1. مهمان گرامی، جهت ارسال پست، دانلود و سایر امکانات ویژه کاربران عضو، ثبت نام کنید.
    بستن اطلاعیه

آموزش نحوه ساخت و ساختمان سه تار

شروع موضوع توسط music509 ‏10/1/15 در انجمن موسیقی

  1. عضو جدید

    تاریخ عضویت:
    ‏30/12/14
    ارسال ها:
    9
    تشکر شده:
    7
    امتیاز دستاورد:
    3
    جنسیت:
    مرد
    [​IMG]

    این ساز از دو قسمت کاسه و دسته تشکیل می شود. کاسه که مهمترین بخش ساز است معمولاً دو تکه ساخته می شود. چوب مورد استفاده بیشتر از درخت توت و گاهی از درخت گردوست و البته بهترین کیفیت با چوب توت بدست می آید. برای ساخت آن، ابتدا دو طرف کاسه تار به صورت جداگانه تراشیده می شود و سپس داخل هر یک خالى شده و بعد آنها را به هم می چسبانند. کاسه از یک قسمت بزرگ به نام شکم و یک قسمت کوچک به نام نقاره تشکیل می شود.


    پس از چسباندن دو نیم کاسه، دسته را به آن وصل مى کنند و سپس سرپنجه نیز به دسته وصل مى شود. سرپنجه در واقع جعبه ای است که در انتهای دسته تار قرار دارد و گوشی های نگهدارنده سیم های تار بر دو سوی آن جای می گیرند. برای تار دو نوع سرپنجه می سازند. یکی طرح سنتی و دیگری نوعی جدید موسوم به طرح استاد قنبری (ابراهیم قنبری مهر) است.

    دستۀ تار ۴۵ تا ۵۰ سانتى متر طول دارد و جداگانه ساخته مى شود. برای تزئین آن معمولاً دو نوار استخوانی که در بین شان یک نوار چوبی تیره رنگ نصب شده است، دیده می شود.

    خرک وسیله کوچکی از جنس شاخ بز یا گوسفند است که سیم های تار از روی آن عبور می کنند و هنگام نوازندگی طنین صدای سیم ها از طریق همین خرک به پوست تار و در نهایت به کاسه تار وارد می شود تا برای چند مرحله تشدید شوند.

    در سال های اخیر نوعی خرک پلاستیکی نیز ساخته شده است که به زعم برخی نوازندگان و سازندگان تار، صدای بهتری ایجاد می کند.

    تار 6 سیم دارد. سه عدد از سیم ها از جنس فولاد و سه عدد دیگر از جنس آلیاژهای مس هستند. در گذشته، تمام سیم ها را همانند سایر سازهای زه دار، از ابریشم می ساختند. سیم ها از یک طرف به کاسه تار وصل می شوند و پس از گذشتن از روی خرک در انتهای دسته به گوشی های ششگانه متصل می شوند.

    سیم های تار با کوک های مختلفی به صدا در می آیند. هر کدام از آنها رنگ صوتی ویژه ای دارند و تقریباً با یک کوک می توان تمام دستگاه های موسیقی ایرانی را نواخت. گستره صدا دهی این ساز در حدود دو و نیم هنگام Octave است.

    برای نوازندگی تار، کوک های مختلف و متنوع وجود دارد. برخی کوک ها برای اجرای برخی دستگاه ها مناسب تر و برای برخی دیگر چندان مناسب نیستند. چهار کوک رایج همانند نمونه های 20، 21، 22 و 23 هستند.

    بر روی دسته تار 25 تا 28 عدد پرده بسته می شود. پرده ها مشخص کنندۀ نقاطى هستند که نت هاى مختلف به وسیلۀ آن تولید می شوند. جنس پرده از رودۀ تابیده گوسفند است که نوازنده با دست گذاشتن روى هر کدام از آنها مى تواند نت متفاوتى را بنوازد.

    تار با مضرابی کوچک از جنس برنج به طول تقریبی سه سانتی متر نواخته می شود.

