طراحی نرم‌افزار کنترل دائمی آلودگی هوا در مناطق نفت‌خیز

پژوهشکده محیط زیست و بیوتکنولوژی پژوهشگاه صنعت نفت به عنوان یکی از قوی‌ترین مجموعه‌های رصدگر و اصلاح‌کننده وضعیت محیط زیست در طول سال‌های گذشته سعی کرده است تا درباره نیاز کشور به یک توسعه پایدار و پویا در حوزه نفت و گاز بدون آسیب رساندن به محیط زیست، فرهنگ‌سازی کند و دستورالعمل‌ها و راهکارهایی را نیز برای بهبود وضعیت موجود ارائه کرده است.

به گزارش خبرنگار علمی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، دکتر ابراهیم علایی - رییس این پژوهشکده- در یک نشست خبری که به مناسبت روز جهانی محیط زیست برگزار شد با اشاره به این نکته که فعالیت‌های صنعتی در حوزه نفت و گاز در طول‌ سال‌های گذشته در خاورمیانه تبعات زیست‌محیطی بسیاری را به دنبال داشته است، گفت: ایران به عنوان یکی از کشورهایی که از تنوع زیستی و ژنتیکی غنی برخوردار است باید سعی کند تا از تبعات این توسعه بر ثروت عظیم خود بکاهد.

وی با بیان این که صنایع برای تحقق این موضوع موظف به رعایت پروتکل‌هایی برای جلوگیری از آلودگی هوا، خاک و آب هستند، اظهار کرد: این برنامه‌ها باید منطبق با برنامه‌های بین‌المللی تدوین شده باشد و شیوه پایش آلودگی و کنترل آن را تعیین کند.

به گفته علایی، این پژوهشکده، راهکارها، زیرساخت‌ها و دستورالعمل‌های حفظ محیط زیست در کنار توسعه فرآیندهای صنعتی را با دو هدف‌گذاری «قطب‌های کلیدی صنعت نفت و گاز» و «صنایع پراکنده و مناطق جدید سرمایه‌گذاری» دنبال می‌کند و سعی کرده است تا در این دو حوزه برنامه‌هایی را برای کاستن از میزان آلودگی از یک سو و اصلاح شیوه‌های تصفیه پساب فعلی از سوی دیگر دنبال کند.

طرح جامع ارزیابی زیست محیطی منطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی

پژوهشکده محیط زیست و بیوتکنولوژی پژوهشگاه صنعت نفت، ارزیابی‌های زیست محیطی مناطق نفتی جنوب کشور را در دو بخش ساحلی و فراساحلی با همکاری شرکت نفت فلات قاره ایران و شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب انجام می‌دهد.

علایی و همکارانش برای منطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی برنامه زیست‌محیطی جامعی در 12 مرحله پیش‌بینی کرده‌اند که بخش‌های متنوعی را از پایش و ارزیابی آلاینده‌ها تا میزان آلودگی رسوب‌ها و آب‌های ساحلی و کنترل آلودگی‌های نقطه‌یی در بردارد.

به گفته وی متخصصان این پژوهشکده این برنامه را با کمک مجتمع مبین – مسوول دفع پساب‌های تمامی مجتمع‌های پارس جنوبی – انجام می‌دهند.

در بخشی از این طرح جامع، پژوهشکده به کنترل پسماندهای خشک پرداخته است؛ علایی در این باره گفت: توان اکولوژیک یک منطقه برای خودپالایی بسیار مهم است. ما در پژوهشکده به دنبال یافتن میزان پیرایش خود به خودی منطقه از آلایندگی‌ها و بالا بردن ظرفیت خود پالایی هستیم. به ویژه کارهایی در این زمینه در خلیج نایبند که سه خور مهم در آن وجود دارد، انجام شده است.

طراحی نرم‌افزار کنترل دائمی آلودگی هوا در مناطق نفت‌خیز

رئیس پژوهشکده محیط زیست و بیوتکنولوژی پژوهشگاه نفت ادامه داد: در این طرح برای کنترل آلودگی هوا نیز سهم هر کدام از صنایع در میزان آلایندگی منطقه تعیین خواهد شد و اینکه این صنایع چه نوع آلاینده و به چه میزانی در هوا پراکنده می‌کنند.

به گفته وی پژوهشکده بیوتکنولوژی برای این بخش برنامه‌ای نرم افزاری طراحی خواهد کرد که به صورت متمرکز و مداوم داده‌های منطقه را پایش و رصد کند تا مدیران ارشد صنایع و سازمان محیط زیست بتوانند بر اساس آن برنامه‌های مختلفی را برای مبارزه با آلایندگی تدوین کنند.

علایی با اشاره به اینکه با تکیه بر داده‌های ارزیابی رسوبات و آب‌های ساحلی در سال‌های گذشته نمی‌توان یک برنامه جامع تدوین کرد، افزود: هفته گذشته در منطقه پارس جنوبی تعدادی آزمایشگاه برای پژوهشکده محیط زیست و بیوتکنولوژی در منطقه پارس جنوبی راه‌اندازی شد تا در این منطقه حضور دائمی داشته باشیم. همچنین قرار است یک مرکز منطقه‌یی برای پژوهشکده در زمینی به مساحت چهار هکتار در پارس جنوبی 2 احداث شود.

توسعه دو فناوری در حوزه زیست فناوری برای پاکسازی خاک‌های آلوده

گروه بیوتکنولوژی این پژوهشکده نیز برای توسعه فناوری‌های زیستی به منظور پاکسازی خاک‌های آلوده فعالیت می‌کند و دو فناوری را برای مناطق جنوبی (دارای دو فصل در سال) و برای مناطق سردسیر مانند خانگیران توسعه داده است.

به اعتقاد رییس این پژوهشکده، توسعه این فناوری‌ها پشتوانه عظیمی مانند بانک ذخایر ژنی نفت در پژوهشگاه صنعت نفت می‌خواهد که بسیاری مدعی آن هستند، اما آن را در اختیار ندارند.

اجرای بخش‌های عملیاتی سند جامع زیست‌فناوری صنعت نفت

این پژوهشکده همچنین سال گذشته تدوین سند زیست فناوری صنعت نفت را با کمک دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌های مختلف بر عهده داشته است. این سند شامل مباحث مختلفی مانند ازدیاد برداشت میکروبی، پاکسازی به روش زیستی، کنترل آلایندگی‌های سوخت‌های مختلف و خوردگی زیستی است که برنامه‌های عملیاتی زیادی را نیز در برمی‌گیرد.

علایی خاطرنشان کرد: برخی از برنامه‌های عملیاتی این سند مانند پاکسازی خاک‌ها در اشل صنعتی آغاز شده است. به عنوان مثال در منطقه خانگیران 10 هزار تن و در سیری 5 هزار تن از خاک‌ها، پاکسازی شده و در نهایت در یک فرآیند گیاه‌پالایی، بستر آلوده آن به یک اکوسیستم سبز و پاک تبدیل تبدیل شده است.