مطالب خواندنی و روانشناسی - آنچه در مورد شیمی باید بدانید

1- شیمی یک درس مفهومی است یا حفظی؟

تقسیم بندی درس ها به دو دسته ی حفظی و مفهومی به صورت مطلق کار درستی نیست. در مورد حفظی ترین درس ها هم تسلط بر مفاهیم آن درس، کمک می کند مطالب بهتر در حافظه بماند. به عبارت دیگر، پس از تسلط بر مفاهیم اصلی یک درس، به خاطرسپاری آنها ساده تر و ماندگاری آنها در حافظه بهتر صورت می گیرد.
در شیمی توصیه می شود قبل از به خاطرسپاری مطالب، مفاهیم اصلی را یاد بگیریم.
2- ضریب درس شیمی در کنکور چگونه است؟

شیمی یک درس اختصاصی است. در رشته ریاضی برای بسیاری از مهندسی ها مثل برق، مکانیک، هوا فضا، عمران، مواد، کامپیوتر و فنآوری اطلاعات و گرایش های رشته های انسانی مثل حقوق، مدیریت ها و علوم اقتصادی که داوطلبان ریاضی هم می توانند در آن شرکت کنند، ضریب 2 دارد اما در رشته های مهندسی شیمی، پلیمر و نفت و مهندسی ایمنی و حفاظت و گرایشهای مربوطه، ضریب 3 دارد.
در رشته تجربی برای رشته های پزشکی، دندانپزشکی و دامپزشکی و کل رشته های پیراپزشکی، صنایع غذایی، زیست شناسی، بیوتکنولوژی و گرایش های وابسته به آنها، ضریب 3 دارد. اما در رشته های شیمی محض و کاربردی و داروسازی، ضریب 4 دارد. در گرایش های انسانی مثل مدیریت ها و حقوق برای دانش آموزان رشته ی تجربی، ضریب 2 دارد.

از آن جا که درس شیمی در رشته ی ریاضی از نظر اهمیت در درجه ی سوم قرار دارد و به دلیل مطالب حفظی زیادی که دارد و دانش آموزان این رشته کمتربه آن اهمیت می دهند، دارای انحراف معیار بالایی در رشته ی ریاضی شده است.به طوری که دانش آموزانی که این درس را دقیق و مفهومی خوانده و برای آن وقت می گذارند موفق می شوند که در رتبه و تراز جهش بالایی داشته باشند.

3- من علاقه ای به حفظ کردن مطالب و درس های حفظی ندارم. شیمی را باید چگونه بخوانم؟

این احساس کاذب خود را فراموش کنید! علاقه های فردی خود را هنگام انتخاب رشته به کار گیرید، نه هنگام مطالعه درس ها. زمان مطالعه هر درس در برنامه ی مطالعه ی هفتگی ما با توجه به حجم آن ها و ضریب آن ها در کنکور در برنامه ریزی لحاظ می شوند. علاقه یا عدم علاقه ی ما به یک درس، نقشی در ساعت مطالعه ی ما ندارد. برای حفظ کردن مطالب، آمادگی جسمی شما با دیگران فرقی ندارد پس با این تلقین های بی مورد، آمادگی روحی خود را خراب نکنید و به رتبه خود ضربه نزنید.

4- آیا اهمیت درس شیمی در رشته ریاضی و تجربی یکسان است؟

همانطور که بیان شد، ضریب شیمی در رشته های پرطرفدار ریاضی و تجربی یکسان نیست. هر چند تعداد ساعت های تدریس و کتاب درسی هر دو رشته یکسان است اما علاقه مندی عمومی و ضریب ها باعث میشود، اهمیت این درس در رشته ی تجربی پس از زیست شناسی، در مقام دوم و در رشته ی ریاضی و فیزیک در مقام سوم باشد.
نباید فراموش کرد، حجم کلی ساعت های مطالعه ی شیمی در برنامه ی هفتگی مطالعه در دو رشته، نباید با هم تفاوت چندانی داشته باشد.

5- در هفته چند ساعت مطالعه درس شیمی لازم است؟

این بستگی به تعداد کل ساعت مطالعه هر دانش آموز در هفته دارد. برای یک دانش آموز پیش دانشگاهی که در هفته دو روز خالی از درس های مدرسه دارد و پنج روز مدرسه می رود، حداقل 5 ساعت مطالعه ی شیمی در هفته، کمترین میزان مطالعه است که می توان در نظر گرفت.

