راهنمای نگارش مقاله

• عنوان( Title) :
  • - عنوان باید علمی کامل و جامع و مطابق محتوای مقاله باشد.
    – در عنوان باید متغیرهای اصلی (وابسته و مستقل) ذکر گردد.
• چکیده (Abstract):
  • - چکیده باید شامل بخشهای مقدمه، روش، نتایج و بحث باشد.
    – چکیده حداکثر ۲۵۰ کلمه باشد (بین۲۵۰–۱۵۰ کلمه) مقدمه ۲۰% – روش ها ۳۰% نتایج ۲۵% – بحث ۱۵%
    کلمه های کلیدی (Keywords):
    تعداد کلید واژه ها بین ۳ تا ۱۰ کلمه فارسی پیشنهاد می‌گردد.
• مقدمه ( Introduction):
  • خصوصیات مورد نظر در تدوین مقدمه عبارتند از:
    – حجم مقدمه مقاله از یک پنجم کل مقاله تجاوز نکند. (حداکثر یک صفحه)
    – اهداف مطالعه که در مقدمه بیان می شود، بایستی همان مواردی باشد که در قسمت نتایج به آنها پرداخته می شود.
    – اهداف جزیی یا فرضیه ها یا پرسش ها باید به طور کامل در مقدمه آورده شود.
    – در صورتی که کلمات مخفف نا آشنا در مقدمه به کار رفته باشد می بایستی واژه لاتین در کنار آن کلمه نوشته شود.
    – بیان مسأله با ویژگی‌های آن وهمچنین ضرورت انجام مطالعه ذکر شود.
    – سابقه علمی موضوع به طور خلاصه ذکر گردد.
    – بایستی از اطلاعات گسترده و غیراختصاصی و توصیف مفاهیم، همچنین ارائه جدول و تصویر در مقدمه پرهیز شود.
    مواد و روش ها (Methods & Materials):
    این بخش به ترتیب:
    – نوع مطالعه، روش پژوهش، جامعه مورد مطالعه و معیارهای انتخاب نمونه، حجم نمونه و نحوه نمونه‌گیری ابزار و روش گردآوری داده‌ها، اعتبار و اعتماد علمی ابزار تحقیق، زمان و مکان نمونه‌گیری، نحوه انجام آزمایشها، آزمون‌های آماری وسیستم نرم‌افزاری بکارگرفته شده‌ می‌باشد.
    – ذکر متغیرهای مورد مطالعه، چگونگی کنترل آنها، تعداد گروه های مورد مطالعه و شاهد با توجه به نوع مطالعه، روش و نوع نمونه گیری اندازه و حجم نمونه، چند سویه بودن پژوهش و روش اجرای آن و چگونگی همسان‌ سازی گروه‌ها برحسب نوع پژوهش ذکر شود و میزان دقت و اطمینان مورد ظر در محاسبه حجم نمونه معرفی گردد.

• نتایج (Results ):
  • - نتایج با نظم و ترتیب منطقی و بدون توجیه و تفسیر و براساس اهداف یا سئوالات ذکر شده در مقدمه بیان شود.
    – از ذکر P-value در مواردی که نتایج معنی‌دار نبوده خودداری شود. مقدار P-value همراه سطح اطمینان بیان شود.
    – هر یافته فقط به یک شکل (یا در متن یا جدول و نمودار) ارائه گردد. (هر ۱۰۰۰ کلمه یک جدول)
    – گزارش‌میانگین‌ها همراه باانحراف معیارذکرگردد.
    بحث (Discussion ):
    – آثار و اهمیت یافته های بدست آمده و همچنین محدودیتهای آن توضیح داده شود. در این بخش از ذکر تکرار نتایج به شکلی که در قسمت نتایج آمده است، خودداری گردد.
    – در بحث علت تشابه و تفاوت نتایج مقاله با تحقیق های دیگران توضیح داده شود.
    – در بحث موارد کاربرد علمی و قابلیت تعمیم پذیری نتایج بدست آمده توضیح داده شود.
    – باتوجه به نتایج، بایستی پاسخ قاطعی به سئوالهای مقدمه داده شود.

