حضرت عبدالعظیم حسنی علیه السّلام

شرح حال حضرت عبدالعظیم حسنی علیه السّلام

حضرت عبدالعظیم كه نسبش با چهار واسطه به امام حسن مجتبی علیه السّلام منتهی می شود ، از بزرگان علما و محدثین و زهاد و عباد و صاحب ورع و تقوی . و از اصحاب امام رضا و امام جواد و امام هادی علیه السّلام بوده و از آن بزرگواران نقل حدیث كرده است و از اخباری كه درباره وی وارد شده، استفاده می شود كه وی مورد مهر و علاقه و محل اعتماد و اطمینان ائمه اطهار علیه السّلام بوده است . از مطالعه تاریخ زندگی حضرت عبدالعظیم حسنی این مطلب روشن است كه او نسبت به ائمه زمان خود اخلاص و اعتقاد كاملی داشته است وی در عصر خود دارای موقعیت عظیمی بوده و با عده زیادی از اصحاب حضرت صادق وكاظم و رضا علیهم السلام آمیزش داشته ، مانند : هشام بن حكم ، ابن ابی عمیر ، علی بن جعفر ، و حسن بن محبوب ، كه از مشایخ او هستند . علمای رجال و فقهای بزرگ شیعه حضرت عبدالعظیم را در كتب خود توصیف و توئیق كرده اند و همگان او را به خلوص عقیده و صفای باطن و اعتقاد صحیح ستوده اند . و در كتاب روح و ریحان از سید مرتضی علم الهدی درباره حضرت عبدالعظیم نقل كرده كه وی گفت : حكایت معروف – مقصود عرض دین است – از سید زاهد عالم با ورع عبدالعظیم بن عبدالله حسنی كه از بزرگان علما و سادات جلیل القدر بوده ، مشهور و قبر وی در شهر ری به مشهد شجره معروف می باشد وی حضور حضرت جواد و هادی و عسكری علیه السّلام رسیده و از آن بزرگواران روایت می كند و علمای امامیه از اخبار و روایات او استفاده نموده اند . محدث معروف قرن اخیر مرحوم حاج میرزا حسن نوری در خاتمه مستدرك الوسائل نوشته : عبدالعظیم حسنی از سادات بزرگوار است ما اكتفاء می كنیم در شرح حال او به رساله ای كه صاحب بن عباد (326-385 ه ) درباره او نوشته و گفتار او را درباره عبدالعظیم نقل می كنیم .ابوالقاسم اسماعیل بن عباد معروف به صاحب كه از نوادر روزگار و بزرگان زمان خود بود و وزارت مؤید الدوله و فخرالدوله بویهی را به عهده داشت ، در رساله خود درباره حضرت عبدالعظیم می نویسد: از من نسب عبدالعظیم حسنی را كه در مقبره شجره مدفون است ، پرسیدی و خواستی كه تو را از حالات و عقاید و علم و دانش و فضل و كمال و زهد و ورع او مطلع كنم . من اكنون به توفیق الهی به طور اختصار درباره او مطالبی را یادآور می شوم . وی ابوالقاسم عبدالعظیم بن عبدالله بن علی بن الحسن بن زید بن الحسن بن علی بن ابیطالب علیه السّلام است او صاحب ورع و تقوی و مذهب درست و روش صحیح بود . و دارای اعتقاد پاك و از اهل عبادت به شمار می رفت و معروف به امانت و درستكاری و راستگویی و صداقت بود . عبدالعظیم در امور دین آگاه و مطلع و به مسائل مذهبی و احكام قرآن به خوبی آشنا بوده و حقایق دینی را به خوبی درك می كرد و به عدل و توحید كه مذهب اهل حق است ، اعتقاد داشت از حضرت جواد و امام هادی علیهماالسلام احادیث زیادی روایت كرده است و آن دو بزرگوار نامه ها و توقیعاتی برای او نوشته اند او از گروهی از اصحاب حضرت موسی بن جعفر و حضرت رضا علیهم السلام حدیث نموده است . عبدالعظیم حسنی كتب و تألیفاتی هم دارد كه از آن جمله كتابی است كه به یوم و لیله نام گذاری كرده است ، عده ای از بزرگان شیعه و مشایخ حدیث از وی اخذ حدیث كرده اند كه از جمله آن ها احمد بن ابی عبدالله برقی و ابوتراب رویانی هستند . عبدالعظیم از حاكم زمان خویش بیمناك بود و با بیم و هراس آواره شهرها بود خود را قاصد و پیك حاكم به مردم معرفی می كرد ، در این هنگام كه او را در شهرها از ترس عمّال خلیفه وقت در سیر و حركت بود ، وارد شهر ری شد و در محله ساربانان به منزل یكی از شیعیان در سكه الموالی ساكن گردید روزها در سرداب این منزل به سر می برد و شبها را به نماز و روزها را به روزه می گذرانید . در این موقع كه در این خانه مخفی بود ، گاهی به طور ناشناس از خانه خارج می شد و قبری را كه اكنون در مقابل قبر او قرار گرفته زیارت می كرد و در بین آن منزل و قبر نیز راهی فاصله شده بود ، وی اظهار می داشت كه این قبر متعلق به یكی از فرزندان موسی بن جعفر علیهماالسلام است . صاحب بن عباد می گوید : در این هنگام خبر ورود عبدالعظیم حسنی به گوش شیعیان رسید و دوستان و محبان اهل بیت از ورود او آگاه گردیدند ، اكثر آن ها با او آشنا شدند و رفت و آمد كردند در این موقع یكی از شیعیان در خواب دید كه گویا حضرت رسول به او می فرماید : مردی