تاپیک جامع بیماری دیابت

کلیه مطالب این تاپیک برگرفته و تخلیص از سایت تبیان و سایت انجمن دیابت ایران بوده و هرگونه کپی برداری از آن با ذکر منابع تبیان و انجمن دیابت ایران می باشد
​

 

پاسخ : تاپیک جامع بیماری دیابت

دیابت و عوارض آن​

”پدیده همه‌گیر و شیع در سراسر جهان“
در سراسر جهان، اكثر افرادی كه در شهرها زندگی مي‌كنند از فعالیت بدنی كمتری برخوردارند، جمعیت جهان رو به فزونی است و اكثر افراد نسبت به گذشته از طول عمر بیشتری برخوردارند. در عین حال مردم نسبت به گذشته از غذاهای ناسالم و پر حجم استفاده مي‌كنند. بنابرین ین تركیب نامناسب (فعالیت بدنی كم و استفاده از غذاهی نا سالم) سبب افزایش غیر قابل كنترل شیوع دیابت در جهان شده است.

دیابت چیست؟

بیماری قند و یا به عبارت دیگر دیابت، بیماری مزمنی است كه در نتیجه اختلال در تولید و عملكرد انسولین در بدن به وجود مي آ‌ید.
انسولین هورمونی است كه در لوزالمعده (پانكراس) تولید مي‌شود و سلول‌ها را قادر مي‌سازد كه گلوكز را از خون گرفته و برای تولید انرژی استفاده كنند. لوزالمعده فرد مبتلا به دیابت، انسولین مورد نیاز بدن را تولید نمي‌كند (دیابت نوع 1) و یا انسولین كارایی لازم را در بدن این افراد ندارد (دیابت نوع 2).
از این رو، افراد مبتلا به دیابت نسبت به افراد غیر دیابتی نمي‌توانند از گلوكز به نحو احسن در سوخت و ساز بدنشان استفاده كنند. در نتیجه قند خون افراد به مقدار قابل ملاحظه‌ی افزایش مي‌یابد. این ”افزیش غلظت گلوكز“ یا ”افزیش قند خون“ را هیپرگلیسمی مي‌نامند.
در برآورد و تخمینی كه در سال 1985 انجام شده است مشاهده شده كه 30 میلیون نفر در سراسر جهان مبتلا به بیماری دیابت بودند. اما امروزه حدود 194 میلیون نفر به بیماری دیابت مبتلا هستند كه در مقایسه با 20 سال گذشته 6 برابر شده است. اگر جلوی پیشرفت این بیماری همه‌گیر گرفته نشود تا سال 2025 تعداد مبتلایان به دیابت به 333 میلیون نفر خواهد رسید.
افزایش قند خون سبب ایجاد عوارض زودرس و دیررس دیابت در بدن مي‌شود. اگر دیابت پیشگیری و درمان نشود، بسیاری از عوارض دیابت كشنده بوده و یا حداقل سبب كاهش كیفیت زندگی فرد مبتلا به دیابت و خانواده وی مي‌شود.

عوارض زودرس دیابت

1- كتواسیدوز یا كمی دیابتی: یك اختلال مربوط به سوخت و ساز است كه در اثر افزایش میزان قند خون همراه با استون ایجاد مي‌شود كه سبب گیجی، سستی و بي‌حالی، احساس تشنگی شدید، خستگی و تنگی نفس شده و همچنین در بعضی موارد با اغماء همراه است كه در صورت عدم درمان ممكن است منجر به مرگ فرد شود.
2- عفونت‌هی مكرر: هنگامی كه قند خون بالا باشد بدن نمي‌تواند در مقابل عفونت از خود عكس‌العمل نشان دهد و دفاع كند.
3- كاهش وزن: در این حالت بدن به جای مصرف گلوكز، از پروتئین‌ها و چربي‌ها استفاده كرده كه این امر باعث كاهش وزن مي‌شود.
در مواردی كه دیابت كنترل نشود عوارض دیررس ظاهر مي‌شود كه مهمترین آنها عبارتند از:
1- عارضه چشمی: كه ممكن است به نابینایی كامل ختم شود.
2- نفروپاتی(بیماری كلیه): كه ممكن است باعث از كارافتادگی كامل كلیه‌ها شود.
3- نوروپاتی (آسیب دیدگی اعصاب): در صورت همراه شدن با مشكلات گردش خون ممكن است موجب ایجاد زخم در پاها و نیز قانقاریا شود كه در نهایت به قطع عضو مي‌انجامد.
4- بیماری قلبی- عروقی: كه بر روی قلب و رگهی خونی اثر مي‌گذارد و یا ممكن است به سكته‌هی قلبی (منجر به حمله قلبی) سكته مغزی (یكی از علل اساسی ناتوانی و مرگ در افراد دیابتی) منجر شود.

منبع : انجمن دیابت ایران
​

 

