه‌های تولید رنگ و … آشکار‌سازی شرایط پر خطر به منظور به حداقل رساندن خطرات بسیار مهم می‌باشد. بنابراین سیستم‌های آشکار ساز آتش و گاز با بالاترین مرتبه‌ی ایمنی نصب می‌شوند که هدف از طراحی آن نگه‌داشت یا برگرداندن یک فرایند در مواقع بحرانی به وضعیت ایمن می‌باشد و در واقع وظیفه‌ی این سیستم‌ها فعال کردن آلارم توسط آشکارساز‌های قرار گرفته در نواحی تعیین شده جهت آگاه کردن پرسنل و فعال کردن سیستم های اطفای حریق در مواقع بحرانی جهت خاموش کردن آتش و جلوگیری از انتشار آتش می‌باشد.[۷]

در کنترل و اطفای حریق، زمان نقش تعیین کننده ای دارد. در صورتی که ماموران آتش‌نشانی یا سیستم‌های اطفای حریق به موقع خبر نشوند به علت گسترش تصاعدی حریق، مهار آن دشوار می‌گردد. به همین علت کشف و اعلام به موقع حریق در لحظات اولیه نقش مهمی در کنترل خسارت دارد. تجربه نشان داده است که بسیاری از حریق‌ها در خارج از ساعات کار کارگاه‌ها یا اماکن و در مواردی که افراد حضور ندارند، اتفاق می‌افتد. به همین علت لازم است که سیستم‌های هشدار دهنده ی آتش در محلهایی که احتمال ایجاد آتش وجود دارد، طراحی و تعبیه شوند. این سیستم‌ها نقش بسیار مهمی در باخبر نمودن نیروها و همچنین کنترل حریق ایفا می‌کنند.

روش‌های اعلام حریق به دو صورت دسته بندی می‌شوند: روش‌های دستی و روش‌های اتوماتیک.

۳-۱- روش‌های دستی اعلام حریق

در روش دستی اعلام حریق، کشف و اعلام حریق توسز افراد شاغل یا ساکن انجام می‌گردد. از مزایای این روش ارزانی و سادگی آن است. سیستم‌های خبردهی دستی مبتنی بر امکانات موجود در محل بوده و شامل موارد مختلف می‌باشد.

اعلام دستی از طریق آژیر دستی: این روش قدیمی بوده و امروزه متداول نیست. در این روش فرد دستگیره آژیر دستی را چرخانده و یا دکمه ای را فشار می‌دهد و آژیر به صدا در می‌آید.

اعلام توسط سیستم الکتریکی: در این روش کلید‌های مخصوص که دارای درپوش های شیشه‌ای می‌باشند به فواصل مختلف نصب می‌شوند. معمولا کنار این کلید‌ها چکش مخصوصی نیز قرار دارد که پس از شکستن شیشه به‌طور خودکار یا فشار دادن شستی آن، آژیرهای اعلام حریق به صدا در می‌آیند. در این حالت ممکن است چراغ‌های هشدار دهنده نیز روشن گردند یا مرکز عملیات آتش‌نشانی با توجه به کد مربوط باخبر شود.

اعلام توسط بلندگو: تنها تفاوت این روش با روش قبل، امکان ارسال پیام از طریق بلندگو یا آژیر توسط سیستم صوتی مجموعه است.

استفاده از تلفن: تلفن بایستی به فواصل مناسب در کارگاه نصب شده و شماره مرکز آتش‌نشانی روی آن قید شده باشد.

