گفت و گویی خواندنی با «دنی المفن» درباره اثر جدیدش، همکاری با تیم برتون

نی الفمن ٢٥ می ١٩٥٣ در لس آنجلس متولد شد. پدرش نویسنده و مادرش مدرس نیروی هوایی آمریکا بود. الفمن پس از ترک تحصیل از دبیرستان نواختن ویولن را آغاز کرد و به عنوان خواننده و ترانه سرا در یک گروه راک به نام Oingo Boingo به شهرت رسید. آهنگسازی را از سال ١٩٨٥ به دعوت تیم برتون و پال ریبونز برای فیلم Pee-wee's Big Adventure به صورت رسمی آغاز کرد. برتون در مورد رابطه اش با الفمن می گوید: «ما مجبور نیستیم در مورد موسیقی با یکدیگر صحبت کنیم و هیچ تداخل فکری و اختلاف نظر نداریم که این برای هر دو ما خیلی خوب است و به همین علت به همدیگر خیلی نزدیک هستیم و باید بگویم که ما خیلی خوش شانس بودیم که با هم ارتباط پیدا کردیم.» او تا به امرو موسیقی بیش از ٧٠ فیلم از جمله «مردان سیاه پوش»، «مرد عنکبوتی»، «پسر جهنمی»، «هالک»، «شیکاگو»، «ترمیناتور ۴»، «میلک» و... را ساخته است و در بیش از ده فیلم با تیم برتون همکاری داشته. امسال از دنی الفمن موسیقی متن فیلم «اوز بزرگ و قدرتمند» پخش شده و انیمیشن «حماسه» هم دیگر اثر اوست که امسال به نمایش درمی آید. سایت سینمایی «امپایر» گفت و گویی با دنی الفمن منتشر کرده و با او درباره فیلم «اوز بزرگ و قدرتمند» و همچنین موسیقی متن فیلم «بتمن» صحبت کرده که در ادامه آن را می خوانید.





كار كردن با «سم ريمي» در مقايسه يا «تيم برتون» چگونه است؟
بسيار متفاوت است. «سم» انسان راحتي است و وقتي به استوديو براي ضبط موسيقي مي‌آيد، همه‌چيز را آسان مي‌گيرد. او فقط مي‌خواهد با موسيقي ارتباط برقرار كند و از آن لذت ببرد. اما «تيم» به‌دنبال لذت بردن از موسيقي نيست. او با توجه به فيلمي كه ساخته به موسيقي حساس است. گاهي اوقات او به درون موسيقي سفر مي كند و هسته اصلي آن‌را پيدا مي‌كند. اما براي «سم» بيشتر جنبه بازي و سرگرمي‌ دارد. البته نه اين‌كه او اين موضوع را جدي نمي‌گيرد. بلكه در كنار او احساس تفريح و شادي به شما دست مي‌دهد. «تيم» كسي نيست كه بشود با او درباره اين‌ چيزها شوخي كرد. گاهي اوقات در استوديو يا هنگام نوشتن آهنگ ممكن است با او شوخي كرد اما هنگام مرحله جدي كار و ضبط او بسيار دقيق و حساس است.

فيلم «اوز» در مقايسه با تجربه‌هاي قبلي كه با «سم ريمي» داشته‌ايد چه تفاوت‌هايي دارد؟
اين فيلم مرا به حال و هواي «مرد تاريك» برد. اين ساده‌ترين زماني بود كه در طول اين سال هاي طولاني كار كردن با سم با او داشتم. آهنگ بسيار سريع ساخته شد و از ابتدا معلوم بود كه به‌خوبي اجرا خواهد شد. انگار از همان لحظه اول توانستم منظور او را درك كنم و بفهمم كه او چه مي‌خواهد. واقعا براي خودم هم جالب است كه چگونه اين اتفاق نادر در ساخت آهنگ افتاده‌است. اين موضوع به من يادآوري كرد كه گاهي اوقات ساخت يك آهنگ 115 دقيقه‌اي مي‌تواند از اجراي يك اثر 25 دقيقه‌اي سخت‌تر باشد. اين دقيقا اتفاقي است كه در فيلم «مريخ حمله مي‌كند» براي من افتاد. از همان سكانس افتتاحيه مي‌دانستم كه قرار است اين كار راحت و روان انجام شود. اما همان‌طور كه گفتم اين موضوع براي بسياري از فيلم‌ها صادق نيست. بيشتر آن ها مرا زجر مي‌دهند.

درباره «اوز» اين موضوع چگونه بود؟
«اوز» از جمله كارهايي بود كه آرام و ساده انجام گرفت. من به همراه «سم» و «باب» (موراوسكي، تدوين‌گر) بودم و منتظر بودم كه كار سخت‌تر شود. چيزي كه هرگز اتفاق نيفتاد.