ازخانواده ام فردا در سكه الموالی از دنیا خواهد رفت و در باغ عبدالجبار نزدیك درخت سیب دفن خواهد شد . این شخص پس از این كه از خواب بیدار شد به طرف صاحب باغ رفت ، تا از وی خریداری كند ، هنگامی كه جریان خواب را با او در میان گذاشت و قصد خود را به او گفت . صاحب باغ ئ درخت سیب اظهار داشت : من هم چنین خوابی دیده ام اكنون این باغ را برای سادات و شیعیان وقف كرده ام تا آن ها اموات خود را در آنجا دفن نمایند ، پس از این ، حضرت عبدالعظیم از دنیا رفت و در آن باغ دفن شد . صاحب بن عباد می افزاید : مردی از اهل ری خدمت امام هادی علیه السّلام رسید و حضرت به او فرمود : در كجا بودی و از كجا آمدی ؟ عرض كرد : به زیارت حضرت سیدالشهداءعلیه السّلام رفته بودم ، حضرت فرمود : بدان كه اگر عبدالعظیم حسنی را كه در شهر شما مدفون است زیارت می كردی ، مثل این بود كه حضرت امام حسین علیه السّلام را زیارت كرده باشی . ابوتراب رویانی گوید : از ابوحماد رازی شنیدم می گفت : بر حضرت علی بن محمد(ص) در سرّ من رأی وارد شدم از آن حضرت مسائلی را كه مربوط به حلال و حرام بود ، پرسیدم آن بزرگوار هم جواب سؤالات مرا فرمود، هنگامی كه خواستم از محضرش مرخص گردم فرمود : ای ابوحماد هرگاه مسأله مشكلی برایت پیش آمد آن را از عبدالعظیم حسنی سؤال كن و سلام مرا به او برسان . صاحب بن عباد (ره) پس از این ، روایاتی را كه از عبدالعظیم درباره توحید وارد شده ، نقل كرده است . مرحوم علامه مجلسی در كتاب (هدیه الزائرین) می نویسد : از مزارات مشهور و معروف مرقد منور امامزاده واجب التعظیم عبدالعظیم بن عبدالله حسنی است . نسب آن حضرت به چهار پشت به حضرت امام حسن مجتبی علیه السّلام می رسد ، او از اكابر محدثین و اعاظم علماء و زهاد و عبا بوده و از اصحاب امام محمدتقی و امام علی النقی است و نهایت توسل و انقطاع به خدمت ایشان داشته و احادیث زیادی از آن ها روایت كرده و قبر شریفش در ری معلوم و مشهور است .

ولادت حضرت عبدالعظيم علیه السّلام
ولادت حضرت عبدالعظيم علیه السّلام عزيزالله عطاردي در كتاب زندگاني حضرت عبدالعظيم علیه السّلام مي نويسد : از تاريخ ولادت حضرت عبدالعظيم علیه السّلام اطلاعي در دست نيست و در مصادر ترجمه او از اين موضوع ذكري به ميان نيامده ، ما هرچه در اين مورد تحقيق كرديم به اين مطلب برنخورديم ، ولي آنچه مسلم است وي در زمان حضرت موسي بن جعفر علیه السّلام حيات داشته است . يكي از فضلاي معاصر در رساله اي كه در شرح زندگي حضرت عبدالعظيم علیه السّلام به نگارش درآورده مي گويد : عبدالعظبم حسني در سال 202 هجري متولد شده ، ولي مأخذ گفتار خود را ذكر نكرده است . اين گفته مدرك درستي ندارد ، زيرا حضرت عبدالعظيم علیه السّلام راوي هشام بن حكم است . و او در سال 198 درگذشته . حضرت عبدالعظيم علیه السّلام محضر مبارك حضرت رضا علیه السّلام را درك نموده و حال اين كه آن جناب در سال 203 به شهادت رسيده است . عمادزاده در جلد دوم كتاب زندگاني حضرت موسي بن جعفر علیه السّلام صفحه 390 مي نويسد : حضرت عبدالعظيم علیه السّلام در اوايل سنه 200 هجري در مدينه متولد شده . نگارنده گويد : چون مدرك اين قول هم معلوم نيست بنابراين ما قضاوت را به عهده خوانندگان ارجمند مي گذاريم . بخش سوم : دوران زندگي حضرت عبدالعظيمعلیه السّلام حاوي چهار موضوع : 1- عرض عقيده حضرت عبدالعظيم علیه السّلام 2- علت آمدن حضرت عبدالعظيمعلیه السّلام در شهرري 3- تأليفات حضرت عبدالعظيم علیه السّلام 4- رواياتي از حضرت عبدالعظيم علیه السّلام 1- عرض عقيده حضرت عبدالعظيمعلیه السّلام به حضرت هادي علیه السّلام شيخ صدوق از حضرت عبدالعظيم علیه السّلام روايت مي كند كه فرمود : من نزد حضرت امام علي النقي علیه السّلام رفتم ، همين كه چشم آن حضرت به من افتاد فرمود : مرحبا بك . اي ابوالقاسم ! حقا كه تو ولي و دوست ما هستي . من گفتم : يابن رسول الله ! من مي خواهم عقيده و دينم را به شما عرضه كنم . چنانچه اين عقيده و دين من بر حق باشد بر آن باقي بمانم تا آن موقعي كه خدا را ملاقات نمايم ؟ حضرت امام عل النقي علیه السّلام به من فرمود : بگو! من گفتم : عقيده من بر اين است : حقا كه خداي تبارك و تعالي يكي است ، چيزي مثل او نيست ، از حد ابطال و تشبيه خارج است ، خدا جسم ، صورت ، عرض و جوهر نيست ، بلكه آفريننده اجسام و صورتها و خالق اعراض و جواهر ، مربي و مالك و برقراركننده و ايجادكننده هر چيزي است . عقيده من اين است كه حضرت محمد (ص) بنده و رسول خدا است ، خاتم پيغمبران است و تا روز قيامت پيغمبر بعد از او نخواهد بود ، شريعت آن حضرت آخرين شريعت است و تا روز قيامت شريعتي بعد از شريعت آن بزرگوار نخواهد بود . عقيده من اين است كه امام و خليفه و وصي بعد از آن پيغمبر اكرم حضرت اميرالمؤمنين علي بن ابيطالب علیه السّلام است و بعد از آن بزرگوار : حسن ، حسين ، علي بن الحسين ، محمدبن علي ، جعفربن محمد ، موسي بن جعفر ، علي بن موسي ، محمدبن علي و تو خلفاي پيغمبر هستيد . در همين موقع بود كه امام علي النقي علیه السّلام فرمود : بعد از من پسرم حسن امام است ، مردم نسبت به خليفه بعد از حسن چه خواهند كرد ؟! گفتم : از چه لحاظ ؟ فرمود : از اين لحاظ كه او ديده نخواهد شد و حلال نيست كه نام او را ببرند تا آن موقعي كه خروج كند و زمين را پر از عدل و داد نمايد آن طور كه پر از ظلم و ستم شده باشد . گفتم : من هم اقرار كردم و مي گويم : دوست آنان دوست خدا و دشمن آنان دشمن خدا است . طاعت ايشان طاعت خدا و نافرماني ايشان نافرماني خدا خواهد بود . عقيده من اين است كه معراج پيغمبر اكرم ، سؤال در قبر ، بهشت ، جهنم ، صراط و ميزان بر حق است . قيامت خواهد آمد و ترديد در آن نخواهد . هر كسي كه در قبر باشد خدا او را برانگيخته خواهد كرد . عقيده من اين است كه فرائض (يعني واجبات) بعد از ولايت علي و فرزندانش عبارتند از : نماز ، روزه ، زكات ، حج ، جهاد ، امر به معروف و نهي از منكر. امام علي النقي علیه السّلام به حضرت عبدالعظيم علیه السّلام فرمود : به خدا قسم اين همان ديني است كه خدا براي بندگانش پسنديده است ، خدا تو را در دنيا و آخرت به قول ثابت نگاه دارد . 2- علت آمدن حضرت عبدالعظيم علیه السّلام به شهرري راجع به اين كه عبدالعظيم علیه السّلام در چه زماني و مكاني با امام علي النقي علیه السّلام ملاقات كرد . و عقائد خود را به عرض آن حضرت رسانيده است اطلاعي در دست نويسندگان نيست ولي بعضي اين احتمال را مي دهند كه اين ملاقات و عرض عقيده در سامرا اتفاق افتاده باشد . بنابراين كه اين عرض عقيده در سامراء بوده است ، از قرائن معلوم است كه چون حضرت امام علي النقي علیه السّلام در حبس نظر بوده و در موقعي كه حضرت عبدالعظيم علیه السّلام عقائد خود را به عرض آن حضرت رسانده و آن بزرگوار را با پدران و فرزندانش امام بر حق و مفترض الطاعه مي دانسته مأمورين خليفه عقائد و گفته هاي حضرت عبدالعظيم علیه السّلام را براي خليفه نقل مي كردند. لذا خليفه كه متوكل بود. دستور توقيف و بازداشت حضرت عبدالعظيم علیه السّلام را صادر كرد . وقتي حضرت عبدالعظيم علیه السّلام از فكر و تصميم دستگاه خليفه اطلاع يافت و فهميد كه مأمورين خليفه در تعقيب و دستگيري او مي كوشند لذا از دست آنان فراري و متواري گرديد، خود را در شهرها و قريه ها و قصبات از انظار پنهان مي كرد و در انجمن و مساجد و محافل عمومي شركت نمي كرد ،در همين حال كه به طور پنهاني در گردش بود وارد شهر ري شد . عمادزاده در جلد دوم زندگاني حضرت موسي بن جعفر علیه السّلام صفحه 390 مي نويسد : حضرت عبدالعظيمعلیه السّلام در سنه 250 هجري از سامراء به طرف ايران هجرت كرد . نگارنده گويد : چون براي اين قول مأخذ و مدركي نقل نشده لذا قضاوت را به عهده خوانندگان محترم مي گذاريم . موقعي كه حضرت عبدالعظيمعلیه السّلام وارد شهرري گرديد در منزل يكي از شيعيان مسكن گرفت ، در آنجا مخفيانه به سر مي برد ، بسيار احتياط مي كرد ، هيمن كه شيعيان اين شهر از ورود آن حضرت باخبر شدند مخفيانه با آن بزرگوار آمد و رفت مي نمودند . حضرت عبدالعظيم علیه السّلام در اين محل و در ميان شيعيان اهل بيت موقر و محترم بود و آنان مسائل شرعيه و احكام دين خود را از آن حضرت مي پرسيدند . از حديث ابوحماد رازي از حضرت هادي معلوم مي شود حضرت عبدالعظيم علیه السّلام در اين شهر مصدر امور شرعي بوده واز امام هادي علیه السّلام هم اجازه داشته است . علامه مجلسي در مزار بحار از برقي روايت مي كند كه حضرت عبدالعظيم علیه السّلام در شهر ري در منزل يكي از شيعيان در سردابي منزل كرده بود ، روزها روزه مي گرفت و شبها به عبادت خدا مشغول بود . گاهي به طور مخفيانه به زيارت آن قبري كه فعلاً مقابل قبر خود آن حضرت قرار دارد مي رفت و مي فرمود : اين قبر يكي از فرزندان حضرت موسي بن جعفر علیه السّلام است و ظاهراً منظور آن حضرت همين قبر حمزه بن موسي بن جعفر بوده است .


