در این بخش از مجله پزشکی دکتر سلام، می خواهیم اطلاعاتی مفید و جامع در مورد مهندسی پزشکی در اختیار شما بگذاریم. اگر رشته ی تحصیلی شما مهندسی پزشکی است و در این زمینه فعالیت دارید می توانید در بخش نظرات، اطلاعات ما و دیگر هموطنان را در مورد این رشته تکمیل تر کنید. جهت کسب اطلاعات در رابطه با مهندسی پزشکی با ما همراه باشید. در سالهای اخیر پیشرفت در زمینهی مراقبتهای پزشکی چشمگیر بوده است، که از جمله علل اصلی آن پیوند بین دو فضای علمی مهندسی و پزشکی را میتوان برشمرد. هرچند فضای علوم پزشکی و مهندسی دارای تفاوتهای پایهای هستند، اما همکاری این دو علم میتواند منتج به نتایج مفید و عالی گردد. بطور خلاصه مهندسی پزشکی عبارت است از به کار بردن اطلاعات به دست آمده در نتیجهی پیوند متقابل علوم مهندسی و علوم بیولوژیکی، آنچنان که مواد و ابزار هر دو فضای علمی هر چه بهتر و بیشتر در جهت منفعت بشر به کار گرفته شود. وابستگی روزافزون کشور به فناوری پیشرفتهی درمانی و پیچیدهتر شدن انواع تجهیزات بیمارستانی و طبعا راهاندازی و نگهداری از آنها، در مجموع باعث شد که جامعهی پزشکی و درمانی ما شناخت بیشتری نسبت به رشتهی مهندسی پیدا کنند و نیاز کشور به فارغ التحصیلان این رشته به شدت افزایش یابد. از این رو توسعهی مهندسی پزشکی در گرایشهای مخلتف آن (بیوالکتریک، بیومکانیک و بیومتریال) یک امر اجتناب ناپذیر به نظر میرسد. رشتهی مهندسی پزشکی دارای ماهیت چندگانه (Multidisciplinary) و بهاصطلاح مرکب است که متخصصین علوم مختلفی از جمله مهندسی برق، مکانیک، مواد، علوم پزشکی، پیراپزشکی، داروسازی و . . . در شاخههای گوناگون آن فعالیت میکنند. پیشرفتهای پزشکی که متوسط عمر را افزایش دادهاند نیاز به موادی را که بتوانند بهعنوان جایگزین در بدن بکار روند را افزایش داده است. در طول زندگی بارها شاهد کاربرد اندامها، بافتها و قطعات مصنوعی هستیم که جهت ترمیم، درمان، جایگزینی و یا بهبود عملکرد عضو یا بافتی از بدن انسان بکار میروند. جایگزینهای مصنوعی رگ، پوست، زردپی، رباط، قرنیه، مری، دندان، غضروف، استخوان، اعصاب و سایر پروتزها و ارتزها از جمله این موارد است. هدف این رشته تربیت متخصصانی است که از عهده تجهیز ، نگهداری و طراحی دستگاههای پزشکی و اندامهای مصنوعی برآیند و بتوانند میان دو دنیای مهندسی و پزشکی ، زبانی مشترک ایجاد کنند. مهندسی پزشکی به علت ماهیت بین رشته ای خود ، گاه در دانشکده های پزشکی ، گاه در دانشکده های مهندسی و گاه با همکاری هر دو تاسیس می شود ، در ایران نخستین گام بمنظور ایجاد رشته مهندسی پزشکی با پروژه سیبرنتیکی و تاسیس آزمایشگاه مهندسی پزشکی در سال ۱۳۶۶ در دانشکده مهندسی برق دانشگاه صنعتی امیرکبیر برداشته شد . این پروژه به سرپرستی دکتر هاشمی گلپایگانی و همکاری استادان دیگری از دانشگاههای مختلف و دانشجویان مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا در سال ۱۳۶۸موفق به دریافت جایزه اول جشنواره خوارزمی گردید . در ادامه فعالیتهای آزمایشگاههای مهندسی پزشکی ، توسعه پروژه دست سیبرنتیکی و پروژه شبکه¬های عصبی شروع گردید و در این ارتباط ، تعداد بسیاری از دانشجویان مقاطع کارشناسی ، کارشناسی ارشد و دکترا پروژه¬های خود را در این آزمایشگاه به انجام رسانیدند و مقالات زیادی از فعالیتهای آنان در داخل و خارج از کشور منتشر گردید . در مهر ماه سال ۱۳۷۱اولین دانشکده مهندسی پزشکی ایران در دانشگاه صنعتی امیرکبیر ، بنیان نهاده شد و در سال ۱۳۷۴دوره کارشناسی در سه گرایش بیوالکتریک ، بیومکانیک و بیومتریال در این دانشکده دایر گردید . از علل تفکیک این رشته به سه گرایش فوق الذکر ، حجم زیاد دروسی است که یک مهندس پزشکی باید فرا بگیرد و چون امکان ارائه محتوای تمام این دروس در دوره ۴ ساله کارشناسی وجود ندارد و از طرفی ایجاد یک رشته کارشناسی ارشد پیوسته در دانشگاههای فنی با خلأ قانونی مواجه است ، از این رو این تفکیک گرایشی طبق روال اکثر دانشگاههای فنی دنیا صورت گرفت ؛ اما نباید فراموش کنیم که بیشتر پروژه های مهندسی پزشکی نیاز به همکاری و ارتباط تنگاتنگ دانشجویان این سه گرایش با یکدیگر دارد . منبع:ماهنامه مهندسی شیمی