6- آیا ساعت مطالعه درس شیمی برای رشته ی ریاضی و تجربی یکسان است؟

هر چند تعداد ساعت های درس شیمی و کتاب درسی برای دو رشته یکسان است، اما اهمیت این درس از نظر ضرایب در رشته های پرطرفدار دو گروه یکسان نیست. همین باعث می شود ساعت مطالعه درس شیمی برای دانش آموزان تجربی، 2 تا 3 ساعت در هفته از ریاضی ها بیشتر باشد. سنگین تر شدن محتوای درس ریاضی و فیزیک در رشته ریاضی هم باعث کاهش ساعت مطالعه ی شیمی و افزایش ساعت مطالعه این دو درس می شود.

7- آیا اهمیت کتابهای شیمی سال دوم، سوم و پیش دانشگاهی یکسان است؟

بله، یکسان است. تعداد سؤال های کتاب های پیش دانشگاهی و سال سوم هر کدام 12 سؤال و کتاب سال دوم 11 سؤال در کنکور سراسری سال 90 بوده است. با توجه به اینکه ضریب کل درس ها هم یکسان است، پس ارزش کل سؤال ها با هم برابر است. البته این به معنای یکسان بودن محتوای علمی سه کتاب درسی نمی باشد اما در عمل، باید ارزش کلی یکسانی برای مطالعه ی این سه کتاب درنظر گرفت.

8- نقش خلاصه نویسی در مطالعه ی درس شیمی چگونه است؟

بسیار پراهمیت است. یک خلاصه نویسی خوب به دسته بندی مطالب و به خاطرسپاری آنها کمک زیادی می کند. بهتر است خلاصه نویسی روی فیش های جداگانه مثل فیش های جعبه لایتنر باشد و بر روی هر فیش، مطالب در ارتباط با یک موضوع نوشته شود. خلاصه برداری حتماً باید پس از مطالعه عمیق صورت گیرد. بیشترین کاربرد خلاصه های آماده شده، در دوران جمع بندی و دوره کردن مطالب خواهد بود که زمان این کار، معمولاً در پایان امتحانات ترم دوم است.

9- مطالعه شیمی پایه (سال دوم و سوم) برای دانش آموزان سال آخر در دوره پیش دانشگاهی چگونه است و این مطالعه باید چه زمانی صورت گیرد؟

از آنجایی که بسیاری از مباحث کتاب پیش دانشگاهی، احتیاج به مطالب پیشنیاز دارند، در بسیاری از مراکز آموزشی که دوره ی درسی را از تابستان شروع میکنند، یکی از کتابهای سال دوم یا سوم را نیز در کنار کتاب پیش دانشگاهی در تابستان تدریس می کنند. در طول سال نیز کمی از مطالب پایه را می توان در ترم اول و یا میان ترم اول و دوم تدریس کرد اما با شروع ترم دوم پیش دانشگاهی در ماههای دی تا اسفند، حجم زیاد و سنگین مطالب شیمی پیش دانشگاهی ترم دوم مانع از پرداختن به درس های پایه خواهد بود. به طور کلی، هر چه حجم درسهای پایه ای که در تابستان دوره میشوند بیشتر باشد، در طی سال تمرکز مطالعه ی محتوای کتاب پیش دانشگاهی بیشتر خواهد بود.

10- من در حل کردن مسائل شیمی مشکل دارم. آیا درست است از مطالعه آنها صرف نظر کنم؟

تعداد سؤالهایی که احتیاج به محاسبه های عددی و استوکیومتری دارند، حدود 30 درصد کل سؤال های شیمی است و قابل توجه است. بنابراین بهتر است این مشکل خود را حل کنید! بسیاری از مسائل عددی در شیمی مثل مسائل ترمودینامیک، سینتیک و تعادل ها، مسائل ساده ای هستند و کنارگذاشتن آن ها به هیچ وجه توصیه نمی شود. بهتر است با کمی وقت گذاشتن و حل مسائل نمونه ی بیشتر، به اینگونه مسائل تسلط پیدا کنید.

12- اهمیت تست زدن و تست زدن بیش از حد معمول در شیمی چگونه است؟

کمتر از ریاضی و فیزیک است. به طور کلی در درسهایی که جنبه ی حفظی بیشتری دارند، به جای حل تست های بیش از حد معمول، بهتر است به مطالعه ی دوباره و عمیق تر کتاب درسی و خلاصه ها بپردازیم. در درسهای ریاضی و فیزیک، معنای تست بیشتر حل کردن، تسلط بیشتر بر درس است اما در شیمی باید پس از مطالعه ی عمیق کتاب درسی به حل تست های کنکور سراسری و آزاد در 5 سال گذشته پرداخت و پس از آن، بررسی تست های المپیاد شیمی مرحله ی اول نیز بسیار مفید است. قبل از حل این تست ها، حل کردن تست های تألیفی اساتید توصیه نمی شود.