پاسخ : تاپیک جامع بیماری دیابت

دیابت و انواع آن​

مهمترين انواع ديابت عبارتند از:
1- ديابت نوع يك
2- ديابت نوع دو
ديابت نوع 1:
كه در گذشته ”ديابت وابسته به انسولين“ ناميده مي‌شد و هر سني را دربر مي‌گيرد اما در كودكان و جوانان شايع‌تر است. بدن افراد مبتلا به ديابت نوع 1 قادر به توليد انسولين كافي نمي‌باشد. لذا، براي كنترل قند خونشان نيازمند انسولين تزريقي هستند. عدم دسترسي به انسولين در افراد مبتلا به ديابت نوع 1 موجب مرگ و مير ايشان مي‌شود.
ديابت نوع 2:
كه در گذشته به آن ”ديابت غير وابسته به انسولين“ گفته مي‌شد. در افراد ميان سال به بالا بخصوص افراد داراي اضافه وزن، شايع است. با توجه به پديدة رو به افزايش چاقي و كم تحركي در افراد جوان، ديابت نوع 2 هميشه به انسولين نياز ندارند و غالباً مي‌توانند ديابت خود را با تغذية صحيح و كاهش وزن و فعاليت بدني كنترل نمايند. اما ممكن است به دارو نيز نياز داشته باشند. ديابت نوع 2 تقريباً 95 -90 درصد كل ديابتي‌ها را دربر مي‌گيرد.
علائم بيماري:
شروع ديابت نوع 1 بسيار ناگهاني و ناراحت كننده است، كه مي‌تواند علائم ذيل را به دنبال داشته باشد.
1- تكرر ادرار
2- تشنگي و خشكي دهان به طور غيرطبيعي
3- خستگي مفرط يا كمبود انرژي
4- گرسنگي مداوم
5- كاهش ناگهاني وزن
6- تاري ديد
7- عفونت‌هاي مكرر
شروع ديابت نوع 2 تدريجي است بنابراين تشخيص بيماري كار بسيار دشواري است. به هر حال علائم ديابت نوع 1 بصورت خفيف‌ تر ممكن است در مبتلايان به ديابت نوع 2 نيز وجود داشته باشد.
در برخي افراد مبتلا به ديابت نوع 2 هيچ گونه علائم زودرس بيماري ديده نمي شود و ممكن است سال‌ها پس از ابتلا، تشخيص داده نشود. نيمي از اين افراد در زمان تشخيص دچار عوارض مختلف ديابت هستند.
با وجود اينكه تاكنون ديابت درمان قطعي نيافته ولي راه‌هاي مؤثري براي كنترل آن وجود دارد. به كمك درمان‌هاي مناسب دارويي و آموزش‌هاي صحيح در كنار داشتن شيوة صحيح زندگي، يك فرد ديابتي مي‌تواند همانند ساير افراد جامعه به زندگي فعال خود ادامه و خطر ايجاد عوارض ديابت را كاهش دهد.

منبع : انجمن دیابت ایران
​

 

پاسخ : تاپیک جامع بیماری دیابت

دیابت قندی

دیابت قندی (Diabetes Mellitus) نوعی بیماری است که در اثر افزایش غلظت گلوکز خون ایجاد می‌گردد که این افزایش گلوکز در اثر نبود انسولین در خون یا نقصان گیرنده‌های انسولین در سلولهای جذب کننده گلوکز ، بوجود می‌آید. این بیماری حالت ارثی و اکتسابی دارد.

دید کلی
این بیماری دیابت فامیلی بوده و حدود 2 درصد مردم در جهان به آن مبتلا هستند. در این بیماران افزایش گلوکز به قدری است که از آستانه کلیوی گذشته و لذا نمی‌تواند مجددا جذب گردد. بنابراین در ادرار قند (Glocosuria) مشاهده می‌گردد. افزایش فشار اسمزی در ادرار سبب افزایش دفع آب یا همان ادرار (Polyuria) شده است. در دیابت با اینکه مقدار گلوکز خون زیاد است، ولی ذخیره گلیکوژن کم شده، لیپیدها و پروتئینها می‌سوزند، لذا شخص دیابتی دائما احساس گرسنگی می‌کند و پرخور (Polyhagia) می‌باشد.

​

پس شخص دیابتی دارای سه علامت پرخوری ، عطش زیاد و تکرار ادرار می‌باشد. در این حالت به علت اینکه لیپیدها در بتا _ اکسیداسیون تجزیه می‌شوند، سرانجام استیل کوآنزیم A به مقدار زیاد حاصل می‌نمایند. این ترکیب در سنتز اجسام ستونی وارد شده و اجسام ستونی در خون و ادرار دیده می‌شوند. کاتیونها همراه ترشح آنیونی اجسام ستونی ، خنثی و از محیط خارج شده و در نتیجه یک ستواسیدوز حاصل می‌شود و بیمار به حالت اغما و مرگ می‌رود. اغلب سندورمهای حاد دیابتی ، در اثر نقصان انسولین بوده که آن را دیابت وابسته به انسولین گویند و با تجویز انسولین قابل کنترل می‌باشد.

تاریخچه
صدها سال است که بیماری دیابت با دفع قند از طریق ادرار شناخته شده است. آزمایشات سالهای 1800 میلادی ، نشان داده است که در حیواناتی که لوزوالمعده‌شان ، با انجام عمل جراحی برداشته می‌شود، علائم بیماری فورا ظاهر می‌گردد. به هر حال تا سال 1921 که فردریک باتینگ و چارلز بست انسولین را از پانکراس حیوانات استخراج کردند و برای دیابت انسان مورد استفاده قرار دارند، درمان قطعی برای این بیماری وجود نداشت.
دو نوع دیابت شیرین وابسته به انسولین و غیر وابسته به انسولین شناخته شده است.
دیابت شیرین وابسته به انسولین (IDDM)
در این دیابت که به دیابت جوانی (Insulin Dependent Diabets Mellitus) یا IDDM نیز معروف است، ضایعه معمولا در سلولهای بتا جزایر لانگرهانس لوزوالمعده بوده، لذا پس از صرف غذا (حاوی مواد قندی) ، انسولین ترشح نمی‌گردد.
در این ضایعه ، در کبد فرایندهای گلوکونئوژنز و ستوژنز صورت گرفته و راههای گلیکولیز (تجزیه گلوکز) و لیپوژنز (تجزیه لیپیدها)، صورت نمی‌گیرد. در سلولهای دیگر بافتها ، به علت اینکه گلوکز نمی‌تواند وارد سلولها شود، لذا راه تولید قند از تجزیه پروتئینها و چربیها ، تحریک می‌شود.
تجزیه لیپیدها در بافت چربی ، باعث آزاد شدن اسیدهای چرب شده که به کبد انتقال یافته و در سنتز اجسام ستونی شرکت می‌کنند که این فرایند تولید ستواسیدوز کرده و در نهایت بیمار را به اغما می‌برد.
آنزیم لیپو پروتئین لیپاز که در حضور انسولین فعال بوده و باعث صاف کردن خون از لیپیدها می‌شد، در فقدان انسولین ، غیر فعال بوده و غلظت لیپیدها و اسیدهای چرب در خون ، افزایش می‌یابد.
پس در این نوع دیابت ، افزایش گلوکز خون ، می‌تواند به دو علت اصلی باشد: عدم وجود و یا نقصان انسولین که گلوگز نمی‌تواند وارد سلولهای مختلف گردد و دیگر اینکه در اثر شدت تولید قند از اسیدهای آمینه در کبد زیاد می‌شود که مقداری گلوکز به خون ریخته می‌شود و باعث افزایش غلظت گلوکز در خون می‌گردد.
​

 

پاسخ : تاپیک جامع بیماری دیابت

دیابت قندی


فنوتیپ و سیر طبیعی IDDM
زودرس‌ترین نشانه اختلال ، پیدایش آنتی بادیهای خودی ضد جزیره لانگرهانس در هنگامی است که گلوکز خون ، طبیعی است.
متعاقب این دوره ، مرحله کاهش تحمل گلوکز ، اما طبیعی بودن گلوکز ناشتای خون است.

