قرآن كريم به سي قسمت تقريبا مساوي تقسيم شده است كه هر يك را جزء مي‌نامند. جزء اول و سرآغاز كتاب با سوري حمد گشوده مي‌شود. همان سورهاي كه در تمام نمازها خواندن آن واجب است. اين سوره 7 آيه دارد و دوبار نيز بر جان پيامبر فرود آمده است. بر خلاف ساير سورهاي قرآن كه «بسم الله الرحمن الرحيم» جزو آيه اول است، در اين سوره، يك آيه مستقل و اولين آيه‌ي اين سوره به شمار مي‌رود. [h=2]«بسم الله الرحمن الرحيم» [/h] انسانها بسياري اوقات براي آنكه كارهايشان شرافت پيدا کرده و مبارک شود آنها را به اسم عزيزان و بزرگان خود شروع مي‌کنند. کلام الهي نيز به اين روش پياده شده و با اسم پروردگار جهانيان آغاز مي‌شود تا از يك سو آنچه را که قرآن در برگرفته است، مرتبط به نام حق تعالي گردد و از سوي ديگر بندگان را در گفتار و كردارشان تربيت کند كه با نام او آغاز کرده و عمل کنند و آنچه را انجام مي‌دهند به اسم او و براي او باشد چون آنچه به نام و براي اوست، ماندني و محفوظ است و جز آن، باطل و بي‌نتيجه و نابود شدني. از آنجا که خداوند هدف و نتيجه فرستاده شدن قرآن را راهنمايي مردم مي‌داند و مي‌فرمايد «قَد جَاءَکُم مِنَ اللهِ نُورٌ وَ کِتابٌ مُبين»1 ، آن را با نام خود آغاز کرده و از ميان نامهاي خود الله و رحمن و رحيم را برگزيده است. او«الله» است چون بازگشت تمام بندگان به سوي اوست. و او رحمان است زيرا مسير رحمت فراگير [عامه] خود که دربر گيرنده‌ي همه‌ي مومنان و کافران است را در براي همگان بيان کرده است و نيز رحيم است چراكه مسير رحمت ويژه‌ي خود را براي مومنان بيان نموده است که همان سعادت زندگي آخرت و لقاي پروردگارشان باشد. با ذکر «الحمد لله» بيان کرده است که تمامي کمالات در سراسر جهان از آن اوست و هر کس و هر چيز، هر کمالي که دارد عاريه و موقتي است و به اذن پروردگار و از آنِ اوست. با کلمه «رب العالمين» ثابت نموده که او پرورش‌دهنده همه‌ي کمالات در تمام موجودات است. با «مالک يوم الدين» بيان نموده که مالکيت بي‌چون و چراي او که امروز از چشم غافلان پنهان است روزي آشکار خواهد شد. پس با معرفي خود با نامهاي الله، رحمن، رحيم، رب العالمين و مالک يوم الدين، انسان را برآن مي‌دارد که سر بر عبوديت فرود آورده و خاضعانه بگويد ما فقط بنده‌ي توهستيم و هرچه از دانش و توان و زندگي و بينايي و شنوايي و... داريم، از آن توست و اين حقيقت را نيز با ياري تو فرا گرفته‌ايم پس ما را به راه راست که همان مسير بندگي است، راهنمايي کن و از غضب شده‌گان و گمراهان قرار نده. [h=2]و پيامبر گفت:... [/h] رسول خدا مي‌فرمايد: خداوند بلند مرتبه فرمود: فاتحة الکتاب را بين خود و بنده‌ام تقسيم کردم. نيمي براي من و نيم ديگر از براي بنده‌ي من است. و براي بنده‌ام مي‌باشد آنچه را درخواست کند. وقتي بنده مي‌گويد «بسم الله الرحمن الرحيم»، خداوند مي‌فرمايد چون بنده‌ام به اسم من آغاز کرد، بر عهده‌ي من است که کارهايش را به سرانجام رسانم و در هرحال به او برکت دهم. آنگاه که بنده گفت «الحمدلله رب العالمين» پروردگار مي‌فرمايد بنده‌ام مرا ستايش کرد و فهميد که نعمتهايي که نزد اوست از من و بلاهايي که از او دفع شده، به لطف من است. (اي ساکنان ملکوت) شما را گواه مي‌گيرم که نعمتهاي آخرت را به نعم دنياي او مي‌افزايم و بلاهاي آخرت را بسان بلاهاي دنيا از او دفع مي‌كنم. زماني که بنده گفت «الرحمن الرحيم» خداي بزرگ مي‌فرمايد بنده‌ام شهادت داد که من رحمان و رحيمم، گواه باشيد که بهره کاملي از رحمتم را به او مي‌رسانم و از بخشش خود به او پاداش عظيم خواهم داد. زماني که بند گفت «مالک يوم الدين» خداوند مي‌فرمايد شما را شاهد مي‌گيرم همانگونه که بنده‌ام اعتراف کرد من مالک روز جزايم، حساب او را در قيامت آسان خواهم گرفت و خوبيهايش را قبول کرده از گناهانش مي‌گذرم. و آنگاه که بنده عرضه داشت «اياک نعبد» خدا مي‌فرمايد: بنده‌ام راست گفت. او تنها مرا بندگي مي‌کند، شما را شاهد مي‌گيرم که به خاطر بندگي من، چنان ثوابي به او دهم که همه کساني که در بنده بودنش با او مخالف بودند بر او غبطه و حسرت خورند. و زماني که گفت «اياک نستعين» خداوند بلند مرتبه مي‌فرمايد بنده‌ام از من كمك خواست و به من پناه آورد. شاهد باشيد كه او را در کارش ياري مي‌کنم و در سختيها به فريادش مي‌رسم و در گاه مشکلات دستش را مي‌گيرم. و زماني که عرضه داشت «اهدنا الصراط المستقيم، صراط الذين...» خداوند عز و جل مي‌فرمايد آن هدايتي که خواست از آن اوست. او را اجابت نمودم و آنچه را آرزو داشت به او بخشيدم و از آنچه ترسان بود، به او ايمني دادم.