برگرديم به دوره‌اي كه شما با «تيم برتون» كار مي‌كرديد و به‌خصوص منظورم «بت من» است. عجيب است كه قبل از سال 1989 «بت من» مترادف بود با «آدم وست» .....
بله! درباره چهار فيلم اول «تيم»هيچ ايده‌اي نداشتم. هيچ الگويي وجود نداشت كه بفهمم فيلمي به سبك «ماجراهاي بزرگ پي-وي» چگونه خواهد بود. درباره «بيتل جوس» هم همين موضوع صدق مي‌كند. همين‌طور براي «بت من». آن‌ها از من آهنگ‌هايي مانند آثار «جان ويليامز» مي‌خواستند. كاري كه من انجام ندادم. چون فكر مي‌كردم فقط «جان ويليامز» مي‌تواند آهنگي مانند «جان ويليامز» بسازد. پس بايد زباني ديگر براي آن پيدا مي‌كردم. همين اتفاق دوباره براي «ادوارد دست‌قيچي» افتاد كه هيچ چيز براي الگوبرداري از ان وجود نداشت. تمام فيلم‌هاي ابتدايي «برتون» تيرگي مختص به خود دارد كه در قالب هيچ ژانري جاي نمي‌گيرد.
با «بت من» به‌عنوان اولين فيلم غير كمدي خود به چه چيزي مي‌خواستيد دست پيدا كنيد؟
خب، من مي‌خواستم تجربه فيلم‌هاي متفاوتي را داشته باشم كه در اين فيلم هم فضايي تيره تر از هر فيلم ابرقهرماني تا آن روز وجود داشت. «بت من» بسيار لحظات عجيب و پيچيده‌اي داشت كه پيدا كردن سطح و زبان هركدام از ان‌ها و ساخت موسيقي براي آن‌را چالش برانگيز مي‌كرد.

شما الان به «بيتل جوس» اشاره كرديد. گمان نمي‌كنم كسي پيش از اين فيلم چنين استفاده‌اي از شيپور كرده باشد.
اين به اين دليل است كه نمي‌دانستم دارم چكار مي‌كنم. فكر مي‌كنم اين پنجمين موسيقي فيلم بود كه ساخته بودم. «پي وي»، «بيتل جوس» و «بت من» فيلم‌هاي اول، پنجم و دهم من بودند. «تيم » به شوخي به من مي‌گفت: «در چهار فيلمي كه بين فيلم‌هاي من مي‌سازي چكار مي‌كني؟» و من جواب مي‌دادم:«در آن‌ها آهنگسازي ياد مي‌گيرم تا براي فيلم‌هاي تو موسيقي بسازم.» واقعا هم همين‌طور بود. براي مثال «بيتل جوس» فيلمي بود كه در نگاه اول اصلا نمي‌شد براي آن موسيقي ساخت. به خصوص براي ساز‌هاي بادي آن ساخت چنين آهنگي غيرممكن بود. اما «توبا» (شيپور بزرگ) كار را راحت كرد. با حركت پايين چوب رهبر اركستر صداي توبا شنيده مي‌شد و با حركت روبه بالا صداي شيپور فرانسوي را مي‌شنيديم. كار با شيپورها و ترمبون‌ها بسيار سخت بود. اما نوازندگان خوب من از عهده‌اش برآمدند.

شما چگونه از نوازندگي در يك گروه موسيقي به‌نام «اونگو بوينگو» به اين سرعت موفق به آهنگ براي اركستر شديد؟ اين توانايي از كجا نشات مي‌گيرد؟
از بخت خوب، اين گروه دومين فعاليت حرفه‌اي من بود. پيش از آن هشت سال در يك گروه نمايشي تاتر موزيكال كار مي‌كردم و پس از آن به اين نتيجه رسيدم كه تجربه داشتم يك گروه موسيقي براي خودم را دارم. من نوشتن آهنگ براي نوازندگان را در همان گروه تاتر زماني كه براي 12 نوازنده خودمان آهنگ مي نوشتم ياد گرفتم. در پايان كارم، قطعه‌اي بلندپروازانه پنج دقيقه‌اي، كه از «استراوينسكي» و « پروكوويف» و تمام هنرمنداني كه به آن‌ها علاقه‌مند بودم ساختم. وقتي از من خواسته شد كه براي فيلم «پي وي» آهنگ بسازم، پنج سال بود كه آهنگي ننوشته بودم و اولين واكنش من به درخواست «تيم» اين بود كه توانايي ساخت اين موسيقي را بعد از اين همه سال بدون تمرين ندارم. اما بعد فكر كردم كه چيزي براي از دست دادن ندارم و تصميم گرفتم اين‌كار را انجام دهم. در آن زمان هيچ نرم افزاري براي كمك به آهنگساز نبود و من با يم مداد و كاغذ شروع به نوشتن كردم.

چه چيزي باعث شد «تيم برتون» براي فيلم «پي وي» سراغ شما بيايد؟
نمي‌دانم درسا است يا نه، اما به من گفته شده كه تيم قبلا براي ديدن گروه موسيقي من آمده و فكر كرده كه من مي‌توانم از عهده اين كار بربيايم. بعد «پاول روبنز» كه يكي از نوازندگان «پي وي» بود، از دوستداران فيلم «منطقه ممنوعه» كه با برادرم «ريچارد الفمن» كار كرده بودم بود و فكر مي‌كنم نام من در اين‌ دو جا آورده شد كه از خوش‌شانسي من بود.

نظرتان درباره موسيقي فيلم «بت من» ساخته «هانس زيمر» چيست؟
فكر مي‌كنم كه او كاري خارق‌العاده انجام داده‌است. كاري كه «نولان» انجام داده بسيار بزرگ است و قلمرويي جديد براي آن ساخته است. بعد از فيلم «تيم برتون» تمام فيلم‌هاي «بت من» فاجعه بودند. اما اثر «نولان» كاري بسيار هوشمندانه است.


کافه موسیقی/ به نقل از امپایر