ورزشهاي زمستاني و آسيبهاي ناشي از سرما

۱- سرمازدگي عمومي General Hypothermia
۲- يخ زدگي Frostbite
سرمازدگي عمومي
يكي از عوامل تهديد كننده حيات است و تمام بدن را تحت تاثير قرار مي دهد . ميزان مرگ در سرمازدگي عمومي بيش از ۸۷ درصد مي باشد .
سه نوع سرمازدگي وجود دارد :
- سرمازدگي خفيف ( دماي بدن بين ۳۲ تا ۳۵ درجه سانتيگراد )
- سرمازدگي متوسط ( دماي بدن بين ۲۸ تا ۳۲ درجه سانتيگراد )
- سرمازدگي شديد ( دماي بدن كمتر از ۲۸ درجه سانتيگراد )
غير از مواجهه با سرما چند علت ديگر نيز مي تواند منجر به افت دماي كلي بدن شود :
- استفاده از داروها : مانند فنوباربيتال ، ديازپام ، مرفين ، فنوتيازين و غيره
- عمل جراحي
- افتادن در آب
- بيماريهاي داخلي : مانند بيماريهاي قلبي , عروقي, تيروئيدي ، غدد فوق كليوي ، عفوني, كليوي , سرطان , سكته مغزي ، درماتيت
- تروما ( بدليل از دست رفتن خون )
- سن بسيار زياد يا خيلي كم
- بي تحركي
مراحل سرمازدگي عمومي ( كاهش دماي بدن عبارتند از :
۱- لرز ( واكنش بدن به منظور تامين حرارت )
۲-خواب آلودگي – گيجي و منگي و بي تفاوتي
۳- كاهش محسوس سطح هوشياري
۴- كاهش علائم حياتي ( نبض و تعداد تنفس و فشار خون پايين )
۵- مرگ
علائم و نشانه ها
- كبودي يا سيانوز دور لب و انگشتان
- سختي عضلات
- تكلم آهسته و مشكل
- تلو تلو خوردن در راه رفتن
- گيجي – منگي
- كاهش تعداد ضربان قلب و تنفس
- خستگي مفرط
- نبض ضعيف و نامنظم
- پوست نيمه سفت
- كاهش فشار خون
اقدامات و كمك هاي اوليه
۱- البسه خيس مصدوم را خارج نموده و او را خشك كنيد .
۲- اگر مصدوم هوشيار و در جاي گرم بود ، برايش اكسيژن با رطوبت زياد بدهيد .
۳- نبض و تنفس را كنترل كرده و در صورت لزوم CPR را شروع كنيد .
۴- هيچ مايعي داغي به او ننوشانيد .
۵- به مصدوم اجازه فعاليت ندهيد .
۶-او را به آرامي منتقل نمائيد .
اگر فاصله تا مركز درماني كمتر از ۳۰ دقيقه باشد اقدامات زير را انجام دهيد:
-او را در بين پتو بپيچانيد تا دماي بدنش بيش از پيش از بين نرود . مصدوم را با دقت حمل كنيد .
- به او اكسيژن بدهيد .
- او را گرم كنيد .
- آماده انجام CPR باشيد .
- او را ارجاع دهيد .
توصيه هاي عمومي جهت گرم كردن مصدوم
- از وان آب گرم كه دمايش بيش از۴۴ درجه سانتيگراد نباشد يا پتوي برقي استفاده كنيد . دستها و پاهاي مصدوم را بيرون قرار دهيد .
- كيسه هاي آبگرم را كنار قسمتهايي كه بيشترين اتلاف گرما دارند قرار دهيد ( مانند سر و گردن ، قفسه سينه و كشاله ران ) مراقب باشيد كه مصدوم را نسوزانيد .
- ا ز تكان دادن مصدوم در حين انتقال اجتناب كنيد .
نكتـه
مصرف نوشيدنيهاي گرم هيچ اثر گرمازايي ندارد و كمي انرژي آزاد ميكند . نوشيدني گرم به مغز پيام ميدهد كه خون بيشتري به پوست بفرستد . با گشاد شدن عروق خوني پوست احساس گرما ميكند ولي بدليل گشادي مويرگها و عرضه بيشتر خون در محيط بدن ، گرماي بدن از دست ميرود .
۱-مصدومين دچار سرمازدگي شديد را در خارج از مركز درماني اقدام با گرم كردن نكنيد و همانند مصدومي كه دچار شكستگي دست و پا شده است انتقال دهيد .
۲-مصدوم بيهوش را داخل وان گرم قرار ندهيد .
۳-از دادن هرگونه نوشيدني به مصدوم بيهوش خودداري كنيد .
۴-CPR را در مواردي كه مصدوم فاقد نبض است انجام دهيد .