با تداوم از دست رفتن سلولهای بتا پانکراس ، نهایتا افزایش گلوکز ناشتای خون بروز می‌کند، اما هنوز انسولین به میزان کافی جهت پیشگیری از ستوز تولید می‌شود. در طی این دوره بیماران دچار دیابت شیرین غیر وابسته به انسولین می‌باشند.
سرانجام تولید انسولین به زیر آستانه بحرانی می‌رسد و بیمار مستعد ستواسیدوز می‌گردد. بیماران جوانتر عموما سریعتر از بیماران مسن‌تر این مراحل را سپری می‌کنند.
اداره بیمار مبتلا به IDDM
پیوند پانکراس یا سلولهای جزیره لانگرهانس در صورت نبودن عوارض سرکوب ایمنی ، می‌تواند بیماری را معالجه کند. اداره اکثر بیماران ، بر کنترل قاطع سطح قند خون از طریق تزریق انسولین خارجی ، تاکید می‌کند. تجویز انسولین یا نیکوتین آمید ، ظاهرا بروز IDDM در برخی از بیماران را به تاخیر می‌اندازد.

خطر توارث IDDM
احتمال IDDM در جمعیت عمومی ، تقریبا 1 در 300 است. در صورت ابتلای یک خواهر یا برادر ، این خطر به 1 در 14 افزایش می‌یابد. با ابتلای دومین خویشاوند این احتمال به 1 در 6 می‌رسد. فرزندان مادران مبتلا به احتمال 1 در 100 دچار IDDM می‌شوند.

دیابت شیرین غیر وابسته به انسولین (NIDDM)
برعکس دیابت جوانی ، انسولین در این بیماری که (Non Insulin Dependent Diabets Mellitus) یا NIDDM یا دیابت بالغین نیز نامیده می‌شود، وجود دارد. این دیابت در متوسط سن افراد چاق بوجود می‌آید. این دیابت در 80 تا 90 درصد دیابتی‌ها دیده شده است. علت این ضایعه ممکن است در اثر نقصان گیرنده‌های انسولین بر روی غشا سلولی سلولهای هدف ، یعنی ماهیچه ، کبد و بافت چربی باشد. این افراد با یک افزایش قند (هیپرگلیسمی) و افزایش لیپیدها (هیپرتری گلیسریدمی) دیده می‌شوند، ولی ستواسیدوز که در دیابت شیرین وابسته به انسولین وجود داشت، در این بیماران وجود ندارد. علت افزایش تری گلیسرید ، احتمالا به علت سنتز فراوان تری گلیسریدهای کبد در اثر تحریک حاصل از افزایش گلوکز و انسولین می‌باشد. چاقی قبل از اینکه ، دیابت خود را نشان دهد، وجود دارد و یکی از مهمترین عوامل ایجاد کننده این نوع دیابت است.
فنوتیپ و سیر طبیعی NIDDM
NIDDM ، معمولا افراد چاق را در میانسالی را بعد از آن گرفتار می کند، هر چند با چاق شدن و بی تحرکی روز افزون کودکان و افراد جوان‌تر ، تعداد در حال افزایشی از آنها مبتلا می‌شوند. NIDDM تظاهر بی سروصدایی دارد به واسطه افزایش سطح گلوکز در بررسیهای روزمره تشخیص داده می‌شود. بطور کلی پیدایش NIDDM را به سه مرحله بالینی تقسیم می‌کنند:
اول ، علی‌رغم مقاومت به انسولین ، گلوکز پلاسما طبیعی باقی می‌ماند.
دوم، علی‌رغم افزایش غلظت انسولین ، افزایش غلظت گلوکز در خون ، پس از صرف غذا ایجاد می‌شود.
سوم ، کاهش ترشح انسولین باعث افزایش غلظت خون در حالت ناشتا و دیابت آشکار می‌گردد.
علاوه بر افزایش غلظت گلوکز خون ، تنظیم نادرست متابولیزمی ناشی از اختلال عملکرد سلولهای بتا و مقاومت به انسولین سبب آترواسکلروز و بیماری کلیوی می‌شود. پیدایش این عوارض ، با زمینه ژنتیکی و میزان کنترل متابولیزمی ارتباط دارد. کنترل قاطع سطح گلوکز خون ، خطر عوارض را 35 تا 75 درصد کاهش می‌دهد.

اداره بیمار مبتلا به NIDDM
کاهش وزن ، افزایش فعالیت بدنی و تغییرات رژیم غذایی با بهتر کردن چشمگیر حساسیت و کنترل آن ، به بسیاری از مبتلایان به NIDDM کمک می‌کند. متاسفانه بسیاری از بیماران نمی‌توانند یا نمی‌خواهند نحوه زندگی خود را به حد کافی جهت انجام این کنترل ، تغییر دهند و نیاز به درمان با داروهای خوراکی پایین آورنده قند خون مانند سولفونیل دوره‌ها) و بی‌گوانیدها دارند. برای نیل به کنترل قند خون و احتمالا کاهش خطر عوارض دیابت ، بعضی از بیماران نیاز به درمان با انسولین خارجی دارند. به هر حال انسولین درمانی با افزایش مقدار انسولین و چاقی ، مقاومت به انسولین را زیاد می‌کند.

خطر توارث NIDDM
خطر NIDDM در جمعیت عمومی ، بسیار وابسته به جمعیت تحت مطالعه است. در اکثر جمعیتها این خطر از 1 تا 5 درصد می‌باشد. هر چند در ایالات متحده ، 6 تا 7 درصد است. اگر بیمار یک خواهر یا برادر مبتلا داشته باشد، خطر به یک در 10 افزایش می‌یابد. اگر یک خواهر یا برادر و یک خویشاوند درجه اول دیگر مبتلا شوند، خطر یک در 5 است. از آنجا که برخی اشکال NIDDM ، پیش زمینه IDDM (وابسته به انسولین) هستند، فرزندان بیمارن دچار NIDDM به احتمال تجربی یک در 10 دچار IDDM می‌شوند.