• منابع (References ):
  جهت درج منابع در مقاله ها در حال حاضر در دانشگاههای علوم ‌پزشکی کشور بیشتر از روش Vancouver یا روش شماره‌گذاری استفاده می‌شود. در این روش، یک سری اصول کلی وجود دارد و نمونه منابع در مجله شماره ۲۲ زمستان ۱۳۸۲ بطور کامل ذکر گردیده است.

• خلاصه انگلیسی (Abstract )درصورت تمایل)
  – عناوین در چکیده انگلیسی مشابه چکیده فارسی است وحجم آن حداکثر ۲۵۰ کلمه و باید تطابق کامل با متن چکیده فارسی داشته باشد.

• مقاله تحقیقی:

* یک مقاله ی تحقیقی معمولاً بین ۱۵ تا ۲۰ صفحه تایپ شده در کاغذ قطع A4 است .
* انواع مقالات تحقیقی: مقلات در یک طبقه بندی کلی ، در سه دسته جای می گیرند :
الف) مقالاتی که بر اساس مطا لعات تحقیقی گوناگون تهیّه می شود .
ب) مقالاتی که بر اساس مرور کارهای دیگران نوشته می شود .
ج) مقالاتی که در مورد ابعاد نظری یک موضوع به رشته تحریر در می آیند .
* مراحل آماده کردن یک مقاله ی تحقیقی:
۱- صفحه ی عنوان:هدف اصلی از نوشتن عنوان ، مطلّع کردن خواننده از مطالعه ای است که انجام گرفته است . مقاله ای که عنوان نا مناسبی دارد شاید محو شده و هرگز به مخاطبین مورد نظرش نرسد .
۲- فهرست مطالب: شامل سرفصل وعنوان هایی که درمقاله ذکر شده است واین عنوان ها همراه با صفحه ی مورد نظر درفهرست مطالب لیست می شود تا سریع تر مورد دسترس خواننده قرار گیرد.
۳-چکیده: چکیده، خلاصه ای است مختصر ولی جامع از یک مقاله بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ کلمه . هدف از آن این است که خواننده بتواند محتوای مقاله را به طور سریع و در عرض چند دقیقه مرور کند . چکیده ی هر مقاله ، اولین بخش آن است که خوانده می شود و شاید تنها بخشی از مقاله است که حتماً مطالعه می شود ؛ زیرا خواننده با خواندن آن تصمیم می گیرد که بقیه ی مقاله را مطالعه کند یا نه. فراموش نشود که تدوین چکیده (همانند فهرست مطالب) در پایان کار پژوهش انجام می گیرد و نمی توان آن را در ابتدای کار تحقیقی تهیّه کرد.

۴- مقدّمه: اولین بخش کار نوشتن متن ، باید مقدّمه باشد .هدف از مقدّمه فراهم کردن اطّلاعات زمینه ایی کافی است تا امکان فهمیدن و ارزیابی نتایج مطالعه موجود را در آن زمینه به خواننده بدهد .یک مقدّمه ی خوب باید برای آگاهی دادن به خواننده علاوه بر اینکه مروری بر متون مربوط به تحقیق را داشته باشد ، باید بیان کننده ی روش بحث و نتایج اصلی بحث را در آن عنوان نماید .به خاطر بسپرید که هدف از مقدّمه معرفی مقاله ی مورد نظر است .

۵- نوشتن مطالب(متن اصلی): در بخش مطالب ، باید تمام جزئیات را ذکر کرد . معمولاً بخش نوشتن روش مطالب از سایر قسمت ها مفصّل تر است و در آن به طور تقریباً مشروح بیان می شود که این مطالعه چگونه انجام گرفته است . می توان بخش روش مطالب را به چند قسمت کوچکتر تقسیم کرد و سپس در هر قسمت توضیحات مربوط به همان بخش را آورد . فراموش نشود که در این بخش اگر مطلبی از کتابی نقل کردیم، مطلب را در داخل گیومه « » قرار داده و در پا ورقی همان صفحه ارجاع درست به کتاب مورد نظر را بدهیم . نمونه:
گفتارهای معنوی ، مطهری، ص ۱۴۸٫