دوران زندگی حضرت عبدالعظیم علیه السّلام
تألیفات حضرت عبدالعظیم علیه السّلام نجاشی در ضمن شرح حال حضرت عبدالعظیم علیه السّلام می نویسد : وی كتابی درباره خطبه های حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السّلام نوشته است . یكی دیگر از تألیفات حضرت عبدالعظیم علیه السّلام بوده به نام : یوم و لیله ، صاحب بن عباد در رساله خود از این كتاب نام می برد . این دو كتاب فعلاً در دست نیستند . روایاتی از حضرت عبدالعظیم علیه السّلام روایاتی كه از این به بعد به نظر خوانندگان محترم می رسانیم به چند واسطه به معصوم می رسند ، كه یكی از آن واسطه ها حضرت عبدالعظیم علیه السّلام است ، ولی ما از لحاظ اختصار از ذكر راویان قبل از حضرت عبدالعظیم علیه السّلام و همچنین راویان بعد از آن حضرت خودداری می كنیم و فقط به ذكر نام مبارك آن بزرگوار قناعت می نمائیم و چون دانشمند معاصر جناب آقای عزیزالله عطاردی در این باره استقصای شایان توجهی كرده است لذا ما قسمتی از آن روایاتی را كه معظم له نگاشته است از كتاب (زندگی حضرت عبدالعظیم علیه السّلام ) نقل می كنبم . * اصول كافی 1- حضرت عبدالعظیم علیه السّلام به چند واسطه از باقر آل محمد (ص) روایت می كند كه فرمود : كسی كه در انتظار صاحب امر ما باشد زیانی به او نخواهد رسید و مثل این است كه آن شخص در وسط خیمه مهدی علیه السّلام و در میان لشكر آن حضرت مرده باشد . مؤلف گوید : كسی كه بخواهد بهترین كتاب را درباره مهدی موعود علیه السّلام بخواند . لازم اس به كتاب المهدی تألیف مرحوم آیت الله سید صدرالدین (ره) كه ما آن را ترجمه كرده ایم مراجعه نماید. 2- حضرت عبدالعظیم علیه السّلام به چند واسطه از صادق آل محمد (ص) روایت می كند كه فرمود : هر كس خدا را بدون این كه احكام عبادی را از امام صادقی بشنود عبادت كند پروردگار توانا او را به مشقت و سختی گرفتار خواهد كرد . و كسی كه مسائل دینی را از غیر محلی كه خدا تعیین كرده باشد فرا گیرد و ادعا كند دین صحیح همین است در زمره مشركین خواهد بود . 3- حضرت عبدالعظیم علیه السّلام از امام جواد ، او از پدرش از حضرت علی بن ابیطالب از رسول اكرم علیهم السلام روایت می كند كه فرمود : خدا اسلام را پدید آورد و از برای آن فضا و عرصه ای قرار داد ، نور و حصن و ناصری مقرر داشت . فضای اسلام قرآن ، نور آن حكمت ، حصنش كارهای نیك ، انصار اسلام من و اهل بیتم و شیعیان ایشان ، پس شما اهل بیت مرا با شیعیان و انصار آنان دوست داشته باشید . موقعی كه مرا به آسمان بردند و جبرئیل مرا به اهل آسمان معرفی كرد خدا دوستی من و اهل بیتم و شیعیان و انصار آنان را در دل های فرشتگان ودیعه نهاد . این محبت تا روز قیامت نزد ایشان محفوظ است . آنگاه جبرئیل مرا به زمین آورد و به اهل زمین معرفی كرد ، خدای توانا محبت من و اهل بیتم و شیعیان آنان را در دل های مؤمنین امتم به نحو امانت جای داد ، مؤمنین امتم تا روز قیامت این ودیعه مرا در خاندانم نگاه داری خواهند نمود . آگاه باشید !! اگر مردی از امت من تمام عمر خود را در عبادت و پرستش خدا به پایان برساند موقعی كه در پیشگاه پروردگار حكیم قرار گیرد و بغض اهل بیتم را در دل داشته باد و یا دشمن شیعیان آنان باشد ، خدا او را به حال خود واگذار می نماید و سینه او هیچ وقت از نفاق خالی نخواهد بود . 4- حضرت عبدالعظیم علیه السّلام به چند واسطه روایت می كند كه عمر و بن عبید به حضور صادق آل محمد (ص) مشرف و پس از اسلام در محضر آن حضرت نشست و آیه شریفه : (الّذین يَجتَنِبُونَ كَبائِرَالإِثمِ وَالفَواحِشَ) را تلاوت كرد و ساكت شد . امام صادق علیه السّلام فرمود : چرا سكوت كردی ؟ گفت : میل دارم كه گناهان كبیره را از قرآن بشناسم . امام صادقعلیه السّلام گناهان كبیره را برای او شرح داد و فرمود : 1- بزرگترین گناهان شرك به خدا است ، زیرا كه خدا می فرماید : كسی كه برای خدا شریك قائل شود خدای قهّار بهشت را بر او حرام خواهد كرد . 