میانه روى‏

قرآن کریم در دستورى کلى و اساسى، همگان را به «مشى معتدل» در همه زمینه‏هاى اجتماعى، سیاسى، اقتصادى و... فرمان مى‏دهد(3) و در فرمان دیگرى افراط و تفریط را موجب سرزنش و حسرت مى‏داند:«وَ لا تَجْعَلْ یَدَک مَغْلُولَةً إِلى‏ عُنُقِک وَ لا تَبْسُطْها کلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوماً مَحْسُوراً»؛(4) «هرگز دستت را به گردنت زنجیر مکن [و ترک انفاق و بخشش مکن‏] و بیش از حد [نیز] دست خود را مگشاى که مورد سرزنش قرار گیرى و از کار فرومانى.» اسراف فقط در امور باطل و ناروا نیست، بلکه حتى در امور حق و روا نیز مصداق دارد. به تعبیر امام سجادعلیه‏السلام: «إِنَّ الرَّجُلَ لَیُنْفِقُ مَالَهُ فِی حَقٍّ وَ إِنَّهُ لَمُسْرِفٌ؛(5) چه بسا کسى در راه حق مال خود را انفاق کند، حال آنکه اسراف کار شمرده مى‏شود.»
بنابر گواهى امام صادق‏علیه‏السلام: «إِنَّ السَّرَفَ یُورِثُ الْفَقْرَ وَ إِنَّ الْقَصْدَ یُورِثُ الْغِنَى؛(6) اسراف موجب فقر و ندارى، و میانه روى موجب غنى و بى نیازى مى‏گردد.»
و بنا به ضمانت امام کاظم‏علیه‏السلام: «ضَمِنْتُ لِمَنِ اقْتَصَدَ أَنْ لَا یَفْتَقِرَ؛(7) براى کسى که میانه روى کند، ضمانت مى‏کنم که هرگز فقیر نشود.»
بالاتر از فقیر نشدن، برخوردارى از نعمتهاى فراوان الهى در اثر میانه‏روى و اعتدال است. به فرموده پیامبر گرامى اسلام‏صلى‏الله‏علیه‏وآله: «مَنِ اقْتَصَدَ فِی مَعِیشَتِهِ رَزَقَهُ اللَّهُ وَ مَنْ بَذَّرَ حَرَمَهُ اللَّهُ؛(8) کسى که در زندگى خود میانه‏روى پیشه کند، خداوند به او [روزى مى‏دهد،] و کسى که تبذیر [و ریخت و پاش‏] کند، خداوند او را [از نعمات خود ]محروم نماید