۳-۲- روش‌های اتوماتیک اعلام حریق

سیستم اتوماتیک شامل کاشف‌های حریق، کابل‌های رابط و منبع تغذیه است. این سیستم به دلیل حساسیت بالا می‌تواند در مراحل اولیه، آتش را شناسایی و به مرکز کنترل و اعلام حریق گزارش نماید. دتکتورها به صورت‌های حرارتی، شعله‌ای، دود و ذرات و یا گازیاب وجود دارند. دتکتور‌های حرارتی با توجه به مکانیسم و ساختمان خود، به صورت اپتیکی یا حرارتی حریق را شناسایی می‌کنند. دتکتور‌های دودی برای تشخیص انواع ذرات حاصل از آتش‌سوزی مناسب و از طریق کشف دود حریق را شناسایی می‌کنند. این دتکتورها نباید در مسیر جریان هوا باشند و نیز نیاز به تمیز کردن مکرر دارند. دتکتورهای شعله‌ای به نور مرئی شعله حساس هستند و به همین علت جز دتکتورهای سریع و مطمئن به حساب می‌آیند. دتکتورهای گازی توانایی تشخیص گازهای هیدروکربنی، گازهای سمی و اکسیژن را دارا هستند. بروز آتش‌سوزی موجب به وجود آمدن گازهایی چون CO، CO2، HCN، HF، H2S، در محیط می‌شوند که معمولا در حالت طبیعی و قبل از وقوع آتش‌سوزی یا در محل وجود ندارند و یا اگر وجود داشته باشند مانند CO2، CO، H2O به صورت رقیق هستند.

۴- روش‌های اطفای حریق

قبل از این که در فکر یافتن روش‌هایی برای اطفای حریق باشیم می بایست به دنبال راهکارهایی بود تا از بروز آتش‌سوزی پیشگیری کرد. یکی از این راهکارها استفاده از مصالح و مواد ساختمانی ایمن و مقاوم در برابر آتش‌سوزی است. در پژوهشی توسط (بختیاری) به روش‌های آزمایش و طبقه بندی مصالح و اجزای ساختمانی از نظر خطر حریق پرداخته شده است.[۸]

به طور کلی روش‌های مبارزه و اطفای حریق بر مبنای حذف یکی از اضلاع مثلث آتش می‌باشد.



البته در بعضی مواقع حریق از نوع واکنش‌های زنجیره‌ای بوده که در این صورت از بین بردن زنجیره‌ی واکنشی برای اطفای آن بسیار اهمیت پیدا می‌کند.

روش‌های اطفای حریق به ۲ گروه اطفای حریق غیر فعال و اطفای حریق فعال تقسیم می‌شوند.

۱-۱- اطفای حریق غیر فعال

اطفای حریق غیر فعال شامل کلیه‌ی تمهیدات لازم به منظور جلوگیری از وقوع حریق و همچنین جلوگیری از گسترش ابعاد حریق ایجاد شده می‌باشد و از جمله مزایای آن می‌توان وابستگی کمتر به تجهیزات اطفای حریق و نیروی انسانی را نام برد. اطفای حریق غیر فعال شامل انجام فعالیت‌های گوناگونی می‌باشد که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

حذف عوامل ایجاد کننده‌ی حریق

سیستم‌های اضطراری دفع مواد قابل احتراق

چیدمان صحیح واحد‌های حاوی مواد قابل احتراق در هنگام طراحی

استفاده از پوشش‌های ضد حریق

۱-۲- اطفای حریق فعال

سیستم‌های اطفای حریق فعال شامل سیستم‌های تشخیص و اعلام حریق و سیستم‌ها و تجهیزات اطفای حریق می‌باشد. روش‌هایی که برای خاموش کردن انواع آتش‌ها و بر اساس حذف یکی از اضلاع مثلث آتش مورد استفاده قرار می‌گیرند شامل موارد زیر هستند:

سرد کردن یا خنک کردن، قطع اکسیژن یا خفه کردن، قطع سوخت یا سد کردن، بازداشتن

۲- تجهیزات اطفای حریق

این تجهیزات به ۲ گروه تجهیزات ثابت و تجهیزات قابل حمل اطفای حریق تقسیم می‌شوند.