2- یكی از گناهان كبیره نومیدی از رحمت خدا است . زیرا كه خدای رؤوف می فرماید : از رحمت پروردگار نومید نمی شود مگر كافران . 3- از مكر خدا (یعنی انتقام كشیدن او) در امان بودن ، گناه كبیره است. زیراكه خدای تعالی می فرماید: از مكر خدا در امان نخواهد بود مگر گروه زیان كاران . 4- از جمله گناهان كبیره نافرمانی پدر و مادر است . زیرا خدای سبحان شخص عاق (والدین) را بدبخت و ستمگر معرفی نموده . 5- از جمله گناهان كبیره كشتن آن كسی است كه خدای حكیم ریختن خون او را حرام كرده باشد – مگر این كه ریختن خون او بر حق باشد- برای این كه خدای عزیز می فرماید : جزای كسی كه خون مؤمنی را بریزد دوزخ است و او همیشه در آنجا معذب خواهد بود . 6- یكی از گناهان كبیره نسبت زنا به زن و مرد مسلمان دادن است . زیرا كه خدای رؤوف می فرماید : افرادی كه به زنان و مردان مسلمان نسبت زنا می دهند در دنیا و آخرت ملعونند و عذاب دردناكی برای آنان خواهد بود. 7- یكی از گناهان كبیره خوردن مال یتیم است . چون كه خدا درباره این طور افراد می فرماید : جز این نیست كه آتش می خورند و به زودی دچار آتش دوزخ خواهند شد . 8- یكی از گناهان كبیره فرار از جهاد (با كفار) است . چه آن كه خدای سبحان می فرماید : كسی كه در روز جهاد پشت به دشمن كند و فرار نماید مشغول غضب خدا و جایگاه او در دوزخ كه بد جایگاهی است خواهد بود ، مگر آن افرادی كه از جبهه جنگ برگردند و خود را برای حمله بعدی آماده كنند با این كه از یك عده مسلمین فرار كنند و به عده دیگری از آنان ملحق شوند . 9- یكی از گناهان كبیره ربا و پول منفعتی خوردن است . زیرا خدای قهار (درباره این گونه افراد) می فرماید : اشخاصی كه ربا می خورند (روز قیامت ) بر نمی خیزند مگر نظیر آن كسی كه شیطان به او آسیب رسانده و او دیوانه شده باشد . 10- یكی از گناهان كبیره سحر و جادو می باشد زیرا كه خدای تعالی می فرماید :حقا كه دانستند كسی كه خریدار سحر و جادو باشد در آخرت نصیبی نخواهد داشت . 11- یكی از گناهان كبیره زناكردن و زنادادن است ، برای این كه خدای قهار می فرماید : كسی كه این كار زشت را انجام دهد به گناه خواهد پیوست و عذاب او در روز قیامت دو برابر خواهد شد و همیشه با ذلت در جهنم خواهد بود . 12- یكی از معاصی كبیره دروغی است كه صاحب خود را دچار زشتی و بدكاری كند. چنان كه خای سبحان می فرماید : آن افرادی كه عهد و پیمان خدا و قسمهای خود را به قیمت كمی می خرند (یعنی ارزشی برای آنها قائل نیستند) در قیامت بهره و نصیبی نخواهند داشت . 13- یكی از گناهان كبیره خیانت كردن در اموال (مسلمین ) است . زیرا خدای عزیز می فرماید : كسی كه خیانت كند . آنچه را كه خیانت كرده باشد آن را در روز قیامت خواهد آورد . 14- یكی از گناهان كبیره نپرداختن زكات واجب می باشد . برای این كه خدا می فرماید : صورت ها و پهلوها و پشت های آن افرادی كه (زكات پول های مورد زكات را نمی دهند) به وسیله همان پول ها داغ خواهد شد ( به قول معروف نقره داغ از آنان برمی دارند). 15- یكی از گناهان كبیره شهادت دروغ و كتمان شهادت است . به جهت این كه خدای جهان می فرماید : كسی كه شهادت را كتمان كند ( و در موقع لزوم شهادت ندهد ) قلبش آلوده و گناهكار است . 16- یكی از گناهان كبیره شراب خواری و میگساری است . زیرا خدای حكیم از مشروبات آن طور نه كرده كه از پرستش بتها نهی نموده . 17- یكی از گناهان كبیره این است كه كسی نماز را یا واجبات دیگری را كه خدا واجب كرده عمداٌ ترك نماید . به جهت این كه پیغمبر اكرم (ص) می فرماید : كسی كه نماز را عمداً ترك كند حقا كه از ذمه خدا و رسول بیرون رفته است . 18- یكی از گناهان كبیره پیمان شكنی و قطع رحم است . برای این كه خدای رؤوف می فرماید : برای این گونه افراد لعنت وخانه بدی خواهد بود . 