هشتمین مظلوم ماه صفر به پایان می رسد. شهادت امام هشتم در آخرین روز این ماه، پایان دو ماه سوگورای است. از آغاز محرم، سرشک غم باریده ایم، تا عاشورا، اربعین، بیست وهشتم صفر و سرانجام روز شهادت حضرت رضا علیه السلام . اینک جهان تشیع در سوگ غریب خراسان است، والا مردی که در راه آرمان، و برای کسب خشنودی حضرت حق، شکیبا و استوار، رضای الهی را به جان پذیرفت و رهروان طریق توحید را تا رسیدن بر قله های شرف و وادی رستگاری رهنمون شد. هشتمین مظلوم، عصاره ایمان و هدف، آمیزه ای از دانش و تقوا، عبادت و بینش، مبارزه و پایداری و اراده و همت بود. او، هر چند در اوج عزت و جلال، اما اسیر ظلم مأمون بود. آنگونه که گاهی از خدایش، مرگ می طلبید. آه از آن انگور مسموم، که رضای آل محمد علیهم السلام را به رضوان برد. وای از آن زهر جفا که امام جواد را یتیم کرد و داد از آن مرگ غریبانه که حضرت معصومه علیهاالسلام را درحسرت دیدار پدر، گریان نهاد
در سوگ رضا علیه السلام امروز میهن ما، غرق در ماتم است؛ ماتم رضای غریب و غریب آشنا، والا مرد میدان معنویت، ستاره گرانقدر آسمان عصمت و طهارت، گنجینه علوم الهی، ترجمان کتاب نفیس وحی و پهنه وسیع هدایت. اما میهن ما خرسند است که آغوش بر معارف زلال رضوی گشوده است. امروز امت ما، گرچه در سوگ رضای اهل بیت نشسته است، اما خرسند است که نعمت ولایت دارد. آری، همان ولایت و رهبری که امام رضا علیه السلام بر آن تأکیدداشت و پیروان خویش را به آن سفارش می فرمود، اکنون در خاک شهیدپرور این دیار، تحقق یافته است، و «سید خراسانی» به نیابت از آن حجت های معصوم الهی، فرمان می راند و هدایت می کند.
غریب آشنا در صحن وسرای تو، هم اینک همه ذوقمندان و مشتاقان را به وضوح نظاره می کنم. کبوتران فوج فوج دانه محبت برمی چینند و پرواز عشق می کنند، و بر فراز گنبد تو که به نگینی برانگشتری این دیار می ماند، می چرخند و می چرخند و دل مرا هم همراه می برند. و با هر فرود، به تبرک سر بر خاک آستان تو می سایند. پرنده نگاهمان، بر در و دیوار سر می کوبد و عاشقانه تو را می جوید. اینک زلال زمزمه ها راهر چه صریح و رسا می شنوم و دست های نیازمند عاشقانی را می بینم که دانه های بلورین اشک را، خالصانه به پیشگاه دوست هدیه می دهند و دست های نوازشگر ایمان را به گرمی می فشارند. خدایا، مِهر آل علی را در دل ها بیفزای، و غم شیعه را با ظهور خورشید پنهان، به سرور مبدّل ساز و اشک دیدگانمان را در سوگ غریب خراسان، با نسیمی از کوی یار، به حضرت رضا علیه السلام برسان. سلام بر تو، ای غریب آشنا، ای حضرت رضا علیه السلام .
وارسته ای زاهد درغم شهادت امامی به سوگ نشسته ایم که در بیست و چند سالگی در مسجد رسول می نشست و برای مردم فتوا می داد. مردی که نسبت به مسایل فکری و اعتقادی وشبهه های دانشمندان ادیان و مذاهب مختلف، جوابی حاضر و پاسخی دندان شکن داشت. اخلاقش نیکو و برخوردش کریمانه بود. فرزند پیامبر بود و وارث خلق و خوی آنکه برای تکمیل مکارم اخلاق برانگیخته شده بود. آری امام رضا علیه السلام وارسته ای زاهد و دانایی بی نظیر بود. به دانش و تقوای او همه اعتراف داشتند. حتی دشمن خونی اش مأمون، چندین بار و به مناسبت های گوناگون، از آن امام به عنوان داناترین، عابدترین و وارسته ترین مرد یاد کرده است. و اینک ای آفتاب، ای خورشید هشتم، ای پناهگاه همه غریبان، ای مظلوم خراسان، سلام و درود خدا و فرشتگان نثار روح بلندت باد.