حماسه ی حسینی، مطهری، ج(جلد) ۲، صص ( اگر تعداد صفحات ارجاعی بیش از یک صفحه باشد )۷۰-۶۸٫

۶-استنتاج (نتیجه گیری): اکنون به قسمت اصلی مقاله یعنی نتایج(داده ها ) می رسیم .اگر چه بخش نتایج ، مهمترین بخش یک مقاله است اما اغلب کوتاهترین بخش آن محسوب می شود . در بخش نتایج ، خلاصه ی اطلاعات جمع آوری شده و روش های آماری به کار رفته توضیح داده می شود ، لازم است نتایج کار به صورت واضح و ساده بیان شود ؛ زیرا این قسمت شامل دانش جدیدی است که به اطلاع خواننده می رسانیم .

۷- فهرست ها : شامل فهرست منابع و مآخذ، اعلام و اشخاص، اصطلاحات، عکس ها و … می باشد که اطلاعات جانبی یک تحقیق است و در پایان یک مقاله ی تحقیقی می آید. در میان این فهرست ها، فهرست منابع و مآخذ از مهمترین مهره های اساسی یک مقاله به شمار می آید. معمولاً اگر در مقاله از منابع و مآخذ معتبر به درستی استفاده گردد به اعتبار و ارزش تحقیق افزوده می شود .
نوشتن منابع و مآخذ هم طبق قاعده ای است که باید آن را رعایت کرد . معمولاً در ذکر منابع ابتدا نام کتاب می آید ولی در بعضی مواقع ابتدا نام خانوادگی نویسنده ذکر می گردد ، که هر دو شکل صحیح است .
*نام کتاب، نام خانوادگی نویسنده ، نام نویسنده ، انتشارات ، چاپ، محل چاپ، سال چاپ.
مثال: عناصر داستانی ، میرصادقی، جمال، نشر سخن، چاپ پنجم، تهران ، ۱۳۸۵٫
و اگر منبع مورد نظر نشریه و یا مجله بود : ( ابتدا نام خانوادگی نویسنده ذکر می شود )
*نام خانوادگی نویسنده ، نام، عنوان مقاله ، نام مجله ، دوره ، شماره، سال چاپ، صفحه .
عمرانی ، غلامرضا، « میانجی واج است یا تکواژ؟» ، رشد آموزش و ادب فارسی ، بیست و دوم ، پاییز ۱۳۸۷ ، صص ۲۱۱۴٫

* رعایت این نکات ضروری است:

مطالب به صورت تایپ شده ، صفحه بندی ، رعایت حاشیه و پاراگراف ، عنوان بندی مطالب متن ، رعایت علائم نگارشی و دستوری و بعد از اتمام مطالب، فهرست مطالب را طبق متن، بعد از صفحه ی عنوان، لیست می کنیم تا مطالب مورد بحث سریع تر در دسترس خواننده قرار گیرد .
اجزای تشکیل دهنده ی یک مقاله به ترتیب :

پژوهش علمی را با روش صحیح پژوهش می شناسند و بخاطر داشته باشید همیشه روش پژوهش از موضوع پژوهش مهمتر است. بهترین موضوع اگر با روش صحیح مورد پژوهش قرار نگیرد و با روش صحیح نگارش نشود فاقد هرگونه اعتبار و ارزش علمی است.

روش نگارش صحیح یک مقاله علمی

۱- اولین نکته در تهیه یک مقاله استفاده صحیح از نوع، اندازه و سبک Font یا قلمی است که نشریه یا کنفرانس مورد نظر ارائه کرده است. برای این کار باید با مقدمات تایپ در برنامه واژه پرداز word 2003 یا نسخه های بالاتر آشنا باشید.( به آموزش ICDL رجوع کنید).

۲- به هیچ وجه از فاعل اول شخص یا فعل اول شخص استفاده نکنید. برای نمونه از جملاتی مانند “به نظر من” کاملا اجتناب کنید. بیان جمله از سوی اول شخص تنها برای صاحبنظران و اساتید بالارتبه قابل استفاده است.

