نقش ید در سلامت انسان ید چیست؟ ید یک ماده مغذی ضروری برای زندگی است که باید از طریق مواد غذایی به بدن ما برسد. مقدار ید مورد نیاز یک فرد بالغ به طور متوسط ۱۵۰ میکروگرم در روز است( یک مقدار جزیی که می تواند به اندازه سر سوزن باشد.) مهمترین نقش ید در ساختمان هورمون های تیرویید می باشد، هورمونهای تیرویید در رشد وتکامل جسمی و عصبی، عملکرد طبیعی مغز و سیستم عصبی، حفظ دمای بدن، تولید انرژی و سوخت و ساز تاثیر می گذارد. «تیرویید» یک غدهی پروانهای شکل است که در جلوی گردن قرار دارد و نقشهای بسیاری را در بدن ایفا میکند. یکی از کارهای اصلی تیرویید، تنظیم متابولیسم بدن است. پرکاری و کمکاری تیرویید، از شایعترین بیماریهای غدهی تیرویید هستند. پرکاری تیرویید، در واقع همان بیماری غدهی تیرویید است که در آن، تیرویید بیش از میزان طبیعی، هورمون ترشح میکند که این اختلال کارکرد، عوارضی را برای فرد به همراه دارد. پرکاری تیرویید، میتواند به دلیل افزایش ترشح غدهی تیرویید و یا علل دیگر مانند مصرف قرصهای تیرویید (لووتیروکسین) باشد. میزان شیوع پرکاری تیرویید نسبت به کمکاری تیرویید کمتر است؛ یکونیم تا ۲ درصد افراد، به پرکاری تیرویید مبتلا هستند. کمبود ید چه عواقبی دارد؟ کمبود ید در سنین مختلف پیامدهای گوناگونی دارد: کمبود ید دردوران بارداری سبب سقط جنین، زایمان زودرس، تولد نوزاد مرده، اختلال رشد مغزی جنین، تولد نوزاد با عقب ماندگی ذهنی، جسمی، کری و لالی می شود. کمبود ید در دوران کودکی سبب کاهش بهره هوشی و عقب ماندگی ذهنی، تاخیر و یا توقف رشد، ناتوانی جسمی، کم کاری تیرویید، اختلالات عضلانی، تکلمی و شنوایی و تاخیر رشد در اندام حرکتی می شود. در کودکان و نوجوانان (سنین مدرسه) کمبود ید منجر به کم کاری تیرویید، گواتر، کاهش رشد جسمی، اختلال در قدرت یادگیری و افت تحصیلی می شود. منابع غذایی ید کدامند؟ ید بطور طبیعی در خاک و آب وجود دارد در کشور ما بدلیل کمبود ید در خاک و آب، محصولات گیاهی و حیوانی فاقد ید کافی هستند و برای تامین ید مورد نیاز بدن باید روزانه از نمک یددار تصفیه شده در برنامه غذایی روزانه استفاده شود. بهترین منابع غذایی ید، غذاهای دریایی هستند، اما به علت مصرف کم آنها در رژیم غذایی ایرانی معمولا ید مورد نیاز بدن تامین نمی شود. مقدار ید موجود در شیر و لبنیات و تخم مرغ بستگی به فصل و میزان ید خاکی دارد که روی آن پرورش یافته است. دانه های غلات، حبوبات و میوه ها نیز از نظر ید فقیر هستند و از میان سبزی ها اسفناج بیش از بقیه ید دارد. نمک ید دار تصفیه شده چیست؟ در نمک ید دار تصفیه شده ناخالصی هایی که در نمک های تصفیه نشده وجود دارد به روش های گوناگون حذف می شود. این ناخالصی ها دو دسته اند: یک دسته از ناخالصی ها مانند شن، ماسه یا خاک که حین استخراج وارد نمک می شوند و دسته دیگر ناخالصی هایی مانند کلسیم، منیزیوم، سولفات و فلزات سنگین نظیر سرب، جیوه، آرسنیک و کادمیوم. وجود این ناخالصی ها در نمک می تواند منجر به بروز ناراحتی های گوارشی، کلیوی، کبدی و حتی سرطان و ممانعت از جذب آهن شود. نمک های ید دار تصفیه شده بدلیل خلوص بالا میزان ید را بهتر و به مدت بیشتری حفظ می نماید. مزیت دیگر نمک تصفیه شده این است که این نمک چون ناخالصی کمتری دارد، شورتر است بنابراین کمتر مصرف می شود. چند توصیه در مورد نحوه خرید، مصرف و نگهداری نمک یددار: - در هنگام خرید نمک، بر روی بسته بندی آن به عبارت: نمک یددار تصفیه شده(تبلور مجدد)، تاریخ تولید و انقضای نمک و درج شماره پروانه ساخت وزارت بهداشت توجه نمایید. - نمک ید دار تصفیه شده را نباید به مدت طولانی در معرض نور مستقیم خورشید و یا رطوبت قرار دهید چون بخشی از ید آن از دست می رود. - بهتر است نمک تصفیه شده یددار را در ظروف بدون منفذ پلاستیکی، چوبی، سفالی یا شیشه ای رنگی با سرپوش محکم نگهداری نمایید. در هنگام پخت غذا و خیساندن برنج حتما از نمک تصفیه شده یددار استفاده کنید. - نمک باید کم مصرف شود اما توصیه می شود همان مقدار کم از نمک تصفیه شده یددار باشد. - نمک های صنعتی، سنگ نمک فاقد ید بوده و برای مصارف خوراکی حتی خیساندن برنج توصیه نمی شود. - سنگ نمک علاوه بر اینکه فاقد ید است بدلیل انواع ناخالصی ها و آلودگی ها برای مصارف خوراکی نباید مصرف شود. منبع:انجمن مهندسی شیمی
