ماگما چيست؟

تعريف

Magma کلمه‌اي است يوناني به معني خير که براي مذابهاي طبيعي سيليکاته بکار گرفته مي‌شود. اما در اصطلاح زمين شناسي، ماگما مايعي است سيليکاته با گرانروي زياد همراه با گاز و مواد فرار گدازه يا لاوا ماگمايي است که مواد فرار خود را از دست داده باشد. ماگماها ممکن است کاملا مايع و يا نيمه متبلور باشند. گدازه‌ها معمولا نيمه متبلورند. زيرا محتوي بلور ، کانيهايي هستند که نقطه ذوب و يا انجماد بالاتر دارند. اين بلورها يا مستقيما از ماگما متبلور شده‌اند و يا کانيهايديرگداز سنگ ما در ماگما هستند که از سنگ مادر جدا شده و به داخل ماگما افتاده‌اند.
[TABLE="class: cms_table, align: left"]
[TR]
[TD][/TD]
[/TR]
[/TABLE]


انواع ماگما

"ياگار" ماگماها را از لحاظ محتوي گاز به سه دسته به قرار زير تقسيم مي‌کند:

• هيپوماگما: ماگمايي است محتوي گاز فراوان و تحت فشار که به علت فشار زياد ليتوستاتيک گازها در ماگما بصورت محلول باقي مانده‌اند.

• پيرو ماگما: ماگمايي است پرگاز و کف مانند که گازهاي آن آزاد شده اما از ماگما خارج نشده است.

• اپي ماگما: ماگمايي است فقير از گاز شبيه به گدازه ها.

گرانروي ماگماها

گرانروي ماگما بسته به ترکيب شيميايي ، درجه حرارت و مقدار درصد گاز محلول تغيير مي‌کند. گرانروي ماگماهاي بازالتي حداقل 100 پواز و گرانروي ماگماهاي گرانيتي بين [SUP]3[/SUP] 10 تا [SUP]6[/SUP] 10 پواز مي‌باشد. گازهاي محلول در ماگما سبب پايين آمدن وزن مخصوص کلي ماگما و نيز تقليل گرانروي مي‌شوند. گرانروي يک ماگما با پيشرفت تبلور در آن ماگما نسبت مستقيم دارد. زيرا افزايش فازهاي جامد و بالا رفتن درصد سيليس در مايع باقي مانده موجب افزايش گرانروي مي‌شود.

[TABLE="class: cms_table, align: left"]
[TR]
[TD][/TD]
[TD][/TD]
[/TR]
[TR]
[/TR]
[/TABLE]

حرارت ماگماها

حرارت ماگماها بين 1500 تا 500 درجه سانتيگراد است. ماگماها وقتي مي‌توانند به سطح زمين برسند که حرارتي بين 950 ( ريوليتها ) تا 1200 درجه سانتيگراد ( بازالتها ) داشته باشند زيرا در کمتر از اين حدود حرارتي ، ماگماها منجمد شده و در همان عمقي که هستند متوقف مي‌شوند.
ترکيب شيميايي ماگماها

مطالعات زيادي براي تشخيص ترکيب شيميايي ماگماها از لحاظ کاني شناسي ، درصد اکسيدها و مواد فرار صورت گرفته و نتيجه اين شده که ماگماها اصولا از اکسيدهاي مختلف تشکيل شده‌اند اما بسته به نوع ماگما درصد هر اکسيد متفاوت است. اکسيدها عمده سازنده ماگماها عبارتند از:

Si O[SUB]2[/SUB] , Al[SUB]2[/SUB] O[SUB]3[/SUB] , Fe O , Fe[SUB]2[/SUB] O[SUB]3[/SUB] , Ca O , Mg O , Na[SUB]2[/SUB] O , K[SUB]2[/SUB] O , Ti O[SUB]2[/SUB] , Mn O , P[SUB]2[/SUB] O[SUB]5[/SUB] , H[SUB]2[/SUB] O , C O[SUB]2[/SUB]

علاوه بر اکسيد‌ها فوق ، ترکيبات زير نيز در ماگماها ديده شده‌اند:

Fe Cl[SUB]3[/SUB] , Al cl[SUB]3[/SUB] , B O[SUB]3[/SUB] , H F , H CL , C O , S O[SUB]2[/SUB] , S H[SUB]2[/SUB] , H[SUB]2[/SUB] , N H[SUB]3[/SUB] , C H[SUB]4[/SUB] ,
منبع: رشد​