 

پاسخ : تاپیک جامع بیماری دیابت

تغذیه در دیابت 1


یکی از مشکلات رایج بیماران دیابتی، به ویژه آنان که سال ها از این بیماری رنج می برند و در کنترل قند خون خود ناموفقند، اختلالات عصبی است که اصطلاحا نوروپاتی دیابتی نامیده می شود. نوروپاتی محیطی، اختلال عملی یا تغییر پاتولوژیک در سیستم عصبی محیطی است که گاهی اوقات به ضایعات غیر التهابی محدود می شود.
مطالعات نشان داده اند که غذا خوردن صحیح در محافظت از اعصاب شما در مقابل نوروپاتی دیابتی کمک می کند.
اگر شما دچار دیابت هستید، در طی سال ها وظیفه خود را می دانید. اینکه چه می خورید، چه زمانی می خورید و چه مقدار می خورید، می تواند باعث افزایش قند خون شما و یا پایین افتادن شدید آن شود.
خیلی از افراد نیاز به یک انگیزه ی کوچک برای شروع رژیم غذایی سالم دارند. در حقیقت هر فردی برای شروع یک تغییر رفتاری، نیاز به انگیزه دارد.
در نظر بگیرید که شما یک بیمار دیابتی هستید و در معرض خطر دردها و اختلالات عصبی به نام نوروپاتی دیابتی قرار دارید. چیزی که با یک سوزش یا بی حسی در پاهای شما شروع می شود و به مشکلات بزرگ تری در راه رفتن، کار کردن و اداره یک زندگی تبدیل می گردد. همچنین نوروپاتی دیابتی می تواند با اختلال در هضم غذاها و یا اختلالات جنسی در شما تظاهر کند. علاوه بر این نوروپاتی دیابتی می تواند درک حس های طبیعی بدن را دشوار کند، مانند علائم پایین افتادن قند خون یا یک حمله قلبی، به همین دلیل حملات قلبی در بیماران دیابتی ممکن است بدون درد آغاز گردد.
خوشبختانه، تحقیقات انجام شده توسط متخصصین دیابت و تغذیه حاکی از آن است که تغذیه سالم در کنترل این اختلالات اعم از پیشگیری و نیز کنترل علائم پس از ظهور نوروپاتی موثر خواهد بود. نکته اصلی در تغذیه سالم، کنترل قند خون است. مطمئنا اگر تغییر رژیم غذایی این امر را آسان کند، موفقیتی غیر قابل انکار خواهد بود.
کنترل صحیح قند خون می تواند سلامت اعصاب را حفظ کرده و حتی از نوروپاتی دیابتی پیشگیری کند. مهم نیست شما تحت چه درمانی هستید، بلکه با هر لقمه غذایی می خورید، تاثیر بسیار مهمی در سلامتی خود به جای می گذارید.
نکات تغذیه ای زیر را جدی بگیرید:



1- یک رژیم غذایی متعادل داشته باشید.
شاید شما بارها در مقالات یا برنامه های تلویزیونی از هرم غذایی سالم شنیده اید. یک رژیم غذایی متعادل شامل انواع غذاهاست: کربوهیدرات ها (نشاسته ها)، میوه ها، سبزیجات، شیر و لبنیات، گوشت، ماکیان، ماهی و چربی های سالم . داشتن یک رژیم غذایی متعادل به حفظ قند خون در حد مطلوب کمک می کند، وزن شما را کنترل کرده و خطر عوارضی مانند نوروپاتی، بیماری قلبی و سکته مغزی را کاهش می دهد.
لذا از هر نوع تغذیه غلطی که هم اکنون دارید دوری کنید. غذاهای جدید را امتحان کنید و همه گروهای اصلی غذایی را وارد رژیم دیابتی خود کنید.
نوع رژیم غذایی شما به میزان فعالیت بدنی و جنسیت شما و نیز به اینکه قصد کاهش وزن دارید یا خیر ، بستگی دارد.
نکات کلیدی ذیل شما را در داشتن هرم غذایی سالم راهنمایی می نماید، ولیکن با پزشک خود جهت تنظیم یک رژیم غذایی خاص برای خودتان مشورت کنید:
- از میان گروه های غذایی، انواع مختلف مواد غذایی و نوشیدنی ها را انتخاب کنید.
- جهت کنترل وزن بدن، بین کالری دریافتی از غذاها، با فعالیت بدنی تان تعادل برقرار کنید.
- بیشتر، سبزیجات، میوه ها و غلات سبوس دار را مصرف کنید.
- روزانه 2 لیوان میوه و 5/2 لیوان سبزیجات بخورید (در رژیم 2000 کالری)
- حداقل نیمی از نان و غلات مصرفی شما از نوع غلات کامل باشد، یعنی از نان و برنج سبوس دار استفاده نمایید.
- با مصرف گوشت بی چربی، مرغ بدون پوست و محصولات لبنی کم چرب، دریافت چربی های اشباع و اسیدهای چرب ترانس را کاهش دهید.
- چربی های غیراشباع (مثل انواع روغن های گیاهی) را جایگزین چربی های اشباع (مثل روغن حیوانی و کره) و چربی های ترانس (مثل روغن جامد) کنید.
- غذاها و نوشیدنی های کم شیرین را انتخاب کنید.
- کمتر از 2/3 گرم در روز نمک دریافت کنید.
- حداقل 30 دقیقه فعالیت بدنی منظم روزانه برای بزرگسالان و 60 دقیقه برای کودکان ضروری است.
2- وعده های غذایی خود را در طی روز توزیع کنید.
حذف وعده های غذایی و پُرخوری می تواند به ترتیب قند خون شما را به شدت کاهش داده و پس از آن به شدت بالا ببرد. از آنجایی که آسیب عصبی ناشی از دیابت می تواند اشتها را کاهش دهد و هضم غذا را با مشکل روبرو کند، لذا دریافت وعده های متعدد کوچک غذایی برای شما بهتر خواهد بود. به علاوه برخی درمان های دیابت با داشتن وعده های غذایی منظم، بهتر نتیجه می دهند.
یک برنامه منظم غذایی برای وعده ها و میان وعده های خود در نظر بگیرید و مشغله های کاری خود را دلیلی برای بی نظمی غذایی ندانید.
روزانه 3 وعده غذایی اصلی و 3 میان وعده سالم به ترتیب زیر داشته باشید:
صبحانه
میان وعده صبح
ناهار
میان وعده عصر
شام
میان وعده شب
3- از کربوهیدرات های پیچیده استفاده کنید.
کربوهیدرات های پیچیده بسیار آرام تر از قندهای ساده هضم می شوند و بر خلاف قند و شکر، قند خون شما را به طور ناگهانی بالا نمی برند. همچنین سریع تر شما را سیر می کنند، بنابراین کمتر غذا خواهید خورد و نیز ویتامین ها و مواد معدنی و فیبر بیشتری به بدن شما می رسانند. اکثر مواد غذایی که شما می خورید، باید دارای کربوهیدرات سالم باشند، مثل میوه ها، سبزیجات، شیر کم چرب، غلات و نان های سبوس دار ، برنج قهوه ای، لوبیا، عدس و نان جو. - هنگام خرید، مواد غذایی تازه را انتخاب کنید و از خرید مواد غذایی منجمد و کنسرو شده خودداری کنید.
- سعی کنید استفاده از غذاهای آماده و نیمه آماده (مانند انواع فست فودها و نیز مواد غذایی دارای افزودنی) را کاهش دهید.
- به جای نان ها و برنج سفید، انواع جدید سبزیجات نشاسته ای مانند نخود فرنگی، فلفل دلمه ای و یا عدس پخته را امتحان کنید.