۲-۱- تجهیزات اطفای حریق ثابت

این تجهیزات شامل ۵ دسته‌ی کلی سیستم‌های اطفای حریق با گاز‌های بی اثر، سیستم‌های فوم ثابت، سیستم‌های کولینگ، مانیتور‌های ثابت و سیستم هایدرانت‌های آب آتش‌نشانی می‌باشد.

۲-۲- تجهیزات اطفای حریق قابل حمل

این دسته شامل تجهیزات اطفای حریق مانند انواع کپسول‌های دستی آتش‌نشانی، سیستم‌های فوم و نیز وسایل کمکی برای اطفای حریق می‌باشد.

۳- بررسی سیستم اعلام و اطفای حریق پالایشگاه چهارم شرکت مجتمع گاز پارس جنوبی

گاز CO2 در سیلندرهایی با جنس استیل به حالت مایع در زیـر فشـار نقطـه بخـار خـودش نگهـداری مـی‌شـود و در فشارهای بالا در دمای ۲۲ درجه فشار تقریبا” به ۸۵۰psi می‌رسد که از این فشار نیز به جهت راندن دی‌اکسید کربن به محل های مورد نظر استفاده می شود. گاز CO2 بعد از تخلیه از حالت مایع به گاز تبدیل و در نهایت گاز انبساط پیدا کرده که در این حالت ضریب نسبت انبساط گاز به مایع ۹ به ۱می‌باشد و در این حجم زیاد باعث پر شدن محیط مورد نظر از دی اکسید کربن می‌شود. در صورتیکه میزان غلظت گاز اکسیژن در حجم به ۱۵ درصد کاهش یابد ایـن کـاهش مقـدار اکسـیژن باعـث خـاموش کردن آتش می‌شود. این گاز همان‌طور که خاموش کننده قوی می‌باشد به همان اندازه گاز بسیار خطرناکی برای نفراتـی کـه در منطقه تحت پوشش این گاز کار می‌کنند می‌باشد. قابلیت جذب گاز دی اکسید کربن در خون انسان بـر اکسـیژن تقریبـا ۲۰ برابر بیشتر می‌باشد و افزایش CO2 در خون انسان باعث گیجی، خستگی، سستی، سردرگمی،ب یهوشی و مرگ می‌شود. این سیستم برای اطفاء حریق در پست های برق، اتاق های کنترل محلی، ابزار دقیق و … در نظر گرفته شده است. این سیستم به ۲ طریق دستی و اتوماتیک عمل می‌کند.

به صورت اتوماتیک: این عمل در صورتی اتفاق می‌افتد که دو آشکار ساز دود از دو حلقه مجـزا در یـک اتـاق عمـل کنند و یا آلارم مرحله‌ی سوم P2FPمربوط به آشکار ساز های سریع دود P3F عمل کند که پس از ۳۰ ثانیه تاخیر باعث تخلیـه CO2 می‌شود.

به صورت دستی:

• از راه دور از اتاق کنترل مرکزی به‌وسیله‌ی شستی که برای هر قسمت به طـور جداگانـه روی پنـل هـای سـخت افزاریP5F قرار داده شده می‌توان فرمان تخلیه CO2 را صادر نمود.
• از نزدیک درب ورودی ساختمان‌های مذکور به‌وسیله‌ی ایستگاه کنترل دستی
• به‌وسیله‌ی اهرم روی سیلندر نیتروژن
• به‌وسیله‌ی اهرم مکانیکی فعال کننده روی سیلندر CO2 که باید به ترتیب در دو مرحله انجام شود:

در ابتدا باز کردن شیر مخصوص مسیرP7F P به اتاقی که در آن حریق اتفاق افتاده

دوم فعال کردن اهرم مکانیکی روی سیلندرهای CO2 (سیلندرهای اصلی یا ذخیره)

سیستم فوق دارای سیلندر‌های دی اکسید کربن و نیتروژن می‌باشد (شکل۲).