۵-اندامها و تنه ( شكم و قفسه سينه ) را در يك زمان گرم نكنيد
يخ زدگي
يخ زدگي اغلب همراه با سرمازدگي عمومي ميباشد و در طي آن يك يا چند عضو بدن يخ زده و از كار مي افتد .
در جريان يخ زدگي مايعات داخل پوست و عمق بدن يخ زده و بلورهاي يخ تشكيل مي شوند . اين بلورها به ترتيب لايه هاي يخ را در بين سلولهاي پوست تشكيل داده و جريان خون نيز مسدود ميگردد .
بياد داشته باشيد كه ۷۰ درصد بدن انسان ازآب تشكيل شده است .
شايع ترين محل ها براي يخ زدگي بترتيب عبارتند از :
دستها ، پاها ، گوش ، بيني ، گونه ها
مراحل يخ زدگي
الف - يخ زدگي انتهايي
در انتهاي بدن رخ مي دهد مانند نوك انگشتان دست و پا ، نوك لاله گوش و گونه .
عموماً خونرساني به اين مناطق كمتر صورت مي گيرد و بيشتر نيز در معرض هواي سرد مي باشند .
مصدوم ممكن است از يخ زدن عضو خود مطلع نشود و تنها سفيد شدن اعضا را از سرما شاهد باشد . اين نوع يخ زدگي به آهستگي و بدون درد مي باشد ولي در ابتدا ممكن است پوست قرمز شود و بعد به رنگ سفيد درآيد . در اين نوع يخ زدگي ها قسمتهاي بسيار سطحي پوست ، دچار يخ زدگي مي شود .
ب - يخ زدگي سطحي
اين نوع يخ زدگي در كل پوست و در قسمتهاي زير پوست روي ميدهد . پوست سفيد و خميري شده و در زير يك لايه شل قابل لمس است . در حين ذوب درد ، تورم و تاول روي مي دهد .
ج - يخ زدگي عمقي
لايه هاي زيرين پوست نيز منجمد شده و سخت مي گردند . رنگ پوست به رنگ سفيد تا كبود در مي آيد و احتمال از بين رفتن هميشگي عضو يخ زده وجود دارد .
اقدامات و كمك هاي اوليه
۱- مصدوم را فوراً ارجاع دهيد .
۲-اگر به مركز درماني نزديك هستيد يا احتمال يخ زدن دوباره وجود دارد ، سعي در گرم كردن عضو نكنيد .
۳- هرگونه لباس يا وسيله فشارنده ( مثل انگشتر ) كه مي تواند سبب اختلال در گردش خون شود را از بدن مصدوم خارج نمائيد .
۴- قسمتهاي يخ زده را در داخل آب گرم ( نه داغ ) قرار دهيد . دماي آب بين ۳۸ تا ۴۲ درجه سانتيگراد باشد . اگر دماسنج نداريد با ريختن مقداري آب روي ساعدتان دماي آنرا آزمايش كنيد . با اضافه كردن آب گرم به مقدارمورد نيازدماي آب را ثابت نگه داريد .
۵- گرم كردن اغلب بين ۲۰ تا ۴۰ دقيقه طول ميكشد و بايد تا زماني ادامه يابدكه بافت نرم و انعطاف پذير نشود .
۶- جهت آسيبهاي گوش و صورت از پارچه هاي گرم و نمناك استفاده كنيد و متناوباً آنرا تعويض نماييد .
- گرم كردن عضو يخ زده همراه با تحريك پايا نهاي حسي و درد شديد مي باشد . لذا بدين منظور مي توانيد از استامينوفن جهت كنترل درد استفاده كنيد
. نكتـه ها
۱- به مصدوم اجازه ندهيد روي پاهاي يخ زده راه برود . ( بخصوص بعد از گرم شدن عضو )
۲- به تاولهاي ايجاد شده دست نزنيد .
۳- قسمت آسيب ديده را مالش ندهيد .
۴- از وسايل مقابل براي گرم كردن عضو استفاده نكنيد ، بطري آب داغ ، اشعه ماورا بنفش ، بخاري ، رادياتور ، لوله بخاري يا شعله آتش ، زيرا اين روشها دماي بيش از حد ايجاد كرده كه قابل كنترل نبوده و موجب سوختگي مي شوند .
۵- اجازه نوشيدن الكل را به مصدوم ندهيد ، زيرا الكل باعث گشادي عروق خوني و اتلاف گرماي بدن ميشود .
۶- از آب گرمتر از ۴۲ درجه سانتيگراد استفاده نكنيد زيرا ممكن است موجب سوختگي شود
۷- اجازه كشيدن سيگار به مصدوم ندهيد ، زيرا سيگار باعث تنگي عروق و اختلال در خونرساني مي گردد .
۸-هر چه سريعتر شرايط ارجاع مصدوم را فراهم آوريد ​