چرا قدم كوتاه است؟

​

آيا از ميزان قد خود راضي هستيد؟ آيا هرگز آرزو كرده‌ايد كه اي كاش كوتاه‌تر يا بلندتر بوديد؟
بعضي‌ها آرزو مي‌كنند اي كاش بلندقدتر بودند و مي‌توانستند يك بازيكن بسكتبال مشهور شوند.
اما بايد بدانيم كه قد ما به دلخواه ما تنظيم نمي‌شود و تحت تاثير قد والدين ماست.
سوال‌ها و شايعات در خصوص عوامل موثر بر افزايش قد بسيار است.
آيا ميزان قد قابل پيش‌بيني است؟ آيا كف پاي بلند به معني بلندقد شدن است؟ آيا قهوه موجب كوتاهي قد مي‌شود؟
اين مطلب را بخوانيد تا دريابيد چرا قد شما همين اندازه است و بلندتر يا كوتاه‌تر نيست.

ميزان افزايش قد در طول زندگي

سرعت رشد قدي در طول زندگي متغير است.
قد نوزاد هنگام تولد به طور متوسط 8/50 سانتي‌متر است.
تا سن 2 سالگي، كودك سريع رشد مي‌كند و 56/35 سانتي‌متر به قد او اضافه مي‌شود و پس از آن روند رشد آهسته پيش مي‌رود.
از 2 سالگي تا شروع بلوغ حدود 35/6 سانتي‌متر در سال به قد اضافه مي‌شود.
وقتي فرد وارد دوران بلوغ مي‌شود، رشد قدي جهش پيدا مي‌كند و در دوران بلوغ هر سال 62/7 تا 7/12 سانتي‌متر به قد اضافه مي‌شود.
از سن 40 تا 50 سالگي به بعد، رشد قدي حتي در افراد سالم به آرامي كاهش مي‌يابد.
البته اعدادي که در بالا گفته شد تقريبي هستند و ممكن است در افراد مختلف كمي با هم متفاوت باشند.
عواملي كه قد را تعيين مي‌كنند

قد نهايي افراد بر اساس عوامل متعددي شكل مي‌گيرد. اين عوامل شامل تغذيه، ژنتيك و سلامت كلي بدن است.
يكي از موارد مهم تعيين‌كننده قد اين است كه استخوان‌هاي دراز تا چه اندازه رشد مي‌كنند. استخوان‌هاي دراز (مانند ران و ساق پا)‌ در انتهاي خود داراي صفحات رشد هستند كه به آنها اجازه بلند شدن مي‌دهد. تقريبا در سن 17 سالگي ‌صفحات رشد بسته مي‌شوند و استخوان توانايي بلندتر شدن را از دست مي‌دهد.

قد نهايي افراد بر اساس عوامل متعددي شكل مي‌گيرد. اين عوامل شامل تغذيه، ژنتيك و سلامت كلي بدن است.​

بعضي از هورمون‌ها در رشد و افزايش قد در طول زندگي و دوران بلوغ موثرند. اين هورمون‌ها شامل هورمون رشد، هورمون تيروئيدي، كورتيزول و هورمون‌هاي جنسي (استروژن و تستوسترون)‌ هستند.
حتما مي‌دانيد كه جنس نيز روي رشد قدي تاثير مي‌گذارد. جهش رشد كه در دوران بلوغ رخ مي‌دهد، در دخترها 2 سال زودتر از پسرها آغاز مي‌شود، اما به نظر مي‌رسد پسرها هنگام آغاز جهش رشد بلندقدترند. بلندقدي مردان نسبت به زنان (حدود 7/12 سانتي‌متر)‌ به رشد بيشتر پسرها طي جهش رشدي و داشتن قد بلندتر پيش از شروع جهش رشدي در پسرها مربوط مي‌شود. بنابراين با اين كه جهش رشدي در دخترها زودتر آغاز مي‌شود، قد نهايي معمولا در پسرها بلندتر است.
ژنتيك نقش مهمي در تعيين قد دارد. در بهترين شرايط تغذيه‌اي و سلامتي، عاملي كه بيشترين تاثير را در تعيين قد نهايي فرد دارد، ژن‌ها هستند.
فرزندان يك خانواده كه غذاي مشابهي مصرف مي‌كنند و در يك محيط زندگي مي‌كنند، قدهاي متفاوتي دارند؛ به اين دليل كه تركيب ژني آنها با هم فرق دارد. اختلالات ژنتيكي مي‌توانند باعث كوتاهي قد شود.