از دی اکسید کربن برای اطفای حریـق و از نیتروژن برای باز کردن شیر مخصوص مسیرP8F به اتاقی که در آن حریق اتفاق افتاده و همچنـین فعـال نمـودن سـیلندرهای دی اکسید کربن استفاده می‌نمایند. سیلندرهای دی اکسید کربن خود به دو قسمت اصلی و ذخیره تقسیم می‌شوند که تعـداد این سیلندرها در هر یک از اتاق های CO2متفاوت است و سیلندرهای نیتروژن نیز به دو قسمت اصلی و ذخیـره تقسـیم مـی‌شوند که تعداد آن در هر یک از اتاق های CO2 به شش عدد می‌رسد که دو عدد از شش سیلندر یکی برای باز کردن سیلندر های ذخیره CO2 در یک اتاق در نظر گرفته شده است و به همان ترتیب دو تای بعدی برای دو اتاق بعدی.

۱- آنالیز ایمنی شغلی شرکت گاز

در طی یک کار تحقیقاتی، ۴۰ شغل از شغل‌های یک شرکت گاز بر اساس روش ویلیام فاین برای یافتن مکان‌های مستعد آتش‌سوزی و عوامل آن‌ها مورد بررسی قرار گرفت که بخشی از این پژوهش در ادامه‌ی مقاله و در قسمت ضمیمه ارائه شده است. در طی این تحقیق ۳۷ وظیفه‌ی شغل‌های مورد بررسی مستعد خطر حریق شناخته شد و سپس برای پیش‌گیری از بروز خطر راه‌کارهایی مناسب پیشنهاد گردید.

۲- نتیجه

خطر آتش‌سوزی و انفجار خطری است که در اکثر مجتمع های صنعتی احتمال دارد به وقوع بپیوندد. بر اساس آنالیز ایمنی ارائه شده و تعداد شغل‌ها و وظایف ذکر شده که در آن‌ها احتمال بروز این خطر وجود دارد به وضوح نتیجه می‌شود که اندیشیدن تدابیری به جهت پیشگیری از بروز حوادث امری جدی است و کارفرمایان می‌بایست برای حفظ سلامت و امنیت پرسنل خود و در امان بودن سرمایه‌ی خود اقدامات امنیتی را جدی بگیرند. اقدامات پیشگیرانه‌ای که در طی آنالیز ایمنی شغلی، ارائه شد به قرار زیر می‌باشد:

-اطمینان از کارکرد صحیح سیستم‌های اطفای حریق موجود و چک کردن منظم آن‌ها.

-آموزش پرسنل در راستای فراگیری اقدامات لازم به هنگام مواجه شدن با خطر و آموزش نحوه‌ی کارکردن با سیستم‌های اصفای حریق به آنان.

-استفاده‌ی پرسنل از دستکش، چکمه، کلاه و در کل لباس مناسب با محل شغلی آنان.

-انجام اقداماتی جهت شناسایی ویژگی‌ها و شرایط محل انجام شغل توسط تیم مجرب قبل از شروع به کار کارگران در آن محیط.

-استفاده از دستگاه های مدرن و به روز با ضریب ایمنی بالا

-چک کردن منظم تجهیزات و وسایل نقلیه

-قرار دادن سیستم تهویه‌ی مناسب در محل کار کارگران.