خورشید طوس خورشید دین می تابد از خاک خراسان ظلمت گریزان است و خفاشان هراسان ایران به اقیانوس عرفان تو وصل است ما رافقط گنج تولای تو اصل است ایران ما مدیون لطف بی حد توست این جلوه های جاودان از مرقد توست جبرییل می ساید جبین بر آستانت ملک سلیمان گوشه ای از آستانت ماه جماران انعکاسی از جمالت مشتی عطا بگرفته از گنج کمالت مشهد ز تو، شهر قم از معصومه روشن لطف شما بر هم زنِ نیرنگ دشمن بنیان دین، بی مهرتان سست و خراب است عالم جدا از عشقتان خواب و سراب است وعده گاه پاکدلان نور باران شده آفاق شهود از نورش جلوه در ماه نموده است رخ مستورش به تماشا بنشینی تو خدا را در عرش گر زیارت کنی این بارگه پرنورش جلوه عرش حضور است زیارتگه او معنی صبح قیامت حرم پرشورش فوج فوج ملک از اوج فلک می آیند به تماشای شکوه حرم معمورش زیر این گنبد براق چه کس خفته مگر که وزد سوی بهشت آن علم منصورش یارب این وعده گه پاکدلان باد آباد دستی از غیب بدارد ز بلایا دورش قبله نیاز گدای کوی تو در رتبه، کم ز سلطان نیست ولایت تو، کم از حشمت سلیمان نیست برای اهل ولا، معنی نمازی تو نماز عشق مرا قبله نیازی تو حریم قدس تو، دریای جود و احسان است مزار پاک تو، دارالشفای ایران است اگر چه نامه سیاهم، اگر چه پرگنهم کبوتر حرمم، پای بند لطف توام دل شکسته من بسته محبت توست زیارت تو اگر آمدم، به دعوت توست زیارت حرم تو غذای روح من است در این تلاطم امواج فتنه، نوح من است
القاب امام رضا علیه السلام امام رضا علیه السلام آینه تمام زیبایی هاست. جلوه های جمال و جلال ربوبی در سیمای امام درخششی تام و تمام یافته است. امام نمونه انسان کامل در مسیر صعودی و پرواز شکوهمند به سوی نیکی ها و خوبی هاست. آنچه در روایات از صفات و القاب گوناگون برای امام بیان شده، هر یک ظهوری از جلوه های نورانی امامت است که ابعادی از سیمای معنوی و ملکوتی اش را فرا راه حق جویان قرار می دهد. شیخ صدوق در کتاب عیون اخبار الرضا می نویسد: امام هشتم را با القاب زیر یاد می کردند: رضا، صادق، صابر، فاضل، نور چشم مؤمنان، مایه خشم منکران خدا. در بعضی از روایات به آن حضرت «عالم آل محمد(ص)» لقب داده شده است؛ چنانکه از حضرت موسی بن جعفر علیه السلام روایت شده که پدرم جعفر بن محمد(ص) پیوسته به من می فرمود: عالم آل محمد(ص) در نسل توست و کاش من او را می دیدم او همنام امیرالمؤمنین علیه السلام است.
انتخاب همسر شایسته از منظر امام رضا علیه السلام صفوان بن یحیی از امام رضا علیه السلام نقل کرده است که فرمود: «هیچ سودی برای مرد بهتر از همسری صالح، که هنگام دیدن وی خوشحال شود و در نبودش نگهدار خود و اموال شوهر باشد، نیست». آری، همچنان که زن باید شایسته باشد، مرد نیز باید شاسته باشد. بر والدین است که با کمک دخترانشان، شوهران شایسته ای برای آنان انتخاب کنند. حسین بن بشّار واسطی می گوید: «خدمت امام رضا علیه السلام نوشتم که یکی از بستگانم از دخترم خواستگاری کرده است، ولی مرد بداخلاقی است. آیا صلاح است که دخترم را به ازدواج او در آورم؟ حضرت فرمود: اگر بداخلاق است، دخترت را به ازدواج او در نیاور».
امام رضا علیه السلام و زمزمه آوای توحید تربیت صحیح انسان ها، عالی ترین هدف پیامبران و ضروری ترین وظیفه پدر و مادر است. از این رو، از همان ابتدا باید کودک را با فضای معنوی و روحانی آشنا کرد. پس از تولد، در اولین گام باید آوای توحید را در گوش نوزاد زمزمه کرد. فضای جانش را از نسیم خوش توحید و بندگی عطرآگین ساخت و با افشاندن بذر توحید، سرزمین وجودش را از لاله های زیبای ذکر الهی سرشار کرد. امام رضا علیه السلام فرمود: هنگام تولد فرزند، در گوش راست او اذان و در گوش چپش اقامه بگویید.
امام رضا علیه السلام و نامگذاری فرزند هر واژه ای حکایت از معنایی می کند. زیبایی و رکیک بودن واژه ها بستگی مستقیم با معنای آنها دارد. گرچه الفاظ اموری اعتباری است و در نامگذاری چندان مورد توجه نیست، ولی هنگام به کار بردن آنها معانی ناخود آگاه تداعی می شود. نام نیکو مایه سربلندی و افتخار و نام زشت باعث سرشکستگی و احیانا احساس حقارت است. زیرا نام انسان تا پایان عمر با او همراه است و فرد همواره با آثار خوب و بدش مواجه است. ائمه اطهار علیه السلام ، هم خود نام های نیکو برای فرزندانشان برمی گزیدند و هم دیگران را به این امر سفارش می کردند. امام هشتم شیعیان نام نیکوی محمد را بر فرزند دلبندش نهاد و از تأثیر این نام نیکو چنین پرده برداشت: «خانه ای که در آن نام محمد باشد، اهل آن روز و شبشان را با خیر و نیکی به پایان می رسانند».
امام رضا علیه السلام و محبت به فرزند محبت داروی شفابخش دردها، تسکین دهنده قلب ها و بهترین راه حل مشکلات و ناسازگاری های تربیتی است. محبت بجا در هر مقطع سنی، روشی کار آمد است. همگان، در هر سن و موقعیت، به عاطفه و محبت نیازمندند، اما کودکان، نوجوانان و جوانان بیش از دیگران تشنه جام زلال محبتند. رفتار نابجا و ناقصشان را محبت اصلاح می کند و ناسازگاری و پرخاشگری شان را داروی محبت از میان می برد. آری با محبت می توان بسیاری از گره ها را گشودو راه های ناهموار را هموار کرد. امام رضا علیه السلام از این شیوه تربیتی به شکل های گوناگون بهره می گرفت. گاهی اوج محبت خود را نسبت به فرزندش جواد علیه السلام در قالب جلمه زیبای «پدر و مادرم به فدایت» نشان می داد و زمانی او را در آغوش می گرفت، به سینه خود می فشرد و می بوسید.