دکتر حمیدرضا فرشچی - همکار تبیان​

متخصص تغذیه - فوق تخصص دیابت و چاقی​

​

 

پاسخ : تاپیک جامع بیماری دیابت

تغذیه در دیابت2

در قسمت اول این مقاله با عنوان " تغذیه در کنترل درد عصبی دیابت (1)" ، به سه نکته اساسی در کنترل درد و آسیب های عصبی در ناحیه دست و پای دیابتی ها اشاره شد. این توصیه ها عبارت بودند از:​

* یک رژیم غذایی متعادل داشته باشید.
* وعده های غذایی خود را در طی روز توزیع کنید.
* از کربوهیدرات های پیچیده استفاده کنید.
در ادامه، توجه شما را به 4 توصیه ی مهم دیگر تغذیه ای در کنترل دردهای عصبی دیابت جلب می نماییم:

4- حجم وعده های غذایی را کنترل نمایید.

اکثر افراد زمانی که از مقدار واحدهای غذایی مطلع می شوند، تعجب می کنند. در واقع آن ها باورشان نمی شود که یک واحد کربوهیدرات یعنی فقط یک برش نان یا نصف لیوان جو پخته؛ یا این که یک واحد از غلات خشک، فقط سه چهارم لیوان است. هر یک واحد از گوشت ها (گوشت قرمز، ماهی یا مرغ) نیز کمتر از 100 گرم است که مقدار پخته ی آن تقریبا به اندازه یک نوار کاست است.
هدف از بیان این واحد ها این است که دانش تغذیه ای خود را افزایش دهید و بدانید که اگر یک روز به دلیل خاصی غذای خود را دو برابر کردید، در روز بعد آن را از برنامه ی غذایی خود کم کنید.
چگونه می توانید حجم وعده های غذایی بزرگ را کنترل نمایید؟
* مقدار غذای اصلی را زمانی که بیرون غذا می خورید، نصف کنید یا به جای غذای اصلی، یک ظرف کوچک سالاد و یا یک پیش غذا میل کنید.
* یک کتاب جیبی رژیم غذایی دیابت همراه خود داشته باشید تا به مقدار واحدهای غذاهای جدیدی که با آن ها برخورد می کنید، مانند میوه ها و سبزیجات پی ببرید.
* یک سری جدید از فنجان ها و قاشق های اندازه گیری خریداری کنید و آن ها را روی کابینت نگهداری کنید تا انگیزه بیشتری برای اندازه گیری واحدها داشته باشید.

5- از مصرف الکل اجتناب کنید.

طبق نظر انجمن متخصصین دیابت آمریکا، الکل برای اعصاب مثل سم است.
کبد شما دو وظیفه اصلی دارد:
الف) سم هایی مانند الکل را از بدن شما پاک می کند.
ب) کربوهیدارت را به قند خون مورد استفاده برای بدن تبدیل می کند.
ولی مصرف الکل، کبد شما را از انجام وظیفه اصلی باز می دارد و تا زمانی که الکل از جریان خون پاک نشود، کبد نمی تواند مقدار قند خون را تنظیم کند، به همین دلیل قند خون شما دچار نوسانات می شود. لذا اگر مبتلا به نوروپاتی دیابتی هستید، نوشیدن الکل می تواند درد، سوزش و سایر علائم عصبی آن را تشدید کند.
انجمن دیابت آمریکا به افراد مبتلا به نوروپاتی پیشرفته توصیه می کند که به هیچ وجه از الکل استفاده نکنند، زیرا ممکن است حتی با مصرف خیلی کم الکل، آسیب عصبی ایجاد گردد.
افرادی که دچار این مشکل هستند، چگونه می توانند به خودشان کمک کنند؟
* انواع آب معدنی ها را به همراه آب لیمو، آب لیمو ترش تازه و آب پرتقال امتحان کنید.
* یک نوشیدنی مطلوب تهیه کنید. مخلوطی از آب گوجه فرنگی همراه با مقداری سس تند فلفل، آب لیمو، سبزیجات خشک و ساقه های کرفس تازه تهیه کرده و نوشیدنی مذکور را میل کنید.

6- چربی کمتری مصرف کنید.

