کانال معقدى از پرزوکتودوم ایجاد مى‌شود که یک تورفتگى اکتودرم است. منشاء رکتوم انتودرم است. رکتوم با مخاط گلاندولار و کانال مقعدى با آنودرم پوشیده شده که تداوم اپى‌تلیوم مطبق خارجى است. به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، ناحیهٔ مرزى بین رکتوم و کانال مقعدى حاوى سلول‌هاى انتقالى (transitional) است. کانال مقعد و پوست خارجى مجاور آن عصب‌دهى حسى سوماتیک غنى‌اى دارند و به‌شدت به محرک‌هاى دردناک حساس هستند؛ مخاط رکتوم عصب‌گیرى خودمختار (اتونوم) دارد و نسبت به درد تقریباً غیرحساس است. در بیماران دچار نئوپلاسم رکتوم، درد جزء نشانه‌هاى زودرس نیست. تخلیهٔ وریدى در بالاى محل اتصال مقعد و رکتوم از طریق سیستم پورت است؛ تخلیهٔ کانال مقعد از طریق سیستم مجوف (کاوال) است. بازگشت لنفاوى از رکتوم، در طول پایهٔ عروقى هموروئیدى فوقانى به سمت گره‌هاى مزانتریک تحتانى و آئورتى است، ولى عروق لنفاوى از کانال مقعد از طریق مجراى آلکاک به گره‌هاى ایلیاک داخلى و از طرف قدام، به گره‌هاى اینگوینال مى‌روند. مجراى مقعد حدود ۳ سانتى‌متر طول دارد. در مرز فوقانى مجراى مقعد محل اتصال مقعد و رکتوم (anorectal juncture) قرار دارد (محل اتصال پوست و مخاط، خط شانه‌ای، یا خط دندانه‌ای). در این سطح، چاله (کریپت)هاى مقعدى و منافذ غدد مقعدى قرار دارند. حلقه اسفنکترى آنورکتال از ترکیب اسفنکتر داخلى عضله طولى بخش مرکزى عضلات لواتور (پوبورکتالیس) و اجزاء اسفنکتر خارجى تشکیل شده است و در قسمت جلو این حلقه بیشتر در معرض تروما است. اسنفکتر داخلى از عضلهٔ صاف غیرارادى تشکیل شده است؛ باقى عضلات، ماهیچه‌هاى مخطط ارادى هستند. ساختارهاى حمایت‌کننده عضلهٔ پوبورکتالیس یک حلقهٔ نگه‌دارنده در دو رکتوم تشکیل مى‌دهد تا از آن حمایت کند. رکتوم از طرف فاسیاى والدایر هم حمایت مى‌شود که یک لایهٔ سنگین بى‌عروق از فاسیاى لگنى جدارى است؛ رباط‌هاى جانبى که عروق هموروئیدى تحتانى از آنها عبور مى‌کنند و مزورکتوم خلفى هم از رکتوم حمایت مى‌کنند. رباط‌ها و مزورکتوم، رکتوم را به‌سطح قدامى ساکروم تثبیت مى‌کنند. سرخرگ‌ها سرخرگ هموروئیدى فوقانى ادامهٔ مستقیم سرخرگ مزانتریک تحتانى است. سرخرگ هموروئیدى میانى در هر طرف از شاخهٔ قدامى سرخرگ ایلیاک داخلى یا سرخرگ پودندال داخلى جدا مى‌شود و در ضخامت رباط‌هاى جانبى رکتوم به‌سمت داخل حرکت مى‌کند. سرخرگ‌هاى هموروئیدى تحتانى شاخه‌هائى از سرخرگ‌هاى پودندال داخلى هستند و از مجراى آلکاک عبور مى‌کنند. آناستوموزهاى بین قوس‌هاى عروقى فوقانى و تحتانی، خونرسانى جانبى را تأمین مى‌کنند که پس از قطع‌شدن خونرسانى کولون چپ به‌دنبال جراحى یا در اثر انسداد آترواسکلروزى حائز اهمیت است. سیاهرگ‌ها سیاهرگ‌هاى هموروئیدى فوقانى به عروق مزانتریک تحتانى و از آنجا به سیستم وریدى پورت تخلیه مى‌شوند. این سیاهرگ‌ها هیچ دریچه‌اى ندارند. سرطان رکتوم ممکن است از طریق آمبولى به کبد منتشر شود. آمبولوس‌هاى سپتیک ممکن است باعث پیله‌فلبیت شوند. سیاهرگ‌هاى هموروئیدى تحتانى به ورید‌هاى پودندال داخلى و ایلیاک داخلى و سیستم کاوال تخلیه مى‌شوند. عروق لنفاوى لنف مجراى مقعد به گره لنفاوى اینگوینال مى‌رود در حالى‌که لنف رکتوم به گره‌هاى لنفاوى مزانتریک تحتانى و آئورتى مى‌ریزد. عفونت‌ها و سرطان منطقهٔ مقعد ممکن است باعث لنفادنوپاتى اینگوینال شوند. در پشت رکتوم، گره‌هاى گروتا (Gerota) قرار دارند. جراحى‌هاى رادیکال براى ریشه‌کنى سرطان رکتوم و مقعد برپایهٔ آناتومى لنفاوى قرار دارند. اعصاب عصب‌دهى رکتوم از سیستم‌هاى سمپاتیک و پاراسمپاتیک است. رشته‌هاى سمپاتیک از شبکهٔ مزانتریک تحتانى و عصب هیپوگاستریک (پیش ساکرومی) جدا مى‌شوند که خود از طریق سه ریشه از گانگلیون‌هاى سمپاتیک کمرى دوم، سوم و چهارم جدا مى‌شود. کنترل سمپاتیک از این شبکه به اعضاء جنسى و عضلهٔ صاف کنترل‌کنندهٔ انزال امتداد مى‌یابد. عصب‌دهى پاراسمپاتیک از اعصاب ساکرال دوم، سوم و چهارم منشاء مى‌گیرد. رشته‌هاى این اعصاب به بافت نعوظى آلت تناسلى مرد و کلیتوریس مى‌روند و از طریق شانت‌دادن خون به این بافت‌ها، نعوظ را کنترل مى‌کنند. درنتیجه، آسیب‌هاى وارد به این اعصاب در حین جراحى‌هاى رادیکال روى رکتوم ممکن است باعث اختلال کارکرد مثانه و جنسى شوند.