5- حضرت عبدالعظیم علیه السّلام به چند واسطه از عمروبن جمیع روایت می كند كه گفت : از باقر آل محمد(ص) راجع به نماز خواندن در مسجدهائی كه صورت در آنها كشیده شده پرسش كردم ، فرمود : من از نماز خواندن در این گونه مسجدها كراهت دارم ولی فعلاً نماز خواندن در این مسجدها برای شما مانعی ندارد . موقعی كه حكومت عدل بر سر كار آمد خواهید دید كه با این گونه مساجد چه عملی خواهد شد . * محاسن برقی 1- حضرت عبدالعظیم علیه السّلام به چند واسطه از صادق آل محمد(ص) روایت می كند كه فرمود : تارك زكات ، در آن موقعی كه بر او واجب شده باشد نظیر كسی است كه به پرداختن زكات معتقد نباشد . * كامل الزیاره 1- حضرت عبدالعظیم علیه السّلام به چند واسطه از سدیر صیرفی روایت می كند كه گفت : در حضور امام محمد باقر علیه السّلام بودیم كه جوانی سخن از قبر امام حسین علیه السّلام به میان آورد . امام باقر به آن جوان فرمود : هیچ بنده ای در این راه قدم بر نمی دارد مگر این كه خدا برای او حسنه ای می نویسد و گناهی را از گناهانش محو می نماید . 2- حضرت عبدالعظیم علیه السّلام به چند واسطه از صادق آل محمد(ص) روایت می كند كه فرمود : آسمان جز برای حسین بن علی علیه السّلام و حضرت زكریا علیه السّلام گریه نكرده است . 3- حضرت عبدالعظیم علیه السّلام به چند واسطه از كثیربن شهاب حارثی روایت می كند كه گفت : در رحبه نزد امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب (ع )نشسته بودیم كه ناگاه دیدیم حسین علیه السّلام از دور پیدا شد ، در این هنگام بود كه علی علیه السّلام خنده اش گرفت و به قدری خندید كه دندانهای نواجدش نمایان شد ، آنگاه فرمود : خدا (در قرآن ) گروهی از ذكر كرده و فرمود : (فَمَا بَكَت عَلَیهِمُ السَّماءُ وَ الاَرضُ وَ مَا كانُوا مُنظِرینَ ) ولی به خدایی كه حبه را می شكافد و خلق را می آفریند این (فرزند من حسین ) كشته خواهد شد و آسمان و زمین بر او گریه خواهند كرد . * كتاب من لا یحضره الفقیه 1- حضرت عبدالعظیم علیه السّلام به چند واسطه از ابراهیم بن ابی محمود روایت می كند كه گفت : به حضرت علی بن موسی الرضا علیه السّلام گفتم : ای پسر پیغمبر ! درباره این حدیثی كه مردم از پیغمبر اكرم روایت می كنند و می گویند : آن حضرت فرموده : خدا در هر شب جمعه به آستان دنیا فرود می آید ، چه می فرمائید ؟ حضرت رضا علیه السّلام فرمود : خدا لعنت كند آن افرادی را كه (این گونه) كلمات را تغییر و تبدیل می دهند !! به خدا قسم كه پیغمپبر خدا چنین حرفی را نزده ، بلكه آن حضرت فرموده : خدای توانا در ثلث آخر هر شبی و اوّل شب جمعه ملكی را به آسمان دنیا فرو می فرستد و به اودستور می دهد تا ندا كند : آیا خواهنده ای هست تا من به او عطا كنم ؟ آیا توبه ای كنندهای هست تا من توبه او را بپذیرم ؟ آیا كسی هست كه طلب آمرزش كند تا من او را بیامرزم ؟ ای كسی كه طالب خیری ! جلو بیا! ای كسی كه طالب شری! كوتاه كن! آن ملك همچنان ندا می كند تا موقعی كه صبح طلوع كند همین كه صبح طلوع كرد ، به محل خود كه ملكوت آسمان است مراجعت می نماید . این موضوع را پدرم از جدم ، از پدران بزرگوارش ، از رسول خدا (ص) برای من نقل كرد . * كتاب توحید صدوق 1- حضرت عبدالعظیم علیه السّلام به چند واسطه از حضرت علی بن موسی الرضا علیه السّلام روایت می كند كه فرمود : یك روز ابوحنیفه از حضور امام جعفر صادقعلیه السّلام خارج و با حضرت موسی بن جعفر علیه السّلام مصادف شد . ابوحنیفه به آن حضرت گفت : ای پسر ! معصیت از كیست ؟ فرمود : از سه حال خارج نیست : 1- با این كه معصیت از طرف خدا است – در صورتی كه از طرف خدا نیست- پس برای شخص كریم سزاوار نیست كه بنده خود را برای عملی كه انجام نداده عذاب كند . 2- با این كه معصیت از خدا و بنده خدا به طور شراكت صادر می شود – در صورتی كه این طور نیست – پس برای شریك قوی سزاوار نیست كه در حق شریك ضعیف، ظلم و ستم كند . 