مطالعات انجام شده نشان می دهند که از هر 10 نفر فرد مبتلا به دیابت نوع 2، 9 نفر اضافه وزن دارند. کاهش وزن می تواند قند خون را کاهش داده، انرژی بیشتری به شما دهد، بار اضافی روی پاها را سبک کند و خطر ابتلا به بیماری قلبی و سکته مغزی را کاهش دهد.
شما برای مشاهده آثار مطلوب کاهش وزن در بهبود اختلالات عصبی دیابت، می توانید فقط با کاهش 10درصد از وزنتان، موفقیت های قابل توجهی به دست آورید.
سعی کنید دریافت چربی را در حد 3 تا 5 واحد در روز حفظ کنید( یا در حدی که پزشک تان به شما توصیه کرده است). به یاد داشته باشید که یک واحد چربی، معادل با یک قاشق مرباخوری روغن جامد یا مارگارین یا روغن مایع گیاهی است.
چگونه چربی کمتری دریافت کنید؟
* این روزها در هر مغازه ای، مواد غذایی کم چرب یافت می شوند. ولی باید برچسب های مواد غذایی را به دقت بخوانید تا ببینید که چند گرم چربی در هر واحد غذایی که استفاده می کنید، وجود دارد.
* هر چقدر هم که وقت ندارید، باید از مصرف فست فودها خودداری کنید. مصرف یک وعده فست فود می تواند چربی ای معادل با میزان مجاز مصرف چربی در یک هفته را به بدن شما وارد نماید.
* خود را با غذاهایی مانند سوپ های کم چرب، سالادهایی با چاشنی های کم چرب و سبزیجات خام سیر کنید، غذاهایی که ذائقه شما را با طعم ها و بافت های مختلف خود ارضا می کنند.

7- ذائقه ی شیرینی دوست خود را اصلاح نمایید.

واقعیت آن است که بیماران دیابتی بیش از حد معمول از خوارکی های شیرین استفاده می نمایند، در حالی که بدن آن ها در سوخت و ساز مقدار قند طبیعی دریافتی نیز دچار اشکال است. با کاهش قند خوراکی هم، می توانید از غذا خوردن لذت ببرید، فقط مدتی طول می کشد که به آن عادت کنید.
سعی کنید مصرف قند و شکر را به کمتر از 10 گرم در روز کاهش دهید. هر چقدر بیشتر از قندهای ساده استفاده نمایید، بیشتر به آنها وابسته می شوید.
چگونه ذائقه ی خود را اصلاح نمایید؟
* میزان قند و شکر مصرفی برای چای صبحانه را نصف کنید. اگر در طی روز زیاد چای می نوشید، آن را بدون قند و یا نهایتا با 3 تا 4 عدد توت خشک، نوش جان کنید.
* برچسب مواد غذایی رژیمی (مثل آدامس بدون قند، یا نوشابه رژیمی) را که ادعا می کنند بدون قند (sugar free) هستند، به دقت بخوانید. علاوه بر قند معمولی که برای دیابتی ها مضر است، قند میوه ها (فروکتوز) نیز اثرات مضری بر روی کنترل قند خون دارند.
* وجود قند طبیعی در عسل و خرما و کشمش به این معنا نیست که افراد دیابتی می توانند هر چقدر که خواستند از آنها بخورند، بلکه هنگام مصرف این مواد غذایی نیز باید مراقب باشند. میزان مجاز مصرف این مواد غذایی را از پزشک خود بپرسید.
* قندهای رژیمی و مواد غذایی حاوی آنها نیز باید به طور کلی، کم مصرف شوند، زیرا ذائقه شیرینی دوست شما را تغییر نمی دهند (یعنی آن را کم نمی کنند).
در پایان به یاد داشته باشید که با آرامش و با لذت غذا بخورید. به این ترتیب تمایل کمتری به پرخوری ناشی از استرس خواهید داشت و طعم و مزه غذاها را احساس خواهید کرد. با این کار اعصاب شما نیز آرام خواهند شد.

دکتر حمیدرضا فرشچی - همکار تبیان -متخصص تغذیه - فوق تخصص دیابت و چاقی​

​

 

پاسخ : تاپیک جامع بیماری دیابت

​

چکيده مقاله: آمارها نشان‌دهنده شيوع بي‌سابقه ديابت نوع 2 در خيلي از كشورهاي توسعه يافته و نيز در كشور ما ايران است. افزايش بيماران ديابتي نوع 2 در چند دهه اخير به دنبال افزايش بي‌رويه چاقي و افزايش وزن در سرتاسر دنيا، سبب شده است كه روش‌هاي پيشگيري از ابتلا و نيز كنترل ديابت بيش از پيش مورد توجه قرار گيرد.

آمارها نشان‌دهنده شيوع بي‌سابقه ديابت نوع 2 در خيلي از كشورهاي توسعه يافته و نيز در كشور ما ايران است. افزايش بيماران ديابتي نوع 2 در چند دهه اخير به دنبال افزايش بي‌رويه چاقي و افزايش وزن در سرتاسر دنيا، سبب شده است كه روش‌هاي پيشگيري از ابتلا و نيز كنترل ديابت بيش از پيش مورد توجه قرار گيرد. مطالعات متعدد حاكي از آنند كه با داشتن رژيم غذايي، ورزش و كاهش وزن ديابت نوع 2 قابل كنترل است. از آنجا كه ديابت عامل اصلي خطر در بيماري قلبي‌محسوب مي‌گردد، كنترل اين بيماري مي‌تواند در پيشگيري از بيماري‌هاي قلبي‌ نيز موثر واقع شود. در كنترل ديابت نقش ورزش و فعاليت بدني غيرقابل انكار مي‌باشد ولي چگونه و چه ميزان ورزش موثر واقع مي‌شود؟
متخصصان تاكيد مي‌كنند كه ديابتي‌هاي نوع 2 در اغلب روزهاي هفته بايد ورزش هوازي انجام دهند، علاوه بر اين برخي از تمرينات بدنسازي در سلامت قلب آنها موثر مي‌باشند. انجمن متخصصان قلب آمريكا توصيه مي‌كند بيماران ديابتي، هر هفته بايد حداقل 5/2 ساعت ورزش هوازي متوسط مانند پياده‌روي سريع يا حداقل 5/1 ساعت فعاليت شديد داشته باشند. به علاوه توصيه متخصصان قلب و متخصصان تغذيه آن است كه ديابتي‌ها بايد سه بار در هفته تمرينات مقاومتي كه با انقباض مكرر عضلاني همراه است، انجام دهند.
مطابق با مطالعات ارائه شده توسط متخصصان قلب، اغلب بيماران ديابتي مي‌توانند با اطمينان فعاليت بدني در حد متوسط داشته باشند. منظور از فعاليت‌هاي متوسط، ورزش‌هايي است كه ميزان ضربان قلب فرد به 69 55 درصد از حداكثر ضربان قلب برسد. حداكثر ضربان قلب هر فرد با كسر سن فرد از عدد 220 حاصل مي‌گردد. در مورد افراد بالاي 50 سال اين ميزان، 100 ضربه در دقيقه مي‌باشد.
نكته عملي: داشتن ورزش با شدت متوسط براي مبتلايان به ديابت توصيه مي‌شود ولي مبتلايان به ديابت كه سال‌ها بدون تحرك بوده‌اند، بايد به آهستگي تمرينات ورزشي خود را شروع كنند و بتدريج ميزان فعاليت خود را در هر روز افزايش دهند. نكته جالب ديگر آن كه تازه كارها مي‌توانند زمان ورزش خود را به چند دوره با زمان كمتر در طول روز بشكنند، براي مثال به جاي 30 دقيقه فعاليت يكجا، سه دوره 10 دقيقه‌اي فعاليت در طول روز داشته باشند. اما نبايد بيش از 2 روز متوالي بدون فعاليت باشند. در ميزان و نوع فعاليت بدني نيز بايد با پزشك معالج خود مشورت كنند.
در ديابتي‌ها كه انگيزه لازم براي فعاليت ندارند، ورزش‌هاي گروهي مي‌تواند كمك‌كننده باشد، براي مثال مي‌توان پياده‌روي با تعدادي از دوستان را نام برد. توصيه عملي ديگر آن است كه ورزشي را انتخاب كنيد كه از آن لذت ببريد و بتوانيد آن را ادامه دهيد. براي اكثر افراد پياده‌روي ورزش مناسبي ‌است و نيازي به محيط خاصي ندارند. با وجود اين پياده روي بايد سريع و به منظور ورزش كردن باشد، نه براي وقت گذراني.