​

تاثير غذاها بر کوتاهي قد

بيشترين تاثير رژيم غذايي بر قد در كودكان مبتلا به سوء‌تغذيه‌اي ديده مي‌شود كه عقب‌افتادگي رشد و قد كوتاهي دارند.
رژيم غذايي مناسب در كودكي و عدم ابتلا به بيماري باعث مي‌شود كودك به حداكثر قد خود برسد.
هنوز شواهد كافي براي اين‌كه قهوه يا نوشيدني‌هاي كافئين‌دار موجب كاهش رشد مي‌شوند، وجود ندارد.
در بعضي مطالعات عنوان شده است كودكاني كه بيش از اندازه (بيش از 350 ميلي ليتر در روز) آبميوه مصرف مي‌كنند، دچار چاقي و كوتاهي قد مي‌شوند، اما مطالعات ديگري اين مطلب را نقض كرده‌اند.

عواملي كه موجب كوتاه‌قدي مي‌شوند

بيشتر آنهايي كه كوتاه‌قد هستند بيماري خاصي ندارند، بلكه والدين كوتاهي دارند يا تاخير رشد دارند و در بزرگسالي به قد مناسبي مي‌رسند.
نوزادان نارس معمولا موفق نمي‌شوند به قد پيش‌بيني‌‌شده دست يابند و كوتاه‌تر باقي مي‌مانند.
هر بيماري جدي و بعضي‌ داروهايي كه براي درمان آن بيماري استفاده مي‌شوند، مي‌توانند روي قد تاثير بگذارند، مثلا نارسايي كليه، سيستميك فيبروز و اختلالات روده‌اي كه جذب مواد غذايي را كاهش مي‌دهند از اين دسته‌اند.
ديابتي كه در دوره كودكي آغاز شود (معمولا ديابت نوع يك) باعث كوتاه‌قدي مي‌شود، اما تشخيص به موقع و درمان، از شدت كوتاهي قد مي‌كاهد.
پوكي استخوان و خشك‌شدن ديسك‌هاي بين‌مهره‌اي موجب مي‌شود با افزايش سن، قد افراد كمي كوتاه‌تر شود.
كم‌كاري تيروئيد، باعث كاهش هورمون تيروئيد شده و اگر در دوره كودكي رخ دهد، علاوه بر خستگي، عملكرد نامناسب در مدرسه، يبوست و عدم تحمل سرما، موجب كوتاه‌قدي نيز مي‌شود.
اگر كودك دچار كمبود هورمون رشد شود، طي جهش رشدي به اندازه كافي رشد نمي‌كند و كوتاه‌تر باقي مي‌ماند.
استفاده از كورتون براي مدت طولاني در كودكي موجب عقب‌ماندگي رشد مي‌شود. كورتون‌ها براي درمان بيماري‌هايي چون كرون، كوليت اولسرو، آسم يا التهاب مفاصل استفاده مي‌شوند ولي معمولا خط نهايي درمان هستند.
پس نگران نباشيد. اگر از نظر جسمي سالم هستيد، قدتان به حدود قد پدر و مادرتان خواهد رسيد و وقتي به قد بلوغ خود رسيديد، ديگر قدتان تقريبا در همين حد باقي خواهد ماند.
هر وقت در رابطه با قد خود يا فرزندتان دچار نگراني شديد، با پزشك مشورت كنيد و اگر از قدتان راضي نيستيد، قهوه يا آبميوه را سرزنش نكنيد.