    تقریباً نصف طول مضراب با موم پوشیده می شود تا مضراب در دست های نوازنده به راحتی جای گیرد.

    در سال های اخیر یک نوع مضراب پلاستیکی نیز بدین منظور ساخته شده است.

    از سازندگان قدیم سه تار می توان به نام های استاد خاچیک، هامبارسون، فرج الله، آقا گلی، یحیی، برادران عباس و جعفر صنعت، ملکم، استاد حاجی و پسرش رمضان شاهرخ اشاره کرد. در این میان نام یحیى، تارساز برجستۀ اواخر قرن سیزدهم و اوایل قرن چهاردهم هجرى بیشتر معروف است.

    میرزا یحیى از ارامنۀ جلفاى اصفهان و نام اصلى اش هوانس آبکاریان بود. اما روى تارهاى خود، با اسم مستعار "یحیى" امضا مى کرد. تاریخ مرگ میرزا یحیى را که تا کنون مشهورترین سازندۀ تار به حساب می آید، 28 بهمن سال ۱۳۱0 خورشیدى نوشته اند. در بین موسیقیدانان ایران، تار خوب همواره هم ارز با نام یحیى است. از سازندگان نامدار تار در حال حاضر می توان از محمود فرهمند، یوسف پوریا، ابراهیم برزی، ارژنگ ناجی و رامین جزایری نام برد.

    [​IMG]

    نمونه 1: تراشیدن نمای بیرونی کاسه

    [​IMG]

    نمونه 2: خالی کردن داخل کاسه

    [​IMG]

    نمونه 3: مرحله پایانی خالی کردن داخل کاسه

    [​IMG]

    نمونه 4: نمایی از کاسه تراشیده

    [​IMG]

    نمونه 5: نمای داخل از دو نیمه کاسه

    [​IMG]

    نمونه 6: نمای بیرون از دو نیمه کاسه

    [​IMG]

    نمونه 7: نمای دیگری از بیرون دو نیمه کاسه

    [​IMG]

    نمونه 8: چسباندن دو نیمه به یکدیگر توسط یوسف پوریا

    [​IMG]

    نمونه 9: اتصال سرپنجه به دسته

    [​IMG]

    نمونه 10: طرح سنتی سر پنجه

    [​IMG]

    نمونه 11: سر پنجه با طرح ابراهیم قنبری مهر

    [​IMG]

    نمونه 12: چسباندن دسته به کاسه

    [​IMG]

    نمونه 13: نمایی کامل از اتصال کاسه و دسته و سر پنجه

    [​IMG]

    نمونه 14: نمای دیگری از اتصال کاسه و دسته و سر پنجه

    [​IMG]

    نمونه 15: مراحل ساخت سیم گیر و خرک که با استفاده از شاخ قوچ یا بز تهیه می شوند

    [​IMG]

    نمونه 16: خرک پلاستیکی

    [​IMG]

    نمونه 17: سیم های تار از روی خرک می گذرند

    [​IMG]

    نمونه 18: نمای بالا از سرپنجه

    [​IMG]

    نمونه 19: گستره صدا دهی تار

    [​IMG]

    نمونه 20: رایج ترین کوک تار

    [​IMG]

    نمونه 21: کوک دیگری که خیلی مورد استفاده قرار می گیرد

    [​IMG]

    نمونه 22: کوک معروف به فا که بیشتر حرفه ای ها استفاده می کنند

    [​IMG]

    نمونه 23: معروف ترین کوک دستگاه شور برای تار

    [​IMG]

    نمونه 24: پرده های بسته شده بر روی دسته تار

    [​IMG]

    نمونه 25: نمایی دیگر از پرده های بسته شده بر روی دسته تار

    [​IMG]

    نمونه 26: مضراب برنجی تار

    [​IMG]

    نمونه 27: مضراب پوشیده با موم

    [​IMG]

    نمونه 28: مضراب پلاستیکی تار

    [​IMG]

    نمونه 29: هوانس آبکاریان معروف به یحیی، سرشناس ترین سازنده تار ایرانی