​

 

پاسخ : تاپیک جامع بیماری دیابت

دیابت بارداری ​

​

چکيده مقاله: دیابت بارداری به شرایطی گفته می شود که افزایش قند خون برای اولین بار، در طی دوره بارداری دیده می شود. دیابت بارداری، تقریبا در 4 درصد از بارداری ها بروز می کند. علت دقیق دیابت باردای مشخص نیست، ولی وجود برخی از سر نخ ها، شما را در تشخیص زودرس این بیماری کمک می نماید.با توجه به عوارضی که دیابت برای جنین و مادر باردار می تواند داشته باشد، پیشگیری و کنترل دیابت در طی دوران بارداری ضروری است.

(علل، عوارض و افراد پرخطر)
دیابت بارداری به شرایطی گفته می شود که افزایش قند خون برای اولین بار، در طی دوره بارداری دیده می شود. دیابت بارداری، تقریبا در 4 درصد از بارداری ها بروز می کند. علت دقیق دیابت باردای مشخص نیست، ولی وجود برخی از سر نخ ها، شما را در تشخیص زودرس این بیماری کمک می نماید.
با توجه به عوارضی که دیابت برای جنین و مادر باردار می تواند داشته باشد، پیشگیری و کنترل دیابت در طی دوران بارداری ضروری است.
علل ایجاد دیابت بارداری در طی دوره بارداری چیست؟
تقریبا در اکثر زنان به دلیل تغییرات هورمونی ای که در طی بارداری ایجاد می گردد، درجاتی از اختلال عدم تحمل گوکز مشاهده می گردد. بدین معنا که مقدار قند خون آنها افزایش می یابد، ولی به اندازه ای افزایش نمی یابد که بتوان آن را بیماری دیابت در نظر گرفت. در طی سه ماهه سوم بارداری، تغییرات هورمونی مذکور، زن باردار را در خطر ابتلا به دیابت بارداری قرار می دهد. در طی بارداری افزایش یک سری از هورمون های مترشحه از جفت (جفت، اندام ارتباطی ای در ناحیه ناف نوزاد می باشد که همانند یک ریسمان، نوزاد را به رحم مادر متصل می کند)، به انتقال مواد غذایی از مادر به جنین و در نتیجه به پیشرفت رشد جنین کمک می کنند. بخش دیگری از هورمون هایی که در جفت تولید می شوند، برای پیشگیری از افت قند خون مادر ، عمل می کنند و این دسته از هورمون ها با متوقف کردن عملکرد انسولین، عمل می کنند. لذا در طی بارداری، این هورمون ها زمینه اختلال عدم تحمل گلوکز (افزایش قند خون) را فراهم می کنند.
در مقابل، بدن شما برای جلوگیری از افزایش قند خون مجبور خواهد بود انسولین بیشتری ترشح نماید تا قند به درون سلول ها منتقل شود و برای تولید انرژی در اختیار سلول های بدن شما قرار گیرد. سلول های موجود در لوزالمعده مادران، اغلب توانایی تولید انسولین بیشتر (در حدود 3 برابر حد طبیعی) را برای غلبه بر اثر هورمون های بارداری افزایش دهنده قند خون دارند. اگر چنانچه لوزالمعده نتواند انسولین را به میزان کافی ترشح کند، میزان قند خون افزایش می یابد و در نهایت منجر به بروز دیابت بارداری می گردد.
عوارض دیابت بارداری چیست؟
دیابت می تواند برای روی رشد و نمو جنین در طی بارداری اثر داشته باشد. در اوایل بارداری، دیابت مادر می تواند منجر به بروز نقص های مادرزادی و افزایش خطر سقط جنین گردد. بسیاری از نواقص مادرزادی، اثرات نامطلوبی را بر ارگان های مهم بدن مانند مغز و قلب دارند.
در طی سه ماهه دوم و سوم بارداری، دیابت مادر می تواند منجر به تغذیه و رشد زیاده از حد کودک گردد. داشتن نوزاد بزرگ و با وزن بالا، خطر زایمان های پردرد و سخت را افزایش می دهد؛ مثلا نوزادهای بزرگ اغلب برای تولد نیاز به عمل سزارین دارند و اگر به طور طبیعی متولد شوند، خطر آسیب به ناحیه شانه آنها وجود دارد و وزن بالای نوزاد همچنین باعث تاخیر در زمان زایمان و خطرات کمبود اکسیژن مغز نوزاد می شود.
به علاوه وقتی جنین بیش از حد تغذیه گردد و در نتیجه به دنبال آن سطح انسولین خونش افزایش یابد، پس از زایمان، احتمال افت شدید قند خون در نوزاد وجود دارد، زیرا دیگر آن مقادیر بالای قند را از خون مادر دریافت نخواهد کرد.
با توجه به عوارض فوق، بهترین اقدام پیشگیری از وقوع دیابت بارداری است. ولی اگر به هر دلیل مبتلا به دیابت بارداری شدید، با یک درمان مناسب می توانید علی رغم ابتلا به دیابت، یک نوزاد سالم به دنیا آورید.
چه کسانی در معرض خطر ابتلا به دیابت هستند؟
عوامل زیر خطر ابتلا به دیابت بارداری را در طی دوره بارداری افزایش می دهند:
- داشتن اضافه وزن قبل از بارداری (چنانچه وزنتان از وزن ایده آل ، 20 درصد و یا بیشتر، بالاتر است)
- اگر از نژادها و اقوامی با خطر بالا برای ابتلا به دیابت هستید.
- وجود قند در ادرار
- اختلال تحمل گلوکز و اختلال در گلوکز ناشتا (در این شرایط قند خون بالا است، ولی به حدی بالا نیست که بتوان آن را دیابت در نظر گرفت. به این حالت مرحله پیش از دیابت گفته می شود)
- سابقه خانوادگی ابتلا به دیابت (اگر مادر و پدر یا برادر و خواهر شما دیابت داشته باشند)
- سابقه تولد نوزاد بیش از 4 کیلوگرم در گذشته
- سابقه تولد نوزاده مرده در گذشته
- سابقه ابتلا به دیابت بارداری در بارداری قبلی میزان خطر دیابت بارداری را در دفعه بعد 2 تا 3 برابر می نماید.
- داشتن مایع آمنیوتیک بیش از حد (شرایطی که پلی هیدرآمینوس نامیده می شود)
به یاد داشته باشید بسیاری از زنانی که دیابت بارداری در آنها پیشرفت می کند، هیچ یک از عوامل خطر شناخته شده ابتلا به دیابت بارداری را ندارند.