 

چاره‌جویی برای کوتاهی قد


كوتاهی قد، علت شایعی برای مراجعه كودكان و نوجوانان به متخصصان غدد است، ولی هر فردی كه با شكایت از كوتاهی قد مراجعه می ‌كند، واقعا قد كوتاه نیست. مهم تر اینکه افزایش قد با روش‌هایی مانند استفاده از صندل‌ها یا كفش‌های مخصوص كه تبلیغ می‌ شود یا امواج لیزری و... امكان‌پذیر نیست. این روش‌ها غیرعلمی و بدون تأثیر هستند.
فرمول محاسبه تقریبی قد:

ژنتیك نقش مهمی در تعیین قد نهایی هر فرد دارد. بر اساس تحقیقات جمعی، فرمول زیر برای محاسبه تقریبی قد نهایی در هر فرد پیشنهاد شده است:
5/6- تقسیم بر 2 (قد پدر + قد مادر) = قد دختران
5/6+ تقسیم بر 2 (قد پدر + قد مادر) = قد پسران


تشخیص علت کوتاهی قد:

پس از تشخیص قطعی علت كوتاهی قد، باید درمان متناسب با علت شروع شود؛ برای مثال، در كوتاهی قد ژنتیكی درمان با هورمون رشد مؤثر نیست.
كمبود هورمون رشد، تنها بر اساس آزمایش‌های هورمونی مشخص نمی شود و حتما سرعت رشد در دوران كودكی نیز باید بررسی شود، یعنی اگر در دوران كودكی، سرعت رشد قدی خوب بود، بر اساس یك آزمایش هورمونی نمی ‌توان كمبود هورمون رشد را تشخیص داد و درمان را شروع كرد. علت باید معلوم شود و قد كودك به طور دقیق بر اساس منحنی‌های استاندارد رشد سنجیده شود.
با یك رادیوگرافی ساده از استخوان‌های مچ دست(به طور معمول دست چپ)، سن استخوانی تعیین ‌شود که در واقع نشان‌دهنده سن بیولوژیک واقعی كودك است.

علل كوتاهی قد:

علل کوتاهی قد شامل موارد زیر است:
* کوتاهی قد ژنتیكی: که در این حالت، سرعت رشد كودك در سال طبیعی است و سن استخوانی نسبت به سن تقویمی عقب نیست.
* تأخیر سرشتی در رشد: کودکانی که از سن دو سالگی، كوتاهی قد دارند و سرعت رشد آنها در سال تقریبا طبیعی است، ولی سن استخوانی آنها عقب تر است. بلوغ در این کودکان با تأخیر است، ولی در نهایت، بیشتر این كودكان به حد ژنتیكی قد خود می‌ رسند.
* بیماری هایی مانند: سوء‌تغذیه، كمبود ویتامین D و کمبود كلسیم كه موجب نرمی استخوان می ‌شود، بیماری سلیاك(عدم تحمل گلوتن موجود در گندم)، كم‌خونی‌ها، بیماری‌های التهابی دستگاه گوارش ، بیماری‌های كلیوی مزمن، نارسایی قلبی، بیماری‌های مزمن ریوی یا كبدی و كم‌كاری تیروئید.
* مصرف برخی داروها مانند داروهای كورتونی نیز می ‌تواند موجب اختلال در رشد شود.
* اختلالات رشد داخل رحمی نیز از علل دیگر كوتاهی قد كودكان هستند.
مراحل افزایش قد:

یادمان باشد همه ما در سه مرحله رشد می ‌کنیم:
1- در دو سال اول زندگی 30 تا 35 سانتی‌متر افزایش قد داریم. این رشد سریع با افزایش سن كاهش می‌ یابد.
2- از دو سالگی به بعد کودكان هر سال 5 تا 7 سانتی‌متر قد می ‌كشند. البته در نزدیكی سنین بلوغ سرعت رشد كمتر خواهد ‌شد.
3- سرانجام در دوره بلوغ یك جهش رشد قدی وجود دارد كه به طور متوسط در پسران 25 تا 30 سانتی‌متر و دختران 20 تا 25 سانتی‌متراست. حداكثر جهش رشد قدی در دختران پیش از شروع عادت ماهیانه و در پسران در مراحل انتهایی‌تر بلوغ است.
به‌ طور معمول در سنین 15 تا 17 سالگی در دختران و 16 تا 18 سالگی در پسران، صفحات رشد(صفحات غضروفی استخوان) بسته می ‌شوند و امكان افزایش قد، پس از آن وجود نخواهد داشت.