۳-در متن فارسی به هیچ وجه از واژگان لاتین استفاده نکنید. اگر یک واژه لاتین کلیدی استفاده شده باید به صورت پاورقی در انتهای صفحه زیرنویس شود. همچنین نام های خارجی مورد استفاده در متن باید زیرنویس شوند تا خواننده در تلفظ آن نام ها دچار ایراد نشود.

۴-برای استفاده از علائم نگارشی مانند . ، : ؛ و سایر موارد دقت کنید حتما این علائم چسبیده به کلمه قبلی و یک فاصله یا Space با کلمه بعدی فاصله داشته باشند. برای نمونه به علامت گذاری در متن این مقاله توجه کنید.

۵- استفاده از هرگونه کادر یا تزئینات در صفحه اول یا سایر صفحات مقاله اکیدا ممنوع است.

۶- خط اول هر پاراگراف باید ۰٫۵ سانتی متر از ابتدای خط فاصله داشته باشد

۷- متن مقاله به جز عنوان و نام نویسنده باید به صورت Justified و Right-to-Left مرتبط شده باشد

۸-شماره صفحات در قسمت وسط پائین صفحه درج شود.

ویژگی های اصلی مقاله علمی-پژوهشی

اولین گام در تهیه یک مقاله علمی-پژوهشی انتخاب موضوعی است که چیزی به علم اضافه کند. یک پژوهشگر تازه کار ممکن است تصور کند یک موضوع با اهمیت در زمینه مدیریت مانند TQM یا CRM یا موارد دیگری از این دست یک موضوع بسیار علمی و قابل توجه است. بنابراین مطالعات گسترده در این زمینه و استفاده از چندین و چند منبع داخلی و خارجی، تلخیص، مقایسه و ارزیابی و نتیجه گیری از این منابع یک پژوهش کامل و جدید را شکل می دهد اما این بزرگترین اشتباهی است که برای نگارش یک مقاله علمی-پژوهشی بدان دچار می شوید. انتخاب یک موضوع بزرگ و گسترده از عهده یک مقاله خارج است و انتخاب یک موضوع گسترده برای یک مقاله اشتباه است.

اشتباه بزرگ دوم این است که به چنین مقالاتی Review گفته می شود و فاقد ارزش علمی است. گردآوری آثار و نتایج مولفین دیگر و درکنار هم قرار دادن آنها مجموعا ادبیات پژوهش یک مقاله علمی-پژوهشی را تشکیل می دهد. پس از انتخاب یک موضوع مناسب ، باید به گردآوری آثار و نتایج مولفین داخلی و خارجی در زمینه موضوع منتخب بپردازید. به این ترتیب ادبیات پژوهش شما شکل می گیرد. مهمترین ویژگی و ارزش هر پژوهش علمی تکیه ئ آن بر اطلاعات دست اول است که در روند انجام پژوهش بدست می آید.

بخشهای یک مقاله علمی-پژوهشی

• بخش اول: چکیده

صفحه اول به ترتیب شامل عنوان، نام مولف یا مولفین، چکیده و واژگان کلیدی است.

عنوان را در خط اول درج کنید. معمولاً عنوان را با یک فونت Bold و اندازه بزرگتر از سایر فونت های متن می نویسند.

نام نویسنده را با یک پاورقی همراه کنید. در پاورقی باید آدرس الکترونیک نویسنده ذکر شود تا خوانندگان مقاله در صورت نیاز بتوانند با نویسنده ارتباط برقرار کنند. نوشتن سمت یا ویژگیهای بارز علمی نویسنده در پاورقی نیز مرسوم است.

چکیده یا Abstract در هشت تا ده خط که معمولا در دو پاراگراف تهیه می شود باید بیانگر سیر کاملی از مقاله باشد.

واژکان کلیدی یا KeyWords سه تا شش کلمه اصلی مورد استفاده در مقاله اصلی است و معمولا به صورت Italic نوشته می شود.