 

پاسخ : تاپیک جامع بیماری دیابت

كم بخوابيد ديابت مي‌گيريد ​

چکيده مقاله: خواب يكي از جنبه‌هاي زندگي است كه مي‌تواند تاثيراتي قابل توجه در مكانيزم‌هاي طبيعي بدن داشته باشد. مطالعات گذشته نشان داده‌اند كه اختلالات خواب در كنترل وزن شما تاثير بسزايي خواهد داشت. مطالعات اخير هم چنين بيان مي‌كنند كه خواب ناكافي مي‌تواند يك عامل خطر ابتلا به ديابت باشد... ​

خواب يكي از جنبه‌هاي زندگي است كه مي‌تواند تاثيراتي قابل توجه در مكانيزم‌هاي طبيعي بدن داشته باشد. مطالعات گذشته نشان داده‌اند كه اختلالات خواب در كنترل وزن شما تاثير بسزايي خواهد داشت. مطالعات اخير هم چنين بيان مي‌كنند كه خواب ناكافي مي‌تواند يك عامل خطر ابتلا به ديابت باشد. بدين معنا كه اگر شما خواب بسيار كمي داريد، ممكن است به ديابت دچارشويد. افراد در معرض ديابت، علاوه بركم خوابي، از نظر ساير جنبه‌هاي زندگي، تمايل به ميزان بسيار كم فعاليت بدني و خوردن رژيم‌هاي غذايي ناسالم غربي دارند.
مطالعه‌اي اخيرا در دانشگاه شيكاگو روي 11 نفر سالم كه دچار افزايش وزن مختصر بدون فعاليت بدني با ميانگين سني حدود 40 سال بودند، انجام گرفت. شركت كنندگان در مطالعه تمايل به خواب كمتر از 8 ساعت در روز داشتند. آنها در طول دو دوره 14 روزه در آزمايشگاه استقرار داشتند و خواب، فعاليت بدني، رژيم غذايي و شاخص‌هاي بيوشيميايي خونشان به دقت كنترل مي‌شد. اين افراد اجازه فعاليت بدني نداشتند و هميشه انواع تنقلات نيز در دسترسشان بود. در يكي از دوره‌هاي 14 روزه، آنها اجازه داشتند بيش از 5/8 ساعت در روز بخوابند. در دوره ديگر، افراد اجازه نداشتند كه بيش از 5/5 ساعت در روز بخوابند. نكته جالب ديگر در اين مطالعه آن بود كه افراد داوطلب در دوره‌اي كه كه كمتر مي‌خوابيدند ديرتر به خواب مي‌رفتند بدين صورت كه به جاي ساعت 11:15 شب، در ساعت 12:30 نيمه شب به رختخواب مي‌رفتند و زودتر از خواب بيدار مي‌شدند.
نتايج اين مطالعه كه در مجله علمي غدد و متابوليسم باليني چاپ شده است حاكي از افزايش متوسط وزن حدود 2 كيلو گرم طي مدت مطالعه در هر دو گروه بود كه مي‌تواند مرتبط با دسترسي به تنقلات به همراه ميزان بسيار كم فعاليت بدني آنها باشد. چيزي در بين دو دوره مختلف مطالعه متفاوت بود توانايي آنها در كنترل قندخون‌شان بود. زماني كه داوطلبان خيلي كم مي‌خوابيدند، ميزان قندخون‌شان در تست تحمل گلوكز افزايش مي‌يافت. همچنين حساسيت كمتري نسبت به هورمون كاهش دهنده قند خون، انسولين داشتند. همانطور كه مي‌دانيم اختلال تحمل گلوكز و مقاومت به انسولين مرحله قبل از ابتلا به ديابت است كه در صورت ادامه روند زمينه ابتلا به ديابت را فراهم مي‌كنند. مطالعات گذشته حاكي از آن‌است كه احتمال ابتلا به ديابت در افراد دچار اختلال تحمل گلوكز 5 تا 15 برابر افراد عادي خواهد بود.
نكته عملي: شيوع پيش رونده ديابت طي سال‌هاي اخير، بدليل شيوه‌هاي ناسالم زندگي ايجاد شده است. به منظور پيشگيري از ابتلا به ديابت و نيز كنترل اين بيماري، يك روش زندگي سالم كه نه تنها شامل عادات سالم غذا خوردن و مقادير كافي فعاليت بدني باشد، بلكه خواب متعادل و اول وقت را شامل مي‌شود، نقش اساسي خواهد داشت.