13- گاهی تست هایی را می بینیم که از من پیرتر هستند، مثلاً مال کنکور 25 سال پیش است. آیا حل این تستها مهم است؟

بله، سن کنکور از سن شما بیشتر است اما اینکه تست های قدیمی چه قدر ارزش دارد، بستگی به تست دارد. گاهی یک تست قدیمی یک مفهوم مهم را که هنوز هم در کتاب های درسی وجود دارد، به خوبی بیان میکند. پس این تست بدون توجه به سال آن، تست خوبی محسوب می شود. به طور کلی، در درس شیمی، تست های مربوط به سال 84 به بعد، از کتاب های درسی جدید طرح شده اند و همه ی آنها برای ما مهم هستند و تست های قبل از آن باید به خوبی گزینش و ویرایش شوند تا قابل استفاده باشند.

14- تعداد تستهای آزمون سراسری و آزاد چگونه است؟

در آزمون سراسری هم در رشته ریاضی و هم در رشته تجربی، 35 سؤال از درس شیمی طرح می شود. در کنکور آزاد در آزمون پزشکی و غیرپزشکی در نوبت صبح و عصر، هر کدام 25 سؤال شیمی دارند.

15- برای هر تست شیمی چه قدر وقت باید اختصاص دهیم؟

با توجه به زمان کل دفترچه ی دروس اختصاصی و سؤال های درس های دیگر، نسبت زمان هر تست شیمی از تست های ریاضی و فیزیک کمتر است. بهتر است در حل هر تست شیمی، حداکثر یک دقیقه زمان به طور متوسط در نظر بگیریم و برای بررسی سؤال های شیمی در بار اول مثلاً در کنکور سراسری، حدود 30 دقیقه زمان اختصاص دهیم و پس از آن به بررسی تست های سخت تر که در مرور اول دفترچه آنها را حل نکرده ایم، بپردازیم.

توجه: زمانی که به درس شیمی در کنکور سراسری اختصاص می‌دهند، 35 دقیقه می‌باشد که با توجه به حجم مسائل در کنکورهای اخیر کافی نیست و لازم است به خوبی در حل مسائل خبره باشیم.

16- من یک جزوه خیلی خوب دارم. آیا می توانم به کتاب درسی کاری نداشته باشم؟

مسلماً خیر. هیچ جزوه ی خوبی جای کتاب درسی را نمیگیرد. اکثر جزوه های اساتید برای راحتی در تدریس گردآوری شده است و شامل تمامی نکات کتاب درسی نمی باشد. جزوه های خوب، مکمل کتاب و یک ابزار یادگیری هستند و بهتر است پس از تدریس، برای مرور و جمع بندی در کنار مطالعه ی کتاب از آنها استفاده شود.

17- شکل ها و جدول های موجود در کتاب درسی چه قدر اهمیت دارند؟

خیلی زیاد. تعداد سؤالهایی که از شکل ها و جدول ها مطرح می شوند، کاملاً قابل توجه هستند و یادگیری آن ها تنها با دقت در متن کتاب امکان پذیر است. هر سال دو تا سه سؤال از شکل ها و جدول های کتاب درسی مطرح می شود. گاهی از مفهوم موردنظر یک شکل سؤال می شود و گاهی یکی از اجزای شکل حذف می شود و از آن سؤال پرسیده می شود. بنابراین بررسی دقیق این شکل ها و جدول ها و به خاطرسپاری آن ها، کاملاً توصیه می شود.

18- آیا مطالعه مطالب حاشیه ی کتاب درسی برای کنکور لازم است؟

بله، حاشیه های کتاب مانند متن کتاب درسی مهم است و از نکات و مطالب مطرح شده در آن سؤال مطرح می شود.

19- آیا از مطالب بیشتر بدانیدها در کنکور، سؤال طرح می شود؟

خیر. اما مطالعه ی آن ها به یادگیری عمیق مطالب درسی موجود در متن کتاب درسی کمک می کند. بنابراین توصیه می شود در تدریس در کلاسهای درسی مورد توجه قرار گیرد. اما در مطالعه های جمع بندی، مطالعه ی آنها ضروری نمی باشد.

20- آیا حفظ کردن تمامی واکنش ها و فرمول های موجود در کتاب های درسی الزامی است؟

بله. دسته بندی واکنش ها و معادله های شیمیایی به حفظ کردن آنها کمک می کند. از هر فرمول و معادله به کار رفته در کتاب یا معادله های مشابه آن ها که با عوض کردن عنصر و استفاده از عنصر دیگر هم گروه آن می تواند ساخته شود، سؤال مطرح می شود. در سؤال های چند سال اخیر مشاهده می شود که از فرمول شیمیایی که در کتاب یک پایه آمده است برای طرح سؤال در پایه دیگر استفاده شده است. مثلاً از یک معادله ی تجزیه ی موجود درکتاب سال سوم برای طرح سؤال سینتیک در کتاب پیش دانشگاهی استفاده شده است.


منبع : مطالب خواندنی و روانشناسی