بخش دوم: مقدمه

بهتر است مقدمه در یک صفحه تهیه شود. در پاراگراف اول مقدمه ابتدا به شرح و بیان مسالخ پژوهش بپردازید. در پاراگراف دوم اهیمت و ارزش موضوع را شرح دهید. در پارارگراف سوم اهداف خود را توضیح دهید. در نهایت در پاراگراف آخر توضیح دهید خواننده در مقاله با چه موضوعاتی مواجه خواهد شد اما نتیجه گیری از مباحث به عمل نیاورید.

° ادبیات پژوهش

در این بخش براساس مطالعات گذشته، مبانی نظری پژوهش بیان می شود. منظور از مبانی نظری ارائه تعاریف و مفاهیم بکار رفته در پژوهش به صورت روشن است و باید براساس مطالعات معتبر قبلی صورت گیرد. در بخش دوم ادبیات پژوهش به ارائه مطالعات مشابه که قبلاً توسط پژوهشگران دیگر صورت گرفته پرداخته می شود. نظر به تاکید جوامع علمی بر اطلاعات دست اول در حال حاضر بسیار مقاله ها از ارائه ادبیات پژوهش به صورت مستقل پرهیز می کنند و تنها به ارائه کلیاتی از پژوهش انجام گرفته پیشین در بخش مقدمه اکتفا می شود.

• بخش سوم: روش تحقیق

در این بخش، نوع پژوهش براساس هدف و ماهیت معرفی می شود. همچنین نحوه گردآوری داده ها بیان می شود. معمولا پژوهش های علمی از روش های مطالعه میدانی و کتابخانه ای برای گردآوری داده ها و اطلاعات استفاده می کنند. همینطور جامعه آماری و در صورت لزوم نمونه آماری معرفی می شوند. سپس گزاره های پژوهش ( فرضیه ها یا سوالات ) ارائه ، همچنین آزمونهای آماری مورد استفاده و نرم افزار تجزیه و تحلیل داده ها نیز معرفی می شوند.

• بخش چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها

در این قسمت براساس داده های بدست آمده و با توجه به روشهای آماری مناسب به تجزیه و تحلیل داده ها و ازمون فرضیه های پژوهش پرداخته می شود. معمولا برای افزایش دقت محاسبات نرم افزارهای آماری مانند SPSS بکار گرفته می شود. این تحلیل اساس یک پژوهش علمی است.

• بخش پنجم: خلاصه و نتیجه گیری

هر مقاله باید باید با خلاصه و نتیجه گیری دقیق و صحیحی از گام ها و دستاوردهای پژوهش همراه باشد. بعضی مواقع خلاصه را همراه با بیان محدودیت ها و پیشنهادهائی برای محققین دیگر همراه می کنند.

• صفحه آخر: منابع و مآخذ

در نهایت باید منابع و مآخذ مورد استفاده را به ترتیب براساس منابع فارسی و لاتین مرتب کنید. هر مجله یا کنفرانس استاندارهای خود را درنحوه درج منابع دارد. یک روش استانداررد برای درج منبع روش APA است. این واژه مخفف عبارت American Psychological Association است که توسط انجمن روانشناسی آمریکا ارائه شد. براساس این روش برای ارجاع یک بخش از متن به منبع آن از ( نام نویسنده، سال : شماره صفحه ) استفاده می شود برای نمونه (حبیبی ۱۳۸۹ ، سپس در صفحه : ۵۶).

فهرست منابع و مآخذ به روش زیر عمل می شود:

- اگر کتاب باشد: نام خانوادگی، نام (سال)، نام کتاب، محل نشر: ناشر

- اگر مقاله باشد: نام خانوادگی، نام (سال)، نام مقاله، نام نشریه، شماره نشریه، شماره صفحات

• پیوست ها و توضیحات

در صورت لزوم کارهای آماری، پرسشنامه یا سایر توضیحات را می توانید در قالب پیوست ها به مقاله خود اضافه کنید. این کار ارزش علمی مقاله را بیشتر می کند.

منبع:انجمن مهندسی شیمی