3- با این كه معصیت فقط از بنده خدا است – همین طور هم هست – پس اگر خدا او را عقاب كند برای گناه او است و اگراو را ببخشد برای كرم و بخشش خدا است . * كتاب معانی الأخبار 1- حضرت عبدالعظیم علیه السّلام از حضرت امام علی النقی علیه السّلام روایت می كند كه می فرمود : منظور از (شیطان) رجیم یعنی ملعون ، یعنی از مواضع خیر رانده شده، یعنی هیچ مؤمنی به یاد او نمی آید مگر او را لعنت می كند . در علم خدا گذشته است : موقعی كه قائم علیه السّلام خروج كند هیچ مؤمنی در زمان خود نیست مگر این كه او را به وسیله سنگ دور می كند ، آن طور كه قبلاً به وسیله لعن دور شد . 2- حضرت عبدالعظیم علیه السّلام از حضرت امام علی النقی علیه السّلام ، از پدرش ، از پدران بزرگوارش ، از حضرت حسین بن علی علیه السّلام ، از پیغمبر اكرم (ص) روایت می كند كه فرمود : ابوبكر به منزله گوش من است ، عمر به منزله چشم من است ، عثمان به منزله قلب من است . امام حسین علیه السّلام می فرماید : همین كه صبح شد من نزد پیغمبر خدا رفتم ، پدرم علی ، ابوبكر ، عمر و عثمان در حضور آن حضرت بودند . من به رسول اكرم گفتم: من درباره این اصحاب در روز گذشته از تو یك موضوعی شنیدم ، معنی آن سخنی كه دیروز راجع به ایشان فرمودی چیست ؟ فرمود : آری ، آنگاه به دست خود به ایشان اشاره كرد و فرمود : اینان گوش و چشم و دل من هستند . به همین زودی راجع به ولایت این وصی من و اشاره كرد به حضرت امیرالمؤمنین علی ابن ابیطالب علیه السّلام ، از ایشان سؤال خواهد شد . آنگاه فرمود : خدای تعالی می فرماید : (اِنَّ السَّمعَ وَالبَصَرَ وَالفُؤَادَ كُلُّ أُولَئِكَ عَنهُ مَسئُولاً) بعد از آن فرمود : به عزت پروردگارم قسم كه جمیع امت من در روز قیامت نگاه داشته می شوند و درباره ولایت علی علیه السّلام از آنان سؤال خواهد شد و معنی قول خدای تعالی كه می فرماید : (وَقِفوهُم اِنَّهُم مسئُولونَ) همین است . * كتاب اختصاص 1- حضرت عبدالعظیم علیه السّلام از حضرت علی بن موسی الرضا علیه السّلام روایت می كند كه فرمود : ای عبدالعظیم ! سلام مرا به دوستانم برسان و به ایشان بگو : راهی برای شیطان در نفس های خود قرار ندهند ! آنان را به راستگوئی و ادای امانت دستور بده ! به آنان دستور بده تا درباره آن اموری كه معین و مددكار ایشان نیست جدال نكنند و برای دید و بازدید نزد یكدیگر رفت و آمد كنند ، زیرا كه این گونه كارها موجب تقرب و نزدیكی می گردد

وفات حضرت عبدالعظيم علیه السّلام
-1 وفات حضرت عبدالعظيم علیه السّلام مورخين راجع به اين كه حضرت عبدالعظيم علیه السّلام در چه سالي ، يا چه ماهي ، يا چه روزي از دنيا رفته چيزي ننوشته اند . آري در كتاب روح و ريحان مي نويسد : آن حضرت در حدود سنه 250 از دينا رفته ، ولي مدركي نقل نمي كند . بعضي از نويسندگان مي نويسند : از آن روايتي كه از امام علي النقي علیه السّلام به فضيلت حضرت عبدالعظيم علیه السّلام رسيده ( و ما آن را بعد از اين خواهيم نگاشت) استفاده مي شود كه آن بزرگوار در زمان امام علي النقي علیه السّلام از دنيا رفته است و امام علي النقي هم در سنه 254 شهيد شد . عمادزاده در جلد دوم زندگاني حضرت موسي بن جعفر علیه السّلام صفحه 391 مي نويسد : حضرت عبدالعظيم علیه السّلام به عقيده شيخ صدوق در سال 252 شهيد شده ولي معلوم نكرده كه شيخ صدوق اين عقيده را در كدام كتاب هاي خود متذكر شده ؟! علامه مجلسي در مزار كتاب بحار مي نويسد : يكي از شيعيان حضرت رسول اكرم (ص) را در عالم خواب ديد كه فرمود : جنازه مردي از فرزندان من از سكه الموالي ( كه نام كوچه اي بوده ) حمل مي شود و در باغ عبدالجبار بن عبدالوهاب نزديك درخت سيبي دفن خواهد شد . وقتي آن شخص شيعه از خواب بيدار شد نزد عبدالجبار رفت و پيشنهاد كرد كه آن باغ را از او بخرد . عبدالجبار گفت : اين باغ مرا براي چه مي خواهي ؟ آن مرد جريان خوابي را كه ديده بود نقل كرد . عبدالجبار گفت : خوابي كه تو ديده اي من نيز ديده ام ، لذا آن درخت و باغ را براي حضرت عبدالعظيمعلیه السّلام و شيعيائي كه در اين جا دفن شوند وقف نموده ام . بعد از اين جريان بود كه حضرت عبدالعظيمعلیه السّلام مريض شد و از دنيا رفت . موقعي كه بدن آن بزرگوار را برهنه كردند تا غسل دهند كاغذي در جيب او به دست آمد كه حسب و نسب خود را در آن كاغذ بدين نحو نوشته بود : انا ابوالقاسم ، عبدالعظيم بن عبدالله بن علي بن حسن الامير بن زيد بن الحسن المجتبي بن علي بن ابيطالب علیه السّلام . طريحي در كتاب منتخب مي نويسد كه نقل شده : از جمله افرادي كه زنده دفن شدند حضرت عبدالعظيم علیه السّلام بود كه قبرش در شهرري قرار دارد . و در كتاب روح و ريحان هم مي نگارد : حضرت عبدالعظيم علیه السّلام را دشمنانش در حالي كه زنده بود ، در زير خاك دفن كردند و آن بزرگوار به اجل طبيعي از دنيا نرفت !! العلم عندالله لانه اعلم به حقائق الامور . ولي مرحوم حاج ميرزا حسين نوري در كتاب لؤلؤ و مرجان اين نقل را تكذيب نموده . 2- گنبد و بارگاه حضرت عبدالعظيم علیه السّلام در كتاب منتخب التواريخ از كتاب مجالس المؤمنين نقل مي كند : حرم مطهر حضرت عبدالعظيم علیه السّلام را كه در شهرري قرار دارد مجدالملك قمي در سنه 480 بنيان نهاد . مجدالملك را لشكريان به علت عداوت مذهبي در سنه 492 از نزد سلطان كشيدند و اعضاي او را قطعه قطعه نمودند ، آنگاه آن اعضاء قطعه قطعه شده را در تابوتي نهادند و در جوار حضرت سيدالشهداء دفن كردند . بنيان ايوان و رواق حضرت عبدالعظيم علیه السّلام از آثار شاه طهماسب بن شاه اسماعيل صفوي است. در سنه 944 بود كه مرحوم فتحعلي شاه ضريح نقره اي براي حضرت عبدالعظيم علیه السّلام تقديم كرد . در سنه 1222 بود كه مرحوم ناصرالدين شاه قاجار طلاكاري گنبد و بارگاه حضرت عبدالعظيم علیه السّلام را شروع كرد . آيينه كاري و نقاشي ايوان مطهر حضرت عبدالعظيم علیه السّلام را ميرزا آقاخان نوري كه صدراعظم دولت ايران بود به پايان رسانيد .روضه حضرت عبدالعظيم علیه السّلام داراي چهار در متقابل است . دري كه طرف قبله ضريح قرار دارد و از خاتم هاي بسيار عالي به شمار مي رود از تقديمي هاي فتحعلي شاه است . دري كه سمت پائين ضريح قرار دارد و از خاتم هاي مرغوب است از تقديمي هاي ناصرالدين شاه است . دري كه سمت شمال ضريح قرار دارد و به اصطلاح آن را در ورودي مي گويند از تقديمي هاي محمدشاه قاجار است . دري كه در سمت مغرب ضريح است از تقديمي هاي صدراعظم است . 3- توليت آستانه حضرت عبدالعظيمعلیه السّلام عزيزالله عطاردي در كتاب زندگاني حضرت عبدالعظيم علیه السّلام مي نويسد : در زمان سلطنت شاه طهماسب اوّل كه مقارن با سال 936 هجري بوده يكي از رجال بزرگ مذهبي آن عصر به نام : ميرسيد حسين خاتم المجتهدين كه داماد محقق كركي بود و از فقهاي عظيم الشأن و جليل القدر اماميه و زعماي مذهب به شمار مي رفت ، از جبل عامل به ايران دعوت شد . پس ازورود مرحوم ميرسيد حسين به ايران ، پادشاه وقت توليت بقاع مطهره حضرت معصومه و حضرت عبدالعظيم علیه السّلام و حضرت احمدبن موسي (شاه چراغ) عليهم السلام و هم چنين توليت مقبره شيخ صفي الدين جد سلاطين صفويه را در اردبيل به عهده اين سيد شريف واگذار كرد . و اكنون توليت اين سه بقعه شريفه و اداره امور مقبره صفي الدين در دست اخلاف و احفاد ميرسيد حسين علیه السّلام مي باشد . جناب آقاي دكتر سيدمحمد علي هدايتي وزير سابق دادگستري و استاد عالي قدر دانشگاه تهران كه اكنون توليت آستانه مباركه حضرت عبدالعظيم علیه السّلام را در اختيار دارند دوازدهمين فرزند مرحوم ميرسي حسين خاتم المجتهدين است و نسب ايشان به محمد ديباح فرزند حضرت صادق علیه السّلام مي رسيد و ...