کاپرئومايسين CAPREOMYCIN سيکلوسرين CYCLOSERINE اتامبوتول ETHAMBUTOL ايزونيازيد ISONIAZID پيرازين آميد PYRAZINAMIDE ريفامپين RIFAMPIN استرپتومايسين STREPTOMYCIN سل در دو مرحله درمان ميشود:مرحله اول که طي آن حداقل سه دارويضد سل و مرحله دوم (ادامه درمان) که طيآن دو داروي ضد سل مصرف ميشود.درمان سل نيازمند دانش کافي در موردبيماري است، بهويژه هنگامي که بيماريناشي از ميکروارگانيسمهاي مقاوم باشديا اعضاي ديگر بدن غير از دستگاه تنفسيرا درگير نمايد. مرحله اول: هدف از تجويز حداقل سه دارودر اين مرحله، کاهش تعداد باکتريهايحساس در حداقل زمان و جلوگيري ازپيدايش باکتريهاي مقاوم است. درمانانتخابي در اين مرحله، مصرف روزانهايزونيازيد، ريفامپين و پيرازين آميد است.در صورت احتمال وجود مقاومتميکروبي، اتامبوتول هم به اين مجموعهاضافه ميشود. استرپتومايسين، اگرچهبندرت، اما در صورت وجود مقاومت بهايزونيازيد مصرف ميشود. داروهايمرحله اول براي حداقل 2 ماه بايد مصرفشوند. مرحله دوم (ادامه درمان): پس از اتماممرحله اول، درمان براي 4 ماه ديگر باايزونيازيد و ريفامپين ادامه مييابد. اما درصورت وجود عفونت استخوان يا مفاصل،مننژيت يا وجود ميکروارگانيسمهاي مقاوم، درمان ممکن است براي مدتطولانيتري ادامه يابد. مقادير مصرف توصيه شده براي يکدوره درمان استاندارد 6 ماهه بدوننظارت، بهصورت زير است: ايزونيازيد (براي 6 ماه): بزرگسالان300mg/day، کودکان 10mg/kg/day (تاحداکثر 300mg/day) ريفامپين (براي 6 ماه): بزرگسالان باوزن کمتر از 50 کيلوگرم، به مقدار450mg/day، بزرگسالان با وزن 50کيلوگرمو بالاتر 600mg/day و کودکان10mg/kg/day (تا حداکثر 300mg/day) پيرازين آميد (براي 2 ماه اول):بزرگسالان با وزن کمتر از 50 کيلوگرم، بهمقدار 1/5g/day، بزرگسالان با وزن 50کيلوگرم و بيشتر 2g/day و کودکان35mg/day اتامبوتول و استرپتومايسين درصورت مشکوک بودن به وجود مقاومتميکروبي به رژيم درماني فوق اضافهخواهند شد (مقدار مصرف هر يک در تکنگارهاي مربوطه قيد شده است)، در غيراين صورت، از تجويز اتامبوتول برايکودکان بايد خودداري کرد. رژيم درماني استاندارد فوق راميتوان در دوران بارداري و شيردهينيزتجويز کرد. مصرف پيريدوکسين به صورت مکمل در اين دوره توصيهميشود. مقادير مصرف توصيه شده براي درمان متناوب تحت نظارت : در مورد بيماراني که نمي توان به همراهي آنان درادامه درمان اعتماد کرد، دوره درمان بايدتحت نظارت کامل صورت گيرد. براي ايندسته از بيماران ايزونيازيد، ريفامپين وپيرازينآميد، 3 بار در هفته به مدت 2 ماه وبه دنبال آن ايزونيازيد و ريفامپين 3 بار درهفته به مدت 4 ماه ديگر تحت نظارتپزشک تجويز و مصرف ميشود. مقادير مصرف توصيه شده در اينروش عبارتند از: ايزونيازيد (براي 6 ماه): بزرگسالان وکودکان 15mg/day سه بار در هفته ريفامپين (براي 6 ماه): بزرگسالان 900 ـ 600 ميليگرم سه بار در هفته و کودکان: 15mg/kg سه بار در هفته پيرازين آميد (فقط 2 ماه اول):بزرگسالان با وزن کمتر از 50 کيلوگرم بهمقدار 2 گرم 3 بار در هفته، بزرگسالان باوزن 50 کيلوگرم و بيشتر 2/5 گرم 3 باردر هفته، کودکان 50mg/kg سه بار درهفته، يا بزرگسالان باوزن کمتر از 50کيلوگرم، به مقدار 3 گرم دو بار در هفته،بزرگسالان با وزن 50 کيلوگرم و بيشتر3/5 گرم دو بار در هفته و کودکان75mg/kg دوبار در هفته. بيماراني که دچار عيب کار سيستم ايمنيهستند، ممکن است به سل دوباره فعالشده يا به عفونت جديد مبتلا شوند. در اينگونه بيماران، انجام آزمونهاي کشت وتعيين نوع ارگانيسم و حساسيت آن درفواصل منظم ضروري است. در صورتابتلاء به عفونت ناشي از مايکوباکتريوم توبرکولوزيس حساس به داروهايانتخاب اول، يک دوره درمان 6 ماههاستاندارد ضروري است. پس از آن بيماربايد تحت مراقبت نزديک باشد. پيگيري وضعيت بيمار: از آنجا کهايزونيازيد، ريفامپين و پيرازين آميد هرسه داروهاي سمي براي کبد هستند، بيماررا قبل از شروع درمان بايد از نظر وضعيتکار کبد مورد بررسي قرار داد و درصورت وجود عيب کار کبد، وضعيت بيماردر فواصل منظم، بهويژه طي 2 ماه اولدرمان مورد ارزيابي قرار گيرد. کليهبيماران را بايد از نظر علايم آسيب کبديآگاه ساخت تا در صورت بروز اين علايم(تب، بيحالي، استفراغ، يرقان) وضعيتخود را به پزشک اطلاع دهند. وضعيت کارکليه نيز بايد قبل از شروع درمان بررسي شود و مقدار مصرف دارو متعاقبا تنظيمگردد. از مصرف استرپتومايسين واتامبوتول در بيماران مبتلا به عيب کار کليه بايد ترجيحا خودداري کرد ، اما در صورتلزوم مصرف، مقدار آنها بايد کاهش دادهشود و غلظت خوني دارو تحت کنترلباشد. شکست در درمان سل عمدتا به دليلدوبار در هفته تجويز نادرست توسطپزشک يا همراهي ناکافي بيمار با رژيمدرماني است. از تجويز مقادير بيش از حددرماني بايد اجتناب کرد. درمان سل بايدتحت نظر پزشک متخصص صورت گيرد.