ضمایم

ردیف شغل مورد بررسی خطر شناسایی شده احتمال وقوع خطر میزان تماس با خطر شدت پیامد خطر رتبه‌ی رسیک سطح ریسک اقدامات پیشنهادی
۱ انباردار آتش سوزی در انبار ۶ ۲ ۵۰ ۶۰۰ سطح ریسک بالا -اطمینان از وجود و کارکرد صحیح سیستم‌های اطفای حریق
-چک کردن سیم کشی برق انبار
۲ آشپز آتش‌سوزی و سوختگی ۶ ۱۰ ۱۵ ۹۰۰ سطح ریسک بالا -استفاده از اجاق‌های طبخ استاندارد
-استفاده از دستکش و لباس مناسب هنگام آشپزی
-چک کردن منظم شیلنگ‌های انتقال گاز
۳ گاز رسانی به صنایع آتش سوزی در اثر تردد وسایل نقلیه ۳ ۳ ۲۵ ۲۲۵ سطح ریسک بالا - استفاده از علائم هشدار دهنده
دور نگه داشتن خودروها توسط کارگران یا -بستن خیابان در صورت لزوم
۴ گازرسانی به صنایع خطر انفجار هنگام جوشکاری در صورت وجود نشتی در لوله ۳ ۳ ۲۵ ۲۲۵ سطح ریسک بالا -انجام عملیات نشت یابی قبل از انجام جوشکاری
۵ نشت یاب خطر انفجار کپسول هیدروژن ۲ ۳ ۲۵ ۱۵۰ سطح ریسک متوسط -تهیه‌ی دستگاه لیزری
۶ جوشکار خطر انفجار هنگام جوشکاری در صورت وجود نشتی در لوله ۳ ۳ ۲۵ ۲۲۵ سطح ریسک بالا -انجام عملیات نشت یابی قبل از انجام جوشکاری
۷ راننده آتش‌سوزی وسیله در اثر تصادف ۶ ۳ ۵۰ ۹۰۰ سطح ریسک بالا -استفاده از راننده‌های مجرب
-الزام رانندگان برای به همراه داشتن کپسول آتش‌نسانی دستی
-انجام معاینه‌ی فنی خودرو به طور منظم
مراجع

• طاهری، احسان، علی، احمد، محمود، “آنالیز ایمنی شغلی (JSA) شرکت گاز استان خراسان رضوی”، کنفرانس بین المللی مهندسی صنایع، ۹، ۲، دانشگاه صنعتی خواجه نصیر الدین طوسی، ۱۳۹۱
• عرب زاده، سارا، زینب السادات، “شناسایی و ارزیابی ریسک به روش آنالیز ایمنی شغلی” کنفرانس ملی بهداشت، ایمنی و محیط زیست، ۱، ۲، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ماهشهر، ۱۳۹۱
• رضایی، اسماعیل، رضا، “طراحی سیستم‌های اطفای حریق دستی و اتوماتیک یک موتورخانه”، همایش سراسری بهداشت حرفه ای، ۷، ۱تا۸، دانشگاه علوم پزشکی قزوین، ۱۳۹۰
• فتحی، امیر، بهناز، “استفاده از سیستم پایروژن (ایروسول) در اطفای حریق کالاهای خطرناک”، همایش ملی ایمنی در بنادر، ۴، ۱تا۷، سازمان بنادر و کشتیرانی تهران، ۱۳۸۷
• شیرزادی، ارسلان، علیرضا، “اطفای حریق کشتی‌ها در بندر و ایمنی آن”، همایش ملی ایمنی در بنادر، ۲، ۱تا۷، سازمان بنادر و کشتیرانی تهران، ۱۳۸۴
• نوری‌زاده، ساناز، مریم، مهرداد، محسن، “اصول انتخاب و به‌کارگیری فوم‌های آتش‌نشانی در صنعت نفت”، همایش ملی HSE با رویکرد صنایع بالا دستی نفت و گاز، ۱، ۱تا۱۰، دانشگاه صنعت نفت آبادان، ۱۳۹۲
• محمدی سومار، اعظم، سمانه، “بهینه سازی سیستم اعلام و اطفای حریق در راستای ایجاد امنیت تجهیزات و پرسنل”، همایش ملی تولید پایدار گاز، ۲، ۱تا۳، شرکت پالایش گاز پارسیان، ۱۳۹۲
• بختیاری، سعید، “روش‌های طبقه بندی مصالح و اجزای ساختمانی از نظر ایمنی در برابر آتش و مقدمه ای بر پوشش‌های ضد حریق”، همایش محافظت ساختمان‌ها در برابر آتش، ۲، ۱تا۱۳، مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن تهران، ۱۳۸۵

منبع:انجمن مهندسی شیمی