قاهره (Cairo) پایتخت کشور مصر است. قاهره را بزرگترین شهر آفریقا و میانه شرقی و همچنین بزرگترین شهر در جهان عرب می.دانند که بر ساحل رودخانهٔ نیل واقع شده .است. این شهر که در شمال مصر واقع شده، در ۱۶۵ کیلومتری جنوب دریای مدیترانه و ۱۲۰ کیلومتری غرب کانال سوئز قرار دارد. قاهره که یکی از متراکم ترین شهرهای جهان از نظر جمعیت است، در همسایگی غربی آن شهر باستانی جیزه و گورستان قدیمی ممفیس و اهرام ثلاثه وجود دارد. قاهره به خاطر معماری اسلامی به شهر هزار مناره معروف است. قاهره در طول تاریخ هزار ساله.اش پایتخت خاندانهای بزرگ پادشاهی مصر در قرون وسطی، منطقهٔ تحت استعمار بریتانیا و یک شهر صنعتی مدرن بوده .است. در حال حاضر این شهر یک پایتخت ملی با طراوت و پر رفت و آمد است و به ازای هر مایل مربع یکی از بیشترین تراکم.های جمعیتی دنیا را دارد. با وجود اینکه شهر در تنازع با تأثیرات منفی اجتماعی و محیطی تراکم جمعیت است ولی همچنان به عنوان مرکز اصلی سیاسی، اقتصادی و فرهنگی مصر و نخستین مقصد برای گردشگران باقی مانده .است. ریشهٔ نام و نخستین آبادانی اولین سکونتگاه در منطقهٔ قاهره، فُسطاط بود که آن اولین پایتخت مصر پس از اسلام است. این شهر در سال بیستم ق (۶۴۱ م) با تلاش فاتح مصر از سوی مسلمانان، عمرو بن عاص ساخته شد که مسجد، بازار و بناهای دفاعی مهمترین بخش*های آن به شمار می*رفت. مسجد آن هنوز پابرجاست و مسجد عمرو عاص نامیده می*شود. این مسجد را نخستین مسجد در قارهٔ آفریفا می دانند. فسطاط دارای ارتباط بازرگانی (کاروان*ها) و فرهنگی با سراسر جهان اسلام بود و یکی از امصار شمرده می*شد، از سوی آن فتوحات بعدی مسلمانان در افریقیه ادامه یافت و در دورهٔ فرمانروایان بعدی گسترش پیدا کرد. قاهره در سده*های میانه در سال ۹۶۹ (میلادی) جوهر صقلی شهری نو را در شمال فسطاط در سه سال بنیان نهاد که آن را المنصوریة نامید. سپس خلیفهٔ فاطمی، المعز لدین*الله در ۷ رمضان ۳۶۱ (=۱۱ ژوئن ۹۷۲ م)درون آن جای گرفت و آن را پایتخت خلافت فاطمیان قرار داد و آن را القاهِرَة (al-Qahirah)، به معنی شهری که بر آن قاهر/چیره شده، نامید. او در قصری که جوهر بنا نهاده بود، جای گرفت و در روز دوم رسماً خلافت خود را اعلام کرد. از آن تاریخ، پیروی قاهره از بغداد (خلافت عباسیان) بریده شد. دوران فاطمیان، درخشان ترین دورهٔ تاریخ قاهره و مصر در سده*های میانه بوده است. مساحت آن را نزدیک به ۳۴۰ فدان گفته*اند و دیوارهای آجری شهر را در بر می گرفته*اند. دانشگاه الازهر، به عنوان یک مدرسه در کنار مسجد الازهر در سال ۹۷۰ م ساخته شد، که دومین بنیاد کهنِ آموزش عالی در جهان به شمار می*رود که همچنان پویایی دارد. همچنین، دروازه*های بزرگی در قاهره در دوره فاطمی ساخته شد که مشهوترین آن*ها زویلة، نصر و فتوح نام داشت. ناصر خسرو از بزرگان سدهٔ دهم میلادی، که خود سه یا شش سال در پایتخت فاطمیان، قاهره، در دوران المستنصر بالله اقامت داشت؛ در سفرنامهٔ خود نوشت: در وقتی که المعز لدین الله بیامد در مصر سپاهسالاری از آن خلیفه بغداد بود پیش معز آمد به طاعت و معز با لشکر بدان موضع که امروز قاهره است فرود آمد و آن لشکرگاه را قاهره نام نهادند آنچه آن لشکر آن جا را قهرکرد [فتح کرد] و فرمان داد تا هیچ کس از لشکر وی به شهر در نرود و به خانه کسی فرو نیاید، و بر آن دشت مصری بنا فرمود و حاشیت خود را فرمود تا هرکس سرایی و بنایی بیناد افکند و آن شهری شد که نظیر آن کم باشد — سفرنامه، بخش صفت قاهره، او همچنین نیشابور سدهٔ ۱۰ م را تنها شهری را می*دانست که می*توانست برابر با قاهره باشد. منبع مطالب: ویکیپدیا. پرشین استار. میهن استار. بازتاب
