مختصری درباره حسابداری نفت نفت یکی از مهمترین صادرات کشور ما را تشکیل می دهد . بخش عمده ای از درآمد ملی و تولید ملی کشور ما را نفت تشکیل می دهد . حسابداری نفت یکی از مهمتری و پیچیده ترین حسابداری بهای تمام شده است . در این گفتار گذری اجمالی خواهیم داشت بر کلیت این نوع از حسابداری . هدف ما تنها بررسی استهلاک دارایی ها ُُ، هزینه های تولید و موجودی گیری ها در این نوع از حسابداری است . استهلاک : استهلاک در این نوع از حسابداری مانند سایر انواع حسابداری تابع روش و عمر مفید می باشد . به طور کلی می توان استهلاک ها را به شرح زیر طبقه بندی نمود : شرح و نام دارایی قابل استهلاک طول عمر مفید به ماه الف ـ زمین : ۱- در مواردی غیر از عملیات حفاری چاههای نفت و گاز مستهلک نمی گردد ۲- زمین برای حفر چاههای نفت و گاز ۱۲۰ ماه ۳- هزینه های بهبود و اصلاح زمینهای استیجاری طول مدت اجاره یا ده سال هر کدام کمتر باشد ب ـ مخارج تحقیقات ژئولوژی ، ژئوفیزیک و تاپوگرافی : ۱- در صورت مثبت بودن تحقیقات ۱۲۰ ماه ۲- در صورت نیافتن منابع یکجا هزینه می گردد ج ـ چاههای نفت و گاز : ۱- در صورت اقتصادی بودن و عملیاتی شدن ۱۲۰ ماه ۲- در صورت عدم دسترسی به نفت و اقتصادی نبودن یکجا هزینه می گردد سایر اقلام دارایی و عمر مفید آنها عبارتند از : اقلام دارایی نرخ استهلاک ساختمان و تأسیسات ۱۰ ساله ماشین آلات فنی ۱۰ ساله ماشین آلات ساختمانی ۵ ساله وسائط نقلیه ۳ ساله کشتی ُ، قایقها ، هواپیما ، وسائل فرودگاهی ۵ ساله اثاثیه ۳،۵و۱۰ ساله توجه داشته باشید که کلیه دارایی ها با روش مستقیم مستهلک می شوند . هزینه های شرکتهای تولید کننده نفت : ۱- هزینه های بدست آوردن حق بهره برداری از منطقه عملیاتی : که عبارتست از خرید یا اجاره محل عملیات حفاری . ۲- هزینه اکتشاف : این هزینه مربوط به هزینه های کشف چاه می باشد که به پنج بخش تقسیم می شود : ۱-۲ - هزینه نقشه کشی ۲-۲ - هزینه نگهداری زمین ۳-۲ -هزینه چاه آزمایشی ۴-۲ - هزینه تجهیز و حفر چاههای اکتشافی ۵-۲ - هزینه حفاری چاههای آزمایشی اکتشافی ۳- هزینه های حفاری : عبارتست از هزینه هایی که قبل و بعد از زدن دکل حفاری انجام می شود که به ترتیب عبارتست از : ۱-۳ - هزینه های حفاری نامشهود ۲-۳ - هزینه های حفاری مشهود ۴ - مراحل دسترسی به نفت : عبارتست از هزینه هایی که در طی مراحل مختلف حفاری صرف می شود . ۵ - هزینه های توسعه : عبارتست از هزینه هایی که صرف توسعه و تجهیز میدان نفتی می شود . ۶- هزینه های استخراج : عبارتست از کلیه هزینه هایی که جهت تولید نفت استخراج شده صورت می گیرد . از قبیل انتقال به پالایشگاه و غیره . محاسبه بهای تمام شده نفت خام و گاز طبیعی استخراجی توسط شرکت ملی نفت ایران به شکل زیر می باشد : هزینه های جاری و عملیات میدان *** اضافه می شود : هزینه استهلاک هزینه های سرمایه ای انجام شده جهت میدان *** سهم هزینه های سربار دفتر مرکزی وزارت نفت *** قیمت تمام شده نفت خام و گاز طبیعی استخراجی **** موجودی گیری ها : موجودی ها در حسابداری نفت به دو بخش تقسیم می شوند : ۱ - شمارش و کنترل اقلام موجودی در انبار ها . ۲ - اندازه گیری و کنترل موجودی نفت خام ، فرآورده های نیم ساخته و ساخته شده . بخش اول مربوط به کالاهای معمولی است که ممکن است در هر انباری وجود داشته باشد و روشهای مشخصی مانند شمارش تک به تک یا شناسایی ویژه و یا روشهای معمول محاسبه موجودی پایان دوره را طلب می کند . اما بخش دوم مربوط به موجودی های نفتی و مشتقات آن است . مخازن نفت ، استوانه ای شکل است . جهت تعیین موجودی نفت درون مخازن از دو روش دستی و مکانیکی استفاده می کنند . در روش مکانیکی ارتفاع نفت داخل مخازن بوسیله نشانگر های دیجیتالی که بر روی دیواره مخازن قرار دارد تعیین می شود . در روش دستی این کار بوسیله انداختن وزنه بسته شده به یک ریسمان انجام می شود . دقت داشته باشید که در مواقع حساسی چون انبار گردانی پایان سال مالی ، حتما از روش دستی استفاده می شود . همانطور که ملاحظه نمودید ، حسابداری نفت یک حسابداری پیشرفته و قابل بحث و موشکافی است که باید با دقت و سلامت بالا انجام شود . زیرا هر گونه انحراف از واقعیت می تواند صدمه جبران ناپزیری به کشور ، دولت و به تبع آن به مردم وارد کند . با امید به اینکه این مطلب مورد توجه شما قرار گیرد .
